Faiz dərəcələrindən bəhs edilərkən LIBOR terminini eşitmiş olmalısınız.
Yaxud da "mən sizə LIBOR-dan bir neçə faiz yuxarıda borc verəcəyəm" cümləsini
eşitmisiniz. Maliyyə xəbərləri kanallarının LIBOR sözündən istifadə etdiyini görmüş olarsınız.
O, bankların bir-birinə borc verdiyi faiz dərəcələrinin ortalamasıdır.
Bu, İngilis Bank Birliyi tərəfindən hesablanır.
Əslində, Tomson Ruters tərəfindən İngilis Bank Birliyi üçün hesablanır.
LIBOR qiymətli kağızlar və maliyyə əməliyyatları üçün bir növ müqayisə bazasıdır və
London Banklararası Təklif üzrə Faiz Dərəcəsi deməkdir.
Yəni Londondakı bankların bir-birlərinə borc verdiyi faiz dərəcəsidir.
London Banklararası Təklif üzrə Faiz Dərəcəsi.
Daha yaxşı anlamaq üçün iki bankı nümunə götürək.
A Bankı və B Bankı. Bəlkə də, bilirsiniz ki,
pulunuzu banklara qoyduğunuz zaman
bank bu pulları özündə saxlamır.
Pul qazanmaq üçün bu pulların çox hissəsini kredit kimi verir.
Əlində kifayət qədər nağd pul saxlayır.
Depozit qoyan insanlar gəlib pullarını geri çəkmək istəyə bilərlər.
Buna görə lazımi qədər nağd pul saxlayırlar.
Bəzən bankda nağd pul az ola bilər.
Yaxud da bu ölkədəki mərkəzi bankın bir bankdan
tələb etdiyi ehtiyat tələbini saxlamalı olarlar.
Deyək ki, A bankı bu vəziyyətdədir.
A bankı deyə bilər ki: "Gedim borc götürüm".
Başqa bir banka gedib borc pul götürüm.
Bu, banklararası borc götürmədir.
B Bankının nağd pulu çoxdur.
Bu qədər pulu saxlamaq istəmirlər.
Borc vermək istəyirlər. Faiz qazanmaq üçün kredit vermək istəyirlər. Nağd puldan faiz qazanmırlar.
Nəticədə, B bankı A Bankına borc verir.
Tutaq ki, bu qədər pul borc verirlər.
Bu, A bankının qazandığı yeni puldur.
....
Əlbəttə ki, bu bir kreditdir.
Bu, yeni bir kreditdir. Aktivlərin
öhdəliklər üstəgəl kapitala bərabər olduğunu unutmayın.
Yəni öhdəliklər buradadır.
Bu, B-dən bu nağd pul üçün alınan kreditdir.
İndi daha təhlükəsiz vəziyyətdədirlər.
İndi isə B. Onların kreditləri artdı və nağd pulları azaldı.
Yəni bu bir kreditdir, A-ya kredit.
Hal-hazırda bu nağd pulu götürdülər və A bankına verdilər.
Krediti
illik 1%-ə verdilər.
Əlbəttə ki, o, hər gün yenilənməlidir, bir gecəlik fazi dərəcəsidir.
Bu dərəcə banklararası faiz dərəcəsidir.
Bunu İngilis Bank birliyi adına edirlər.
Londondakı bir qrup bankı, Londondakı
on altı bankı araşdırmağa gedirlər.
Onlar əməliyyatları hansı fazi dərəcələri ilə apardıqlarını soruşurlar
və bir gecəlik
LIBOR-u müəyyənləşdirirlər.
Təhlillərə əsasən bütün banklar üzrə bu, 1,2%-dir.
Amma LIBOR-un maraqlı tərəfi onun 10 valyuta üçün hesablanmasıdır.
O yalnız sterlinqdə, dollarda
yaxud yendə deyil. O, on valyutadadır.
Bu, onu digər valyutalar arasında, banklararası borc
dərəcəsi olan Federal Ehtiyat dərəcəsindən də fərqləndirir.
Lakin o, ABŞ-dadır
və bu daha çox siyasi məsələlərlə bağlıdır.
Federal Bank faktiki olaraq bunu dəyişdirməyə çalışır.