Turkish subtitles

← Yerli bilgelik iklim değişikliğini çözmek için bilimle buluşuyor

Get Embed Code
28 Languages

Showing Revision 71 created 08/08/2020 by Cihan Ekmekçi.

  1. Muhtemelen hepinizde
    akıllı telefon veya iPhone var
  2. ve hepiniz bu sabah
    hava durumuna baktınız.
  3. Yağmur yağacaksa şemsiyemi;
  4. güneşli olacaksa güneş gözlüklerimi;
  5. soğuk olacaksa fazladan
    bir ceket alayım dediniz.
  6. Bazen doğru, bazen yanlış bilgi verecek.
  7. Bakın size ne diyeceğim:
  8. Benim en iyi uygulamam büyükannem.
  9. (Gülüşmeler)

  10. Kendisine Mamadda diyoruz.

  11. Size sadece bugünkü hava durumunu değil
  12. gelecek 12 ayınkini tahmin edebiliyor.
  13. Verimli bir yağmur sezonu
    olup olmayacağını söyleyebiliyor.
  14. Bu tahminleri sadece
    çevresini gözlemleyerek
  15. rüzgar yönünü,
  16. bulut pozisyonunu,
  17. kuş göçlerini,
  18. meyve büyüklüklerini
  19. ve çiçekleri gözlemleyerek yapıyor.
  20. Büyükbaş hayvanlarının davranışlarını
    gözlemleyerek tahminde bulunabilir.
  21. Havayı ve yaşadığı ekosistemi
  22. bu nedenle daha iyi biliyor.
  23. Sığır çobanlarıyla ilgilenen,

  24. göçebe bir topluluktan geliyorum.
  25. Bizler konargöçeriz.
  26. Su ve otlak alan bulmak için
  27. bir yerden başka bir yere gideriz.
  28. Bir yıl içinde, bin kilometre yani
    Kaliforniya kadar yol gidebiliyoruz.
  29. Bu hayat bize, ekosistemimizle
    uyum içinde yaşamamızda yardım ediyor.
  30. Birbirimizi anlıyoruz.
  31. Doğa, bizim süpermarketimiz;
  32. yemeğimizi ve suyumuzu
  33. oradan alırız.
  34. Doğra, şifalı bitkileri
    topladığımız eczanemiz.
  35. Onu korumayı ve ihtiyacımız olan şeyleri
  36. bize nasıl verebileceğini
  37. daha iyi öğrendiğimiz okulumuz.
  38. Fakat iklim değişikliği sebebiyle

  39. farklı bir etki deneyimliyoruz.
  40. Benim topluluğumda,
  41. Afrika'nın en taze beş su
    kaynağından birine sahibiz:
  42. Çad Gölü.
  43. Annem doğduğunda
  44. Çad Gölü 25 bin
    kilometrekarelik su alanıydı.
  45. 30 yıl önce ben doğduğumda
    10 bin kilometrekareydi.
  46. Şimdi ise
  47. yaklaşık 1200 kilometrekare su.
  48. Yüzde 90'ı buharlaşıp yok oldu.
  49. 40 milyondan fazla insan
    bu gölün etrafında yaşıyor
  50. ve bu göle güveniyor.
  51. Onlar göçebe çobanlar.
  52. Onlar balıkçılar.
  53. Onlar çiftçiler.
  54. Onlar ay sonu maaşına bağlı değiller.
  55. Yağış miktarına bağlılar.
  56. Onlar yetişen mahsullere
  57. ya da büyükbaş hayvanlarının
    otlaklarına bağlılar.
  58. Bunlar, birçok topluluğun
  59. ulaşmak için savaştığı azalan kaynaklar.
  60. İlk gelen bu kaynaklardan
    rahatça yararlanır.
  61. İkinci gelen bu kaynaklar için
    ölüm pahasına savaşmak zorunda.
  62. İklim değişimi, sosyal
    hayatımızı değiştirerek

  63. çevremizi etkiliyor.
  64. Bu bölgede erkek
    ve kadının rolleri farklıdır.
  65. Erkek ailesini besler,
  66. topluluğuna göz kulak olur.
  67. Bunu yapmazsa
  68. itibarı tehlikeye girer.
  69. Başka bir şey yaparak
    durumu düzeltemez.
  70. İklim değişimi erkeklerimizi
    bizden alıp götürüyor.
  71. Göç budur.
  72. Büyük bir şehre taşınıp
    6-12 ay kalıyorlar.
  73. Bir iş bulup eve para yolluyorlar.
  74. Eğer iş bulamazlarsa
  75. Akdeniz'i kullanarak
  76. Avrupa'ya göçüyorlar.
  77. Bazıları orada ölüyor fakat
    kimse gitmekten vazgeçmiyor.
  78. Tabii ki durum, göç alan

  79. gelişmiş ülkeler için üzücü.
  80. Göçmenleri ağırlamaya alışmaları lazım.
  81. Peki ya geride kalanlar ne olacak?
  82. Erkeğin rolünü oynamaları gereken
  83. kadın ve çocuklar;
  84. yemek, sağlık, aile,
  85. çocuklar ve yaşlıların güvenliğini
  86. sağlamak zorundalar.
  87. O kadınlar, benim kahramanlarım.
  88. Onlar yenilikçi, çözüm üretici.
  89. Çok küçük bir kaynağı topluluk için
  90. büyük bir şeye dönüştürüyorlar.
  91. Bunlar benim insanlarım.
  92. Yerel insanlarımızın
    geleneksel bilgilerini,

  93. hayatta kalmak için dayanıklı
    hale gelelim diye kullanıyoruz.
  94. Bilgilerimiz; sadece kendi
    topluluğumuz için değil
  95. bizimle yaşayan herkesle
    paylaşmak için var.
  96. Dünya çapında yerli insanlar,
  97. dünyadaki biyolojik çeşitliliğin
    yüzde 80'ini kurtarıyor.
  98. Bunu bilim insanları söylüyor.
  99. Amazon'daki yerli insanlar,
  100. ulusal parktan bile daha iyi,
    en çeşitli ekosistemi bulabilirsiniz.
  101. Pasifikteki yerli halk,
  102. büyükanne ve büyükbaba,
  103. kasırgadan sonra nereden
    yemek bulacaklarını biliyordu.
  104. Bizim insanlarımızın bilgileri,
  105. bize ve diğer insanlara
  106. iklim değişiminde hayatta
    kalma konusunda yardım ediyor.
  107. Dünya kaybediyor.
  108. Türlerin yüzde 60'ını çoktan kaybettik
  109. ve bu sayı her geçen gün artıyor.
  110. Bir gün, bir bilim insanını
    topluluğuma götürdüm.

  111. "TV ve radyoda havanın
    iyi olacağını söylüyorsunuz
  112. peki benim insanlarımın yanına
    gelmeye ne dersiniz?" dedim.
  113. Geldiler.
  114. Birlikte oturdular.
  115. Birden biz göçebeler
    eşyalarımızı toplamaya başladık.
  116. "Bir yere mi gidiyoruz?" dediler.
  117. "Hayır, gitmiyoruz.
    Yağmur yağacak," dedim.
  118. "Hiç bulut yok. Yağmur yağacağını
    nereden biliyorsunuz?" dediler.
  119. "Evet, yağmur yağacak." deyip
    eşyalarımızı topladık.
  120. Birden sağanak yağış başladı.
  121. Bilim insanları koşturdu,
  122. ağaçların altında saklanıp
    eşyalarını korumaya çalıştılar.
  123. Biz eşyalarımızı çoktan toplamıştık.
  124. (Gülüşmeler)

  125. Yağmur dinince ciddi bir tartışma başladı.

  126. "Yağmur yağacağını
    nasıl bildiniz?" dediler.
  127. Dedik ki: "Yaşlı kadınlar, böceklerin
  128. yumurtalarını evlerine
    götürdüğünü gözlemlediler.
  129. Böcekler konuşur veya
    televizyon izleyemezler.
  130. Fakat nesillerini ve yemeklerini
  131. nasıl koruyacaklarını öngörebiliyorlar.
  132. Bizim için bu, en fazla birkaç saat içinde
  133. yağmur yağacağına işarettir."
  134. Bunun üzerine onlar
  135. biz bilgiye sahibiz fakat ekolojik bilgiyi
  136. ve hava durumu bilgisini
    birleştiremiyoruz, dediler.
  137. Meteoroloji uzmanları
    ve kendi topluluğumla
  138. insanları iklim değişimine
    adapte edebilmek,
  139. onlara daha iyi bilgi vermek
    üzere çalışmaya başladım.
  140. Bana sorarsanız, elimizde olan
    bütün bilgi sistemlerini birleştirirsek

  141. bilim, teknoloji,
  142. geleneksel bilgi --
  143. gezegenimizi ve insanımızı koruyup
  144. kaybettiğimiz ekosistemi
    restore etmek için
  145. elimizden gelenin en
    iyisini yapmış oluruz.
  146. Bunu başka bir yoldan da yaptım.

  147. Çok sevdiğim bir aleti kullandım.
  148. Üç boyutlu katılımcı
    harita sistemi deniliyor.
  149. Kadın, erkek, genç, yaşlı,
  150. kuşaklararası her insanı
  151. bir araya getirebildiği için
    katılımcı diyoruz.
  152. Bilimsel bilgileri kullanıyorlar.
  153. Topluluk bir araya gelip
    bu haritayı yapıyor.
  154. Kutsal ormanlarımızın,
    su dağıtma yerimizin,
  155. geçitlerimizin,
  156. her mevsimde gittiğimiz yerlerin
  157. nerelerde olduğunu çözüyorlar.
  158. Bu aletler kadınların kapasitesini
    inşa ettiği için harikalar.
  159. Bizim topluluğumuzda
  160. kadınlar ve erkekler birlikte oturamaz.
  161. Erkekler sürekli konuşur;
  162. kadınlarsa arkada oturur.
  163. Karar vermek için orada değiller.
  164. Erkekler olayı çözdükten sonra
  165. onlara, kadınları bakmaları
    için çağırmalarını söylüyoruz.
  166. Erkekler "Tamam" diyorlar
  167. çünkü ilk işi çoktan yaptılar.
  168. (Gülüşmeler)

  169. Kadınlar gelip haritaya bakınca

  170. "Aa, hayır," diyor.
  171. (Gülüşmeler)

  172. "Bu yanlış.

  173. İlacı buradan, yemeği şuradan alıyoruz.
  174. Şuradansa --"
  175. Harita üzerindeki bilgileri değiştirip
  176. erkekleri çağırdık.
  177. Kadınların dedikleri hakkında düşündüler.
  178. Hepsi kafalarını salladı.
  179. "Evet haklılar, gerçekten haklılar.
  180. İnanılmaz haklılar."
  181. Bu şekilde kadınların
    kapasitesini inşa ettik.
  182. Üç boyutlu katılımcı harita sisteminde
  183. onlara söz hakkı vererek.
  184. Kadınlar adapte olma konusunda
  185. topluluğa yardım etmek
    için gerekli ayrıntıları alır.
  186. Erkeklerse büyük resmin bilgisine sahip.
  187. Bunları bir araya getirince bu harita
  188. onlara tartışmalarında yardım ediyor.
  189. Kaynaklara ulaşmak,
  190. kaynakları daha iyi paylaşmak,
  191. onları yenilemek
  192. ve uzun dönem sürdürmek için
  193. topluluklar arasındaki kavgayı azaltıyor.
  194. Bizim bilgimiz gerçekten yararlı.

  195. Yerli insanların bilgisi
  196. gezegenimiz için çok önemli.
  197. Tüm insanlar için hayati önemde.
  198. Bilimsel bilgi 200 yıl önce keşfedildi;
  199. teknoloji 100 yıl önce,
  200. yerli insanların bilgisi
    ise 1000 yıl önce.
  201. Peki neden bu üçünü bir araya getirip
  202. bu üç bilgiyi birleştirip
  203. iklim değişiminden etkilenenlere
  204. daha iyi dayanma gücü vermiyoruz ki?
  205. Artık yalnızca gelişmekte
    olan ülkeler değil
  206. gelişmiş ülkeler de etkileniyor.
  207. Kasırga gördük. Her yeri sel bastı.
  208. Burada, Kaliforniya'da bile yangın gördük.
  209. Tüm bu bilgilerin bir araya gelmesi lazım.
  210. İnsanları da merkeze koymalıyız.
  211. Karar merciilerinin de değişmesi lazım.
  212. Bilim insanları söylüyor,
  213. biz söylüyoruz;
  214. biz bu bilgiye sahibiz.
  215. Bunu değiştirmemiz için 10 yılımız var.

  216. 10 yıl hiçbir şey.
  217. Bunun için birlikte çalışmamız gerekiyor
  218. ve hemen şimdi harekete geçmeliyiz.
  219. Teşekkürler.

  220. (Alkışlar)