Teknoloji bize çok şey getirdi:
Aya ayak basılması, İnternet,
insan geninin sıralanabilmesi.
Fakat aynı zamanda en derin korkularımızın çoğunu da tetikliyor
ve yaklaşık 30 yıl önce
kültür eleştirmeni Neil Postman,
bu etkileşimi harika bir şekilde işleyen
"Ölesiye Eğlenelim" isimli kitabı yazdı.
Kitapta, George Orwell ve
Aldous Huxley'nin distopik görüşlerini
karşılaştırırken şöyle diyordu:
Orwell, tutsak bir topluma
dönüşeceğimizden kaygılıydı.
Huxley, anlamsız bir kültüre dönüşmemizden korkuyordu.
Orwell, gerçeğin bizden
saklanacağından ve Huxley,
ilgisizlikler diyarında boğulacağımızdan
endişeleniyordu.
Kısaca, iki seçenek var:
Ya 'Big Brother' bizi izleyecekti
ya da biz 'Big Brother'ı izleyecektik.
(Gülüşmeler)
Fakat bu böyle olmak zorunda değil.
Biz bilgi ve teknolojinin pasif tüketicileri değiliz.
Bunların hayatımızdaki rollerini ve
nasıl anlam çıkaracağımızı belirliyoruz,
fakat bunu yapmak için en azından
nasıl düşündüğümüz gibi nasıl
kodladığımıza da dikkat etmeliyiz.
Sorular sormak zorundayız, zor sorular,
bu şekilde bir şeyleri saymaktan öteye
onları anlamaya başlayabiliriz.
Sürekli dünyada ne kadar veri olduğu
hakkında hikâyeler dinliyoruz
ama söz konusu büyük veri
ve onu yorumlamaktaki zorluklar olunca,
verinin büyüklüğü çok da önemli değil.
Verilerin hareket etme hızı
ve çok çeşitli veri türleri var.
Birkaç tane örnek vermek gerekirse:
Görüntüler,
yazı,
video,
ses.
Tüm bu farklı verilerin ortak noktası ise,
insanlar tarafından yaratılmış
ve bir içeriğe sahip olmalarıdır.
Şu anda Chicago Illinois Üniversitesi'nden,
Sağlık Medya İşbirliği adında
veri bilimci bir grup, Hastalık Kontrol Merkezi
ile birlikte insanların sigarayı bırakması
hakkında nasıl konuştuğunu,
elektronik sigaralar için söylenenleri
ve bu insanların sigarayı bırakması için
nasıl yardımcı olabileceklerini
bulmak için çalışıyorlar.
İşin ilginç yanı, insanların
sigara içme hakkında nasıl konuştuğunu
anlamanız için öncelikle, "içmek"
derken neden bahsettiklerini anlamanız gerekiyor.
Twitter'da dört ana başlıkta toplamışlar:
Öncelikle, "Sigara içmek".
İkinci olarak, "Ot içmek".
Üçüncü sırada: "Dumanı tüten pirzolalar"
ve son olarak, "Hatun, bir içim su".
(Gülüşmeler)
Sonra da mesela şunu düşünmek gerekiyor:
Elektronik sigaralar hakkında ne konuşuyorlar?
İnsanların bunu yapmasının birçok yolu var
ve görsellerden de görebileceğiniz gibi
karmaşık bir sorgu türü.
Bunun bize hatırlattığı şey ise,
dilin insanlar tarafından yaratıldığı,
insanların dağınık ve karmaşık olduğu
ve metafor, jargon ve argo kullanmamız.
Hem de bunu birçok farklı dilde 7/24 yapmamız
ve bir yolunu bulur bulmaz değiştirmemiz.
Peki şimdi CDC (Hastalık Kontrol Merkezi)'nin yayınladığı,
boğazında bir delik olan kadını gösteren
oldukça görsel ve rahatsız edici
bu televizyon reklamları,
gerçekten insanların sigarayı
bırakmasına yardımcı oldu mu?
Sağlık Medya İşbirliği, veri limitlerini sınırlandırdı
ama bu reklamlar hakkında şuna karar verdiler
— onları görmüş olabilirsiniz —
Bu reklamlar, insanları şok edici bir
düşünce sürecine sokarak etkiler
ve bu sonraki davranışlara da etkide bulunabilir.
Bu projede benim takdir ettiğim ve hayran olduğum,
insanların gerçek ihtiyaçlarına
dayanması gerçeğinden başka,
bir ilgisizlik denizinin karşısında,
cesaretin harika bir örnek olmasıdır.
Bu nedenle, sadece yorumlama zorluklarına neden olan
büyük veri değildir, çünkü kabul edelim,
insanlar olarak, herhangi bir veri miktarını almada,
ne kadar küçük olursa olsun ve bozulursa bozulsun,
çok zengin bir tarihe sahibiz.
Uzun yıllar önce, eski başkan Ronald Reagan'ın,
gerçekler aptalca şeylerdir açıklaması
yaptığı için çok eleştirildiğini
hatırlayabilirsin.
Açık konuşalım, bu açıklama bir dil sürçmesiydi.
Gerçekte Boston Katliamı davalarında,
John Adams'ın İngiliz askerlerini savunmasını -
"Gerçekler acıdır"'ı alıntılamaya çalıştı.
Aslında, söylediği şeyde tesadüfi bir bilgeliğin
parçası olduğunu düşünüyorum,
çünkü gerçekler acıdır,
ama bazen aynı zamanda aptalcadır.
Bunun benim için neden çok önemli olduğu
hakkında kişisel bir öykü anlatmak istiyorum.
Bir nefes almam gerekiyor.
Oğlum Isaac'e, 2 yaşındayken,
otizm tanısı konuldu
ve mutlu, neşeli, sevgi dolu,
şefkatli küçük adamdı
ama sözcük sayısı - o sırada hiç yoktu - iletişimsel mimikler
ve kısa göz teması gibi şeylerin
bakıldığı gelişimsel değerlendirme ölçümleri,
onun gelişimsel düzeyinin,
9 aylık bir bebeğin gelişim düzeyinde
olduğunu gösterdi.
Tanı gerçeklere dayalı olarak doğruydu
ama tüm hikâye bu değildi.
Yaklaşık bir buçuk yıl sonra,
hemen hemen 4 yaşındayken,
bir gün bilgisayarın önünde,
kadınlar üzerine Google görsel arama yaparken buldum.
"Kidın" yazılmış.
Her obsesif ebeveynin yapacağı şeyi yaptım;
daha önce neyin aranmış olduğunu görmek için
hemen "geri" düğmesine tıklamaya başladım.
Arananlar sırasıyla; erkekler,
okul, otobüs ve bilgisayardı.
Buz kesildim,
çünkü O'nun okuması bir yana harfleri
söyleyebildiğini bilmiyorduk.
"Isaac, Bunu nasıl yaptın?" diye sordum.
Isaac bana çok ciddi bir şekilde baktı
ve "Kutunun içine yazılır" dedi.
İletişimi kendi kendine öğreniyordu.
Ama biz yanlış yere bakıyorduk
ve bu, değerlendirmelerin ve analizlerin,
bir ölçümü — bu vakada, sözel iletişim — olduğundan
fazla ve yaratıcı sorun çözme gibi diğer ölçümleri az
değerlendirdiğinde olan şeydir.
İletişim, Isaac için zordu
ve bu yüzden bilmesi gereken şeyi
öğrenmek için geçici bir çözüm buldu.
Bunu düşündüğünüzde, çok mantıklı geliyor,
çünkü bir soru oluşturmak,
gerçekten karmaşık bir süreçtir.
Ama o, arama kutusuna bir kelime yazarak
kendi kendine çoğu şeyi yapabildi.
Bundan dolayı bu küçük an,
benim ve ailemizin üzerinde derin
bir etki bıraktı.
Onunla ilgili olan şeye ilişkin referans sistemimizin değişmesine
ve biraz daha az endişelenmemize ve
becerikliliğini daha fazla takdir etmemize
yardım etti.
Gerçekler aptalca şeylerdir.
Yanlış kullanıma açıktır, inatçıdırlar
ya da başka türlü.
Emily Willinghan adında, bilim insanı olan bir arkadaşım var.
Kısa bir süre önce Forbes için
"Otizmle İlgili En Tuhaf 10 Gerçek"
başlıklı bir makale yazdı.
Bütünüyle bir listeydi.
İnternet her şey için suçlanır, doğru mu?
Elbette anneler de.
Aslında daha fazlası var.
"Anne" kategorisinde bir sürü var.
Listenin oldukça dolu ve ilginç olduğunu burada görebilirsiniz.
Ben şahsen otoyolların yakınında hamile
kalmanın büyük bir hayranıyım.
En sonuncusu ilginç,
çünkü "buzdolabı anne" terimi,
gerçekte otizmin nedeni için
orijinal hipotezdi ve
soğuk ve sevgi göstermeyen birisi anlamına gelmekteydi.
Bu noktada, "Tamam Susan,
veri alabilir, bilgi alabilirsin,
bir şeyleri anlamlandırabilirsin" diye düşünüyor olabilirsiniz.
Bu doğru, kesinlikle doğru
ancak zorluk, bunun dışında
kendimize anlam çıkarmayı
denemek için fırsatımız olmasıdır.
Açıkçası veri anlam oluşturmaz. Biz yaparız.
Dolayısıyla iş adamları, tüketiciler,
hastalar, vatandaşlar olarak
sorumluluğa sahibiz.
Kritik düşünme becerilerimize odaklanmaya
daha fazla zaman harcamalıyız diye düşünüyorum.
Neden?
Çünkü tarihimizde bu noktada,
defalarca duyduğumuz gibi,
yıldırım hızıyla eksabayt verileri
işleyebiliriz
ve çok daha hızlı ve etkili bir biçimde kötü kararlar alma
potansiyeline sahibiz.
Geçmişte yaptığımızdan çok daha büyük bir etkiyle.
Müthiş, değil mi?
Dolayısıyla bunun yerine yapmamız gereken şey,
etik, felsefe, sözbilim, toplumlar ve sosyoloji
ve sosyal bilimler gibi şeyler üzerine
daha fazla vakit harcamak,
çünkü onlar bize büyük veriler için
çok önemli içerik sağlar ve
iyi eleştirel düşünürler olmamıza yardım ederler.
Sonuçta, bir tartışmada bir sorun
fark edebilirsem, bunun sayılarla ya da kelimelerle
ifade edilip edilmediği çok önemli değil.
Bu,
onay ön yargılarını ve yanlış ilişkileri kendi kendimize
bulmayı öğrenme ve 30 metreden çıplak
bir duygusal çağrıyı fark etme
anlamına gelir,
çünkü bir şeylerden sonra gerçekleşen şeyler,
ondan dolayı oldu anlamına gelmez, zorunlu olarak
ve bir saniye ukalalık etmeme izin verirseniz,
Romalılar buna, "önceki olayı bir sonrakinin
nedeni gösterme yanlışı" derler.
Bu, demografi gibi disiplinleri sorgulama anlamına gelir.
Neden? Çünkü aslında yapmayı düşündüğümüz ve olduğumuz
şeylerin verilerinin aksine, cinsiyetimiz,
yaşımız ve nerede yaşadığımız
hakkında varsayımlara dayanırlar.
Bu verilere sahip olduğumuz için
gizlilik ayarlarına ve tüketici tercihlerine
yeterince önem vermeliyiz
ve bundan öteye,
sonuçtaki hipotezimiz,
kullandığımız yöntemler
ve güvenilirliğimiz anlaşılır olmalı.
Lise'de matematik hocamın dediği gibi,
hesaplamanı göster,
çünkü yöntemini göstermezsen,
hangi adımları atmadığını bilemem
ve ne tür soruları sorduğunu bilmezsem,
hangi soruları sormadığını bilemem.
Kendimize şunu sormalıyız,
gerçekten en zor soru aslında:
Veri bunları bize gerçekten gösterdi mi,
yoksa sonuçlar bizi rahatlığa ve
başarılı olduğumuza dair hisse mi kaptırdı?
Bu yüzden Sağlık Medya İşbirliği,
projelerinin bitiminde,
oldukça görsel ve rahatsız edici
sigara karşıtı reklamlar açığa çıkardığı korku
hakkında %87 oranında tvit aldılar
ama insanlar sigarayı bıraktı
sonucunu vardılar mı?
Hayır. Bu, bilim, büyü değil.
Veri gücünün
kilidini açmak istiyorsak,
totaliter bir rejimin Orwell görüşüne,
değersiz bir geleceğin bir Huxley görüşüne
ya da her ikisinin korkunç karışımlarına
körü körüne gitmek zorunda değiliz.
Yapmamız gereken şey,
saygıyla ve Sağlık Medya İşbirliği gibi
örneklerden ilham alarak
eleştirel düşünce değerlendirmesi yapmaktır.
Süper kahraman filmlerinde söyledikleri gibi,
iyilik için gücümüzü kullanalım.
Teşekkürler.
(Alkışlar)