Return to Video

To może być przyczyna twojej depresji i stanów lękowych

  • 0:01 - 0:03
    Bardzo długo
  • 0:03 - 0:06
    ciążyły nade mną dwie zagadki.
  • 0:07 - 0:09
    Nie potrafiłem ich zrozumieć
  • 0:09 - 0:12
    i, jeśli mam być szczery,
    bałem się im przyglądać.
  • 0:12 - 0:16
    Pierwsza zagadka: mam 40 lat
  • 0:16 - 0:19
    i przez ten czas co roku
  • 0:19 - 0:22
    wzrasta liczba depresji i fobii
  • 0:22 - 0:25
    w USA, w Wielkiej Brytanii
  • 0:25 - 0:27
    i w całym świecie Zachodu.
  • 0:27 - 0:30
    Chciałem zrozumieć - dlaczego?
  • 0:31 - 0:33
    Dlaczego nas to spotyka?
  • 0:33 - 0:36
    Dlaczego co roku
  • 0:36 - 0:39
    coraz więcej z nas ma problem z tym,
    żeby przetrwać kolejny dzień?
  • 0:40 - 0:43
    Chciałem się tego dowiedzieć
    przez inną zagadkę, która mnie dotyczyła.
  • 0:43 - 0:45
    Kiedy byłem nastolatkiem,
  • 0:45 - 0:46
    poszedłem do swojego lekarza
  • 0:46 - 0:51
    i opisałem mu poczucie,
    że ból się ze mnie wylewa.
  • 0:51 - 0:53
    Nie mogłem nad tym zapanować,
  • 0:53 - 0:55
    nie wiedziałem, co się dzieje.
  • 0:55 - 0:57
    Wstydziłem się tego.
  • 0:57 - 0:59
    Lekarz odpowiedział mi,
  • 0:59 - 1:01
    teraz wiem, że w dobrej wierze,
  • 1:01 - 1:02
    choć nazbyt upraszczając,
  • 1:02 - 1:04
    ale i nie zupełnie źle.
  • 1:04 - 1:06
    Powiedział: "Wiemy,
    dlaczego to się dzieje z ludźmi.
  • 1:06 - 1:11
    Niektórzy z natury mają zaburzony
    chemiczny balans w mózgu.
  • 1:11 - 1:12
    Musisz być jednym z nich.
  • 1:12 - 1:14
    Po prostu potrzebne ci leki.
  • 1:14 - 1:16
    To przywróci chemiczny balans do normy".
  • 1:17 - 1:19
    Zacząłem brać leki Paxil albo Seroxat.
  • 1:19 - 1:22
    To ta sama substancja
    pod różnymi nazwami.
  • 1:22 - 1:24
    Poczułem się znacznie lepiej.
  • 1:25 - 1:26
    Niewiele później
  • 1:26 - 1:28
    to uczucie bólu zaczęło wracać.
  • 1:28 - 1:30
    Zwiększano mi dawki,
  • 1:30 - 1:33
    aż przez 13 lat dostawałem
    największą dawkę
  • 1:33 - 1:35
    dozwoloną prawnie.
  • 1:35 - 1:39
    Przez większość tych 13 lat,
    szczególnie pod koniec
  • 1:39 - 1:40
    ciągle odczuwałem wielki ból.
  • 1:40 - 1:43
    Zacząłem pytać samego siebie:
    "Co tu się dzieje?".
  • 1:43 - 1:45
    Bo robiłem wszystko, co należy
  • 1:45 - 1:48
    według tej opowieści,
    która zdominowała kulturę.
  • 1:48 - 1:50
    "Dlaczego ciągle się tak czuję?"
  • 1:50 - 1:53
    Żeby rozwiązać te dwie zagadki
  • 1:53 - 1:55
    i napisać o tym książkę,
  • 1:55 - 1:57
    ruszyłem w podróż dookoła świata.
  • 1:57 - 1:59
    Pokonałem 65 000 kilometrów.
  • 1:59 - 2:01
    Chciałem porozmawiać
    z ekspertami z całego świata
  • 2:01 - 2:03
    o tym, co powoduje depresję i stany lękowe
  • 2:03 - 2:05
    a zwłaszcza - co je leczy,
  • 2:05 - 2:08
    i z tymi, którzy pokonali depresje i lęki
  • 2:08 - 2:10
    na wiele różnych sposobów.
  • 2:10 - 2:11
    Wiele się nauczyłem
  • 2:11 - 2:14
    od wspaniałych ludzi,
    których udało mi się poznać.
  • 2:14 - 2:17
    Ale myślę, że podstawą tego,
    czego się nauczyłem, jest to:
  • 2:17 - 2:20
    jak na razie, mamy naukowe dowody
  • 2:20 - 2:24
    dziewięciu różnych przyczyn
    depresji i fobii.
  • 2:24 - 2:27
    Dwie z nich mają podłoże biologiczne.
  • 2:27 - 2:29
    Geny mogą zwiększyć podatność,
  • 2:29 - 2:31
    ale nie stanowią wyroku.
  • 2:31 - 2:35
    Prawdą jest też, że zmiany w mózgu
    powodowane przez depresję,
  • 2:35 - 2:37
    mogą utrudniać jej pokonanie.
  • 2:37 - 2:39
    Ale większość czynników,
    które według badań
  • 2:39 - 2:41
    powodują depresję i lęki,
  • 2:41 - 2:43
    nie leżą w naszej biologii.
  • 2:44 - 2:46
    To czynniki związane z tym, jak żyjemy.
  • 2:46 - 2:48
    Ich zrozumienie ukazuje
  • 2:48 - 2:51
    zupełnie inne rozwiązania,
  • 2:51 - 2:52
    które należy proponować
  • 2:52 - 2:55
    obok chemicznych antydepresantów.
  • 2:55 - 2:57
    Na przykład:
  • 2:57 - 3:01
    kiedy jesteś samotny,
    łatwiej wpadniesz w depresję.
  • 3:01 - 3:04
    Jeśli w pracy nie masz
    żadnej kontroli nad tym, co robisz,
  • 3:04 - 3:06
    wykonujesz tylko polecenia,
  • 3:06 - 3:08
    łatwiej wpadniesz w depresję.
  • 3:08 - 3:10
    Jeśli masz mało kontaktu z naturą,
  • 3:10 - 3:12
    łatwiej wpadniesz w depresję.
  • 3:12 - 3:15
    Jeden czynnik łączy
    wiele przyczyn depresji,
  • 3:15 - 3:16
    jak się dowiedziałem.
  • 3:16 - 3:18
    Nie łączy wszystkich, ale wiele.
  • 3:18 - 3:20
    Wszyscy tutaj wiemy,
  • 3:20 - 3:23
    że mamy naturalne fizyczne potrzeby.
  • 3:23 - 3:24
    To oczywiste.
  • 3:24 - 3:27
    Potrzebujemy jedzenia, wody,
  • 3:27 - 3:29
    schronienia, czystego powietrza.
  • 3:29 - 3:31
    Jeśli się was tego pozbawi,
  • 3:31 - 3:33
    będziecie mieli duże problemy.
  • 3:33 - 3:35
    A jednocześnie
  • 3:35 - 3:38
    każdy człowiek ma naturalne
    psychiczne potrzeby.
  • 3:38 - 3:40
    Potrzebne nam poczucie przynależności,
  • 3:40 - 3:43
    poczucie, że życie ma znaczenie i cel,
  • 3:43 - 3:46
    że ludzie cię dostrzegają i cenią,
  • 3:46 - 3:48
    że masz przed sobą jakąś przyszłość.
  • 3:48 - 3:51
    Nasza kultura ma wiele dobrych cech.
  • 3:51 - 3:53
    Wiele rzeczy jest lepszych
    niż w przeszłości.
  • 3:53 - 3:55
    Cieszę się, że żyje teraz.
  • 3:55 - 3:57
    Ale coraz gorzej nam idzie
  • 3:57 - 4:01
    zaspokajanie tych głębszych,
    wewnętrznych, psychicznych potrzeb.
  • 4:02 - 4:04
    Nie tylko o to chodzi,
  • 4:04 - 4:08
    ale sądzę, że to główna przyczyna
    rosnącego kryzysu.
  • 4:09 - 4:12
    Trudno mi to przyswoić.
  • 4:12 - 4:15
    Trudno było mi odejść
    od traktowania depresji
  • 4:15 - 4:18
    jako usterki mózgu
  • 4:18 - 4:20
    do ujrzenia w niej wielu przyczyn,
  • 4:21 - 4:23
    łącznie ze sposobem życia.
  • 4:23 - 4:25
    Zaczęło mi się to układać w całość
  • 4:25 - 4:28
    dopiero podczas wywiadu
    z psychiatrą z Południowej Afryki,
  • 4:28 - 4:30
    doktorem Derekiem Summerfieldem.
  • 4:30 - 4:31
    To wspaniały człowiek.
  • 4:31 - 4:35
    Doktor Summerfield
    był w Kambodży w 2001 roku,
  • 4:35 - 4:38
    kiedy zaczynano stosować
    chemiczne antydepresanty
  • 4:38 - 4:40
    w tym kraju.
  • 4:40 - 4:43
    Lokalni lekarze nigdy
    nie słyszeli o tych lekach,
  • 4:43 - 4:45
    więc pytali, co to takiego.
  • 4:45 - 4:46
    Wyjaśnił,
  • 4:46 - 4:48
    a oni powiedzieli:
  • 4:48 - 4:50
    "Nie potrzebujemy ich,
    już mamy antydepresanty".
  • 4:50 - 4:52
    A on na to: "Jak to?".
  • 4:52 - 4:55
    Myślał, że zaczną opowiadać
    o jakichś ziołowych lekarstwach,
  • 4:55 - 5:00
    jak dziurawiec czy miłorząb.
  • 5:00 - 5:02
    A oni opowiedzieli mu historię.
  • 5:03 - 5:06
    Jeden rolnik z okolicy
    pracował na polu ryżowym.
  • 5:06 - 5:08
    Pewnego dnia stanął na minie,
  • 5:08 - 5:10
    która została tam
    z czasów wojny z USA.
  • 5:10 - 5:12
    Wybuch oderwał mu nogę,
  • 5:12 - 5:13
    więc dali mu protezę.
  • 5:13 - 5:16
    Po jakimś czasie wrócił do pracy w polu.
  • 5:16 - 5:19
    Ale okazuje się, że stanie
    w wodzie jest bolesne,
  • 5:19 - 5:20
    gdy ma się protezę.
  • 5:20 - 5:22
    Domyślam się też, że to traumatyczne
  • 5:22 - 5:25
    wrócić do pracy w polu,
    gdzie zdarzył się ten wybuch.
  • 5:25 - 5:27
    Mężczyzna zaczął płakać całymi dniami.
  • 5:27 - 5:29
    Nie chciał wstawać z łóżka.
  • 5:29 - 5:32
    Miał wszystkie objawy klasycznej depresji.
  • 5:32 - 5:33
    Tamtejszy lekarz powiedział:
  • 5:33 - 5:36
    "Wtedy daliśmy mu antydepresant".
  • 5:36 - 5:38
    Doktor Summerfield zapytał: "Co to było?".
  • 5:38 - 5:41
    Wyjaśnili, że poszli z nim posiedzieć.
  • 5:42 - 5:43
    Wysłuchali go.
  • 5:44 - 5:47
    Zdali sobie sprawę, że jego ból ma sens.
  • 5:47 - 5:50
    Trudno było mu to dostrzec
    w obliczu depresji,
  • 5:50 - 5:54
    ale właściwie miał zupełnie
    zrozumiały powód, by tak się czuć.
  • 5:54 - 5:57
    Jeden z lekarzy po rozmowie
    z sąsiadami wymyślił:
  • 5:57 - 5:59
    "Jeśli kupimy mu krowę,
  • 5:59 - 6:01
    będzie mógł zostać mleczarzem.
  • 6:01 - 6:03
    Nie będzie musiał tkwić
    w dołującej sytuacji.
  • 6:03 - 6:05
    Nie będzie musiał pracować w tym polu".
  • 6:05 - 6:08
    Więc kupili mu krowę.
  • 6:08 - 6:10
    Po paru tygodniach przestał płakać.
  • 6:10 - 6:12
    Po miesiącu jego depresja zniknęła.
  • 6:12 - 6:14
    Powiedzieli do Summerfielda:
  • 6:14 - 6:17
    "Doktorze, ta krowa, to był antydepresant,
  • 6:17 - 6:18
    to miałeś na myśli, prawda?".
  • 6:18 - 6:19
    (Śmiech)
  • 6:19 - 6:22
    (Brawa)
  • 6:22 - 6:25
    Jeśli uczono cię myśleć o depresji,
    tak jak mnie kiedyś,
  • 6:25 - 6:27
    i jak większość ludzi na tej sali,
  • 6:27 - 6:28
    to brzmi jak kiepski żart, prawda?
  • 6:28 - 6:30
    "Poszedłem do lekarki po antydepresanty,
  • 6:30 - 6:32
    a ona dała mi krowę".
  • 6:32 - 6:35
    Ale ci lekarze z Kambodży
    wiedzieli intuicyjnie,
  • 6:35 - 6:38
    na podstawie pojedynczej,
    nienaukowej anegdoty,
  • 6:38 - 6:41
    to, co najważniejsza
    medyczna instytucja na świecie,
  • 6:41 - 6:43
    Światowa Organizacja Zdrowia (WHO),
  • 6:43 - 6:45
    próbuje powiedzieć nam od lat,
  • 6:45 - 6:48
    powołując się na dowody naukowe.
  • 6:49 - 6:51
    Jeśli masz depresję,
  • 6:51 - 6:52
    jeśli wpadasz w stany lękowe,
  • 6:53 - 6:56
    to nie jesteś słaby ani szalony.
  • 6:56 - 7:00
    Nie jesteś jak maszyna,
    w której coś się zepsuło.
  • 7:00 - 7:04
    To twoje potrzeby nie zostały spełnione.
  • 7:04 - 7:07
    Trzeba pamiętać też,
    czego tamtejsi lekarze
  • 7:07 - 7:10
    ani Światowa Organizacja Zdrowia
    nie mówią.
  • 7:10 - 7:11
    Nie mówią do tego rolnika:
  • 7:11 - 7:14
    "Chłopie, weź się w garść.
  • 7:14 - 7:17
    Sam masz dowiedzieć się jak
    i sam naprawić problem".
  • 7:18 - 7:20
    Wręcz przeciwnie, mówią:
  • 7:20 - 7:23
    "Jesteśmy tu jako grupa, żeby ci pomóc,
  • 7:23 - 7:28
    i razem możemy rozwiązać ten problem".
  • 7:29 - 7:33
    Tego potrzebuje każda osoba w depresji
  • 7:33 - 7:36
    i na to każda z nich zasługuje.
  • 7:36 - 7:39
    Właśnie dlatego wybitni lekarze z ONZ
  • 7:39 - 7:41
    w swoim oficjalnym wystąpieniu
    na Dzień Zdrowia
  • 7:41 - 7:43
    kilka lat temu w 2017 roku,
  • 7:43 - 7:46
    mówili, że należy się mniej skupiać
    na równowadze chemicznej,
  • 7:46 - 7:49
    a bardziej na zrównoważonym stylu życia.
  • 7:49 - 7:51
    Leki mogą przynieść ulgę niektórym,
  • 7:51 - 7:53
    mnie przyniosły ulgę na jakiś czas.
  • 7:53 - 7:57
    Jednak właśnie dlatego, że ten problem
    sięga głębiej niż biologia,
  • 7:58 - 8:01
    rozwiązanie też musi sięgać głębiej.
  • 8:01 - 8:03
    Kiedy się tego dowiedziałem,
  • 8:03 - 8:05
    pamiętam, że myślałem:
  • 8:05 - 8:07
    "Mam te wszystkie naukowe dowody.
  • 8:07 - 8:09
    Czytałem o wielu badaniach.
  • 8:09 - 8:12
    Przeprowadziłem wywiady z wieloma
    ekspertami, którzy to wyjaśniali".
  • 8:12 - 8:15
    Ale jednocześnie myślałem:
    "Jak niby mamy to zrobić?".
  • 8:15 - 8:16
    Powody depresji
  • 8:16 - 8:19
    są zwykle bardziej złożone
    niż to, co działo się
  • 8:19 - 8:20
    z tym rolnikiem z Kambodży.
  • 8:20 - 8:23
    Jak wykorzystać tę wiedzę?
  • 8:23 - 8:26
    Podczas długiej podróży po świecie
  • 8:26 - 8:28
    w poszukiwaniu materiału do książki
  • 8:28 - 8:30
    spotykałem ludzi,
    którzy to właśnie robili
  • 8:30 - 8:33
    od Sydney przez San Francisco
  • 8:33 - 8:34
    do São Paulo.
  • 8:34 - 8:36
    Spotykałem ludzi, którzy rozumieli
  • 8:36 - 8:38
    głębsze przyczyny depresji
    i stanów lękowych
  • 8:38 - 8:41
    i rozwiązywali je jako grupa.
  • 8:41 - 8:44
    Oczywiście nie mogę opowiedzieć
    wam o tych wszystkich,
  • 8:44 - 8:45
    których poznałem i opisałem,
  • 8:45 - 8:49
    albo o wszystkich dziewięciu
    przyczynach depresji,
  • 8:49 - 8:51
    bo nie pozwolili mi tu mówić
    przez 10 godzin.
  • 8:51 - 8:53
    Możecie zgłosić do nich zażalenia.
  • 8:53 - 8:55
    Ale chcę skupić się na dwóch przyczynach
  • 8:55 - 8:58
    i dwóch związanych z nimi rozwiązaniach.
  • 8:59 - 9:00
    Oto pierwsze.
  • 9:00 - 9:03
    Jesteśmy najbardziej samotnym
    społeczeństwem w historii.
  • 9:03 - 9:06
    Ostatnio naukowcy spytali Amerykanów:
  • 9:06 - 9:09
    "Czy czujesz, że już z nikim
    nie jesteś blisko?".
  • 9:09 - 9:13
    39% ludzi powiedziało, że tak.
  • 9:13 - 9:14
    "Z nikim nie jestem blisko".
  • 9:14 - 9:17
    W międzynarodowych pomiarach samotności
  • 9:17 - 9:19
    Brytyjczycy i reszta Europy
    są zaraz za USA,
  • 9:20 - 9:21
    gdyby ktoś próbował zadzierać nosa.
  • 9:21 - 9:22
    (Śmiech)
  • 9:22 - 9:24
    Wiele czasu spędziłem nad tym
  • 9:24 - 9:27
    razem ze światowym ekspertem
    w badaniu samotności.
  • 9:27 - 9:29
    Ten niezwykły człowiek,
    profesor John Cacioppo,
  • 9:29 - 9:30
    który był w Chicago,
  • 9:30 - 9:33
    zastanawiał się razem ze mną
    nad jednym pytaniem.
  • 9:33 - 9:35
    Profesor Cacioppo pytał:
  • 9:35 - 9:37
    "Dlaczego istniejemy?",
  • 9:37 - 9:39
    "Dlaczego tu jesteśmy, dlaczego żyjemy?".
  • 9:39 - 9:41
    Jeden ważny powód
  • 9:41 - 9:44
    - nasi przodkowie
    żyjący na afrykańskiej sawannie
  • 9:44 - 9:46
    byli naprawdę dobrzy w jednym.
  • 9:46 - 9:50
    Nie byli więksi od zwierząt,
    które potrafi pokonać.
  • 9:50 - 9:53
    Nie byli szybsi od zwierząt,
    które potrafili pokonać.
  • 9:53 - 9:56
    Ale byli lepsi w organizowaniu się w grupy
  • 9:56 - 9:57
    i we współpracy.
  • 9:57 - 10:00
    Najpotężniejsza moc naszego gatunku:
  • 10:00 - 10:01
    trzymanie się razem.
  • 10:01 - 10:03
    Tak jak pszczoły żyją w roju,
  • 10:04 - 10:06
    tak ludzie powinni żyć w społecznościach.
  • 10:06 - 10:10
    My jesteśmy pierwszymi ludźmi,
  • 10:10 - 10:12
    którzy opuścili swoje grupy.
  • 10:12 - 10:15
    To sprawia, że czujemy się okropnie.
  • 10:15 - 10:17
    Ale nie musi tak być.
  • 10:17 - 10:20
    Jeden z bohaterów mojej książki,
    a nawet mojego życia,
  • 10:20 - 10:22
    doktor Sam Everington
  • 10:22 - 10:25
    ma swoją praktykę
    w ubogiej dzielnicy Londynu,
  • 10:25 - 10:26
    gdzie mieszkałem przez wiele lat.
  • 10:26 - 10:28
    Sam czuł się bardzo źle z tym,
  • 10:28 - 10:30
    że przychodzą do niego tłumy
  • 10:30 - 10:32
    pacjentów z poważnymi
    objawami depresji i lęków.
  • 10:32 - 10:35
    Tak jak ja, nie jest on
    przeciwnikiem leków.
  • 10:35 - 10:37
    Sądzi, że niektórym przynoszą ulgę.
  • 10:37 - 10:38
    Ale dostrzegał dwie rzeczy.
  • 10:39 - 10:42
    Po pierwsze, jego pacjenci
    często wpadali w depresję
  • 10:42 - 10:46
    z całkowicie zrozumiałych powodów,
    jak samotność.
  • 10:46 - 10:49
    Po drugie, mimo że leki
    przynosiły niektórym ulgę,
  • 10:49 - 10:52
    w wielu przypadkach
    nie rozwiązywały problemu.
  • 10:52 - 10:53
    Problemu leżącego u podłoża.
  • 10:54 - 10:57
    Pewnego dnia Sam
    zaproponował inne podejście.
  • 10:57 - 10:59
    Do jego centrum medycznego
    przyszła kobieta,
  • 10:59 - 11:00
    Lisa Cunningham,
  • 11:01 - 11:02
    którą poznałem później.
  • 11:02 - 11:06
    Lisa zamknęła się w domu
    z zatrważającymi objawami depresji
  • 11:07 - 11:08
    na siedem lat.
  • 11:09 - 11:12
    Kiedy przyszła do centrum Sama
    usłyszała: "Nie martw się,
  • 11:12 - 11:14
    będziemy podawać ci leki
  • 11:14 - 11:16
    ale zalecimy ci coś jeszcze.
  • 11:17 - 11:20
    Zalecimy ci, żebyś przychodziła
    do centrum dwa razy w tygodniu
  • 11:20 - 11:23
    spotkać się z grupą ludzi
    mierzących się z depresją.
  • 11:23 - 11:26
    Nie po to, by rozmawiać jak wam źle,
  • 11:26 - 11:29
    ale po to, żebyście wymyślili,
    co wartościowego razem możecie stworzyć.
  • 11:29 - 11:32
    Żebyście nie byli już samotni i nie czuli,
    że życie nie ma sensu".
  • 11:32 - 11:35
    Kiedy grupa spotkała się pierwszy raz
  • 11:35 - 11:37
    Lisa zwymiotowała ze strachu.
  • 11:37 - 11:39
    Tak bardzo ją to przytłoczyło.
  • 11:39 - 11:42
    Ale ludzie zaczęli
    masować jej plecy, rozmawiali.
  • 11:42 - 11:43
    Zastanawiali się, co robić.
  • 11:43 - 11:46
    To byli ludzie z biednej
    dzielnicy Londynu, jak ja.
  • 11:46 - 11:48
    Nie wiedzieli nic o ogrodnictwie.
  • 11:48 - 11:50
    Pomyśleli: "Nauczmy się ogrodnictwa".
  • 11:50 - 11:52
    Było takie miejsce za ośrodkiem.
  • 11:52 - 11:53
    Zarośla.
  • 11:53 - 11:55
    "Może zaczniemy uprawiać tam ogród?"
  • 11:55 - 11:57
    Zaczęli wypożyczać książki z biblioteki,
  • 11:57 - 11:59
    zaczęli oglądać YouTube.
  • 11:59 - 12:02
    Zaczęli brudzić sobie ręce ziemią.
  • 12:02 - 12:05
    Zaczęli uczyć się rytmu pór roku.
  • 12:05 - 12:06
    Jest wiele dowodów,
  • 12:06 - 12:08
    że obcowanie z naturą
  • 12:08 - 12:10
    jest potężnym antydepresantem.
  • 12:10 - 12:13
    Ale zaczęli robić coś
    jeszcze ważniejszego.
  • 12:13 - 12:15
    Zaczęli tworzyć wspólnotę.
  • 12:15 - 12:17
    Zaczęli tworzyć grupę.
  • 12:17 - 12:19
    Zaczęli dbać o siebie nawzajem.
  • 12:19 - 12:21
    Jeśli jeden z nich się nie pojawił,
  • 12:21 - 12:24
    reszta zaczynała go szukać,
    pytać: "Czy wszystko OK?".
  • 12:24 - 12:26
    Pomagali mu radzić sobie z tym,
    co sprawiało mu kłopot.
  • 12:26 - 12:28
    Tak jak ujęła to Lisa:
  • 12:28 - 12:31
    "Kiedy ogród zaczął kwitnąć,
  • 12:31 - 12:32
    my zaczęliśmy kwitnąć".
  • 12:32 - 12:35
    To podejście, zalecanie socjalizacji,
  • 12:35 - 12:36
    rozprzestrzenia się w Europie.
  • 12:36 - 12:39
    Pomału przybywa dowodów,
  • 12:39 - 12:41
    że może to skutkować
    znacznym spadkiem poziomu
  • 12:41 - 12:43
    depresji i lęków.
  • 12:43 - 12:47
    Gdy pewnego dnia stałem
    w ogrodzie zbudowanym przez Lisę
  • 12:47 - 12:50
    i jej, niegdyś pogrążonych
    w depresji, przyjaciół,
  • 12:50 - 12:51
    - to bardzo piękny ogród -
  • 12:51 - 12:52
    miałem taką myśl,
  • 12:52 - 12:56
    zaczerpniętą w dużej mierze
    od profesora Hugh Mackaya z Australii.
  • 12:56 - 13:01
    Myślałem sobie, zwykle, gdy ktoś
    czuję się zdołowany w naszej kulturze,
  • 13:01 - 13:04
    mówimy, pewnie każdy z nas
    to kiedyś powiedział, ja też,
  • 13:04 - 13:07
    "Po prostu bądź sobą".
  • 13:08 - 13:11
    Uświadomiłem sobie,
    że właściwie należy powiedzieć:
  • 13:11 - 13:12
    "Nie bądź sobą.
  • 13:12 - 13:14
    Nie bądź samym sobą.
  • 13:14 - 13:16
    Bądź nami. Bądźmy.
  • 13:17 - 13:18
    Bądź częścią grupy".
  • 13:18 - 13:22
    (Brawa)
  • 13:22 - 13:24
    Rozwiązanie tego problemu
  • 13:24 - 13:28
    nie leży w coraz większym poleganiu
    na własnych umiejętnościach
  • 13:28 - 13:29
    jako odrębnej jednostki,
  • 13:29 - 13:31
    to właśnie jedna z przyczyn kryzysu.
  • 13:31 - 13:34
    Rozwiązanie polega na łączeniu się
    z większą całością.
  • 13:34 - 13:36
    To nawiązuje do innej przyczyny depresji
  • 13:36 - 13:39
    i stanów lękowych,
    o której chciałem opowiedzieć.
  • 13:39 - 13:41
    Wszyscy wiedzą,
  • 13:41 - 13:45
    że śmieciowe jedzenie stało się częścią
    naszej diety i przez to chorujemy.
  • 13:45 - 13:47
    Nie mówię tego z wyższością.
  • 13:47 - 13:49
    Dosłownie przyszedłem tutaj z McDonalda.
  • 13:49 - 13:53
    Na widok tego zdrowego śniadania
    na TED musiałem tam iść.
  • 13:53 - 13:58
    Tak jak fast foody zawładnęły dietą
    i sprawiły, że chorujemy fizycznie,
  • 13:58 - 14:02
    tak coś w rodzaju śmieciowych wartości
    zawładnęło naszymi umysłami
  • 14:02 - 14:04
    i choruje nasza psychika.
  • 14:04 - 14:07
    Przez tysiące lat filozofowie mówili:
  • 14:07 - 14:12
    Jeśli uznasz, że w życiu
    liczą się tylko pieniądze i prestiż,
  • 14:12 - 14:13
    to będziesz się czuł okropnie.
  • 14:13 - 14:16
    To nie jest dokładny
    cytat z Schopenhauera,
  • 14:16 - 14:17
    ale z grubsza o to mu chodziło.
  • 14:17 - 14:20
    Dziwne, że nikt tego nie badał,
  • 14:20 - 14:24
    dopóki nie pojawiła się niezwykła osoba,
    profesor Tim Kasser,
  • 14:24 - 14:26
    który pracuje w Knox College w Illinois.
  • 14:26 - 14:29
    Zajmuje się tym od jakichś 30 lat.
  • 14:29 - 14:32
    Jego badania sugerują kilka
    naprawdę ważnych rzeczy.
  • 14:32 - 14:35
    Po pierwsze, im bardziej wierzysz,
  • 14:35 - 14:40
    że możesz pozbyć się smutku,
    kupując coś wystawnego,
  • 14:40 - 14:42
    i tym samym polepszyć sobie życie,
  • 14:42 - 14:45
    tym większe prawdopodobieństwo,
    że wpadniesz w depresję.
  • 14:45 - 14:46
    Po drugie,
  • 14:46 - 14:51
    jako społeczeństwo coraz bardziej
    kierujemy się tymi przekonaniami.
  • 14:51 - 14:52
    Całe życie
  • 14:52 - 14:56
    pod naporem reklam, Instagrama
    i innych tego rodzaju rzeczy.
  • 14:57 - 14:58
    Kiedy o tym myślałem,
  • 14:58 - 15:04
    uświadomiłem sobie, że nasze dusze
    karmi się czymś w rodzaju KFC.
  • 15:04 - 15:08
    Szkoli się nas, żebyśmy szukali
    szczęścia nie tam, gdzie trzeba.
  • 15:08 - 15:11
    I tak jak fast foody nie zaspakajają
    potrzeb żywieniowych,
  • 15:11 - 15:13
    i właściwie sprawiają, że źle się czujesz,
  • 15:13 - 15:16
    śmieciowe wartości nie spełniają
    potrzeb psychicznych
  • 15:16 - 15:19
    i oddalają cię od dobrego życia.
  • 15:19 - 15:22
    Ale kiedy pierwszy raz
    słuchałem profesora Kassera
  • 15:22 - 15:23
    i uczyłem się tego wszystkiego,
  • 15:23 - 15:26
    miałem dziwną mieszankę uczuć.
  • 15:26 - 15:28
    Z jednej strony wydało mi się to
    dużym wyzwaniem.
  • 15:28 - 15:32
    Uświadomiłem sobie,
    jak często we własnym życiu
  • 15:32 - 15:37
    próbuję leczyć zły nastrój
    rzeczami na pokaz.
  • 15:37 - 15:40
    Zrozumiałem, czemu to się nie sprawdzało.
  • 15:41 - 15:44
    Myślałem też: czy to nie oczywiste?
  • 15:44 - 15:46
    Niemal banalne, prawda?
  • 15:46 - 15:47
    Jeśli powiedziałbym:
  • 15:47 - 15:49
    nikt z was na łożu śmierci
    nie będzie myśleć
  • 15:49 - 15:52
    o wszystkich kupionych butach
    ani o udostępnieniach swoich postów,
  • 15:52 - 15:55
    tylko o momentach pełnych miłości,
    znaczenia, o więziach.
  • 15:55 - 15:57
    To brzmi niemal jak frazes.
  • 15:57 - 16:00
    Ale spytałem profesora:
  • 16:00 - 16:03
    "Dlaczego czuję tę dziwne rozdwojenie?".
  • 16:03 - 16:07
    Odpowiedział: "W pewnym stopniu
    wszyscy to wiemy.
  • 16:07 - 16:09
    Ale w naszej kulturze,
    nie żyjemy według tego.
  • 16:09 - 16:11
    Każdy to zna, to już frazesy,
  • 16:11 - 16:12
    ale nie żyjemy według nich".
  • 16:12 - 16:14
    Wciąż pytałem: Dlaczego?
  • 16:14 - 16:17
    Dlaczego ignorujemy coś tak istotnego?
  • 16:17 - 16:20
    Po chwili profesor Kasser powiedział:
  • 16:20 - 16:24
    "Ponieważ żyjemy w mechanizmie,
  • 16:24 - 16:26
    który zaprojektowano tak,
    żebyśmy ignorowali to, co ważne".
  • 16:27 - 16:29
    Musiałem to przemyśleć.
  • 16:29 - 16:30
    "Bo żyjemy w mechanizmie,
  • 16:30 - 16:34
    który zaprojektowano tak,
    żebyśmy ignorowali to, co ważne".
  • 16:35 - 16:37
    Profesor zastanawiał się,
    czy da się go zniszczyć.
  • 16:38 - 16:40
    Przeprowadził wiele badań na ten temat.
  • 16:40 - 16:41
    Podam wam jeden przykład.
  • 16:41 - 16:45
    Nalegam, aby każdy z was
    wypróbował to z przyjaciółmi i rodziną.
  • 16:45 - 16:48
    Nathan Dungan stworzył grupę
    nastolatków i dorosłych,
  • 16:48 - 16:53
    która zbierała się przez pewien czas
    na serię sesji, żeby się spotkać.
  • 16:53 - 16:54
    Jednym z celów grupy było
  • 16:54 - 16:58
    namówić ludzi, żeby pomyśleli
    o chwili w swoim życiu,
  • 16:58 - 17:00
    kiedy czuli, że odnaleźli sens i cel.
  • 17:01 - 17:03
    Dla różnych ludzi,
    znaczyło to coś innego.
  • 17:03 - 17:07
    Dla niektórych była to muzyka,
    pisanie, pomaganie innym.
  • 17:07 - 17:09
    Jestem pewny, że każdy
    może coś takiego wymyślić.
  • 17:09 - 17:12
    Celem grupy było zmusić
    ludzi do postawienia pytania:
  • 17:12 - 17:15
    "Jak poświęcić więcej życia
  • 17:15 - 17:18
    na stwarzanie takich momentów,
  • 17:18 - 17:21
    a mniej na kupowanie
    niepotrzebnego badziewia,
  • 17:21 - 17:23
    wstawiania go na media społecznościowe,
  • 17:23 - 17:25
    żeby inni pisali: "Jezu, ale zazdroszczę".
  • 17:25 - 17:27
    Doszli do wniosku,
  • 17:27 - 17:28
    że te spotkania
  • 17:28 - 17:31
    były niczym klub AA
    dla uzależnionych od konsumpcjonizmu.
  • 17:32 - 17:35
    Opowiadanie w grupie o takich wartościach,
  • 17:35 - 17:37
    motywowanie do działań
    i wzajemna kontrola,
  • 17:37 - 17:41
    doprowadziły do zauważalnej
    zmiany ich priorytetów.
  • 17:41 - 17:45
    Odwiodło ich od zalewu
    wiadomości wpędzających w depresję.
  • 17:45 - 17:47
    szkolących, by szukać szczęścia
    nie tam, gdzie trzeba,
  • 17:47 - 17:50
    w stronę bardziej istotnych
    i krzepiących wartości,
  • 17:50 - 17:54
    które wyciągają nas z depresji.
  • 17:54 - 17:57
    Ale mimo tych wszystkich rozwiązań,
    które widziałem, i o których pisałem,
  • 17:57 - 18:00
    i wielu, o których tutaj nie mówiłem,
  • 18:00 - 18:02
    wciąż myślałem:
  • 18:02 - 18:05
    Czemu tak długo zajęło mi
    odnalezienie tych prawd?
  • 18:05 - 18:06
    Bo kiedy wyjaśniałem je innym,
  • 18:06 - 18:09
    tylko niektóre z nich
    są nieco bardziej skomplikowane,
  • 18:09 - 18:11
    to nie jest fizyka kwantowa.
  • 18:11 - 18:14
    Do pewnego stopnia
    wiemy już to wszystko.
  • 18:14 - 18:17
    Czemu tak trudno nam to zrozumieć?
  • 18:17 - 18:19
    Myślę, że jest wiele powodów.
  • 18:20 - 18:23
    Ale myślę, że jednym z nich jest to,
    że musimy zmienić nasze pojmowanie
  • 18:23 - 18:27
    tego, czym naprawdę są depresja i fobie.
  • 18:28 - 18:30
    Są prawdziwe biologiczne przyczynki
  • 18:30 - 18:32
    depresji i stanów lękowych.
  • 18:32 - 18:35
    Ale jeśli zrzucimy to wszystko
    wyłącznie na biologię,
  • 18:36 - 18:37
    tak jak ja kiedyś,
  • 18:37 - 18:41
    i tak, jak sądzę, nasza kultura
    przez niemal całe moje życie,
  • 18:41 - 18:45
    to choć niechcący,
  • 18:45 - 18:48
    ale przekazujemy ludziom:
  • 18:48 - 18:50
    "Twój ból niczego nie oznacza.
  • 18:51 - 18:52
    To tylko dysfunkcja.
  • 18:52 - 18:54
    To jak zakłócenie
    w programie komputerowym.
  • 18:54 - 18:58
    To tylko problem z kablami
    w twojej głowie".
  • 18:58 - 19:01
    Ale ja mogłem zmienić
    swoje życie dopiero wtedy,
  • 19:01 - 19:05
    kiedy uświadomiłem sobie,
    że depresja nie jest błędem systemu.
  • 19:07 - 19:09
    Jest sygnałem.
  • 19:09 - 19:11
    Twoja depresja jest sygnałem.
  • 19:11 - 19:12
    Mówi ci o czymś.
  • 19:13 - 19:16
    (Brawa)
  • 19:18 - 19:20
    Czujemy się tak z jakichś powodów
  • 19:20 - 19:23
    i może być trudno je dostrzec
    w otchłaniach depresji.
  • 19:23 - 19:25
    Bardzo dobrze to znam
    z własnego doświadczenia.
  • 19:25 - 19:29
    Ale z właściwą pomocą
    można zrozumieć te problemy
  • 19:29 - 19:31
    i rozwiązać je razem.
  • 19:31 - 19:33
    Ale żeby to zrobić,
  • 19:33 - 19:35
    pierwszy krok
  • 19:35 - 19:37
    to przestać obrażać te sygnały,
  • 19:37 - 19:41
    nazywając je oznakami słabości,
    szaleństwa albo czystej biologii,
  • 19:41 - 19:44
    co dotyczy tylko niewielkiej grupy ludzi.
  • 19:44 - 19:46
    Trzeba zacząć słuchać tych sygnałów,
  • 19:46 - 19:51
    bo mówią nam o czymś,
    co musimy usłyszeć.
  • 19:51 - 19:55
    Tylko gdy prawdziwie
    wsłuchamy się w te sygnały,
  • 19:55 - 19:59
    kiedy je docenimy i uszanujemy,
  • 19:59 - 20:02
    zaczniemy dostrzegać
  • 20:02 - 20:06
    wyzwalające, kojące,
    głębsze rozwiązania.
  • 20:07 - 20:12
    Krowy, które czekają na nas wszędzie.
  • 20:12 - 20:13
    Dziękuję.
  • 20:13 - 20:17
    (Brawa)
  • 20:17 - 20:19
    Dziękuję.
Title:
To może być przyczyna twojej depresji i stanów lękowych
Speaker:
Johann Hari
Description:

W poruszającej i życiowej prelekcji dziennikarz Johann Hari dzieli się nową wiedzą o przyczynach depresji i lęków, zaczerpniętą od ekspertów z całego świata oraz o pojawiających się rozwiązaniach. Hari mawia: „Jeśli masz depresję lub wpadasz w stany lękowe, nie jesteś słaby ani szalony - to twoje potrzeby nie zostały spełnione”.

more » « less
Video Language:
English
Team:
TED
Project:
TEDTalks
Duration:
20:31

Polish subtitles

Revisions