რაღაცაში უნდა გამოგიტყდეთ..
მაგრამ მანამდე მინდა, რომ თქვენ გამომიტყდეთ რაღაცაში.
მინდა, რომ აწიოთ ხელი თუ გასულ წელს
შედარებით უმნიშვნელო სტრესი გამოსცადეთ.
არავის?
რას იტყვით არც თუ ისე დიდ სტრესზე?
ვინ გამოსცადა ძალიან დიდი სტრესი?
დიახ, მეც.
მაგრამ ეს არ არის ჩემი აღიარება.
ჩემი აღიარება გახლავთ ის,
რომ მე ჯანმრთელობის ფსიქოლოგი ვარ
და ჩემი ვალია დავეხმარო ადამიანებს იყვნენ ბედნიერები და ჯანმრთელები.
მაგრამ ვშიშობ რასაც ვასწავლიდი ბოლო 10 წელიწადია,
უფრო საზიანოა ვიდრე სასარგებლო
და ეს ყველაფერი სტრესს შეეხება.
წლების განმავლობაში ვეუბნებოდი ადამიანებს სტრესი გაავადმყოფებთ.
ის ზრდის რისკებს გაცივებიდან დაწყებული,
გულ-სისხლძარღვთა დაავადებით დამთავრებული.
მე სტრესი მტრად გადავაქციე,
მაგრამ შევიცვალე აზრი სტრესთან დაკავშირებით
და დღეს მინდა, რომ თქვენი აზრიც შევცვალო.
დავიწყებ კვლევით, რომელმაც შემიცვალა
დამოკიდებულება სტრესთან დაკავშირებით
კვლევის ფარგლებში 30 000 მოზარდს, აკვირდებოდნენ აშშ-ში რვა წლის განმავლობაში
მათ დაიწყეს შემდეგი კითხვების დასმით,
"რამდენად დიდი სტრესი გამოსცადეთ გასულ წელს?"
მათ ასევე ჰკითხეს:
"გჯერათ, რომ სტრესი აზიანებს თქვენს ჯანმრთელობას?"
შემდეგ შეისწავლეს სიკვდილიანობა, რომ ენახათ ვინ გარდაიცვალა.
(სიცილი)
კარგი.
ცუდი ამბებით დავიწყოთ.
ადამიანებმა, რომლებმაც გასულ წელს დიდი სტრესი გამოსცადეს,
გარდაცვალების რისკი 43 პროცენტით ჰქონდათ გაზრდილი,
მაგრამ ასე იყო მხოლოდ იმ ადამიანებისთვის,
რომლებსაც ასევე სჯეროდათ, რომ სტრესი მათი ჯანმრთელებისთვის საზიანოა.
(სიცილი)
ადამიანებმა, რომლებმაც დიდი სტრესი გადაიტანეს
მაგრამ არ აღიქვამდნენ მას საზიანოდ,
გარდაცვალების ნაკლები შანსი ჰქონდათ.
სინამდვილეში, მათ სიკვდილის ყველაზე დაბალი შესაძლო მაჩვენებელი ჰქონდათ,
ვიდრეს სხვებს ამ კვლევაში.
იმ ადამიანების ჩათვლით, ვისაც მცირე სტრესი ჰქონდა გადატანილი.
მკვლევარებმა დაასკვნეს, რომ რვა წლის განმავლობაში
გამოკვლეული გარდაცვალებებიდან,
182 000 ამერიკელი ნაადრევად გარდაიცვალა
არა სტრესისგან,
არამედ რწმენისგან, რომ სტრესი საზიანო იყო მათთვის.
(სიცილი)
ეს წელიწადში 20 000 გარდაცვალებაზე მეტია.
თუ ეს დაკვირვება სწორია,
მაშინ რწმენა, რომ სტრესი საზიანოა თქვენთვის,
აშშ-ში მე-15 ყველაზე დიდი სიკვდილიანობის გამომწვევია გასული წლისთვის და
მისით გარდაიცალა უფრო მეტი ადამიანი ვიდრე კანის კიბოთი, შიდსით და მკვლელობით.
(სიცილი)
ალბათ ხვდებით, რატომ გამაგიჟა ამ კვლევამ.
მე ამდენ დრო ვხარჯავ ავუხსნა ადამიანებს,
რომ სტრესი საზიანოა ჯანმრთელობისთვის.
ამ კვლევამ დამაფიქრა:
შეიძლება სტრესთან დაკავშირებით აზროვნების შეცვლამ უფრო ჯანმრთელი გაგხადოს?
მეცნიერება ამბობს, დიახ, შეიძლება.
როდესაც აზრს შეიცვლით სტრესთან დაკავშირებით,
შეგეძლებათ შეცვალოთ თქვენი სხეულის პასუხი სტრესის მიმართ.
მოდით ავხსნათ ეს როგორ მუშაობს.
ყველამ წარმოიდგინეთ, რომ იმ კვლევუს მონაწილეები ხართ,
სადაც თქვენს გაღიზიანებას ცდილობენ.
ამას სოციალური სტრესის ტესტი ეწოდება.
თქვენ შემოხვედით ლაბორატორიაში
და გეუბნებიან, რომ 5 წუთი ექსპრომტად
პირად სისუსტეებზე უნდა ესაუბროთ,
თქვენ წინ მჯდარ ექსპერტთა ჯგუფს.
უფრო მეტი დაძაბულობისთვის,
ოთახში კაშკაშა სინათლეა და თქვენს სახეს კამერა იღებს.
რაღაც ამის მსგავსი
(სიცილი)
დამკვირვებლები გაწრთვნილნი არიან,
რომ გიპასუხონ არავერბალურად, თავდაჯერებულობის დასაკარგად.
მაგალითად ასე
(ამოსუნთქვა)
(სიცილი)
ახლა, როცა საკმარისად დემორალიზებული ხართ,
მეორე ნაწილის დროა: მათემატიკის ტესტი.
რომელიც თქვენთვის უცნობია,
დამკვირვებელი დარიგებულია, რომ გაგაღიზიანოთ ტესტის დროს.
ჩვენ ამას ყველა ერთად გავაკეთებთ.
სახალისო იქნება...
ჩემთვის.
კარგი.
(სიცილი)
მინდა ყველამ დაითვალოთ 996-დან უკან
7-ის ტოლი ბიჯებით.
თქვენ ეს ხმამაღლა უნდა გააკეთოთ.
მაქსიმალურად სწრაფად.
996-დან ვიწყებთ
დაიწყეთ!
(აუდიტორია ითვლის)
სწრაფად, სწრაფად, გთხოვთ
ძალიან ნელა აკეთებთ.
(აუდიტორია ითვლის)
გაჩერდით, გაჩერდით, გაჩერდით.
ამ კაცმა შეცდომა დაუშვა.
ყველაფერი თავიდან უნდა დავიწყოთ.
(სიცილი)
თქვენ ეს არც თუ ისე კარგად გამოგდით, არა?
კარგი, თქვენ უკვე მიხვდით აზრს.
თქვენ რომ ამ რეალურად კვლევაში ყოფილიყავით
სავარაუდოდ დაისტრესებოდით
გულისცემა გაიზრდებოდა,
სწრაფად ისუნთქებდით და გაოფლიანდებოდით.
ჩვენ ამ ფიზიკურ ცვლილებებს მღელვარებად აღვიქვამთ,
ან ზეწოლად, რომელსაც ვერ ვუმკლავდებით.
ამის ნაცვლად, ამ ყველაფერს ისე რომ შევხედოთ,
როგორც სხეულის ენერგიით შევსების ნიშნებს
და გამოწვევასთან გასამკლავებელ მომზადებას?
ზუსტად ეს უთხრეს კვლევის მონაწილეებს,
რომელიც ჰარვარდის უნივერსიტეტში ჩატარდა.
სანამ ისინი სოციალური სტრესის ტესტს გაივლიდნენ.
მათ ასწავლეს აღექვათ სტრესი სასარგებლოდ
გახშირებული გულისცემა გამზადებთ მოქმედებისთვის.
სწრაფად სუნთქვა პრობლემა არ არის,
თქვენი ტვინი ამ დროს მეტ ჟანგბადს იღებს.
მონაწილეები, რომლებსაც ასწავლეს
აღექვათ სტრესი სასარგებლოდ,
იყვნენ ნაკლებად დასტრესილი, განერვიულებელი და უფრო თავდაჯერებული,
მაგრამ ჩემთვის ყველაზე გასაოცარი აღმოჩნდა,
როგორ შეიცვალა მათი სხეულის პასუხი სტრესზე.
ჩვეულებრივ, სტრესისას საპასუხო რეაქცია ასეთია,
გულისცემა იზრდება
და თქვენი სისხლძარღვები აი ასე იკუმშება.
ეს არის მიზეზი, რატომაც აკავშირებენ ხშირად
ქრონიკულ სტრესს გულ-სისხლძარღვთა დაავადებასთან.
ნამდვილად არ არის ჯანსაღი მუდმივად ამ მდგომარეობაში ყოფნა,
მაგრამ კველევაში,
როდესაც მონაწილეებმა იგი სასარგებლოდ აღიქვეს,
სისხლძარღვები დარჩა აი ასე, შეუკუმშველი.
მათი გულისცემა კვლავ გახშირებული იყო,
მაგრამ ეს უფრო ჯანმრთელი გულსისხლძარღვთა მდგომარეობაა.
ეს იმ მდგომარეობას გავს, როდესაც თქვენ
სიამოვნებას და სიმამაცეს განიცდით.
ცხოვრებისეული სტრესული გამოცდილებებიდან,
მხოლოდ ამ ერთ ბიოლოგიურ ცვლილებას
შეუძლია შეცვალოს
სტრესით გამოწვეული გულის შეტევა 50 წლამდე
და გაცხოვროთ ჯანმრთელად 90 წლამდე.
მეცნიერებამ სტრესის შესახებ აღმოაჩინა,
რომ მნიშვნელოვანია როგორ აღიქვამთ სტრესს.
ჩემი მიზანი, როგორც ჯანმრთელობის ფსიქოლოგისა შეიცვალა.
მე აღარ მსურს თქვენ თავი აარიდოთ სტრესს,
მე მინდა თქვენ უკეთესები გახდეთ სტრესთან მიმართებაში.
ჩვენ ეს უკვე მცირედით შევძელით.
თუ რომ აგეწიათ და გეთქვათ,
რომ გადაიტანეთ ბევრი სტრესი გასულ წელს,
ჩვენ შევძლებდით გადაგვერჩინა თქვენი სიცოცხლე,
რადგან შემდგომში სტრესისგან გახშირებული გუსლისცემის დროს,
ეს საუბარი გაგახსენდებათ
და იფიქრებთ,
რომ თქვენი სხეული მასთან გასამკლავებლად გეხმარებათ.
როდესაც სტრესს ასე აღიქვამთ,
სხეული გიჯერებთ
და თქვენი პასუხი სტრესსზე ხდება ჯანმრთელი.
როგორც გითხარით, წლების განმავლობაში სტრესის დემონიზებას ვახდენდი.
ეს ყველაფერი, რომ გამოვისყიდო,
ჩვენ კიდევ ერთი რამ უნდა გავაკეთოთ.
მინდა გითხრათ,
რომ სტრესის ერთ-ერთი ყველაზე დაუფასებელი ასპექტი
გახლავთ ის,
რომ სტრესი უფრო მეტად სოციალურს გხდით.
სტრესი რომ მსგავსი კუთხით აღვიქვათ,
უნდა ვიცოდეთ ჰორმონ ოქსიტოცინის შესახებ,
და ვიცი ჰორმონი ოქსიტოცინი საკმაოდ ცნობილია.
მას საყვარელი ზედმეტსახელიც კი შეარქვეს - ჩასახუტებელი ჰორმონი,
რადგან იგი გამოიყოფა, როცა ვინმეს ეხუტებით.
ეს მცირე ნაწილია იმისა, რაშიც ოქსიტოცინია ჩართული.
ოქსიტოცინი ნეიროჰორმონია.
ის ასტიმულირებს თქვენი ტვინის სოციალურ ინსტიქტებს.
ის გიბიძგებთ განახორციელოთ ქმედებები,
რომელიც გაახლოებთ ადამიანებთან.
ოქსიტოცინი გიძლიერებთ ოჯახის წევრებთან და მეგობრებთან კონტაქტის სურვილს.
ის გიძლიერებთ თანაგრძნობას.
გიძლიერებთ ძვირფასი ადამიანების,
დახმარებისა და მხარდაჭერის სურვილს.
ზოგიერთი ოქსიტოცინის შესუნთქვასაც გვირჩევს,
რომ უფრო მზრუნველი და თანამგრძნობი გავხდეთ.
მაგრამ არსებობს რაღაც, რასაც ადამიანები ვერ აანალიზებენ ოქსიტოცინთან დაკავშირებით.
ის სტრესის ჰორმონია.
თქვენი ჰიპოფიზი მას გამოყოფს,
როგორც სტრესზე პასუხს.
ის ისეთივე საპასუხო ნაწილია სტრესისა,
როგორც ადრენალინი, რომელიც იწვევს გულისცემის აჩქარებას.
ოქსიტოცინის სტრესის საპასუხოდ გამოყოფისას,
მოტივირებული ხდებით ეძებოთ მხარდაჭერა.
თქვენი ბიოლოგიური პასუხი სტრესსზე,
გიბიძგებთ შეკავების ნაცვლად,
მოუყვეთ ვინმეს, როგორ გრძნობთ თავს.
თქვენს საპასაუხო რეაქციას სტრესზე სურს შეამჩნიოთ
ვიღაც ცხოვრებაში, ვისაც პრობლემები აქვს,
შემდგომში ერთმანეთის მხარდაჭერისთვის.
როდესაც ცხოვრებისეული პრობლემები გაქვთ,
თქვენს საპასუხო რეაქციას სტრესზე სურს გარშემორტყმული იყოთ ადამიანებით,
რომელთათვისაც თქვენ ძვირფასი ხართ.
კარგი, როგორ გაგხდით სტრესის ამ ასპექტების ცოდნა უფრო ჯანმრთელს?
ოქსიტოცინი მხოლოდ ტვინზე არ მოქმდებს.
ის ასევე მოქმედებს სხეულზე
და მისი ერთ-ერთი მთავარი მიზანი სხეულში არის ის,
რომ დაიცვას გულ-სისხლძარღვთა სისტემა სტრესის ეფექტისგან.
ის ანთების წინააღმდეგ ბუნებრივი მებრძოლია.
ის ეხმარება სისხლძარღვებს იყვნენ ჩვეულებრივ მდგომარეობაში სტრესის დროს.
მაგრამ ჩემი საყვარელი ეფექტი სხეულთან მიმართებაში გულია.
გულს აქვს რეცეპტორები ამ ჰორმონისთვის
და ოქსიტოცინი ეხმარება გულის უჯრედებს რეგენერაციაში
და ეხმარება სტრესით გამოწვეული ზიანის განკურნებაში.
ეს სტრესის ჰორმონი აძლიერებს გულს
და ყველაზე მაგარი რამ ამ ფიზიკური სარგებელიდან არის ის,
რომ ოქსიტოცინი იზრდება სოციალური მხარდაჭერისა და დახმარების დროს.
როდესაც თქვენ უკავშირდებით სხვებს, სტრესის დროს
მხარდასაჭერად, ან დასახმარებლად,
უფრო მეტი ჰორმონი გამოიყოფა.
თქვენი საპასუხო რეაქცია სტრესზე უფრო ჯანმრთელია
და უფრო სწრაფად შეგიძლიათ გამომჯობინება.
ჩემთვის საოცარია,
რომ თქვენ საპასაუხო რეაქციას სტრესსზე, გააჩნია თავისთავშივე არსებული მექანიზმი
სტრესთან გასამკლავებლად
და ეს მექანიზმი ადამიანური კავშირია.
ერთი კვლევის შესახებ მოყოლით დავასრულებ.
მომისმინეთ, რადგან ამ კვლევამ ასევე შეიძლება სიცოცხლე გადაარჩინოს.
კვლევაში 1 000 მოზარდს დააკვირდნენ აშშ-ში.
მათი ასაკი 34-დან 93-მდე მერყეობდა.
მათ დაიწყეს კვლევა შეკითხვით:
"რამდენჯერ გამოსცადეთ სტრესი გასულ წელს?"
მათ ასევე ჰკითხეს:
"რამდენი დრო დახარჯეთ მეგობრების, მეზობლების,
თქვენი თემის წევრების დასახმარებლად?"
შემდგომში მკვლევარებმა გამოიყენეს ბოლო ხუთი წლის ჩანაწერები,
რომ ენახათ ვინ გარდაიცვალა.
ცუდი ამბით დავიწყოთ:
ყველაზე დიდი სტრესული ცხოვრებისეული გამოცდილებები,
როგორიცაა ფინანსური პრობლემები, ან ოჯახური კრიზისი,
სიკვდილის რისკს 30 პროცენტით ზრდის,
მაგრამ... იმედი მაქვს ამ "მაგრამ"-ს ელოდით...
მაგრამ ეს ასე არ იყო ყველას შემთხვევაში.
ადამიანებში, რომლებიც სხვებზე ზრუნავდნენ,
სტრესისგან სიკვდილის ზრდა არ ფიქსირდებოდა.
ნული.
მზრუნველობამ ადამიანებს გამძლეობა შემატა.
ჩვენ კიდევ ერთხელ ვხედავთ,
რომ სტრესისგან გამოწვეული ზიანი თქვენ ჯანმრთელობაზე,
არ არის გარდაუვალი.
იმას თუ როგორ ფიქრობთ და მოქმედებთ,
შეუძლია შეცვალოს თქვენი გამოცდილება სტრესთან დაკავშირებით.
როდესაც გადაწყვეტთ სტრესი სასარგებლოდ აღიქვათ,
თქვენ გამბედაობას მატებთ სხეულს
სტრესის დროს როცა გადაწყვეტთ სხვებს დაუკავშირდეთ,
შეგიძლიათ გაუმკლავდეთ სტრესს.
მე ნამდვილად არ მოვითხოვდი უფრო მეტ სტრესს ჩემ ცხოვრებაში,
მაგრამ მეცნიერებამ სტრესის სრულიად ახალი შეფასების შესაძლებლობა მომცა.
სტრესი გულთან დაახლოების შესაძლებლობას გვაძლევს.
თანაგრძნობით აღვსილი გული, სიხარულს განიცდის
სხვებთან კონტაქტით.
დიახ, თქვენი გული სწრაფად ფეთქავს
და მძლავრად მუშაობს, რათა მოგანიჭოთ ენერგია და ძალა.
როდესაც გადაწყვეტთ სტრესი ასე აღიქვათ,
თქვენ არა მხოლოდ უკეთსები ხდებით სტრესში,
თქვენ მნიშველოვან განაცხადსაც აკეთებთ.
თქვენ ამბობთ, რომ ენდობით საკუთარ თავს ცხოვრებისეულ პრობლემებთან გასამკლავებლად
და გახსოვთ, რომ მარტო არ ხართ მასთან გასამკლავებლად
მადლობა.
(აპლოდისმენტები)
კრის ანდერსონი: საოცარ რამეს გვეუბნებით.
ჩემთვის გასაოცარია, რომ შეხედულებას სტრესთან დაკავშირებით
შეუძლია ასეთი ზეგავლენის მოხდენა სიცოცლის ხანგრძლივობაზე.
როგორი რჩევა უნდა მივცეთ,
ვიღაცას ვინც ცხოვრებისეულ გადაწყვეტილებას იღებს.
მაგალითად სტრესულ და არასტრესულ სამსახურს შორის.
აქვს მნიშვნელობა რომელ გზას აირჩევენ?
სტრესული სამსახურის არჩევა ისეთივე აზრიანია,
თუ გჯერათ, რომ მასთან გამკლავებას შეძლებთ?
კ.მ.: დიახ, ერთი რაღაც, რაც ზუსტად ვიცით არის ის,
რომ მნიშვნელობის ძიება უფრო სასიკეთოა ჯანმრთელობისთვის,
ვიდრე დისკომფორტისთვის თავის დაღწევის მცდელობა.
ვიტყოდი, ეს საუკეთესო გზაა გადაწყვეტილებების მისაღებად.
როცა მიხვდებით რა არის მნიშვნელოვანი თქვენს ცხოვრებაში
და შემდეგ ენდობით საკუთარ თავს სტრესთან გასამკლავებლად.
კ.ა.: დიდი მადლობა კელი
(აპლოდისმენტები)