10 yıl önce,
Hayatımı değiştiren bir telefon görüşmesi yaptım.
O zaman UCLA' da kardiyak görüntüleme
teknikleri üzerine kardiyoloji uzmanıydım.
Arayan Los Angeles hayvanat bahçesinden bir veterinerdi.
Yaşlı, dişi bir şempanze yüzü sarkık
bir şekilde uyanmış ve
veterinerler felç olduğundan dolayı endişelenmişler.
Bana, hayvanat bahçesine gelmemi
ve olası bir kardiyak sebebi için
hayvanın kalp görüntülerini incelememi sordular.
Şu açık ki, Kuzey Amerika Hayvanat Bahçesi çalışanları
yüksek vasıflı, lisanslı, hayvan hastalarıyla özel olarak ilgilenen
seçkin veterinerler.
Fakat ara sıra, özellikle bazı uzmanlık danışmanlığı için
tıp birliğine başvururlar
ve ben yardım için davet edilen şanslı doktorlardan biriydim.
Bu şempanzedeki felci önleme şansım oldu
ve bu gorilde aort yırtılması olmadığından emin olma,
bu macaw papağanının kalp hırıltısını değerlendirme,
bu Kaliforniya deniz aslanında kalp zarı iltihaplanması olmadığından
ve bu resimde, veteriner ve doktorların ortak çalışması ile
kalbini kaplayan 700 cc sıvının
kalp zarından boşaltılması ile
hayatı kurtarılan aslanın
kalbini dinliyorum.
Bu operasyon birçok hastama yaptığımla aynıydı;
bu pati ve kuyruk hariç. (Gülüşmeler)
Genellikle, UCLA Tıp Merkez'inde doktorlar ile çalışıyor,
semptomları, teşhisleri
ve hastalarım için tedavileri tartışıyordum.
Fakat bazı zamanlar Los Angeles Hayvanat Bahçesi'nde
veterinerler ile semptomları, teşhisleri
ve onların hastaları için tedavileri tartışıyordum.
Bazen. tam aynı gün,
hem UCLA Tıp Merkez'ine
hem Los Angeles Hayvanat Bahçesi'ne gittim.
Burada benim için açıkça görülmeye başlayan şey şuydu;
Doktorlar ve veterinerler aslında kendi hastalarında
aynı hastalıklar ile ilgileniyorlar:
Konjestif kalp yetmezliği, beyin tümörü, lösemi,
diyabet, artrit, ALS (Motor nöron hastalığı), meme kanseri
hatta, depresyon, endişe, takıntı, yeme bozukluğu
ve kendine zarar verme gibi psikolojik belirtiler.
Şimdi bir şey itiraf etmeliyim.
Karşılaştırmalı fizyoloji ve evrimsel biyoloji
öğrenmiş bir üniversiteli olmama rağmen,
evrim teorisi üzerine uzmanlık tezi yazmış olmama rağmen,
hayvan ve insan hastalıklarının
kısmen aynı olduğunu öğrenmek,
Bana bir şeylerin değişmesi gerektiğini farkettiren bir olay gibiydi.
Ben de merak etmeye başladım. Bütün bu benzerliklere rağmen,
nasıl bir hasta hakkında bilgi edinmek için
bir veterinere sormayı
veya veterinerlik bilgi kaynaklarına danışmayı hiç düşünmedim?
Neden ne ben ne doktor arkadaşlarım ne de meslektaşlarım,
kime sorduysam, hiç bir veteriner konferansına katılmadık?
Onu bırakın, neden bunlardan herhangi biri şaşırtıcıydı?
Anlatmak istediğim, her bir doktor hayvanlar ve insanlar arasıdaki
bazı biyolojik bağları kabul ediyor.
Reçeteye yazdığımız, aldığımız
veya kendi ailemize verdiğimiz bütün ilaçlar
ilk önce hayvanlar üzerinde test ediliyorlar.
Fakat bir hayvana ilaç
veya insan hastalığı vermek konusunda çok farklı bir şey var.
Bir hayvanda kendi kendine konjektif kalp yetmezliği,
diyabet veya meme kanseri gelişmekte.
Belki, şaşırdığımız bazı olaylar,
dünyamızda ki giderek artan
kentsel ve kırsal ayrımın sonucudur.
Yünün ağaçta yetiştiğini
veya peynirin bitkiden üretildiğini düşünen
şehirli çocukların olduğunu duyuyoruz.
Günümüzde hastaneler giderek pırıltılı,
teknoloji katedrallerine dönüşüyorlar.
Ve bu orada tedavi edilen insan hastalar ile
okyanusta, çiftlikte ve ormanlarda yaşayan
hayvan hastalar arasında psikolojik ayrıma neden oluyor.
Fakat, bence burada daha derin bir sebep var.
Doktorlar ve bilim adamları, entelektüel olarak
türümüz "Homo sapiens"in tek ve yegane tür olduğunu
veya başka diğerlerinden daha özel olduğunu kabul ederiz.
Fakat kalbimizde buna tamamen inanmıyoruz.
Mozart dinlediğim veya MacBook'umda Mars Rover'in resimlerine bakarken
bunu kendim hissediyorum.
Kendimizi üstün tür ve farklı görmenin
bilimselliğe olan zararının farkında olmama rağmen,
bu insan istisnacılığının çekimini hissediyorum.
Bugünlerde,
bir hastaya baktığım zaman, kendime her zaman şunu soruyorum:
Veterinerler bu sorun hakkında benim bilmediğim ne biliyorlar?
Eğer onlara bir insan ve hayvan hasta gibi bakarsam
hastalarım ile daha iyi ilgilenebilir miyim?
Bu tarz düşünme ile bana yol gösteren
heyecan verisi ortak noktalardan bir kaç örnek:
Korku kaynaklı kalp yetmezliği:
2000 yılı civarında, kardiyoloji uzmanları
duygusal kaynaklı kalp yetmezliğini "keşfettiler!".
Bütün birikimi barbut oyununda kaybeden kumarbaz bir babada
ve düğün töreni esnasında kilise önünde terk edilen
gelinde böyle tanımlandı.
Fakat bu "yeni" teşhis ne yeni, ne de sadece insana özeldi.
Veterinerler maymundan flamingoya,
geyikten tavşana kadar, hayvanlarda duygusal kaynaklı semptomları
1970'lerden bu yana tanımlamış, tedavi etmiş
ve hatta engellemişler.
Eğer bu veterinerlik bilgi kaynakları kardiyoloji uzmanları
veya acil servis doktorları ile paylaşılsaydı,
kaç insan hayatı kurtarılabilirdi?
Kendine yaralama:
Bazı hastalar kendilerine zarar veriyorlar.
Bazıları saçından parçalar koparıyor,
diğerleri ise gerçekten kendilerini kesiyorlar.
Bazı hayvan hastalarda kendilerine zarar veriyor.
Tüylerini koparan kuşlar var.
Yan taraflarını tekrar tekrar, kanayana dek ısıran atlar var.
Fakat veterinerler çok özel ve etkili tedavi,
hatta kendini yaralayan hayvanlarda
bunun tekrarlanmasını önleme tekniklerine sahipler.
Bu veterinerlik bilgi birikimi kendini yaralama ile
mücadele eden psikoterapistler, ebeveynler
ve hastalar ile paylaşılamaz mı?
Doğum sonrası depresyon ve doğum sonrası psikoz:
Bazen doğum sonrasında
bazı kadınlar bunalımlı olurlar.
Bazen de ciddi şekilde depresyonda, hatta psikoz halinde olurlar.
Yeni doğan bebeklerini ihmal edebilirler
ve bazı en uç olaylarda
bebeğe zarar bile verebilirler.
Veterinerler bir kısrağın nadiren, doğumdan hemen sonra
tayı ihmal edeceğini,
emzirmeyi reddedeceğini ve bazı durumlarda
ölümüne tekmeleyeceğini bilirler.
Fakat veterinerler tay reddetme sendromu ile
başa çıkmak için bir müdahale yöntemi geliştirdiler:
Kısrakta oksitosinin arttırılması.
Oksitosin bir sevgi hormonudur
ve bu kısrakta yavrusuna karşı olan ilgisinin
bir parça yenilenmesene sebep olur.
Bu bilgi doğum sonrası depresyon
ve psikoz ile mücadele eden
kadın hastalıkları ve doğum uzmanları,
aile doktorları ve hastalar ile paylaşılamaz mı?
Tüm bu umut verici şeye rağmen,
çalışma alanlarımız arasındaki büyük uçurum aynen duruyor.
Bunu açıklamak için, maalesef bazı kirli çamaşırları ortaya dökmeliyim.
Bazı doktorlar tıp akademisi mezunu olmayan doktorlara karşı
gerçekten züppe olabiliyorlar:
Diş doktorları, optometristler, psikologlar
ve belkide özellikle veterinerler hakkında.
Tabi ki, birçok doktor, günümüzde veterinerlik fakültesine girmenin
tıp akademisine girmekten daha zor olduğunun farkında değil.
Tıp akademisinde sadece tek tür hakkında
olabilecek her şeyi öğreniyoruz.
Homo sapiens(insan).
Fakat veterinerler memeliler, iki yaşamlılar, sürüngenler,balık
ve kuşların sağlığı ve hastalıklarını öğrenmek zorundalar.
Bu yüzden meslektaşlarımın kibirliliği
ve cahilliklerine kızdıkları için veterinerleri suçlamıyorum.
İşte veterinerlerden bir şey:
Sadece tek tür ile ilgilenebilen bir veterinere ne denir?
Doktor. (Kahkaha)
Bu boşluğu doldurmak benim için bir tutku haline geldi
ve UCLA'de "Darwin on Rounds" gibi
programlar düzenleyerek, hayvan ve evrim biyolojisi uzmanlarını
bir araya getiriyor, kendi stajer
ve asistan doktorlarımızla birlikte
kendi ekimize dahil ediyoruz.
Zoobiquity konferansları sayesinde,
tıp okulları ve veterinerlik okullarını,
hayvan ve insanlardaki ortak hastalıklar
ve rahatsızlıkları tartışmak için
bir araya getiriyoruz.
Zoobiquity konferanslarında,
katılımcılar bir kaplanda meme kanseri tedavisinin,
bir anaokulu öğretmeninde ki meme kanseri tedavisinde
nasıl daha iyi yardımcı olacağını;
Bir Holstein (Hollanda ineği) ineğindeki polikistik over sendromunu anlamanın
bize bir dans öğretmeninin ağrılı dönemleri ile
daha iyi ilgilenmek için nasıl yardımcı olabileceğini
ve sinirli bir Sheltie çoban köpeğinde ki ayrılık kaygısının tedavisini anlamanın,
endişeli bir çocuğun okulun ilk gününde
mücadelesine nasıl daha iyi yardımcı olabileceğini öğreniyorlar.
Amerika Birleşik Devletleri ve uluslararasında
Zoobiquity konferanslarında doktorlar ve veterinerler
görüşlerini ve ön yargılarını dışarıda bırakarak
bir meslektaş gibi, arkadaş gibi ve doktor gibi buluşuyorlar.
Sonuç olarak, biz, insanlarda birer hayvanız.
Biz doktorlar için hastalarımızın
ve kendi tabiatımızı benimseme ve sağlık için
tek tür yaklaşımı ile
veterinerlere katılma zamanı.
Çünkü,bazı en iyi ve en insancıl tıbbın
hastaları insan olmayan doktorlar tarafından
uygulandığı ortaya çıkıyor.
Hastalar ile ilgilenmenin en iyi yollarından biri,
dünya üzerindeki diğer tüm hayvanların
nasıl yaşadıkları, geliştikleri, hastalandıkları
ve iyileştiklerine yakından dikkat etmek.
Teşekkürler.
(Alkışlama)-