Return to Video

घाबरू नका - हान्स रोझलिंग लोकसंख्येबद्दल तथ्य दर्शवित आहेत.

  • 0:05 - 0:10
    कायम बदलणारे जग हिच हया काळाची वास्तवत: अाहे
  • 0:11 - 0:15
    अनेक लोक मोठ्या प्रमाणात अनेक महानगराकडे स्थलांतर करु लागले अाहेत
  • 0:15 - 0:18
    काही गगनचुंबी इमारतीत स्थाइक होतात
  • 0:18 - 0:21
    तर काही झोपडपट्टीत घर बनवतात.
  • 0:21 - 0:26
    अन्नाची अाणि इंधनाची कधी न भागणारी भूक,
  • 0:26 - 0:28
    बदलणारे, न सांगता येणारे विचित्र हवामान,
  • 0:29 - 0:35
    अाणि हे सर्व घडते अाहे - जेव्हा लोकसंख्या अजुनही वाढत असताना
  • 0:36 - 0:38
    अापल्याला हयाची चिंता असावी का?
  • 0:38 - 0:42
    अापल्याला हयाची भिती असावी का?
  • 0:43 - 0:46
    हया सर्वातून काय निष्कर्श काढायचा?
  • 0:53 - 0:59
    हया जागाच्या पाठीवर सातशे कोटी लोक राहातात - ही अपूर्वाईची गोष्ट नव्हे का?
  • 0:59 - 1:04
    परंतू या पार्श्वभूमीवर, जगाच्या अाणि भविष्याच्या काळजीने काही लोक घबरलेले अाहेत.
  • 1:04 - 1:06
    काही लोक या विषयी विचार करायचे सुद्धा सोदून देतात.
  • 1:06 - 1:10
    परंतू हया रात्री मी तुम्हाना खरे काय अाहे हे दाखवायचा प्रयत्न कारेन।
  • 1:10 - 1:13
    माझे नाव हान्स रोझलिंग् . मी अाकडेवारी संख्यावारी कारणारा - -
  • 1:13 - 1:15
    नको, नको, नको, नको, बंद करु नका - --
  • 1:15 - 1:20
    - - कारण संख्याशास्त्राला मिळालेल्या नवीन माहितीतून मी तुम्हास हे जग नव्या द्र्ष्टीकोनातुन दाखवेन
  • 1:20 - 1:23
    लोकसंख्या कशा (वेगळ्या) पद्धतीने वाढत अाहे हे तुम्हास सांगेन
  • 1:23 - 1:28
    आाणी अाज दिसत असलेल्या माहितीवरून भविष्यातिल जग कसे असेल ते ही दाखवून देईन.
  • 1:28 - 1:32
    नक्कीच अापल्यासमोर फार मोठी अाव्हाने ऊभी अाहेत!
  • 1:33 - 1:37
    परंतू चांगली बातमी म्हणजे भविष्य येवढे अंधाकारमय नाही।
  • 1:37 - 1:42
    अाणि मनुष्यप्राणी तुम्हाला वाटतो त्यापेक्षा खूप सुधारला अाहे.
  • 1:44 - 1:45
    घाबरू नका!
  • 1:46 - 1:47
    लोकसंख्येबाबतची सत्यता
  • 1:47 - 1:50
    प्रोफेसर हांस् रोझलिंग यांच्या बरोबर
  • 1:51 - 1:53
    तान्ही मुले - - -
  • 1:53 - 1:55
    प्रत्येक (मूल) एक अाशीर्वाद - - -
  • 1:55 - 1:59
    परंतू अनेक लोकांना वाटते की लोकसंख्येची वाढ अनियंत्रणीत अाहे
  • 2:00 - 2:02
    काहीजण म्हणतात की (हा) लोकसंख्येचा बॉम्ब अाहे
  • 2:03 - 2:06
    ते ऊचित अाहे का?
  • 2:08 - 2:12
    मग सध्या अापलि लोकसंख्या कशी अाहे? आापण या (अवस्थेपर्यंत) कसे पोचलो?
  • 2:12 - 2:16
    मी तुमहाला अातपर्यंत जन्मलेल्या प्रत्येक व्यक्तीचा इतिहास सांगणार अाहे
  • 2:16 - 2:20
    बर, निदान गेल्या हजार वर्षाचा तरी
  • 2:20 - 2:22
    अाता सुरू करु
  • 2:22 - 2:25
    मी तुम्हाला दोन अक्ष देतो
  • 2:25 - 2:33
    हा काळाचा - अाणी हा इथला जागतीक लोकसंख्येचा
    अब्जाच्या च्या टप्यात
  • 2:33 - 2:41
    इश्र्वीसनपुर्वी १०००० वर्ष, जेंव्हा मनूष्यप्राणी सर्वप्रथम शेती करूलागला -
    त्याविषयी पुराणवस्तू तज्ञ असा अंदाज करतात की
  • 2:41 - 2:45
    त्यावेळी जगाची लोकसंख्या केवळ एक कोटी होती
  • 2:45 - 2:49
    कल्पना करा - फक्त एक कोटी! म्हणजे अाजचा स्वीडन् देश
  • 2:49 - 2:53
    संपूर्ण जग फक्त स्वीडन् देशियांनी भरलेले
  • 2:53 - 3:01
    परंतू जशी हजार वर्षे मागे पडू लागली तसे अजुन शेतकरी,
    अजुन अन्न अाणि अजुन माणसे --- अाणि बरीच साम्राज्ये निर्माण झाली
  • 3:01 - 3:06
    इजिप्त, चीन, भारत - - - अाणि शेवटी युरोप!
  • 3:06 - 3:10
    अाणि लोकसंख्या सुद्धा वाढू लागली, परंतू सावकाशीने.
  • 3:10 - 3:14
    अाणि मी इथे थांबतो, सन १८००.
  • 3:14 - 3:20
    कारण १८०० साली, जगाची लोकसंख्या १ अब्जाला पोचली
  • 3:20 - 3:29
    कल्पना करा - ह्या सर्वकाळात, हजारो वर्षे, लोकसंख्येची वाढ एक (दशांश) टक्क्याहूनही कमी असे (प्रत्येक वर्षी)
  • 3:29 - 3:35
    पण १८०० सालानंतर, औद्योगिक क्रांतीमुळे सगळेच बदलले अाणि लोकसंख्या दरवर्षी वेगाने वाढू लागली
  • 3:36 - 3:39
    अवघ्या १०० वर्षात, ती २ अब्ज्यापर्यंत पोचली
  • 3:39 - 3:43
    आाणि नंतर, मी जेंव्हा शाळेत होतो, ती ३ अब्ज होती
  • 3:43 - 3:50
    मग बरेच लोक म्हणू लागले: "पृथ्वीनक्षत्र येवढ्या लोकांचा भार
    सांभाळू शकणार नाही". अागदी तज्ञ लोकांचे पण तेच म्हणणे
  • 3:50 - 3:52
    पण घडलेते ते असे - - -
  • 3:52 - 3:59
    अापण ४ अब्ज - - ५ अब्ज - - ६ अब्ज - - ७ अब्ज!
  • 3:59 - 4:05
    विचार करा --- निम्याहून जास्त लोकसंख्या केवळ माङया अायूष्यात निर्माण झाली अाहे.
  • 4:05 - 4:09
    अाणि तो अकडा अजुनही वाढतो अाहे
  • 4:10 - 4:16
    ही लोकसंख्येची वाढ, अलिकडील वर्षात, अाशियाई देशात झालेली अाहे
  • 4:16 - 4:21
    उदाहरणार्थ, इथे बांगलादेशात - - - जिथे लोकसंख्या तिपटीने वाढली केवळ माझ्या अायूष्यभरात
  • 4:21 - 4:28
    ५ कोटी वरून १५ कोटींपर्यंत
  • 4:28 - 4:33
    तो अाता जगातला सार्वात घनदाट लोकसमख्येचा देश अाहे
  • 4:33 - 4:40
    साधारणपणे दीड कोटी लोक खूप गर्दी झालेल्या राजधानीत, ढाक्यात राहातात
  • 4:40 - 4:48
    येथील लोक, शहरातले असोत अथवा खेड्याकडील असोत,
    स्वतःच्या कुटुंबसंख्यच्या प्रचंड काळजीत अाहेत
  • 4:49 - 4:52
    पण एक नवीन बांगलादेश उदयोन्मूख होत अाहे
  • 4:52 - 4:59
    ह्या खान कुटुंबाचे उदाहरण. आाई तस्लिमा, मुली तंजिना अाणि छोटी सदिया
  • 4:59 - 5:02
    अाणि वडिल हन्नान.
  • 5:05 - 5:07
    बायकांना तयार व्हायला खूप वेळ लागतो, पुरुष तेवढा वेळ लावत नाहीत.
  • 5:07 - 5:12
    जर तू हातानी पुसुन टाकणार असशील तर मग लावतेस कशासाठी?
  • 5:12 - 5:18
    तस्लिमा अाणि हन्नान दोघेही स्वतः खूप मोठ्या कुटुंबातूनच अालेले
  • 5:24 - 5:24
    पण त्यांनी ठरवले की फक्त दोनच मुले होवू द्यायची।
  • 5:24 - 5:24
  • 5:27 - 5:28
  • 5:30 - 5:34
  • 5:34 - 5:38
  • 5:38 - 5:44
  • 5:44 - 5:47
  • 5:47 - 5:49
  • 5:49 - 5:52
  • 5:52 - 5:56
    तस्लिमा अाणि हन्नान हे मोठ्या कुटुंबपासून दूर जाउलागलेल्या संस्क्रुतीतले भागीदार अाहेत
  • 5:56 - 6:00
    अाणि तस्लिमाचीतर ही नोकरीच झाली आाहे
  • 6:00 - 6:04
    ती कुटुंब नियोजनाची सरकारी नोकरी करते
  • 6:04 - 6:07
    जे (सरकार) तिच्यासारख्या बायकांना प्रत्येक खेड्यात नोकरीस ठेवतात.
  • 6:07 - 6:14
    ती दारोदार जाउन इतराना लहान कुटुंब ठेवण्यासाठी मदत करते
  • 6:31 - 6:36
    तस्लिमा त्याना सल्ला देते, नैतीक अाधार देते अाणी सर्वात महत्वाचे,
  • 6:36 - 6:38
    वेगवेगळी गर्भनिरोधके पुरवते
  • 7:17 - 7:23
    तर तस्लिमा या गर्भधारणाचा दर कमी करण्य़ात कितपत यशस्वी झाली अाहे?
  • 7:23 - 7:26
    म्हणजे, प्रत्येक स्त्रीला होणार्या बाळांची सरासरी संख्या
  • 7:26 - 7:29
    अाम्ही स्वीडन् मधे गॅपमाइंडर फौडेशनची स्थापना केली
  • 7:29 - 7:34
    कारण जगातील सागळी सांख्यीक माहीती सर्वांना सोप्यारितीने पुरवता यावी
  • 7:34 - 7:38
    यामुळे मी तुम्हाला बांगलादेशातील परिस्थिती अाणि काय घडले अाहे हे दाखवू शकेन
  • 7:38 - 7:41
    हा, अाडवा अक्ष, स्त्रीला होणार्या बाळांची सरासरी संख्या
  • 7:41 - 7:45
    अागदी १, ते २ - - - ७ ते ८
  • 7:45 - 7:49
    अाणि हा उभा अक्ष, तो अायूष्यमर्यादेचा
  • 7:49 - 7:54
    आयुर्मानाचा, नवजात बाळ कीती अायुष्य जगेल याचा
  • 7:54 - 7:56
    ३० पासून ते अागदी ९० पर्यंत
  • 7:56 - 8:00
    अाता - - - अापण १९७२ मधे सूरूवात करू
  • 8:00 - 8:05
    हे वर्ष बांगलादेशाला महत्वाचे, ज्या वर्षी त्या देशाला स्वातंत्र्य मिळून वर्ष झाले
  • 8:05 - 8:08
    त्यावर्षी, बांगलादेशाची परिस्थिती ही इथे होती
  • 8:08 - 8:11
    अाणि तिथे स्त्रीयां सरासरी ७ बाळांना जन्म द्यायच्या
  • 8:12 - 8:15
    अाणि सरासरी आयुर्मान ५० वर्षापेक्षा कमी होते.
  • 8:15 - 8:17
    मग स्वातंत्र्यानंतर काय झाले?
  • 8:17 - 8:22
    बांगलादेशात आयुर्मानाची वाढ झाली का? तिथे बाळांचे जन्मप्रमाण कमी झाले का?
  • 8:22 - 8:25
    इथे सगळी अाकडेवारी माहिती अाहे. मी बांगलादेश सुरू करतो.
  • 8:25 - 8:29
    नक्कीच, आयुर्मान वाढत अाहे, जन्मप्रमाण, कमी कमी - - - ६ - - - ५
  • 8:29 - 8:31
    अाणि आयुर्मान अजूनही लांबत आाहे - - - ४ - - -३
  • 8:31 - 8:37
    अाणि अाता जन्मप्रमाण जवळजवळ २ पर्यंत अाले अाहे, २.२ ह्यपर्यंत.
    आाणि अायुर्मान हे सत्तरी पर्यंत लांबले अाहे
  • 8:37 - 8:43
    हे पूर्णपणे अाश्चर्यकारक अाहे! गेल्या ४० वर्षात, बांगलादेश बदलल अाहे
  • 8:43 - 8:48
    ७ पासून ६ - ५ -४ - ३ - २
  • 8:48 - 8:52
    हा चमत्कार बांगलादेशात घडला अाहे!
  • 8:52 - 8:57
    पण ही गोष्ट फक्त बांगलादेशाचीच अाहे का? बर,
    मी तुम्हाला सगळे जग दाखवतो
  • 8:57 - 9:02
    मी ५० वर्ष माघार काळी जातो - १९६३ सालात
  • 9:02 - 9:05
    ईथे सगळे देश अाहेत.
  • 9:05 - 9:13
    हीरव्या रंगात उत्तर अाणि दक्षीण अमेरिका.
    पिवळ्या रंगात युरोप, पूर्व अाणि पश्चिम
  • 9:13 - 9:21
    निळा म्हणजे आाफ्रिका, उत्तर अाणि सहारा वाळवंटाच्या दक्षीणेस.
    अाणि लाल हा अशिया खंड, त्यात अाम्ही अॉस्ट्रेलिया अाणि न्यू झिकंड़ घेतले अाहे.
  • 9:21 - 9:25
    गोलाचा अाकार जेवढा मोठा तेवढी लोकसंख्या मोठी.
  • 9:25 - 9:32
    हे तिथले मोठे गोल म्हणजे चीन व भारत. बांगलादेश त्याच्या मागोमाग.
  • 9:32 - 9:38
    १९६३ साली जागतीक जन्मप्रमाणाची सरासरी होती ५.
  • 9:38 - 9:42
    पण ते दुभागलेले जग होते - - - ते तुम्हाला दिसते किंवा जाणवते का?
  • 9:42 - 9:49
    हे ईथले देश, विकासलेले, त्यांची कुटुंबे छोटी होती अाणि अायुष्य मोठे होते.
  • 9:49 - 9:55
    अाणि मग हे विकसनशील देश, अाणि त्यांची मोठी कुटुंबे व छोटे अायुष्य
  • 9:55 - 9:58
    ह्या तफावतीच्या मध्यावर फार कमी देश होते.
  • 9:58 - 10:00
    पण अाता अापण बघू काय घदले ते.
  • 10:00 - 10:02
    मी जगाची सुरुवात करतो!
  • 10:02 - 10:04
    हे पहा - - -
  • 10:04 - 10:08
    तूम्हाला दिसेल, चीन, मोठ्ठा गोळा, त्यांचे अारोग्य सुधारले
  • 10:08 - 10:11
    अाणि त्यानी कुटुंब नियोजनास सुरुवात केली अाणि त्यांची कुटुंबे छोटी झाली।
  • 10:11 - 10:14
    हा हिरवा, बघा मेक्सिको, तो तिथे येत अाहे.
  • 10:14 - 10:17
    हा ब्राझीलसुध्धा, लॅटीन अमेरिकेतला हिरवा.
  • 10:17 - 10:22
    अाणि हा भारत, मागोमाग येतोय.
    हे सगळे मोठे अशियातले लाल गोळे, सागळे त्याच मार्गी.
  • 10:22 - 10:25
    अनेक अाफ्रीकेतील देश मात्र अजूनही
    दर स्त्री मागे बर्याच बाळांचा जन्म होतो अाहे .
  • 10:25 - 10:30
    अाणि तिथे बांगलादेशाने भारतापुढे
    अाघाडी घेतली कुटुंब छोटे करण्यामधे.
  • 10:30 - 10:33
    अाणि अाता जवळजवळ सगळेच देश भागाकडे सरकू लागले,
    अागदी अाफ्रीका देखील वर वळू लागलाय
  • 10:33 - 10:37
    अोह्! तो हेएटी मधला भूकंप!
  • 10:37 - 10:42
    आणि आता सगळेच वरपर्यंत पोचले. केवढा मोठा फरक!
  • 10:42 - 10:48
    अाज सगळ्या जगाची जन्मप्रमाणाची सरासरी अाहे २.५
  • 10:48 - 10:52
    केवळ ५० वर्षापूर्वी ती होती ५.
  • 10:52 - 10:59
    जग बदलले अाहे: प्रत्येक स्त्री मागे बाळांचे जन्मप्रमाण ५ वरून २.५ वर आले आहे
  • 10:59 - 11:04
    अाणि ते अजून उतरते अाहे - - - , केवढा मोठा फरक!
  • 11:04 - 11:11
    लोकांना वाटत असे की बांगलादेश आणि त्यासारखे देश हे
    लोकसंख्येच्या बॉम्बचे मूळ किंवा मध्य!
  • 11:11 - 11:13
    परंतू ते किती चूकीचे होते!
  • 11:14 - 11:17
    माझ्या मते, श्रीमति तलिस्मा आणि तिच्यासारखे आरोग्य कर्मचारी,
  • 11:17 - 11:24
    ज्यानी त्यांचे देश, हया बाजूपासून - - - आगदी - - - काही दशवर्षात
  • 11:24 - 11:29
    ह्या चांगल्या आरोग्याकडे आणि छोट़या कुटुंबाकडे नेले
    हे आपल्या काळातले धेय्यवादीच आहेत!
  • 11:29 - 11:32
    हा आश्चर्यजनक बदलच घडला आहे.
  • 11:32 - 11:36
    आपण आता विभागलेल्या जगात रहात नाही.
  • 11:37 - 11:42
    पण किती लोकांना हया आश्चर्यजनक बदलाची जाणीव आहे?
  • 11:42 - 11:50
    गॅपमाइंडर मधे आम्ही फक्त संख्याच पुरवत नाही,
    आम्ही लोकांना कितपत माहीत आहे याची देखिल नोंद घेतो.
  • 11:51 - 11:57
    म्हणून आम्ही स्वीडन् मधे पहिला आढावा घेतला.
    त्याचे परीणाम मात्र निराशावादी ठरले.
  • 11:57 - 12:04
    आम्ही दुसरा आढावा ब्रिटनमधे घेतला. आमच्या खूप आशा होत्या, कारण
    ब्रिटीश लोक सर्वत्र जाउन आले आहेत.
  • 12:05 - 12:07
    आम्हाला वाटले तिथेतरी चांगले परीणाम दिसतील.
  • 12:07 - 12:13
    आम्ही पहिला प्रश्न विचारला: बांगलादेशात प्रत्येक स्त्रीमागे
    सरासरी कीती मुले जन्माला येतात?
  • 12:13 - 12:19
    आम्हि त्यांना चार पर्याय दिले: २.५, ३.५, ४.५ व ५.५
  • 12:20 - 12:22
    आणि हा ब्रिटीश आढाव्याचा निकाल.
  • 12:28 - 12:33
    पण तुम्हाला खरे उत्तर माहीत आहे: ते म्हणजे २.५
  • 12:33 - 12:38
    केवळ १२ टक्के लोकांना बरोबर उत्तर देता आले.
  • 12:38 - 12:43
    आम्हाला वाटलेकी कदाचित् अशिक्षित लोकांच्या
    उत्तरामुळे टक्केवारी कमी झाली असावी.
  • 12:44 - 12:50
    म्हणून आम्ही ज्याना कॉलेज डीग्री नाही
    आणि ज्याना कॉलेज डीग्री आहे, यांचे विभाग केले.
  • 12:50 - 12:56
    आणि इथे ते आहेत. हा परीणाम!
  • 12:58 - 13:01
    पण त्यांची उत्तरे अजूनच वाइट
  • 13:01 - 13:05
    आता तुम्ही असा निष्कर्ष काढाल की ब्रीटीशांना
    जगाविषयी कमी माहिती आहे
  • 13:05 - 13:07
    नाही नाही!
  • 13:07 - 13:12
    मी जर एका वानराला आणि त्याच्या मित्रांना हा प्रश्न विचारला तर?
  • 13:12 - 13:18
    मी एकेका केळ्यावर वेगवेगळे उत्तर लिहून
    त्यांना एक एक केळे उत्तरासाठी निवडू दिले असते
  • 13:18 - 13:21
    तर त्याचे परिणामी उत्तर असे आले असते.
  • 13:21 - 13:24
    अर्थात वानरांना बांगलादेशाविषयी काहीच कल्पना नाही
  • 13:29 - 13:34
    पण केवळ यादृच्छिकतेमुळे, त्यांची बरोबर उत्तरे
    ब्रीटीशांच्या बरोबर उत्तरांपेक्शा दुप्पट असतील.
  • 13:36 - 13:42
    अर्ध्याहून अधीक ब्रीटीश लोकांचे उत्तर ४.५ किंवा जास्त असे आहे।
  • 13:43 - 13:49
    ही समस्या ज्ञानाच्या कमतरतेची नसून,
    पूर्वकल्पित गृहित विचारांची आहे.
  • 13:49 - 13:52
    ब्रीटीश अशी कल्पना करू शकत नाहीत,
    किंवा अंदाजही करू शकत नाहीत
  • 13:52 - 13:58
    बांगलादेशातील स्त्रीयांना सरासरी २.५ मुले होतात.
    आणि खरेतर २.२ च आहेत सध्या.
  • 13:58 - 14:05
    ही गोष्ट ब्रीटीशांना माहीत नाही: की तस्लीमाआणि तिचे कुटुंब
    हे बांगलादेशातील सर्वसामान्य प्रमाणाचे आहे.
  • 14:05 - 14:12
    आणि हे फक्त तिथेच् नाही तर जगभर आहे.
    ब्राझील मधे २ मुलांचेच कुटुंब.
  • 14:12 - 14:16
    व्हिएतनामात २ मुलांचेच कुटुंब.
  • 14:16 - 14:22
    आणि भारतातसुध्दा, आजकाल २ मुलांचेच कुटुंब हे प्रमाण झाले आहे.
  • 14:22 - 14:26
    आणिजर तुम्ही आफ्रीकाखंडात गेलात,
    जर आदीस अबाबा सारख्या मोठ्या शहरात गेलात
  • 14:23 - 14:30
    तर आदीस अबाबा मधे प्रत्येक स्त्रीला सरासरी २ पेक्षा कमीच मूले होतात
  • 14:30 - 14:34
    मग ते मुसलमान, बुध्द, हिंदू, ख्रिश्चन - - -
  • 14:34 - 14:39
    असा एक धर्म नाही, एक संस्कृती नाही, एक खंड नाही
  • 14:39 - 14:41
    जिथे २ मुलांचे कुटुंब होउ शकत नाही.
  • 14:42 - 14:46
    हा मोठ्या कुटुंबाकडून २ मुलांच्या कुटुंबाकडे होणारा बदल
  • 14:46 - 14:51
    हा माझ्याआयुष्यभरातला ह्या जगात घडलेला सर्वात महत्वाचा आहे.
  • 14:51 - 14:54
    हे मानवी इतिहासात अभूतपूर्वक् आहे !
  • 15:00 - 15:03
    तर आता आपण परत बांगलादेशात.
  • 15:01 - 15:10
    आपण ह्या मोठ्या वरून लहान कुटुंबाकडे होणार्या या
    ऐतिहासीक आणि अभूतपूर्व बडलाची कारण मिमांसा करूयात.
  • 15:10 - 15:18
    आज, इस्लामिक बांगलादेशात, जवळ जवळ सगळया १५ वर्षीय
    तंजिना सारख्या मुली शाळेत जातात.
  • 15:18 - 15:25
    ते सरकार आज त्या मुलीच्या उच्य माध्यमीक शिक्षणासाठी
    तिच्या कुटुंबाला पैशाची सुध्दा मदत करतात
  • 15:24 - 15:31
    आजकाल तंजिनाच्या शाळेत मुलींची मुलांपेक्षा जास्त संख्या आहे.
  • 15:40 - 15:44
    तुम्ही ह्या धदड्यातला हा मुद्दा न समजणे अशक्य!
  • 15:51 - 15:58
    शीक्षण हे ऊपायकारक आहे अणि बांगलादेशीय स्त्रीयांना
    अनेक नव्या संध्यांचा लाभ होत आहे.
  • 15:58 - 16:05
    असमानता असून देखील आज खूप नोकर्या मिळू शकतात
    आणि तंजिनाने खूप उच्च ध्येय ठेवले आहे.
  • 16:20 - 16:25
    इथे अधिक आणि अधीक तरुण महिलांना गोष्टी कीती
    वेगळ्या असू शकतात ह्याची जाणीव होऊ लागली आहे.
  • 17:03 - 17:09
    तस्लिमाला, तिच्या दोन मुलींसाठी एका
    उज्वल भविष्याची वाटणारी आशा-ही विस्मयकारकच दिसते.
  • 17:09 - 17:15
    पण बांगलादेश मधल्या बदलाला
    एका अत्यावश्यक परिवर्तनाचा आधार आहे.
  • 17:15 - 17:20
    ते (परिवर्तन) म्हणजे मूल जगण्याची एक नाट्यमय सुधारणा.
  • 17:24 - 17:30
    तो रमदान, मुसलमान लोकांचा उपवासाचा
    आणि अंतर्मयी होण्याचा महिना.
  • 17:30 - 17:37
    अशा शुभ काळी, हानान आपल्या आई-वडिलांना
    कुटुंबाच्या स्मशानभूमी कधे लक्ष द्यायला मदत करत आहे.
  • 17:40 - 17:48
    हनानची तीन भावंडे आगदी लहान असताना मृत्यूमुखी पडली.
    त्यांना येथे मृत्यूनंतर पुरले आहे.
  • 18:03 - 18:06
    पूर्वी जेव्हा हनानचे आई-वडील तरूण जोडपे होते,
  • 18:06 - 18:12
    त्याकाळी वय ५ वर्षे होण्याआधीच
    पाचातील एक मूल मृत्यूमुखी पडे.
  • 18:12 - 18:17
    सगळ्या कुटुंबांना सतत भीती असे
    की एक किंवा अधिक मुले (मृत्यूमुखी) गमावतील.
  • 18:36 - 18:44
    गेल्या काही दशकांत बांगलादेशाने मूलभूत आरोग्याची
    विशेषतः मुलांना जगवण्याची, खूपच प्रगती केलेली आहे.
  • 18:45 - 18:48
    लस, संक्रमण उपचार आणि चांगले पोषण आणि स्वच्छता
  • 18:48 - 18:51
    यामुळे देशातील लाखो मुलांच्या जीवनाचे जतन झाले आहे.
  • 18:52 - 18:57
    आणि आता आई-वडील म्हणून, त्यांना कल्पना आली आहे की
    आपली सर्व मुले जीवीत असण्याची शक्यता आहे,
  • 18:57 - 19:02
    कुटुंब नियोजन मोठा अडसर शेवटी नाहीसा झाला आहे.
  • 19:02 - 19:08
    आगदी ढाक्यातल्या झोपडपट्टीत सुध्दा,
    स्त्रीयांना आता सरासरी फक्त 2 मुले होतात.
  • 19:14 - 19:17
    मुले जीवीत असण्याची शक्यता वाढते यात सर्वकाही आहे.
  • 19:17 - 19:19
    आपण परत भुतकाळात जाऊ या.
  • 19:19 - 19:25
    १८०० सालापूर्वी जगाची लोकसंख्या खूप हळू का वाढत होती?
  • 19:25 - 19:30
    संपूर्ण इतिहासात, सर्व ऐतिहासिक नोंदी अम्हाला दर्शवतात की सरासरीने,
  • 19:30 - 19:34
    दोन पालकांना ६ मुले असत - कमीजास्त प्रमाणात.
  • 19:34 - 19:39
    पण ही तर अतिशय जलद लोकसंख्या वाढ वाटते. मग ते वाढली का नाही?
  • 19:36 - 19:47
    कारण, १... २ ... ३ ... ४ मुले; ती स्वत: पालक होण्याआधीच मरण पावत.
  • 19:47 - 19:52
    पूर्वी लोकांचे निसर्गातले वास्तव्य पर्यावर्णीय संतूलनेत नव्हते,
  • 19:52 - 19:55
    त्यांचा मृत्यू व्हायचा पर्यावर्णीय संतूलनेने.
  • 19:56 - 19:59
    हे मात्र अतीशय शोकाचेच!
  • 19:59 - 20:03
    पण औद्योगिक क्रांतीमुळे हे सर्व बदलले.
  • 20:03 - 20:11
    चांगले वेतन, अधिक अन्न, तोटीचे पाणी,
    चांगले स्वच्छता, साबण, वैद्यकीय क्षेत्रातील प्रगती ....
  • 20:11 - 20:17
    मग या सर्व प्रगतीमुळे लोकसंख्या का वाढेली?
    जास्त मुले झाली हे त्याला कारण?
  • 20:17 - 20:27
    नाही! मी शाळेत असताना १९६३ मध्ये जगातल्या प्रत्येक
    स्त्री प्रति सरासरी मुलांची संख्या कमी होत होत ५ पर्यंत आली.
  • 20:27 - 20:32
    आणि मुलांच्या जगण्याचा (दर) वाढणे
    हे लोकसंख्येच्या जलद वाढीचे कारण ठरले.
  • 20:32 - 20:35
    त्याकाळी ४ जगत
  • 20:35 - 20:40
    परंतू पाचापैकी एकाचा मृत्यू व्हायचा
    आणि हे नक्कीच दुर्दैवाचे होते.
  • 20:40 - 20:49
    बहुतेक देशांनी फक्त अलीकडील काळामध्येच मुले जगवण्याच्या
    आणि कुटुंब नियोजनाच्या प्रयत्नात मोठी पुढे उडी घेतली आहे.
  • 20:50 - 20:53
    यातून आता आम्ही एक नवीन समतोलता गाठत आहोत.
  • 20:53 - 20:59
    आणि ती एक सुरेख समतोलणा आहे:
    सरासरी २ पालक व २ जीवीत रहाणारी मुले.
  • 20:59 - 21:02
    ह्यातून आम्ही एक आनंदी संतूलनातले कुटुंब केले आहे.
  • 21:02 - 21:06
    हीच आज जगातील सर्वसामान्य कौटुंबिक परिस्थिती आहे.
  • 21:06 - 21:09
    आणि यातून भविष्याविषयी काय अर्थ काढता येइल?
  • 21:10 - 21:13
    मी तुम्हाला (लोकसंख्या) भविष्यात काय असेल याचा सर्वोत्तम अंदाज देतो,
  • 21:13 - 21:19
    युनायटेड नेशन्सच्या लोकसंख्याविभागातील तज्ञ्यांकडून आम्हाला - - -
  • 21:19 - 21:21
    (मिळाले) आणि ते असे दिसते.
  • 21:21 - 21:28
    ती (वाढ) सुरुवातीस चालूच राहील, ८ अब्ज्यापर्यंत - - -
    नंतर ९ अब्ज - - - मग इथपर्यंत जाईल - - -
  • 21:28 - 21:30
    पण बघा - ती मंद होती आहे!
  • 21:30 - 21:34
    शतकाअखेरी पर्यंत वाढ आगदी सपाट होतीय.
  • 21:34 - 21:38
    आणि मी जर यात अजून खोलात बघितले, तर तुम्हाला दिसेल
  • 21:38 - 21:44
    की आपण या वाढीची मंदता आणि झपाट्याने वाढणार्या लोकसंख्येला
    आळा बसेल अशी अपेक्षा करू शकतो.
  • 21:45 - 21:50
    पण अर्थात हा अंदाज आहे आणि ह्या
    अकडेवारीत काहीप्रमाणात अनिश्चितता आहे.
  • 21:50 - 21:55
    पण अापल्याला एक अर्थ तरी नक्की काढता येतो की
    ह्या शतकात झपाट्याने वाढणार्या लोकसंख्येला आळा बसेल
  • 21:56 - 22:00
    हा सर्व आहे तो, "घसरणार्या जननक्षमतेच्या दर"
    ह्यचा उल्लेखनीय परिणाम.
  • 22:00 - 22:02
    इकडे पहा. आपण ह्यात (इतिहासात) पुन्हा गेलो तर
  • 22:03 - 22:06
    मी हे तुम्हाला दाखवीन मुलांच्या संख्या दाखवून.
  • 22:06 - 22:10
    ० ते १५ वर्ष वयातील मुलांची संख्या.
  • 22:10 - 22:12
    इथे आले ते (अकडे), बघा - - -
  • 22:13 - 22:17
    मुलांची संख्या हळूहळू वाढली - - - मग नंतर ती सुद्धा वेगात वाढली - - -
  • 22:17 - 22:20
    आणि शतकाअखेरीपर्यंत - इथे
  • 22:20 - 22:23
    २ अब्ज मुले जगात होती.
  • 22:23 - 22:30
    मला ते महत्त्वाचे वर्ष होते कारण त्यावर्षी
    डोरीस् चा जन्म झाला. ती माझी पहीली नात.
  • 22:30 - 22:35
    तीचा जन्म झाला तो जगातील मुलांच्या द्रष्टीने
    एक विशेष वेळ होता.
  • 22:35 - 22:41
    कारण लोकसंख्येच्या विशेषज्ञ्यांचा
    या वर्षी पासूनचा अंदाज
  • 22:41 - 22:45
    (असा) जगातील मुलांच्या संख्येविषयीचा - -
    असाच पुढे होत राहील.
  • 22:45 - 22:47
    या नंतर तो पुढ वाढणार नाही.
  • 22:47 - 22:52
    या शतकाच्या अखेरीस अपल्या जगात
    अजूनही २ अब्जच मुले असतील.
  • 22:52 - 23:00
    डोरीस जेव्हा जन्म झाला तेव्हा जगातील
    मुलांची संख्या वरच्या टोकाला पोचली होती.
  • 23:00 - 23:03
    मुलांच्या संख्येचा अकडा वाढत नाहीए आता.
  • 23:03 - 23:06
    आता ह्यमुळे तुम्हाला संभ्रम होईल.
  • 23:06 - 23:13
    कारण, लोकसंख्या अशी कशी वाढते,
    जर मुलांची संख्या वाढत नसेल तर?
  • 23:13 - 23:16
    हे सगळे प्रौढ कुठुन येणार?
  • 23:16 - 23:20
    आणि हे समजावण्यासाठी मी ही
    मोहक अंकात्मक सामग्री सोडतो.
  • 23:20 - 23:26
    आणि तुम्हाला आम्ही विकसित केलेले
    खरेखुरे शक्तिशाली शैक्षणिक साहित्य दाखवतो.
  • 23:26 - 23:30
    बंधू भगिनींनो, मी तुम्हाला
    आता जगातील लोकसंख्या दाखवेन.
  • 23:30 - 23:34
    स्पंजच्या ठोकळ्यांच्या स्वरूपात.
  • 23:35 - 23:40
    एक ठोकळा म्हणजे १ अब्ज
  • 23:40 - 23:44
    म्हणजे, आपल्याकडे २ अब्ज मूले ह्या जगात आहेत.
  • 23:44 - 23:50
    त्याखेरीज, अापल्याकडे १५ ते ३० वयवर्षातील
    २ अब्ज लोक आहेत.
  • 23:50 - 23:52
    (अर्थात) हे ठोकळ आकडे आहेत.
  • 23:52 - 23:54
    आपल्याकडे अजून १ अब्ज लोक
    ३० ते ४५ वयमर्यादेतले आहेत.
  • 23:54 - 23:58
    आपल्याकडे अजून १ अब्ज लोक
    ३० ते ४५ वयमर्यादेतले आहेत.
  • 23:58 - 24:03
    आणि आता हा माझा ठोकळा - साठीचे आणि मोठे.
    आम्ही इथे सर्वात वर.
  • 24:03 - 24:06
    ही आज जगातील लोकसंख्या आहे.
  • 24:06 - 24:10
    तुम्हाला हे दिसेल की ईथे ३ अब्ज गहाळ आहेत.
  • 24:10 - 24:13
    आगदी थोडेसेच गहाळ आहेत कारण ते मरण पावले आहेत.
  • 24:13 - 24:16
    हे बहुतेक गहाळ आहेत कारण त्यांचा जन्मच झाला नव्हता.
  • 24:16 - 24:22
    कारण १९८० सालापूर्वी जगात खुप कमी मुलंचे जन्म झाले होते
  • 24:22 - 24:25
    कारण त्याकाळी मुलांना जन्म देणार्या
    स्त्रीयांची संख्या बरीच कमी होती
  • 24:25 - 24:27
    तर आज ही (परिस्थिती) आहे.
  • 24:27 - 24:29
    आता भविष्यात काय घडणार?
  • 24:29 - 24:32
    तुम्हाला माहीत आहे का माझ्यासारख्या
    वयस्कर लोकांचे काय होते?
  • 24:33 - 24:34
    ते म्रत्यू पावतात.
  • 24:34 - 24:38
    हो! इथे कूणीतरी आहेत, जे रुग्णालयात काम करतात.
  • 24:39 - 24:41
    तर, - - ते म्रत्यू पावतात.
  • 24:41 - 24:46
    उरलेले १५ वर्षाने मोठे होतात आणि
    त्यांना २ अब्ज मुले होतात
  • 24:47 - 24:50
    हे अाता वृध्द झाले, त्यांचा मृत्यूसमय आला.
  • 24:50 - 24:54
    आणि नंतर हे १५ वर्षाने मोठे होउन त्यांना २ अब्ज मुले होतात.
  • 24:54 - 24:59
    आणि नंतर हे १५ वर्षाने मोठे होउन त्यांना २ अब्ज मुले होतात.
  • 24:59 - 25:00
    आहाहा!
  • 25:00 - 25:03
    मुलांची संख्या न वाढता,
  • 25:03 - 25:06
    आयुष्यमान न वाढता,
  • 25:06 - 25:11
    आपल्या कधे अजून ३ अब्ज लोक होतील अाणि
    नक्कीच मोठ्या लोकांची (संख्या) भरून काढतील.
  • 25:11 - 25:15
    हे घडेल, नेमके त्यावेळी जेव्हा
    तरूण पिढीतील खूप लोक मोठे होतील.
  • 25:15 - 25:21
    आता इथे एक विषेश खुलासा,
    जो माझ्यासारख्या वृध्द लोकांच्या दृष्टीने चांगला.
  • 25:22 - 25:25
    असा एक अंदाज आहे वृध्द लोकांचे अयुष्यमान वाढणार आहे.
  • 25:25 - 25:29
    ह्या कारणाने, आम्हाला अजुन १ अब्ज लोक इथे वर घ्यावे लागतील.
  • 25:29 - 25:33
    मी एका मोठ्या आकांक्षेने
    अपेक्षा करतोय की मी ही त्या गटात असेन.
  • 25:33 - 25:39
    कारण मग मला लांब आयुष्य लाभेल आणि
    वाचायला मिळेल दरवर्षी येणारी वार्षीक आकडेवारी - - -
  • 25:39 - 25:46
    पण मी जेव्हा अनेक समर्थ पर्यावरण कार्यकर्त्यांशी चर्चा करतो
    तेव्हा त्यांच्या पर्यावरणाच्या काळजीने
  • 25:46 - 25:51
    ते मला नेहमी सांगतात की
    "आपण लोकसंख्या ८ अब्जावे थांबवली पाहीजे."
  • 25:51 - 25:56
    मग, मी जेव्हा त्यांना प्रथम सांगतो, तेव्हा त्याना माहीत
    नसते की आपण मुलांच्या संख्येचे उच्च टोक गाठले आहे.
  • 25:56 - 26:04
    आणि त्यांना हे माहीत नसते की उर्वरित लोकसंख्या वाढ
    सर्व प्रौढ लोकांच्या संख्येमुळेच होइल.
  • 26:04 - 26:10
    तेव्हा आपण कमीजास्तप्रमाणात
    येवढ्या लोकसंख्येपर्यंत पोचू.
  • 26:11 - 26:16
    तर, आता आपल्याला माहीत आहे कि कीती अब्ज असतील.
    पण ते रहाणार कुठे?
  • 26:16 - 26:19
    तात्काळात आणि भाविष्यात.
  • 26:21 - 26:26
    ते तिथे जग, आणि इथे ७ अब्ज लोक.
  • 26:26 - 26:33
    ७ अब्जातले, १ रहातात अमेरिकाखंडात - उत्तर आणि दक्षीण एकत्रीत.
  • 26:33 - 26:38
    १ युरोपात, १ आफ्रीकेत.
  • 26:38 - 26:42
    अणि ४ अशीयात
  • 26:42 - 26:44
    हे झाले सध्याचे. पण हे लक्षात कसे ठेवायचे?
  • 26:44 - 26:48
    माझगयाकडे लक्षात ठेवायला सोपा मार्ग असा - -
    मी सगळे अकडे असे मांडतो - - -
  • 26:48 - 26:51
    आणि म्हणतो की जगाचा पिनकोड आहे १११४.
  • 26:52 - 26:55
    आता या शतकाच्या मध्यावर काय होईल?
  • 26:55 - 26:57
    ते आम्हाला चांगल्याप्रकारे माहीत आहे.
  • 26:57 - 27:02
    युरोप - - वाढ नाही! किंबहुना, युरोपियनांची लोकसंख्या कामीच होत आहे.
  • 27:02 - 27:06
    अमेरिका खंडात थोडेसे जास्त लोक,
    मुख्यतः निवृत्त झालेले लॅटिन अमेरिकेतील लोक,
  • 27:06 - 27:10
    त्यामुळे फरक पडत नाही,
    आणि ती (संख्या) जवळजवळ समान आहे.
  • 27:10 - 27:13
    अशियात अापल्याकडे १ अब्ज अजून आहेत.
  • 27:13 - 27:16
    आणि शिवाय अशियातली लोकसंख्यावाढही थांबली आहे.
  • 27:16 - 27:21
    पुढील ४० वर्षात, आफ्रीकेतील लोकसंख्या
    दुपटीने वाढून २ अब्जापर्यंत पोचेल.
  • 27:21 - 27:25
    आता - - - ह्या शतकाच्या अखेरीकडे वळू
  • 27:25 - 27:30
    परंतू, आपल्याला माहीतच आहे;
    युरोपात अजून लोक नाहीत, अमेरिकेत नाहीत आणि अशियात नाहीत- - -
  • 27:30 - 27:35
    पण आफ्रीकेचे नक्की आहे,
    अपल्याजवळील अकदेवारीवरून आता पुन्हा दुप्पट
  • 27:35 - 27:40
    म्हणजे, अाफ्रीकेत ४ अब्ज होतील.
  • 27:40 - 27:45
    २१०० साली, आणि त्यावेळचा पिनकोड असेल ११४५
  • 27:46 - 27:50
    तर, २१०० साली हे जग फार वेगळे असेल.
  • 27:50 - 27:54
    जे लोक - मी ज्याला पूर्वकाळचा पश्चिमखंड म्हणतो - तिथे
  • 27:54 - 27:59
    म्हणजे पश्चिम युरोप, उत्तर अमेरिका, इथले,
    जगातल्या लोकसंख्येच्या प्रमाणात १०% हून कमी असतील.
  • 27:59 - 28:03
    ८०% जागतीक संख्या अशियात आणि आफ्रीकेत नांदत असेल.
  • 28:04 - 28:07
    पण त्यांना टिकून राहण्यासाठी पुरेशी संसाधना असेल का?
  • 28:08 - 28:14
    पण, हे एक महान आव्हान असेल
    आणि काही आपोआप येणार नाही.
  • 28:14 - 28:22
    पण माझ्यामते या अब्जावधी लोकांना गुण्यागोविंदाने एकत्र रहाता येईल.
  • 28:29 - 28:37
    जे पाहिजे ते ५ अब्ज लोकांचा एक संपन्न आणि शांत अशिया
    हे पहायला मिळण्याचा संभाव नक्कीच आहे.
  • 28:37 - 28:40
    जपान, दक्षीण कोरीया आणि इतर अत्ताच संपन्न आहेत.
  • 28:40 - 28:49
    त्यांच्यामागोमाग ह्या संपन्नतेच्या रस्त्यावर, चीन, भारत आणि
    इंडोनेशिया या देशांचे मोठाले भाग व इतर ानेक अशियाई देश आहेत.
  • 28:49 - 28:55
    याखेरीज, अशियातल्या गारिब देशात,
    बर्याच जणांचे आयुष्यमान सुधारत आहे.
  • 28:57 - 29:02
    पण भवितव्यात, आफ्रीकेचे ४ अब्ज लोंकाचे काय होणार?
  • 29:03 - 29:08
    ते भयंकर दारिद्रयरेषेखाली राहतील का?
  • 29:08 - 29:12
    मी आफ्रीकेतील अत्यंत दारिद्र्य बघितले आहे.
  • 29:12 - 29:19
    ३० वर्षांपूर्वी मी डॉक्टर म्हणून २ वर्षे खुप प्रकर्शाने माझे आयुष्य घालवले,
  • 29:19 - 29:25
    ते आफ्रिका खंडाच्या पूर्वकिनार्याच्या गरीब मोझांबिक देशात.
  • 29:25 - 29:33
    मोझांबिकला नुकतेच स्वतंत्र्य मिळले होते,
    वसाहती-पोर्तुगाल विरुद्ध एक लांब युद्धानंतर.
  • 29:33 - 29:41
    माझे काम, आम्हा दोन परदेशीय डॉक्टरांपैकी एक म्हणून,
    ३ लाख लोकांकडे बघण्याचे होते.
  • 29:41 - 29:47
    आणि हे ते इस्पितळ होते. माझी पत्नी सुध्दा तिथे
    प्रसुतीशास्त्रातील परिचारिकेचे काम करत असे.
  • 29:47 - 29:50
    या रुग्णालयातील हे सगळे कर्मचारी.
  • 29:50 - 29:58
    पांढर्या कोटातल्यांना कमीत कमी एक वर्ष एक व्यावसायिक प्रशिक्षणाची
    (पोर्तुगीज) वसाहती काळात संधी मिळाली होती.
  • 29:58 - 30:01
    आणि इतर, - - - त्यांना वाचता किंवा लिहिता पण येत नसे.
  • 30:01 - 30:06
    पण ते सर्वजण अतिशय समर्पित आणि प्रेरणापुर्वक कार्य करत.
  • 30:06 - 30:12
    पण रुग्ण आलेते वाईट रोग अत्यंत गरीबी घेउन
  • 30:12 - 30:15
    आणि अमच्याकडील संसाधने कित्येकदा अपुरी पडत.
  • 30:15 - 30:22
    आणि विशेषत: तरुण डॉक्टर म्हणून माझे कौशल्य,
    रुग्णांना गरजा पूर्ण करण्यासाठी कमी पडत असे.
  • 30:22 - 30:26
    मोझांबिक अजूनही अत्यंत गरीब देश आहे.
  • 30:26 - 30:31
    परंतू मी ३० वर्षांपूर्वी होतो त्यपासून गोष्टींमधे बरीच सुधारणा झाली आहे.
  • 30:36 - 30:43
    सांगायची सुरुवात म्हणजे, आता मी ज्या गावात ३० वर्षांपूर्वी
    काम केले तेथे आता एक नवीन रुग्णालय आहे.
  • 30:44 - 30:50
    त्या नवीन आणि खूप मोठ्या रुग्णालयात १५ डॉक्टर आहेत
    आणि त्यातले ११ जण स्थानीक मोझांबीकचेच आहेत.
  • 30:50 - 30:54
    सर्व कर्मचार्यांना व्यवस्थीत प्रशिक्षण मिळलेले आहे.
  • 30:55 - 31:01
    रुग्णालयाचे संचालक आहेत डॉ. काशिमो, प्रसुतीशास्त्रातील तज्ञ.
  • 31:09 - 31:13
    हे परिवर्तन मला आश्चर्यकारक वाटते!
  • 31:25 - 31:32
    ते नियमितपणे सिझेरियन प्रसुती मधून महीलांना वाचवतात,
    जी गोष्ट मी जेव्हा तिथे होते तेव्हा अशक्य होती.
  • 31:48 - 31:52
    सगळ्या गोष्टी येवढ्या सुधारल्या आहेत.
  • 31:52 - 31:57
    आज मोझांबिक जन्मलेल्यांचे भविष्य खूपच उजळ असेल!
  • 32:00 - 32:05
    नुसते चांगले आरोग्यच नव्हे तर वेगाने सुधारणारी अर्थव्यवस्था सुध्दा!
  • 32:05 - 32:08
    (समुद्रकिनारची) व्यस्त बंदरे आणि बाजार
  • 32:08 - 32:12
    आणि नवे उद्योग बरेच नवीन रोजगार!
  • 32:16 - 32:20
    मला कल्पना आहे; तुम्ही विचार करत असालकी
    ही चांगली बातमी फक्त शहर आणि गावांपुरतीच आहे.
  • 32:20 - 32:22
    आणि ते खरे आहे!
  • 32:22 - 32:27
    वाईट आव्हान ग्रामीण भागात आहे जेथे बहुतांशी लोक राहतात.
  • 32:27 - 32:30
    पण तिथे सुध्दा वस्तुस्थिती बदलत आहे.
  • 32:33 - 32:39
    मोझांबीकच्या खूप आतल्या ग्रामीण भागात आहे एक जिल्हा - मोगोव्होलास.
  • 32:40 - 32:45
    हे अॉलिव्हिया आणी आन्द्रे यांच्या तरूण कुटुंबाचे घर.
  • 32:47 - 32:51
    जगातील अनेक गरीब लोकांसारखे,
    अॉलिव्हिया आणि आंद्रे हे देखील शेतकरीच आहेत.
  • 32:52 - 32:56
    त्यांचे खाणे हे ते काय पेरतील यावरच अवलंबीत आहे.
  • 33:00 - 33:04
    पहाटेचे ४ वाजले अहेत आणि दिवसाची सगळी कामे बोलावतायत.
  • 33:07 - 33:09
    आन्द्रे सरळ शेताकडे नीघतो.
  • 33:10 - 33:13
    अॉलिव्हिया प्रथम पाणी आणायाला जाते.
  • 33:13 - 33:16
    दोघांनाही कुठेही पोचायला अनेक मैल पायदळी जावे लागते.
  • 33:34 - 33:40
    कसल्याहि वाहतूकीचा पर्याय नसल्याने,
    सर्व गोष्टी चालत जाऊनच आणाव्या लागतात.
  • 33:43 - 33:47
    अॉलिव्हिया आणि आन्द्रे यांना ८ मुले आहेत.
  • 33:47 - 33:50
    अजूनही ग्रामीण आफ्रिकेत जन्मसंख्येचा दर जास्तच आहे.
  • 33:50 - 33:55
    आणि सर्वात गरीब कुटुंबांना सर्वात जास्त तोंडे भरावी लागतात.
  • 33:55 - 33:59
    जे काही हे कुटुंब वाचवेल, त्याची ते विक्री करतील.
  • 34:18 - 34:23
    पण हळूहळू गावाखेड्याकडेसुध्दा आर्थिक वाढेला सुरुवात झाली आहे.
  • 34:29 - 34:35
    आता आन्द्रेची नजर एका अशा गोष्टिकडे लागली अाहे,
    ज्याने त्याच्यामते सगळेच बदलून जाईल.
  • 34:42 - 34:47
    सायकलमुळे खेड्यातील गरीबांच्या
    आयुष्यात खूपच फरक पडू शकतो.
  • 34:47 - 34:52
    ते अनेक तास वेळ वाचवू शकतात आणि
    आजून जास्त कामे संपवू शकतात
  • 34:52 - 34:56
    सायकलच्यामुळे ते जास्त जडवस्तू बाजारात नेऊ शकतात.
  • 34:56 - 34:58
    आणि जास्त पैसे कमवू शकतात.
  • 34:58 - 35:00
    ते काम शोधण्यासाठी प्रवास करू शकतात.
  • 35:00 - 35:04
    आणि जर ते आजारी पडले तर
    वेळच्यावेळी दवाखान्यात पोचू शकतात
  • 35:18 - 35:24
    आन्द्रे आणि अॉलिव्हिया गेले २ वर्ष पैसे बाजूला ठवत आहेत.
    अजून त्यांच्याजवळ पुरेसे नाही आहेत.
  • 35:24 - 35:29
    आता सगळे त्यांनी पेरलेल्या तिळाच्या पिकावर अवलंबून आहे
  • 35:29 - 35:34
    जर त्यांना त्याची चांगली किंमत मिळाली
    तर कादाचित त्यांचे बनुन जाईल
  • 35:36 - 35:40
    आन्द्रे आणि अॉलिव्हिया हे एका सर्वात गरीब देशात रहातात.
  • 35:40 - 35:44
    आणि ते ग्रामीण भागात रहातात जो देशातला सर्वात गरीब भाग आहे.
  • 35:44 - 35:51
    तेव्हा अशा तर्हेने रहाणारे जगात किती लोक आहेत?
    आणि त्यातले किती आहेत जे गरीब आहेत?
  • 35:51 - 35:53
    आता मी तुम्हाला ही एक यार्डाची मोजपट्टी दाखवेन.
  • 35:53 - 35:56
    आगदी सोपे. गरीब - - -आणि - - -श्रीमंत
  • 35:56 - 35:59
    इथे पुन्हा माझ्याकडे अाहेत - ७ अब्ज.
  • 36:00 - 36:05
    त्यांची आगदी सोप्यापध्दतीने रचना केली आहे,
    सर्वात गारीबापासून ते सर्वात श्रीमंता पर्यंत.
  • 36:05 - 36:11
    आता, हे इथले १ अब्ज श्रीमंत,
    दर दिवसाला डॉलरच्या प्रमाणात, किती कमावतात?
  • 36:11 - 36:13
    आपण इथे पाहू
  • 36:13 - 36:15
    अो अो
  • 36:15 - 36:16
    तो वर येतोय, तो वर येतोय - -
  • 36:16 - 36:18
    अो अो
  • 36:18 - 36:20
    मी इथवर पोचूच शकत नाही. १०० डॉलर्स दिवसाला.
  • 36:21 - 36:26
    आता आपण बघू ह्या मधल्या अब्जांचे. ते किती कमावतात?
  • 36:26 - 36:31
    ते दिसेलच आता - - - फक्त १० डॉलर्स
  • 36:31 - 36:36
    आता मी सर्वात गरीब अब्जांच्याकडे जातो. ते किती कमावतात?
  • 36:36 - 36:38
    (बघू)
  • 36:38 - 36:40
    फक्त १ डॉलर.
  • 36:41 - 36:43
    आज हा या जगातला फरक आहे.
  • 36:43 - 36:48
    अर्थतज्ञ्यांनी एक रेषा काढली आहे अत्यंत गरीबीची.
  • 36:48 - 36:50
    जेमतेम १ डॉलरच्या वर.
  • 36:50 - 36:56
    तेव्हा तुम्हाला कुटुंबाला पुरेसे खाण्यापुरते अन्न देखील जेमतेम असते
    आणि तुम्हाला खात्री देखील नसतेकी सगळ्या दिवशी पुरेसे अन्न असेल.
  • 36:57 - 36:59
    हे १ अब्ज अजुनही त्याखालीच आहेत.
  • 36:59 - 37:03
    हे दुसरे अब्ज त्या रेषेने दुभागले गेले आहेत.
  • 37:03 - 37:05
    आणि बाकी सर्व त्याच्यावर आहेत.
  • 37:06 - 37:10
    आगदी गरीब लोकांना जोडे घेणे देखील परवडणे अवघड होते.
  • 37:10 - 37:15
    आणि ते जेव्हा जोडे घेतात - - - त्यानंतर ते साठवणूक करतात ते सायकल साठी
  • 37:15 - 37:17
    आन्द्रे आणि अॉलिव्हिया ते सध्द्या या परिस्थितीत आहेत.
  • 37:17 - 37:21
    आणि सायकल नंतर, ते मोटारसायकलच्या मागे जातील.
  • 37:21 - 37:24
    आणि मग मोतारसायकलनंतर, ती कार (गाडी).
  • 37:25 - 37:29
    आणि माला आठवते आहे जेव्हा माझ्या कुटुंबाकडे गाडी आली,
    ती होती छोटीशी राखाडी रंगाची व्होक्सवॅगन्.
  • 37:30 - 37:35
    आम्ही सर्वप्रथम काय केले तर नॉर्वेला सुट्टीला गेलो,
    कारण नॉर्वे स्वीडन् पेक्षा जास्त सुरेख आहे.
  • 37:35 - 37:39
    तो एक विलक्षण (सुरेख) प्रवास होता!
  • 37:39 - 37:45
    आणि आता मी या गटात आहे. मी ह्या श्रीमंतासारखा जाऊ शकतो.
    आम्ही सुट्टीसाठी विमानाने जाऊ शकतो.
  • 37:45 - 37:48
    अर्थात, या "वैमानिक" लोकांच्यापेक्षासुध्दा
    अनेक लोक बरेच श्रीमंत आहेत.
  • 37:49 - 37:55
    काही लोक एवढे श्रीमंत आहेत की ते आता अंतराळात
    पर्यटक म्हणून जावे असा विचार करू लागले आहेत.
  • 37:55 - 38:00
    आणि "वैमानीक" लोकांच्या आणि इथल्या
    सर्वात श्रीमंत लोकांच्या कमाईतला फरक - -
  • 38:00 - 38:05
    हा "वैमानीक" लोकांच्या येवढाच मोठा आहे.
  • 38:05 - 38:08
    आगदी ह्या टोकाच्या सर्वात गरीबांच्या तुलनेचा.
  • 38:08 - 38:14
    आता या यार्डाच्या मोजपट्टीतून सर्वात
    महत्वाची गोष्ट लक्षात ठेवायची म्हणजे ती ही.
  • 38:14 - 38:18
    ते दाखवण्यासाठी मला शिडीची गरज आहे.
  • 38:18 - 38:23
    कधीकधी तुम्हाला चांगले चालणार्या
    जुन्या तंत्रज्ञानाची देखील गरज असते.
  • 38:23 - 38:26
    हे इथे
  • 38:29 - 38:33
    मी फक्त इथवर - - - बर इथे आहेत ते, आता मी वर पर्यंत पोचलोय.
  • 38:33 - 38:40
    आम्ही दिवसाला १०० डॉलर्स कमावणार्यांना
    एक समस्या अशी आहे की आम्ही खाली बघतो
  • 38:40 - 38:45
    त्यांच्याकडे जे दिवसाला फक्त १० कींवा १ डॉलर कमावतात -
    ते सगळे सारखेच गरीब दिसतात.
  • 38:45 - 38:47
    आम्हाला (त्यांच्यातला) फरकच दिसत नाही.
  • 38:47 - 38:51
    ते असे दिसते की ते सगळे एकसारख्याच मिळकतीवर रहातात.
  • 38:51 - 38:53
    आणि मग ते म्हणतात "ते सगळेच गरीब आहेत."
  • 38:53 - 39:00
    नाही, मी तुम्हाला खात्रीपूर्वक सांगूशकतो. कारण
    मी त्या लोकांशी भेटलो, बोललो आहे जे तीथे राहतात.
  • 39:00 - 39:05
    आणि मी तुम्हाला खात्रीपूर्वक सांगूशकतो
    की तिथल्या खालच्या लोकांना
  • 39:05 - 39:11
    ह्याची व्यवस्थीत कल्पना आहे की (त्यांचे) आयुष्य किती सुखाचे असेल जर ते १ डॉलर वरून १० डॉलर्सवर पोचलेतर.
  • 39:11 - 39:13
    १० पटीने जास्त कमाई.
  • 39:13 - 39:17
    हा खूप मोठा फरक आहे.
  • 39:17 - 39:23
    हे समजण्यासाठी, - - - अॉलिव्हिया आणि आन्द्रे
    आता असे करायचा प्रयत्न करत आहेत.
  • 39:23 - 39:27
    ह्या रेषेतील प्रत्येक छोट्या पाऊलागणीक
  • 39:27 - 39:30
    जोड्यापासून ते सायकलकडे
  • 39:30 - 39:36
    दूरवरून ते कितीही छोटे दिसलेतरी
    त्यांच्या आयुष्यात त्याने खूप फरक पडतो.
  • 39:37 - 39:46
    आणि आन्द्रे आणि अॉलिव्हियाजर सायकल घऊ शकलेतर
    त्यांची प्रगती वेगाने चांगल्या आयुष्याकडे आणि धनसमृत्तीकड होईल.
  • 39:47 - 39:54
    आज, आन्द्रे आणि अॉलिव्हिया - अनेक महिन्यापासून
    उगवलेल्या तिळाचे पीक विकायच्या तयारीस लागले आहेत
  • 40:06 - 40:12
    पण आन्द्रे आणि अॉलिव्हिया यांना योग्य भाव
    मिळवण्यासाठी विशेष काळजि घ्यावी लागेल.
  • 40:36 - 40:39
    आन्द्रे विकण्याचे काम करणार आहे.
  • 40:39 - 40:45
    आणि तो आशेत आहे की अाता ही शेवटचीचवेळ असेल
    जेव्हा त्याला वाताहतीसाठी दुसर्याची मदत घ्यावी लागेल.
  • 40:48 - 40:52
    आता आन्द्रेला आगदी काळजीपूर्वक लक्षदेऊन व्यवहार कारावा लागेल.
  • 40:58 - 41:03
    सौदा पक्का झालाय. मिळालेल्या किंमतीने आन्द्रे खुषित आहे.
  • 41:10 - 41:15
    ज्याक्षणासाठी कुटुंबाने कष्ट केले तो क्षण आलाय.
  • 41:33 - 41:38
    आन्द्रेचा सकाळभरचा बाजाराकडला प्रवास पायतळी होता.
  • 41:38 - 41:43
    आता, एका तासाच्या आत तो घरी पोहचू शकेल.
  • 42:02 - 42:05
    सायकलीचा कामाला ताबडतोब उपयोग केला जातोय.
  • 42:06 - 42:08
    मुले त्याने पाणी घेऊन येतात.
  • 42:08 - 42:12
    आन्द्रे बाजारात अजून जास्त पीक घेऊन जातो.
  • 42:12 - 42:18
    आणि तेवढेच महत्वाचे म्हणजे, आन्द्रे आणि अॉलिव्हिया
    सहजगत्या प्रौढशिक्षणाच्या वर्गात पोहचू शकतात
  • 42:18 - 42:23
    जिथे ते चांगले गणीत अाणि वाचन लिखाण शिकू शकतात.
  • 42:39 - 42:46
    आन्द्रे आणि अॉलिव्हियांना सायकलवरून
    गरीबीबाहेर पडताना बघणे हे किती महान दृष्य आहे.
  • 42:46 - 42:49
    आणि ते साक्षरतेच्या वर्गात जाताना सायकल घऊन जातात.
  • 42:50 - 42:55
    शिक्षण हे लोकांच्या आणि देशाच्या प्रगतिसाठी अतिशय मह्त्वाचे आहे.
  • 42:55 - 43:01
    पण कितींना कल्पना आहे जगात शिक्षणाचे काय झाले आहे?
  • 43:01 - 43:05
    पुन्हा महान ब्रिटिश अज्ञानाच्या सर्वेक्षणाची वेळ!
  • 43:05 - 43:06
    आता पहा
  • 43:06 - 43:11
    आम्ही विचारले, जगातले किती टक्के लोक
    साक्षर आहेत, वाचू लिहू शकतात?
  • 43:12 - 43:18
    मी प्रेक्षकांना विचारू शकतो? कितींचा अंदाज आहे २० चा? हात वर.
  • 43:18 - 43:20
    ४०?
  • 43:22 - 43:24
    ६०?
  • 43:24 - 43:27
    आणि ८०?
  • 43:27 - 43:31
    हा ब्रिटिशांच्या उत्तरांचा नमुना आहे.
  • 43:36 - 43:43
    आता तुम्ही योग्य उत्तर काय आहे हे शोधण्यासाठी
    ब्रिटिशांच्या सर्वेक्षणातील उत्तरांचा वापर करू शकता, नाही का?
  • 43:43 - 43:47
    अर्थात ८०% हे बरोबर उत्तर आहे.
  • 43:47 - 43:51
    निदान तुमचे सरासरीचे उत्तर ब्रिटिशांच्या
    उत्तरापेक्षा नक्कीच् चांगले होते.
  • 43:51 - 43:55
    हो, आज, जगातील ८०% लोक वाचू आणि लिहू शकतात.
  • 43:55 - 44:00
    हो साक्षरता ८०% - - खरेतर, आगदी
    नुकतेच आलेले अाकडे अजून मोठे आहेत.
  • 44:00 - 44:05
    तर, मी ह्या अकड्यांची तुलना
    वानरांच्याशी केलीतर - - - तुम्हाला माहीतच् आहे. - - -
  • 44:05 - 44:08
    पुन्हा परत वानरांच्याकडून फक्त यादृच्छिक उत्तरांची अपेक्षा बाळगतो.
  • 44:08 - 44:13
    तरीदेखील तुम्हाला ३ पटीने जास्त बरोबर उत्तरे मिळतील
    ब्रिटिशांच्या उत्तरांच्या प्रमाणात.
  • 44:13 - 44:17
    आणि आता विद्यापिठिय लोक - - -
  • 44:17 - 44:20
    कदाचित त्यांना माहीत असेल. - - - अरे, त्याहूनही वाईट.
  • 44:20 - 44:24
    हे काय - - ते काय शिकवत आहेत ब्रिटिश विद्यापिठातून?
  • 44:24 - 44:31
    जगाविषयीचे अंदाजहे कित्येक दशकाने मागे पडलेले आहेत.
    (बातम्या देणारी) माध्यमे हे सांगायला पूर्णपणे विसरून गेले.
  • 44:31 - 44:35
    पण कदाचित ह्याचे कारण असेल की जग वेगात बदलते आहे.
  • 44:35 - 44:37
    (बंधू भगिनींनो) स्त्री-पुरुषांनो
  • 44:37 - 44:41
    मी माझा आत्तापर्यंतचा सर्वात आवडता आलेख दाखवणार आहे,
  • 44:41 - 44:49
    मी तुम्हाला २०० देशांचा गेल्या २०० वर्षातला
    इतिहास १ मिनीटाच्या आत सांगणार आहे.
  • 44:49 - 44:55
    हा माझा कमाईचा अक्ष. आणि हा आयुष्यमानाचा.
  • 44:55 - 45:00
    मी सुरुवात करतो १८०० साली - आणि इथे हे सारे देश आहेत.
  • 45:00 - 45:04
    अाणि १८०० साली सगळे गरीबीच्या आणि
    आजाराच्या कोन्यात होते; दिसते का तुम्हाला?
  • 45:04 - 45:07
    छोटे अयुष्यमान, कमी पैसे.
  • 45:07 - 45:09
    आणि इथे येतोए औद्योगिक क्रांतीचा परिणाम.
  • 45:09 - 45:15
    अर्थात, पश्चिम युरोपातील देशात चांगली समृद्धी आली
    परंतू सुरुवातीस त्यांचे आरोग्य फारसे सुधारले नव्हते.
  • 45:15 - 45:19
    आणि ते वसाहतिच्या वर्चस्वाखाली होते,
    त्यांना तेथे काही फायदा नव्हता.
  • 45:19 - 45:21
    ते तिथल्या गरीबीच्या दुसर्या कोपर्यात तसेच राहीले.
  • 45:21 - 45:27
    आणि इथे आरोग्य हळूहळू सुधारत आहे, ते तिथे वर सरकू
    लागले आहेत जसे आपण नवीन शतकात येत आहोत तसे.
  • 45:27 - 45:32
    आणि प्रथम भयंकर महायुद्ध, आणि त्या नंतरची आर्थिक मंदी.
  • 45:32 - 45:34
    आणि मग दुसरे महायुद्ध.
  • 45:34 - 45:37
    अो आणि त्यानंतर स्वातंत्र्य.
  • 45:37 - 45:41
    आणि स्वातंत्र्यानंतर आरोग्य जलदपणे सुधारुलागले
    आगदी इतर इथल्या देशांच्या तुलनेत सुध्दा.
  • 45:42 - 45:47
    आणि आता चीन आणि इतर लॅटिन अमेरिकन देशांची
    जलदपणे आर्थिक समानतकडे वाटचाल सुरु झाली.
  • 45:48 - 45:49
    हे पहा ते इथे येत आहेत.
  • 45:49 - 45:53
    आणि भारत त्यांच्या मागोमाग आणि
    आफ्रीकेतले देश देखील मागोमाग.
  • 45:53 - 45:56
    हा जगातील एक आश्चर्यकारक बदल घडला आहे.
  • 45:57 - 46:03
    येथे अमेरिका आणि ब्रिटन पुढे आहेत हे तुम्हाला माहीत आहे,
    पण ते आता जलद हलत नाहीयेत.
  • 46:03 - 46:05
    जलद सरकणारे हे ते इथे मधे आहेत.
  • 46:05 - 46:09
    चीन अतिशय जलद वाटचाल करत आहे. आणि बांगलादेश ...
  • 46:09 - 46:15
    पहा बांगलादेश, येथे आधीच येऊन पोचलाय,
    बराच निरोगी आणि आता जलद आर्थिक वाढीचा.
  • 46:15 - 46:20
    आणि मोझांबीक - - हो, मोझांबीक इथे मागे आहे,
    पण ते सुध्दा वेगातच योग्य दिशेकडे सरकत आहेत.
  • 46:21 - 46:25
    पण मी जे दाखवतो आहे हे देशातील सरासरीचे अकडे.
  • 46:25 - 46:30
    पण लोकांचे काय? त्यांचे आयुष्य सुधारले आहे का?
  • 46:30 - 46:34
    मी आता तुम्हाला एक संख्याशास्त्रज्ञ म्हणून ज्याने
    मी खूप उत्तेजित होतो ते दाखवणार आहे.
  • 46:34 - 46:39
    मी तुम्हास उत्पन्नाचे कसे वितरण आहे ते दाखवतो.
    लोकातला फरक.
  • 46:39 - 46:42
    आणि त्यासाठी हे गोल मी ५० वर्ष मी मागे नेतोय.
  • 46:42 - 46:45
    आणि त्यानंतर आपण फक्त पैशाकडे लक्ष देऊ.
  • 46:45 - 46:52
    आणि त्यासाठी हल अक्ष विस्तृत आणि समायोजित करू,
    कारण श्रीमंत खूप श्रीमंत आहेत आणि गरीब खूप गरीब आहेत
  • 46:52 - 46:55
    त्यामुळे त्यांच्यात (श्रीमंत व गरीबात)
    देशोदेशामधल्यापेक्षा जास्त मोठा फरक असेल,
  • 46:55 - 47:00
    आता ह्यावर, आपण देशांना पडू देऊ. हा अमेरिका देश.
  • 47:00 - 47:03
    आणि यातला प्रसार त्या देशातली श्रेणी दाखवतौ.
  • 47:03 - 47:06
    आता मी अमेरिका खंडातले सगळे देश खाली आणतो.
  • 47:06 - 47:10
    आता तुम्हाला दिसेल सर्वात श्रीमंतापासून
    ते गरीबातल्या गरीबापर्यंत.
  • 47:10 - 47:15
    आणि ही ऊंची दाखवते प्रत्येक कमाईच्या पातळीवर किती आहेत ते.
  • 47:15 - 47:19
    आणि आता यूरोपला पण खाली आणूयात.
  • 47:18 - 47:23
    आणि त्यावर मी आफ्रीका ठेवणार आहे
  • 47:23 - 47:30
    आणि शेवटी, जगातील सर्वात जास्त लोकसंख्येच्या
    भागाचा, सगळ्यात वर, अशिया खंड.
  • 47:30 - 47:36
    आता १९६३ साली, जगात दोन मोठी
    (उंटाच्या पाठीवरील) वाशिंड होती.
  • 47:36 - 47:40
    पहीले श्रीमंतांचे वाशिंड, ते हुबेहुब
    मंगोलियन ऊंटाच्या पाठीवरल्यासारखे (दोन वाशिंडयाचे)! - - -आहे ना?
  • 47:40 - 47:44
    हे पहीले श्रीमंतांचे वाशिंड आहेते मुख्यतः युरोप अाणि अमेरिकेचे.
  • 47:44 - 47:49
    आणि हे इकडचे गरिबांचे वाशिंड ते अशिया व आफ्रीकेचे.
  • 47:49 - 47:52
    आणि "गरीब-रेखा" तिथे होती.
  • 47:52 - 47:58
    तुम्हाल दिसताहेत का ५० वर्षापूर्वी किती लोक अत्यंत गरीबीत होते?
  • 47:58 - 48:00
    आणि ते प्रामुख्याने अशीयात होते.
  • 48:00 - 48:06
    आणि लोक म्हणत की अशिया दारिद्र्यातून निघूच शकणार नाही;
    जसे आज काही लोक आफ्रीकेबद्दल बोलतात तसे.
  • 48:06 - 48:08
    मग, काय घडले?
  • 48:08 - 48:09
    मी जग सुरु करतो.
  • 48:10 - 48:15
    आणि तुम्हाला दिसेल ब-याच लोकांचा जन्म दारिद्र्यात झाला,
    पण अशीयाची चाल वाढत्या उत्पन्नाकडे गेली.
  • 48:15 - 48:19
    आणि १ अब्ज लोक अत्यंत गरीबीतून या दिशेने बाहेर पडले.
  • 48:19 - 48:24
    आणि सगळ्या जगाचा आकार बदलला,
    आणि मंगोलीयन उंटाचा म्रुत्यु झाला.
  • 48:24 - 48:27
    आणि त्याचा अरेबियन (एकाच वाशिंद्म्हड्याचा) उंट
    म्हणून पुनर्जन्म झाला.
  • 48:28 - 48:31
    आणि तुम्ही इथे काय पाहू शकता हे ते म्हणजे
  • 48:31 - 48:36
    हा श्रीमंतापासून तफावत होत असताना, जास्तीचे लोक हे मध्यावर
  • 48:36 - 48:41
    आणि जगातले खूपच कमी प्रमाणातले लोक
    आता अत्यंत गरीबी खाली आहेत.
  • 48:41 - 48:46
    परंतू काळजी अजून असूद्या, तरीही खूप लोक आहेत;
    १ अब्जाहूनही अधीक लोक अत्यंत गरीबी खाली आहेत.
  • 48:47 - 48:53
    आता प्रश्न असा की ही अत्यंत गरीबीतून
    बाहेर येण्याचे असेच चालू राहील
  • 48:53 - 48:57
    विषेशतः (सध्याचे) आफ्रीकेतले आणि नवीन
    अब्जावधी होणा-या आफ्रीकेतले?
  • 48:59 - 49:07
    मला वाटते कि हे शक्य आहे, आणि सांभाव्य पण आहे
    की आफ्रीकेतले बरेच देश गरीबीतून वर येतील.
  • 49:07 - 49:12
    तो शहाण्यासारखी कृती आणि प्रचंड मोठी
    गुंतवणूकीची आवश्यकता आहे, पण ते घडू शकते.
  • 49:14 - 49:20
    आफ्रीकेतले अनेक देश समान पातळीत सुधारत नाहीएत.
  • 49:19 - 49:24
    काही वेगात वाढताहेत, आणि काही संघर्षात अडकले आहेत.
  • 49:24 - 49:29
    परंतू बरेचसे, मोझांबीकसारखे, धीम्यागतीने प्रगती करत आहेत.
  • 49:31 - 49:35
    आणि ह्या सगळ्या नवीन आफ्रकेतील
    लोकांना खायला कसे घालणार?
  • 49:35 - 49:42
    हो, आजकाल टंचाई आहे, पण अजून (सुधारणा) संभवनीय आहे.
  • 49:42 - 49:49
    आफ्रिकेतील कृषी उत्पादन, चांगल्या तंत्रज्ञानाने
    जेवढे होऊ शकते त्यामानाने खूपच किरकोळ आहे.
  • 49:53 - 49:57
    आणि आफ्रिकेतील नद्यां कृषीसिंचनासाठी
    जेमतेम उपयोगास वापरल्या आहेत.
  • 49:57 - 50:05
    एक दिवस आफ्रिकेत हारव्हेस्टर आणि ट्रॅक्टरच्या जोडीने
    अनेक अब्जावधी लोकांना पुरेसे अन्न निर्माण करू शकतील.
  • 50:06 - 50:11
    आणि कृपया असे समजू नका की
    आफ्रीका हे करू शकेल हे फक्त माझेच मत आहे म्हणून.
  • 50:11 - 50:20
    युनायटेड नेशन्स सध्या एक नवीन ध्येय ठरवत आहे -
    २० वर्षाच्या आत अत्यंत गरीबी मिटवायचे
  • 50:21 - 50:27
    सगळे समजून आहेत की हे खूपच मोठे आव्हान आहे,
    पण मला प्रामाणीकपणे वाटते की हे शक्य आहे.
  • 50:28 - 50:30
    कल्पना करा की जर असे घडले तर.
  • 50:30 - 50:35
    आता, काय आम्ही आतापर्यंत पाहिले आहे की श्रीमंतीचे टोक सरकते ...
  • 50:35 - 50:41
    आणि मध्यातले, ते ही सरकते,
    पण गरीबीचे टोक मात्र अडकलेले
  • 50:42 - 50:47
    ह्या अत्यंत गरीबीतच आपल्याला जवळजवळ सर्व निरक्षरता सापडेल.
  • 50:47 - 50:51
    येथे आपल्याला मोठा बालमृत्यूचा दर आणि
    दर स्त्रीला होणा-या अनेक मुलांचा जन्म दिसेल.
  • 50:52 - 50:59
    त्याचे असे वाटते की, जर पटकन् संपवली नाहीतर
    अत्यंत गरीबी स्वतःचेच पुनरुत्पादन असे आहे.
  • 50:59 - 51:05
    पण आन्द्रे आणि अॉलिव्हिया, आणि त्यांच्यासारखे लोक,
    त्यापासून दूर जाण्यासाठी खूपच मेहनत घेतात.
  • 51:05 - 51:11
    आणि त्यांना जर त्यांच्या सरकारकडून आणि
    जगातील इतरांकडून योग्य मदत मिळेल,
  • 51:11 - 51:19
    विशेषतः शाळा, आरोग्य, लस, रस्ते,
    वीज, गर्भनिरोधक सारख्या गोष्टींची,
  • 51:19 - 51:25
    तर त्यांना ते जमेल पण ते प्रामुख्याने त्यांच्या
    स्वत: च्या मेहनतीनेच ते यशस्वी होतील.
  • 51:25 - 51:32
    बर, आपण निघू, आंद्रे आणि अॉलिव्हिया
    यांच्या मागोमाग रेषा अोलांडून जा - - -
  • 51:32 - 51:37
    ते पुढील काही दशकातच हे शक्य आहे. - - - होयच!
  • 51:37 - 51:41
    पण गरीबीतून बाहेर पडणे ही फक्त सुरुवात आहे.
  • 51:41 - 51:46
    लोकांना या अोळीने चांगल्या आयुष्याकडे जाण्याची इच्छा आहे.
  • 51:46 - 51:49
    पण चांगल्या आयुष्याचा अर्थ काय?
  • 51:51 - 51:58
    जगातील बरेच लोक ज्या चांगल्या जीवनासाठी पराकाष्ठा करत आहेत
    त्याचा अर्थ म्हणजे जास्त यंत्रे आणि जास्त ऊर्जा.
  • 51:58 - 52:07
    तर हा एक मोठा प्रश्न आहे. ह्या सगळ्याची बेरीज म्हणजे
    भविष्याला एक मोठा धोका आहे - - - तीव्र हवामानतील बदल.
  • 52:07 - 52:12
    जगातील ८०% ऊर्जा अजूनही खनिज इंधनांतूनच येते,
  • 52:12 - 52:17
    आणि विज्ञानतून दिसत आहे की
    भविष्यात हवामान नाट्यमय रितीने बदलू शकते,
  • 52:17 - 52:25
    परंतू कार्बन डायअॉक्साईडचे उत्सर्जन हे खनिज इंधन जाळल्यानेच होते.
  • 52:26 - 52:31
    मी हवामान बदल किती वाईट असेल हे सांगण्यासाठी योग्य व्यक्ती नाही,
  • 52:31 - 52:34
    ना ते कसे थोपवावे हे सांगण्यासाठी.
  • 52:35 - 52:42
    मी तुम्हाला आकडेवारीने तुम्हाला दर्शवून देऊ शकतो की
    हे कार्बन डायऑक्साइड चे उत्सर्जन कोण करत आहे.
  • 52:42 - 52:45
    मी हे दाखवेन
  • 52:45 - 52:49
    तुम्हाला आठवती आहे ती यार्डाची पट्टी
    सर्वात गरीब अब्जापासून ते सर्वात श्रीमंत अब्जापर्यंतची
  • 52:49 - 52:54
    आगदी ज्यांना जोडे जेमतेम परवडतात
    त्यापसून ते जे विमानाने उड्डाण करू शकतात
  • 52:54 - 53:03
    आता हे दाखवते एका वर्षात सगळ्या जगाने वापरलेल खनिज इंधन.
  • 53:03 - 53:05
    कोळसा, तेल आणि नैसर्गिक वायू.
  • 53:05 - 53:09
    आणि ते दर्शवते कमी जास्त प्रमाणातले कार्बन डायऑक्साइडचे एकूण उत्सर्जन.
  • 53:09 - 53:13
    आता ह्यातले सर्वात श्रीमंत अब्जानी किती वापरले?
  • 53:14 - 53:16
    त्यातले निम्मे.
  • 53:16 - 53:19
    आता त्या खालील श्रीमंत अब्ज.
  • 53:19 - 53:21
    उरलेल्यातले निम्मे.
  • 53:21 - 53:24
    आणि तुम्हाला समजले असेल ते तिस-या अब्जातले किती वापरतात याचा.
  • 53:24 - 53:28
    उरलेल्यातले निम्मे. आणि बाकी फारच थोडा वापर करतात.
  • 53:28 - 53:38
    हे साधारण ढोबळ अकडे आहेत, पण ते व्यवस्थीत रित्या दाखवतात की जवळ जवळ
    सगळे खनिज इंधन हे सर्वात श्रीमंत १, २ ३, अब्जांनी वापरले आहे.
  • 53:38 - 53:40
    ८५% पेक्षा अधीक ते वापरतात.
  • 53:40 - 53:48
    आता श्रीमंत अब्जांची वाढ तरी थांबली आहे,
    पण अाम्हाला अजून दिसायचे आहे कि ते कमी होईल का.
  • 53:48 - 53:53
    आणि येत्या दशकातील या दोन घटांची आर्थीक वाढ
  • 53:53 - 53:57
    ज्याकारणास्तव खनिज इंधनाच्या वापराचे व
    कार्बन डायअॉक्साईडच्या उत्सर्जनाचे प्रमाण वाढेल.
  • 53:58 - 54:03
    याईथले अत्यंत गरीबी बाहेर येऊन आगदी मोटारसायकलिपर्यंत श्रीमंत झाले तरी
  • 54:03 - 54:08
    त्याचा कार्बन डायऑक्साइडच्या उत्सर्जनाला फारसा हातभार लागत नाही.
  • 54:08 - 54:15
    आणी जनसंख्यावाढीविषयी म्हणालतर पुढच्या ४० वर्षातले
    अजून येणारे अनेक अब्ज, ह्या भागात असतील.
  • 54:15 - 54:20
    तरीसुध्दा, जर तुम्ही या टोकाच्या श्रीमंताना विचारले
    तर वाटते कि त्यांना चुकीचेच कळलेले असावे.
  • 54:20 - 54:25
    ते त्यांच्या खूप जास्त वरच्या उत्सर्जनाच्या पातळीवरून
    जगाकडे बघतात आणि म्हणतात - -
  • 54:25 - 54:30
    अहो, ते तिथल्या सगळ्यांनो, तुम्ही आमच्यासारखे
    राहू शकणार नाही, तुम्ही (पृथ्वी)ग्रह नष्ट कराल.
  • 54:31 - 54:38
    हे पहा, मला ह्या लोकांचा, जे पुढे येवू बघताहेत त्यांचा,
    युक्तिवाद योग्य वाटतो.
  • 54:38 - 54:43
    ते म्हणतात - "हं, तुम्ही कोण आम्हाला सांगणार कि
    आम्ही तुमच्यासारखे राहू शकणार नाही?"
  • 54:43 - 54:48
    "आपण चांगला बदल करा जर आम्ही वेगळ्या पध्दतीने करावे असे इच्छित असल्यास."
  • 54:50 - 54:56
    जर ह्या अब्जावधींना चांगले जीवन हवे असेल तर -
    त्यांना ज्या अद्याप ह्या मिळाल्या नाहीत - अशा अनेक आवश्यक गोष्टींची गरज आहे .
  • 54:56 - 55:03
    आंद्रे आणि त्याच्यासारखे अनेकांचे खेडे आणि घर इथे विजेचा पुरवठा देखील नाहीए.
  • 55:04 - 55:07
    मोझांबीकमधे कोळश्याचा खूप साठा आहे
  • 55:07 - 55:14
    आणि जर त्यांनी आणि इतर गरीब देशांनी नवीन परवडतील अशी कोळश्यावर आधारित असलेली वीज नर्मिती केंद्रे उभी केली तर
  • 55:14 - 55:20
    माझ्यामते, जे जास्त कार्बन (दायअॉक्साईड)चे उत्सर्जन करतात
    त्यांनी त्यात ढवळाढवळ करू नये.
  • 55:20 - 55:26
    आता मी तुम्हाला दोन प्रश्न विचारणार आहे जे
    मी नेहमी माझ्या स्वीडीश विद्यार्थ्यांना विचारतो.
  • 55:26 - 55:31
    पहिला आहे - आपल्यापैकी किती लोकांनी विमानाने प्रवास केला नाही?
  • 55:34 - 55:35
    अरे, अरे.
  • 55:35 - 55:40
    बरेच लोक विमान प्रवासाखेरीज राहू शकतात.
    तर पुढचा प्रश्न असा - -
  • 55:40 - 55:46
    तुमच्यापैकी कितीजण कपडे धुण्याच्या यंत्रापासून लांब राहीले आहेत
    आणि हाताने सागळे पलंगपोस
  • 55:46 - 55:49
    आणि कपडे स्वच्छ केले या गेल्या वर्षात?
  • 55:50 - 55:53
    मला वाटलेच. कुणिच नाही.
  • 55:53 - 55:59
    प्रत्येकजण ज्याला कपडे धुण्याचे यंत्र परवडते तो ते वापरतो
    आगदी पर्यावरणासाठी जोरदार चळवळी करणारा सुध्दा!
  • 56:00 - 56:03
    आणी मला अजून आठवतोय तो दिवस जेव्हा
    माझ्या कुटुंबात कपडे धुण्याचे यंत्र आले.
  • 56:04 - 56:07
    तो दिवस होता १ नोव्हेंबर १९५२
  • 56:07 - 56:11
    आज्जीला आमंत्रीत केले होते पहिल्या वापरासाठी
  • 56:11 - 56:15
    तिने आयुष्यभर हाताने कपडे धुतले होते९ जणांच्या कुटुंबाचे
  • 56:15 - 56:24
    आणि तिने जेव्हा यंत्रात कपडे भरले तेव्हा ती
    एका तिवईवर बसून एक तास ते यंत्र संपेपर्यंत बघत राहीली.
  • 56:24 - 56:26
    ती पूर्णपणे मंत्रमुग्ध झाली होती.
  • 56:26 - 56:32
    त्यामुळे माझ्या आईला खूप मुक्त वेळ मिळाला
    ज्यात तिला इतर गोष्टी करता आल्या.
  • 56:32 - 56:37
    तिला मला पुस्तके वाचून दाखवणे शक्य झाले,
    मला वाटते की त्यामुळेच मी प्राध्यापक झालो.
  • 56:37 - 56:41
    मग आम्ही उगाच नाही पोलाद कारखान्याचे आभार मानत,
  • 56:41 - 56:46
    साबणाच्या कारखान्याचे आभार, वीज निर्माणकेंद्राचे आभार.
  • 56:48 - 56:50
    आता
  • 56:50 - 56:57
    ह्या सगळ्यातून आपण कुठवर येउन राहीलो तर
    त्याबद्दल माझा तुम्हाला एक नम्र सल्ला आहे
  • 56:57 - 57:01
    इतर सगळ्या गोष्टीखेरीज - अकडेवारीकडे (आणि माहीतीकडे) बघा.
  • 57:01 - 57:03
    जगातल्या तथ्यतेकडे पहा.
  • 57:03 - 57:11
    मग तुम्हाला दीसेल की आज आपण कुठे आहोत आणि ह्यापुढे ह्या
    अब्जावधी लोकांबरोबर आपण या सुरेख नक्षत्रावर पुढे कशी वाटचाल करू
  • 57:12 - 57:16
    अत्यंत गरीबीची आव्हाने मोठ्या प्रमाणाने कमी झाली आहेत
  • 57:16 - 57:21
    आणि इतिहासात प्रथमच ती कायमतः समाप्त करण्याची शक्ती आमच्यात आहे.
  • 57:23 - 57:27
    लोकसंख्या वाढीचे आव्हान खरं तर, आत्ताच सुटत आहे,
  • 57:28 - 57:31
    मुलांची संख्या वाढण्याचे थांबले आहे.
  • 57:31 - 57:37
    आणि हवामान बदलाविषयी म्हणालतरं, आपण
    अजूनही सर्वात वाईट होउशकतील अश्या घटना टाळू शकतो.
  • 57:37 - 57:44
    पण त्यासाठी श्रीमंतांनी लवकरात लवकर
  • 57:44 - 57:52
    मार्ग शोधला पाहिजे ज्यामुळे त्यांची उर्जा आणि इतर संसाधने वापरायची पातळी हळूहळू
  • 57:52 - 57:58
    १० त ११ अब्ज लोकांबरोबर वाटून घेता येइल.
  • 57:58 - 58:01
    मी स्वतःला कधिच आशावादी म्हटलेले नाही
  • 58:01 - 58:04
    पण मी म्हणतो की मी "शक्यतावादी" आहे.
  • 58:04 - 58:08
    आणि मी असेही म्हणतो कि हे जग तुम्हाला वाटते त्यापेक्षा खूप चांगले आहे.
  • 58:08 - 58:11
    तुम्हाला खूप खूप धन्यवाद!
Title:
घाबरू नका - हान्स रोझलिंग लोकसंख्येबद्दल तथ्य दर्शवित आहेत.
Description:

more » « less
Video Language:
English
Duration:
58:51

Marathi subtitles

Revisions Compare revisions