Return to Video

Kanserle savaşmak için bakterileri kandırmak - Tal Danino

  • 0:06 - 0:11
    1884'te, bir hastanın şansı kötüden
    betere doğru ilerlemiş gibiydi.
  • 0:11 - 0:14
    Bu hastanın boynunda
    hızla büyüyen bir kanser vardı,
  • 0:14 - 0:19
    sonra da alakasız bir bakteriyel
    deri enfeksiyonu nedeniyle yatağa düştü.
  • 0:19 - 0:22
    Fakat yakın zaman sonra
    beklenmedik bir şey oldu:
  • 0:22 - 0:27
    Enfeksiyonu atlatır atlatmaz
    kanser de gerilemeye başladı.
  • 0:27 - 0:32
    7 yıl sonra William Coley adındaki
    bir hekim bu hastanın izini sürdü,
  • 0:32 - 0:34
    kanserin gözle görülür
    işaretleri kalmamıştı.
  • 0:34 - 0:37
    Coley dikkate değer
    bir şeylerin olduğuna inandı:
  • 0:37 - 0:41
    Bakteriyel enfeksiyon
    kanserle savaşmak için
  • 0:41 - 0:44
    hastanın bağışıklık
    sistemini tetiklemişti.
  • 0:44 - 0:47
    Coley'nin şanslı keşfi, kanseri
    başarıyla tedavi etmek için
  • 0:47 - 0:51
    tasarlanmış bakteri enjeksiyonuna
    öncülük etmesini sağladı.
  • 0:51 - 0:56
    Yüz yıldan uzun süre sonra sentetik
    biyologlar bunları bir kez olasılık dışı
  • 0:56 - 0:59
    amaçla kullanmak niyetiyle
    güvenli şekilde programlayarak
  • 0:59 - 1:04
    ilaçları tümörlere taşımak için
    daha da iyi bir yol buldular.
  • 1:04 - 1:08
    Hücrelerin normal işleyişinin değişmesi
    tümör hücrelerinin hızla yayılmasına
  • 1:08 - 1:13
    ve şekillerinin büyümesine neden
    olarak kanseri meydana getirir.
  • 1:13 - 1:17
    Işın tedavisi, kemoterapi
    ve immunoterapi gibi tedaviler
  • 1:17 - 1:20
    kötü huylu hücreleri öldürmeyi hedef alır
    ama bütün vücudu etkiler
  • 1:20 - 1:23
    ve bu süreçte sağlıklı dokuları bozar.
  • 1:23 - 1:26
    Yine de E.coli gibi bazı bakterilerin
  • 1:26 - 1:32
    özellikle tümörlerin içinde büyüyebilmek
    gibi özel bir avantajları vardır.
  • 1:32 - 1:35
    Oysa tümör çekirdeği, bağışıklık
    hücrelerinden saklanarak
  • 1:35 - 1:39
    güvenle yayılabileceği
    ideal bir ortam oluşturur.
  • 1:39 - 1:41
    Enfeksiyona yol açmak yerine
  • 1:41 - 1:45
    tümörü içeriden hedefleyen
    Truva atı gibi hareket ederek
  • 1:45 - 1:50
    kanserle savaşan ilaçları taşımak
    için yeniden programlanabilir.
  • 1:50 - 1:55
    Algılama ve tepkiyi yeni yollarla yapmak
    için bakterileri programlama fikri
  • 1:55 - 2:00
    Sentetik Biyoloji adı verilen
    alanının temel odak noktası.
  • 2:00 - 2:02
    Ama bakteri nasıl programlanabilir?
  • 2:02 - 2:05
    Anahtar bakterilerin DNA'larını
    değiştirmede yatıyor.
  • 2:05 - 2:08
    Özel genetik sıralamaları
    bakteriye yerleştirerek,
  • 2:08 - 2:12
    kanserin büyümesini bozan
    hücreleri de buna dahil ederek
  • 2:12 - 2:15
    farklı molekülleri sentezlemek
    için bakteriler görevlendirilir.
  • 2:15 - 2:18
    Biyolojik devrelerin yardımıyla
    birçok farklı şekilde
  • 2:18 - 2:21
    hareket etmek için oluşturulabilirler.
  • 2:21 - 2:25
    Bunlar, varlığa, yokluğa veya çeşitli
    faktörlerin kombinasyonuna bağlı olarak
  • 2:25 - 2:28
    farklı davranışlar programlarlar.
  • 2:28 - 2:32
    Örneğin; tümörlerin
    az oksijeni, az pH değeri
  • 2:32 - 2:35
    ve çok üretilen molekülleri vardır.
  • 2:35 - 2:39
    Sentetik biyologlar bakteriyi, bu şartları
    algılaması amacıyla programlayabilirler,
  • 2:39 - 2:44
    ve böyle yaparken, sağlıklı dokulardan
    kaçınarak tümörlere yanıt verirler.
  • 2:44 - 2:50
    Senkronize hücre tahribi devresi veya
    SLC olarak bilinen bir tür biyolojik devre
  • 2:50 - 2:56
    bakterinin sadece ilaç taşımasını sağlamaz
    aynı zamanda bunu bir zamanlamayla yapar.
  • 2:56 - 2:58
    Öncelikle, kanser ilaçlarının üretimi
  • 2:58 - 3:02
    sağlıklı doku zararını önlemek için
    sadece tümörün içinde meydana gelen
  • 3:02 - 3:05
    bakteri büyümesi olarak başlar.
  • 3:05 - 3:08
    İlaçlar üretildikten sonra da
  • 3:08 - 3:11
    kritik bir yoğunluk
    eşiğine ulaştıklarında
  • 3:11 - 3:14
    bir acil kapatma anahtarı
    bakterinin patlamasına neden olur.
  • 3:14 - 3:18
    Bu hem ilacı salıverir hem de
    bakterilerin sayısını azaltır.
  • 3:18 - 3:23
    Yine de bakterinin belli bir yüzdesi
  • 3:23 - 3:25
    koloniyi yenilemek için canlı kalır.
  • 3:25 - 3:29
    Neticede, bakterilerin sayısı acil
    kapatma anahtarını tekrar tetiklemek için
  • 3:29 - 3:31
    yeterli miktarda artar
    ve döngü devam eder.
  • 3:31 - 3:35
    Hangi periyodik program kanserle savaşmak
    için en uygunsa, devrenin ince ayarı
  • 3:35 - 3:38
    ona göre ilaçları taşımak
    için yapılabilir.
  • 3:38 - 3:42
    Fare kullanılan bilimsel deneylerde, bu
    yaklaşımın umut verici olduğu kanıtlandı.
  • 3:42 - 3:47
    Bilim insanları, bakteriyle birlikte
    enjekte edilen lenfoma tümörlerini
  • 3:47 - 3:51
    başarıyla elemekle kalmayıp, bağışıklık
    hücrelerini tanılamak için olgunlaştırıp
  • 3:51 - 3:56
    faredeki tedavi edilmemiş lenfomalara
    saldırtarak bağışıklık sisteminin
  • 3:56 - 3:58
    enjeksiyonla uyarılmasını sağladılar.
  • 3:58 - 4:02
    Birçok terapinin aksine, bakteri belirli
    bir kanser türünü hedef almaz
  • 4:02 - 4:08
    ama bütün katı tümörler tarafından
    paylaşılan genel özellikleri hedef alır.
  • 4:08 - 4:12
    Programlanabilir bakteri de sadece
    kanserle savaşmakla sınırlı değil.
  • 4:12 - 4:15
    Onun yerine, gelecekteki
    hastalıkları takip eden
  • 4:15 - 4:18
    karmaşık sensörler olarak işlev görürler.
  • 4:18 - 4:22
    Belki de faydalı probiyotik bakteriler
    bağırsaklarımızda uykuda bekleyecek,
  • 4:22 - 4:25
    ve zamanı geldiğinde hastalıkları
    tespit edecek, önleyecek
  • 4:25 - 4:28
    ve hatta tedavi edecekler.
  • 4:28 - 4:32
    Teknolojideki gelişmeler
    mekanik mini robotlarla işleyen
  • 4:32 - 4:36
    bireyselleştirilmiş tıbbın geleceği
    ile ilgili heyecan yarattı.
  • 4:36 - 4:38
    Ama milyarlarca yıllık evrimin sayesinde
  • 4:38 - 4:40
    biyolojik bakteri türleriyle
  • 4:40 - 4:44
    hali hazırda bir başlangıç
    noktamız olabilir.
  • 4:44 - 4:47
    Sentetik biyolojiyi de karışıma ekleyin,
  • 4:47 - 4:50
    kim bilir gelecekte neler mümkün olacak?
Title:
Kanserle savaşmak için bakterileri kandırmak - Tal Danino
Speaker:
Tal Danino
Description:

Dersin tamamı için tıklayın: https://ed.ted.com/lessons/hacking-bacteria-to-fight-cancer-tal-danino

1884’te boynunda hızla büyüyen bir kansere yakalanan şanssız bir hasta, alakasız bir bakteriyel deri enfeksiyonu nedeniyle yatağa düştü. Enfeksiyonu atlattıktan sonra, kanser şaşırtıcı şekilde gerilemeye başladı. Enfeksiyon, hastanın bağışıklık sistemini tetikledi. Bu gün sentetik biyologlar, ilaçları doğrudan tümörlere ulaştırmak için bakteriyi programlıyorlar. Bu nasıl mümkün olabilir? Tal Danino soruşturuyor.

Ders: Tal Danino, Yönetmen: Chris Bishop

more » « less
Video Language:
English
Team:
TED
Project:
TED-Ed
Duration:
04:51

Turkish subtitles

Revisions