Merhaba.
Sizlere belki daha önce hiç duymadığınız ama bilmeniz gereken
bir kelimeyi tanıtmak istiyorum:
Düşüm.
Düşüm, küresel ısınma hakkında düşünme ve hareket etmenin yeni bir yolu.
İstediğimiz gelecek için bir hedef,
küresel ısınmayı tersine çevirmenin mümkün olduğu bir gelecek.
Düşüm, zaman içinde
atmosferdeki sera gazı yoğunluğunun yıldan yıla
düşmeye başladığı noktadır.
Daha basit biçimde,
atmosfere salgılanan sera gazından daha fazlasını çıkarabilmektir.
Biliyorum, hepimiz iklim değişikliği hakkında endişeliyiz
ama problem iklim değişikliği değil.
İklim değişikliği problemin dışa vurumudur.
Güneş sisteminin, yaptıklarımıza karşılık geri bildirim vermesidir.
Asıl problem, beşeri faaliyetler sebebiyle
sera gazı yoğunluğunun artışı sonucu meydana gelen
küresel ısınmadır.
Peki bu problemi nasıl çözeriz?
Küresel ısınmayı tersine çevirme sürecine nasıl başlarız?
Düşüm için bildiğimiz tek yol,
sera gazlarının salınmasından kaçınmak
ve oradaki zararlı gazları yok etmek.
Biliyorum.
Mevcut durum göz önüne alındığında kulağa imkânsız geliyor
ama insanlık zaten ne yapacağını biliyor.
Biz düşümü başarabilecek gerçek, çalışabilir teknolojilere
ve uygulamalara sahibiz.
Bu zaten oluyor.
İhtiyacımız olan, uygulamaları hızlandırmak
ve sadece ilgisizliğe neden olan
korku ve karışıklıktan oluşan söylemleri,
anlayış ve olasılığa
dolayısıyla fırsatlara dönüştürmektir.
Project Drawdown adlı bir organizasyonda çalışıyorum.
Son dört yıldır,
dünyanın dört bir yanından araştırmacılar ve yazarlardan oluşan bir takımla
küresel ısınmayı tersine çevirmek için yüz çözüm önerisini
haritalandırdık, ölçtük ve detaylandırdık.
Seksen tanesi halihazırda günümüzde mevcut
ve bunlar hep birlikte düşümü başarabiliyor.
Diğer yirmi tanesi planlanma aşamasında olan çözümler
ve bunlar çevrim içi olduklarında
sürecimizi hızlandıracaklar.
Bunlar varlığı sürdürülebilir,
ölçeklenebilir ve finansal açıdan uygulanabilir çözümler.
Onlar bir veya üç şeyden fazlasını yapabilir:
Fosil yakıt enerjisi temiz, yenilenebilir enerji kaynaklarıyla değiştirilebilir;
tüketim teknolojik verimlilikle
ve davranış değişikliğiyle azaltılabilir;
bitkilerimizin canlı kütlesinde ve toprağında
karbonu ayrıştırıp tutması hepimizin ilkokulda öğrendiği,
fotosentez mucizesidir.
Bu üç mekanizmanın kombinasyonuyla
düşüm mümkün hale gelir.
Peki, o noktaya nasıl geliriz?
İşte size kısa bir cevap.
Bu, küresel ısınmayı tersine çevirecek yirmi çözüm yolunun bir listesi.
Şimdi biraz detaya ineceğim,
ama birkaç saniye listeye göz atın.
Biraz seçmeci biliyorum,
kıyıdaki rüzgar türbinlerinden kızların eğitimine,
bitkisel içerikli beslenmeden güneş panellerine kadar uzanmakta.
O halde parça parça açıklayalım.
Sunumun sağında, milyarlarca ton rakam göreceksiniz.
Bu bizlere, çözümler küresel çapta
otuz yıllık bir süreçte uygulandığında
atmosferdeki toplam karbondioksit düşüşünü gösteriyor.
İklimsel çözümler hakkında düşündüğümüzde
sıklıkla aklımıza elektrik üretimi gelir.
Yenilenebilir enerjinin, çözümlerin en önemlisi olduğunu düşünüyoruz
ve gerçekten de önemliler.
Ancak, listede ilk fark edilen şey,
en önemli yirmi çözümden yalnızca beşi elektrikle ilgili.
Bizi gerçekte asıl şaşırtan,
yirmi maddenin sekiz tanesinin besin zinciriyle ilişkili olması.
İklimin besin zinciri üzerindeki etkisi birçok insanı şaşırtmış olabilir
fakat sonuçların bize gösterdiği şey her gün ürettiğimiz, satın aldığımız
ve tükettiğimiz yiyecekler hakkında aldığımız kararlar
muhtemelen küresel ısınmayı tersine çevirmek için
yapabileceğimiz en önemli katkılar.
Toprağı nasıl yönettiğimiz de çok önemli.
Orman ve sulak alanları korumak,
genişletmek ve yeni karbon havuzları yaratarak
karbon salınımını azaltmak.
Düşüm bu şekilde sağlanabilir.
Beslenme ve toprak yönetimini birlikte ele aldığımızda,
20 çözüm önerisinden 12'si toprağı nasıl ve neden kullandığımızla ilgilidir.
Bu temelde geleneksel düşünceyi iklimsel çözümlere kaydırıyor.
Hadi listenin en tepesine bakalım
çünkü bence oradaki şey de sizi şaşırtabilir.
En etkili tek çözüm,
bu analize göre, soğutma yönetimi
ya da hidroflorokarbonların yönetimi ve atılımı, HFC olarak da bilinir,
buzdolabı ve klimalar tarafından havayı soğutmak için kullanılır.
Biz Montreal Protokolü ile
kloroflorokarbonların yani CFClerin üretimini,
ozon tabakasına etkileri sebebiyle sınırlandırarak harika bir iş yaptık.
Fakat onlar karbondioksitten
binlerce kat daha güçlü bir sera gazı olan
HFCler ile yer değiştirdi.
Bu 90 milyar ton azalma iyimser bir rakam.
2016 Kigali Anlaşmasının etkilerini hesaba kattığımızda,
hidroflorokarbonların kademeli azaltılması
ve bugün var olan doğal soğutucu yöntemlerle yer değiştirmesiyle
bu rakam 120 milyar ton yerine yaklaşık olarak 200 milyar ton
kaçınılmış sera gazına yükselebilirdi.
Belki siz de bizim kadar şaşırdınız.
Şimdi, belirli çözümlerin ayrıntılarına girmeden önce,
bu hesaplamalara nasıl geldiğimizi merak ediyorsunuzdur.
Öncelikle, çok fazla veri topladık
ve veri dizileri oluşturmak için istatistiksel analizler kullandık,
bu da bizim modellemeler boyunca yapılan her yüklemede
makul seçenekleri tercih edebilmemizi sağladı.
Bütün projenin temelinde ölçülü bir yaklaşımı tercih ettik.
Bütün bu verilerin modele girişi yapılarak
azimle ama makul biçimde geleceğe yansıtıldı
ve yapmak zorunda olduğumuz şeyle karşılaştırıldı.
Kıyıya yakın olan rüzgar tribünlerinden 84 milyar ton düşüş sağlandı;
rüzgar çiftliklerinden elektrik üretilmese
kömür ve gazla üretim yapan tesisler ile sağlanacaktı.
Santralleri inşa ederken ve işletirken üretilen
tüm emisyonların maliyetlerini hesapladık.
Aynı süreç geri dönüşüme karşı çöp sahaları,
yenileyici tarıma karşı endüstriyel tarım,
ormanlarımızı korumaya karşı yok etmeyi kıyaslamak için de kullanıldı.
Sonuçları, daha sonra bütünleşmiş ve karşıt sistemler arasında
çift sayımı önlemek
ve düşümün aşağı yönde olup olmadığını görmek için ekliyoruz.
Şimdi, bazı belirgin çözümlere bakalım.
Çatı güneş panelleri onuncu sırada.
Çatı güneş panellerini aklımızda canlandırdığımızda
gözümüzün önüne Miami'de güneş panelleriyle kaplanmış bir depo gelir.
Ancak bu çözümlerin kırsal ve kentsel bölgelerde,
yüksek ve düşük gelirli ülkelerde
faydaları çok fazladır.
Titicaca Gölü'nde saman adasından bir aile
ilk güneş panellerini alıyor.
Önceden yemek pişirme ve aydınlatma için gaz yağı kullanıyordu,
samandan bir adada gaz yağı.
Yani bu aile güneş paneli kurarak sadece salınım azaltımına yardımcı olmuyor
aynı zamanda evin emniyet ve güvenliğini de sağlıyor.
Tropikal ormanlar da kendi hikâyelerini anlatıyor.
Tropikal kuşakta kurak alanları korumak
ve doğal yenilenmenin gerçekleşmesine izin vermek
küresel ısınmanın tersine çevrilmesinde beş numaralı çözümdür.
Ağaçları dev karbon çubuklar olarak düşünebiliriz.
Bu düşüm hareketi her yıl,
karbonun fotosentezle atmosferden alınarak
bitki biyokütlesine ve toprağa taşınarak karbondioksite dönüştürülmesiyle olur.
Besinlerimizi nasıl daha yenilikçi şekilde üreteceğimizi
yeniden düşünmemiz gerekir.
Bunun birçok yolu var ve biz bunlardan 13 tanesini araştırdık
fakat bunlar gıda üretiminde yeni yöntemler değil.
Yüzyıllar ve nesiller boyunca uygulandılar
ancak onlar giderek modern tarım yöntemleriyle yer değiştirdi,
ki toprağı işleme, tek tip ürün tarımı,
yapay gübre kullanma ve toprağı zehirleyen böcek ilaçlamaları yapmak da
onu sera gazı kaynağına dönüştürüyor.
Diğer taraftan yenilikçi tarım,
toprak sağlığını ve verimliliği geri kazandırır,
üretimi arttırır,
su tutuşunu arttırır,
küçük çiftçilere ve büyük tarım faaliyetlerine faydaları olduğu gibi
karbonu da toprağa geri kazandırır.
Bu bir kazan kazanlar silsilesi.
(Kahkahalar)
Sadece nasıl gıda ürettiğimiz değil,
ne tükettiğimizin de
küresel ısınmaya büyük etkisi var.
Bitki açısından zengin bir beslenme, vegan ya da vejeteryan beslenmesi değildir
ancak bu seçimleri yapanları alkışlıyorum.
Sağlıklı bir beslenme düzeni, ne kadar tükettiğimiz açısından
ve özellikle ne kadar et tükettiğimiz ile ilgilidir.
Dünyanın daha zengin bölgelerinde
aşırı tüketmekteyiz.
Ancak düşük gelirli ülkelerde
eksik kalori ve protein alımı görülüyor.
Bunun dengelenmesi gerekiyor
ve bitki açısından zengin bir beslenme dengesi
küresel ısınmanın tersine çevrilmesinde
dört numaralı çözüm oluyor.
Dahası üretilen tüm gıdaların yaklaşık üçte biri yenmiyor
ve atık gıdalar küresel sera gazlarının yüzde sekizini yaymakta.
Tedarik zincirinde kayıp ve israfların
nerede meydana geldiğine bakmalıyız.
Düşük gelirli ülkelerde, ürünler çiftlikten ayrıldıktan sonra
çoğu ürün altyapı ve depolama sorunları nedeniyle
tedarik zincirine ulaşamadan bozulur.
Gıdalar, nüfuslarını beslemeye çalışan düşük gelirli ülkelerde
tüketiciler tarafından israf edilmez.
Gelişmiş dünyada, ürünler çiftlikten ayrıldıktan sonra
çoğu ürünün tedarik zinciri sonundaki israfı
pazar ve tüketiciler tarafından olurken,
israf edilen ürünlerin sonu çürüdükleri
ve çürürken metan gazı yaydıkları
atık alanları olmakta.
Bu bir tüketici seçim problemidir,
bir teknoloji sorunu değil.
Yiyecek israfını en baştan önlemek
üç numaralı çözümdür.
Fakat burada ilginç bir şey var.
Gıda sistemine bütün olarak baktığımızda,
yenilikçi tarım gibi
bütün üretim çözümlerini uyguladığımızda
ve bitki zengini beslenmeyi benimseyerek
gıda israfını azalttığımızda
araştırmalarımız bize dünyanın artan nüfusunu sağlıklı şekilde
beslemek için elimizde yeterli tarım alanı olduğunu
2050 yılı ve sonrası için şimdiden gösterdi.
Bu gıda üretimi için ormanları kesmemiz gerekmediği anlamına gelir.
Küresel ısınmaya karşı çözümler, gıda güvensizliği için de aynı.
Hakkında pek konuşulmayan bir başka çözüm ise
aile planlaması.
Erkek ve kadınların ne zaman, nasıl aile kurabileceklerine ilişkin seçim hakkı
üreme sağlığı klinikleri ve eğitim ile sağlanarak
ve doğum kontrol yöntemiyle
baskı altında olmadan özgürce
tahmin edilen dünya nüfusu 2050 yılında azalabilir.
Azalmış nüfus elektrik, gıda, seyahat,
binalar ve diğer tüm kaynaklara olan talebin azalması anlamına gelir.
Yüksek talebi karşılamada üretilen
bütün enerji ve yayılan gazlar,
insanların ne zaman, nasıl aile kurabileceklerine ilişkin
temel insan hakkını sağlayarak azaltılabilir.
Ancak aile planlaması kızlara eşit şartlarda eğitim hakkı
sağlanmadığı sürece gerçekleşemez.
Şimdi burada küçük bir özgürlük kazandık
çünkü evrensel eğitim ve aile planlaması kaynaklarının etkisi
öyle ayrılmaz biçimde iç içe geçmişti ki
onu tam ortadan kestik.
Kızların eğitimi ve aile planlaması birlikte yürütüldüğünde
küresel ısınmanın azaltılmasında bir numaralı çözüm,
120 milyar tonluk sera gazı azalımı sonucunu sağlar.
Öyleyse düşüm mümkün mü?
Cevap evet, bu mümkün
ama tüm 80 çözüm de gerekli.
Bizi oraya götürecek gümüş mermiler
ya da bir takım çözümler yok.
En iyi çözümler bizi daha uzun yollara götürecek
ancak kestirme çözüm diye bir şey yok.
Seksenine de ihtiyacımız var.
İşte buradaki büyük mesele
küresel ısınma bir sorun olsa da olmasa da
bu çözümleri uygulamak isteriz
çünkü onların insani ve gezegensel mutluluğa çok fazla yararı var.
Yenilenebilir elektrik herkes için temiz, bol enerjiye erişimi sağlar.
Bitkisel beslenmeye dayalı bir gıda israfı azaltılması,
sağlıklı bir dünya nüfusunun yeterli gıda ve bakım almasıyla sonuçlanır.
Aile planlaması ve kız çocukların eğitimi?
Bu insan haklarıyla ilgili,
cinsiyet eşitliği ile ilgili.
Ekonomik gelişme ve seçim özgürlüğü ile ilgili.
Adaletle ilgili.
Yenilikçi tarım, hayvan otlatma, tarımsal ormancılık, onarıcı otlatma,
toprağa sağlığını geri kazandırırken çiftçiye de fayda sağlar
ve karbonu toprağa geri getirir.
Ekosistemin korunması ayrıca biyolojik çeşitliliği,
gezegenin işleyişini
ve soluduğumuz oksijeni korur.
Tüm türler için somut faydaları hesaplanamaz.
Son bir nokta, çünkü biliyorum muhtemelen herkesin aklında;
bu ne kadara mal olacak?
Seksen çözüm yolunun hepsinin uygulandığını değerlendirsek,
yaklaşık 30 yılın 29 trilyon dolar maliyeti olacaktır.
Hemen hemen bir yılda bir trilyon.
Kulağa fazla geldiğini biliyorum,
ama hatırlayalım küresel GSYH her yıl 80 trilyonun üstünde
ve bu çözümlerin uygulanmasıyla elde edilen tahmini tasarruf
maliyetinin iki kat üzerine, 74 trilyon dolara çıkarır.
Bu da net olarak 44 trilyon dolar tasarruf demektir.
Yani düşüm mümkün.
Eğer istersek yapabiliriz.
Maliyeti çok olmayacak ve bu yatırımın geri dönüşü de çok büyük.
İşte hoş geldin sürprizi.
Bu çözümleri uyguladığımızda
bizim iş yürütme sistemimiz
doğasında var olan sömürücü ve çıkarcı yöntemden
yeni bir yolla, doğanın onarıcılığı ve yenileyiciliği sayesinde değişir.
Küresel hedeflerimizi yeniden düşünmek,
yenilenebilirlik yoluyla sürdürülebilirliğin ötesine geçmek
ve küresel ısınmayı tersine çevirmek için gereklidir.
Teşekkürler.
(Alkışlar)