1965 yılında bir gün, ailesi ile tatil yapmak için Acapulco'ya giderken
Kolombiyalı gazeteci Gabriel García Márquez aniden arabasını çevirdi,
karısına gelecek aylarda ailesinin finansıyla ilgilenmesini söyledi
ve eve döndü.
Yeni kitabının başlangıcı bir anda kafasında belirmişti:
Yıllar sonra, atış mangası ile karşılaştığı sırada,
Albay Aureliano Buendía, babasının onu buzları keşfetmeye götürdüğü
uzak öğleden sonrayı hatırlayacaktı.”
Sonraki on sekiz ay boyunca,
o sözler tomurcuklanıp çiçek açarak Yüzyıllık Yalnızlık romanına dönüşecekti.
Latin Amerika edebiyatını küresel hayal gücünün
ön saflarına taşıyan hikâye
García Márquez'e 1982 yılında edebiyat dalında Nobel Ödülü kazandırdı.
Yüzyıllık Yalnızlık'ı bu kadar dikkat çekici kılan nedir?
Roman, yedi kuşak boyunca Buendía ailesinin
talihini ve talihsizliğini anlatıyor.
Cafcaflı, detaylı cümleleri,
geniş karakter kadrosu
ve girift hikâyesi ile
Yüzyıllık Yalnızlık okunması kolay bir kitap değil.
Ancak, yoğun bir romantizm,
iç savaş, politik entrika, dünya çapında maceraperestler
ve tahmin edebileceğinizden çok daha fazla
Aureliano adlı karakter içeren
epeyce ödüllendirici bir kitap.
Ancak bu sadece tarihsel bir dram değil.
Yüzyıllık Yalnızlık, büyülü gerçekçilik olarak bilinen edebi türün
en ünlü örneklerinden biri.
Burada, doğaüstü olaylar
ya da kabiliyetler gerçekçi ve olgusal bir tonda anlatılırken
insan yaşamı ve tarihinin gerçek olayları
fantastik bir absürtlükle ortaya çıkmaktadır.
Kurgusal bir köy olan Macondo'daki gerçeküstü olaylar,
gerçek Kolombiya'da meydana gelen olaylarla iç içe geçiyor.
Yerleşim efsanevi bir izolasyon hâlinde başlar,
yol boyunca çok sayıda felaketle karşı karşıya kalarak
yavaş yavaş dış dünyaya maruz kalır.
Yıllar geçtikçe karakterler yaşlanır ve ölür
ancak hayalet olarak geri dönmek
veya diğer nesilde reenkarne olmak için.
Amerikan meyve şirketi kasabaya gelince
her zaman sarı kelebekler tarafından takip edilen bir tamirci de gelir.
Genç bir kadın havalanır.
Roman sonraki nesiller boyunca ilerlemesine rağmen
zaman neredeyse döngüsel bir şekilde hareket eder.
Birçok karakterin, hatalarını tekrarladıkları ataları için
benzer isimleri ve özellikleri vardır.
Garip kehanetler ve gizemli çingenelerden gelen ziyaretler,
iç savaşların çatışmalarına ve tekrarlarına yol açar.
Bir Amerikan meyve şirketi, köyün yakınında büyük bir çiftlik açar
ve sonunda binlerce grevci işçiyi katleder,
yazar burada 1928'de yaşanan “Muz Katliamı”na ayna tutar.
Romanın büyülü gerçekçiliği ile birleşince bu,
aşağı doğru bir sarmal olarak bir tarih duygusu yaratır;
karakterler kaçmak için güçsüzdür.
Büyünün altında, Kolombiya ve Latin Amerika tarihinin,
sömürgecilik döneminden kalma tarihi hakkında bir hikâye var.
Bu, yazarın ilk elden yaşadığı bir tarihtir.
Gabriel García Márquez, Muhafazakâr ve Liberal siyasi partiler arasındaki
sivil çatışmalardan ayrı olarak parçalanmış bir Kolombiya'da büyüdü.
Ayrıca otokratik bir Meksika'da yaşadı
ve bir gazeteci olarak 1958 Venezüela darbesinin haberini yaptı.
Ama belki de en büyük etki büyükanne ve büyükbabasıydı.
Nicolás Ricardo Márquez, madalyalı bir Bin Gün Savaşı gazisi
ve Kolombiya'daki muhafazakâr hükûmete karşı ayaklanmaya dair anıları
Gabriel García Márquez'i sosyalist görüşe yönlendirmiş.
Bu arada, Doña Tranquilina Iguarán Cotes'un her zamanki batıl inanışı
Yüzyıllık Yalnızlık tarzının temeli oldu.
Yazarın çocukluğunu geçirdiği Aracataca'daki küçük evleri
Macondo'nun ana ilham kaynağını oluşturdu.
Yüzyıllık Yalnızlık ile Gabriel García Márquez
Latin Amerika'nın eşsiz tarihini yakalamak için
eşsiz bir yol buldu.
Kolonileşme sonrası bir toplumda yaşamanın tuhaf gerçekliğini
geçmişteki trajedileri yaşayarak tasvir edebildi.
Bütün bu kaderciliğe rağmen, roman hâlâ umut veriyor.
Nobel konuşmasında,
García Marquez, Latin Amerika’nın uzun süredir devam eden sivil çekişme
ve yaygın huzursuzluğunu hikâyesine yansıtmıştır.
Fakat konuşmasının sonunda daha iyi bir dünyanın inşa edilebileceğini
şu alıntıyla açıkladı, ''Kimse başkasının nasıl öleceğine karar vermeyecek,
aşk gerçeği kanıtlayacak
ve mutluluk mümkün olacak
ve ırklar sadece tek bir şeye, yüzyıllık yalnızlığa mahkum edilecek
ve yüzyıllık yalnızlık, sonsuza dek, yeryüzünde ikinci bir şansa sahip olacak."