Yaklaşık 100 yıl önce,
neredeyse bugün,
ABD'deki çoğu kadın sonunda seçme hakkı kazandı.
Beyaz olmayan kadınların bu hakkı kazanması onlarca yıl alır
ve o zamandan beri çok yol aldık.
Fakat yeterince değil.
Bence kadınların bugün istediği,
sadece ABD'de değil tüm dünyada
artık akla ikinci gelen olmamak.
Bir yüzyıl daha bu şekilde devam ederek
birtakım küçük hak ve düzenlemelerin bize zoraki verildiğini görmek istemiyoruz.
Sadece gerçek ve tam eşitlik istiyoruz.
kadınların erkekler tarafından ve erkekler için tasarlanmış
kurum ve hükûmetlere kendilerini eklemekten bıktığı kanısındayım.
Ve geleceği kendi şartlarımızla yeniden şekillendirmeyi tercih ediyoruz.
Bence...
(Alkış)
Bence ihtiyacımız olan şey tam eşitlik için bir siyasi kadın devrimi;
ırk, sınıf, cinsiyet ayrımı gözetmeyecek,
cinsel yönelim gözetmeyecek
ve evet, siyasi etiket gözetmeyecek bir devrim.
Çünkü bence, biz kadınları bir arada tutan,
bizi ayıran şeyden çok daha derin.
Bu yüzden bu kadın siyasi devrimini
nasıl yapacağımızla ilgili biraz düşündüm
ve bugün sizinle konuşmak istediğim şey bu.
(Tezahüratlar)
(Alkış)
İyi haber ise son yüzyılda değişmeyen bir şey var:
Kadınların dirençliliği
ve daha iyi bir hayat inşa etme çabası, sadece kendimiz için değil,
gelecek nesiller için de.
Çünkü ben, kızının kendisinden
daha az hak ve fırsatı olmasını isteyecek
tek bir kadın düşünemiyorum.
Biliyoruz ki hepimiz bizden önceki kadınlar sayesinde buradayız.
Ve ben,
zorlu Teksas kadınlarının soyundanım.
(Tezahüratlar)
Büyükanne ve babam Teksas'ın Waco şehrinde,
kırsalda otururdu.
Ve büyükannem hamile kaldığında
tabii ki doğurmak için hastaneye gitmeyecekti,
bebeği evde doğuracaktı.
Ama doğum sancısı başladığında
komşu kadını büyükbabama yemek yapması için çağırdı
çünkü...
onun kendine yemek yapması düşünülemezdi.
(Kahkahalar)
Bu yollardan geçtik.
(Kahkahalar)
Komşunun tavuk öldürmekte hiçbir deneyimi yoktu
ve o akşam, planlanan yemek oydu.
Ve hikâye böyle gidiyor,
Büyükannem, doğum esnasında
bir dirseğiyle doğruluyor ve tavuğun boynunu kırıyor.
Benim annem işte bu şekilde dünyaya geliyor.
(Kahkahalar)
(Alkışlar)
Ama şaşırtıcı olan,
annemin büyükannesi dahi Teksas'ta oy kullanamadı
çünkü Teksas kanununda yazan şey
"aptallar, ahmaklar, deliler ve kadınlar"
oy kullanamazdı --
sadece iki nesil sonra,
annem, Ann Richards, kendi hakkıyla seçilen ilk kadın vali oldu.
Teksas eyaletinde.
(Alkış ve tezahüratlar)
Ama gördüğünüz gibi, annem Teksas'tayken
kadınlar için fazla olanak yoktu
ve açıkçası hayatı boyunca bunu değiştirmeye çalıştı.
Şöyle derdi:
"Kadınlar olarak bize sadece bir şans verirseniz başarabiliriz.
Neticede Ginger Rogers, Fred Astaire'in yaptığı her şeyi yaptı.
Ama bunu topuklularla ve tersine yaptı."
Değil mi?
Gerçekten de bunlar kadınların son yüzyıldır yapmakta olduğu şeyler:
Çok az siyasi güçleri olmasına rağmen
müthiş bir ilerleme kaydettik.
Bugün ABD'de,
oy hakkını kazandıktan 100 yıl sonra,
kadınlar neredeyse iş gücünün yarısı.
Çocuklu ailelerin yüzde 40'ında
aileyi asıl geçindiren kadınlar.
Ekonomistlere göre
eğer çalışan her kadın yalnızca bir gün işe gelmezse
bu, Birleşik Devletler'in gayri safi yurtiçi hasılada
21 milyar dolar zarar etmesine yol açar.
Eğitim eşitliğini sağlayan "Title IX" federal yasasından ötürü
şu an ABD'deki üniversite öğrencilerinin yarısı kadın.
Bizler; tıp, hukuk öğrencilerinin yarısını oluşturuyoruz.
Kesinlikle.
(Alkışlar)
Ve çok sevdiğim bir bilgi:
Mezun olacak olan son NASA astronot sınıflarından birinin...
sıkı durun,
...ilk defa, %50'si kadın.
(Alkış ve tezahürat)
Ana fikir şu ki kadınlar gerçekten de sektörü değiştiriyor.
İş dünyasını içten dışa değiştiriyorlar.
Ama hükûmete gelince o ayrı bir hikâye
ve gerçekten bence bir resim, bin söze bedel.
Bu, 2017'de Beyaz Saray'dan bir fotoğraf,
kongre liderleri, kongreye gidecek sağlık sistemi reformu yasa tasarısına
son detayları eklemek üzere çağrılmıştı.
Bu görüşmenin sonuçlarından biri,
hamilelik ve doğum sosyal yardımlarını kaldırmak oldu,
çok şaşırtıcı olmayabilir,
ne de olsa o masadaki kimsenin hamilelik yardımına ihtiyacı yok.
Ve maalesef bunu,
biz ABD kadınları kötü tecrübelerle öğrendik.
Eğer masada değilsek menüdeyiz, öyle değil mi?
Biz kısacası yeterince masalarda değiliz
çünkü seçmenlerin büyük çoğunluğu kadın olmasına rağmen
ABD'de,
siyasi temsilde dünyanın çok gerisindeyiz.
Yeni bir araştırma bütün ülkeler sayıldığında
kadın siyasi temsilciliğinde ABD'nin 104. sırada olduğunu gösteriyor.
104'üncü...
Hemen Endonezya'dan sonra.
Çok büyük bir sürpriz değil,
kararları kimin verdiğini düşününce...
Ücretli aile izni olmayan tek gelişmiş ülkeyiz.
Üstelik yapılan tüm araştırma ve gelişmelere rağmen,
tıbbi bakımda --
ki bu beni gerçekten korkutuyor --
ABD, anne ölüm oranlarında gelişmiş dünyada öncü durumda.
Eşit ödemeye gelirsek bunda da daha iyi değiliz.
ABD'de hâlâ ortalama olarak
erkekler bir dolar kazanırken kadınlar 80 cent kazanıyor.
Ayrıca, eğer Afroamerikan bir kadınsanız
bir dolara karşılık 63 cent.
Ve eğer Latinseniz bir dolara karşılık 54 cent.
Bu rezalet.
Şu an Birleşik Krallık'ta kadınlar,
bence çok zekice yeni bir fikir ortaya attılar,
maaş farkının etkisini anlatmak amaçlı bir fikir.
10 Aralık tarihinde başlayıp yıl boyu sürüyor,
epostalarına ofis dışındadır diye bir not ekliyorlar,
böylece para almadan çalıştıkları haftaları belirtiyorlar.
Değil mi?
Bence bu gerçekten de tutunabilir bir fikir.
Ama kadınların siyasi gücü olduğunu düşünün.
Masada olup kararlar verdiğimizi düşünün.
Kendi kadın siyasi partimizin olduğunu,
sorunlarımızı göz ardı etmek yerine,
onları öncelik yaptığımızı hayal edin.
Şunu biliyoruz ki --
araştırmalar gösteriyor ki kadınlar siyasette
erkeklerden farklı davranıyor.
Meslektaşlarıyla daha çok iş birliği yapıyorlar,
parti sınırları içinde çalışıyorlar
ve kadınlar, sağlık, eğitim ve sivil haklara dair
kanunları daha çok desteklemeye meyilliler.
ABD kongresindeki araştırmamızda,
kadınların yasalara sponsor olduğunu
ve daha çok sponsor bulduğunu gördük.
Yani tüm kanıtlar öyle gösteriyor ki kadınlara hizmet etme şansı verildiğinde
büyük bir fark yaratıyorlar ve işi bitiriyorlar.
O zaman ABD'de farklı insanlar karar veriyor olsaydı nasıl olurdu?
Gerçekten inanıyorum ki kongredekilerin yarısı hamile kalabilseydi
doğum kontrol ve aile planlaması hakkında
tartışmayı bırakmıştık.
(Alkış ve tezahürat)
Bu bitmiş olurdu.
(Alkış)
Ayrıca inanıyorum ki sonunda,
iş yerleri hamileliği dert gibi görmeyi bırakıp
bunun milyonlarca Amerikalı çalışan için
birinci derece tıbbi bir konu olduğunu anlar.
Bence daha çok kadın siyasette olursa
hükûmetimiz aileleri bir arada tutmayı öncelik hâline getirecektir,
onları ayırmayı değil.
(Alkışlar)
Ama belki de en önemlisi,
tüm bu sorunlar artık "kadın sorunları" olarak görülmez.
Herkesin arkasına sığınabileceği
temel adalet ve eşitlik sorunları olarak görülür.
O zaman soru,
Kadınların siyasi devrimini inşa etmek için ne gerekli?
İyi haber şu ki bu aslında başladı bile.
Dünyanın her bir yanında kadınlar iş yerleri talep ediyorlar,
eğitim kurumları talep ediyorlar,
cinsiyetçiliğin, cinsel tacizin ve cinsel istismarın
ne kabul ne de tolere edildiği
bir hükûmet talep ediyorlar.
Dünyanın her bir yanında kadınlar,
ellerini kaldırıp "ben de" diyor
ve bu hareketi bu kadar güçlü kılan şey,
kadınların, sektörlere karşı hep birlikte ayakta durması,
evinizdeki yardımcıdan Hollywood yıldızlarına kadar.
Kadınlar yürüyüşler yapıyor; oturma eylemi yapıyor;
artık sesimizi çıkarıyoruz.
Kadınlar mevcut duruma meydan okuyor,
eski ezberleri yıkıyoruz
ve evet, bizler gururla sorun çıkarıyoruz.
Suudi Arabistan'da kadınlar ilk kez araba sürüyor.
(Alkış ve tezahürat)
Irak'ta kadınlar insan ticaretinden sağ kalanlar ile birlik içinde duruyor.
El Salvador'dan İrlanda'ya kadınlar en temel haklar için savaşıyorlar.
Ve Myanmar'da kadınlar, insan hakları için ayaktalar.
Kısacası bence dünyadaki en etkili liderlik,
hükûmetin odalarından gelmiyor.
Dünyanın her yerindeki kadınların hareketinden geliyor.
(Alkış)
Ve burada, ABD'de kadınlar çok hırslı.
Yeni bir Kaiser anketine göre
2016'daki son başkanlık seçiminden beri
her beş Amerikalıdan biri ya yürüyüşlere katıldı ya da başka bir protestoya,
bir numaralı sorun ise kadın haklarıydı.
Kadınlar yeni organizasyonlar başlatıyor,
kampanyalara gönüllü oluyorlar
ve her problemi üstleniyorlar;
silah güvenliği reformundan halk eğitimine kadar.
Kadınlar siyasete atılmada rekor kırıyorlar,
kazanıyorlar da.
Yani -- (Kahkahalar)
(Alkış)
Georgia'dan Lucy McBath gibi kadınlar.
(Alkış ve tezahürat)
Lucy, oğlunu silah şiddeti yüzünden kaybetti
ve adli adalet sistemiyle olan deneyiminden sonra,
sistemin ne kadar arızalı olduğunu fark etti
ve bunun için bir şey yapmaya karar verdi.
Bu yüzden adaylığını koydu,
bu ocak ayında kongreye gidecek.
Pekâlâ...
(Alkış)
Minnesota'dan Annie Craig.
(Alkış ve tezahürat)
Milletvekili, LGBT bireyler hakkında öyle nefret dolu yorumlar yaptı ki
Annie de ona meydan okumaya karar verdi.
Ve bilin bakalım ne oldu? Kazandı.
Ve ocak ayında kongreye gidecek.
Temsilciler meclisinde hizmet eden ilk lezbiyen anne olacak.
(Alkış ve tezahürat)
Ya da --
(Alkış)
Illionis'ten Lauren Underwood.
O bir hemşire,
her gün sağlık hizmeti eksikliğinin
yaşadığı halka olan etkisini görüyor
ve bu yüzden aday olmaya karar verdi.
İlk seçimde altı erkek rakibi vardı, hepsini yendi,
genel seçimi kazandı
ve ocak ayında kongreye gidiyor.
Washington D.C.'de ilçesine hizmet eden
ilk Afroamerikan kadın olacak.
(Alkış ve tezahürat)
Yani kadınlar anlıyorlar ki
bu, bizim zamanımız.
İzin için beklemeyin,
sıranız için beklemeyin.
Merhum Shirley Cisholm dedi ki --
kendisi kongreye giden
ilk Afroamerikan kadındı
ve Demokratik partide başkanlık için yarışan ilk kadındı.
Shirley Chisholm demişti ki
"Eğer masada size yer yoksa bir katlanır sandalye alın."
İşte kadınlar ülkemizde bunları yapıyor.
Artık kadınların dünyadaki en önemli ve güçlü
siyasi güç olduğuna inanıyorum
ama bunun sadece anlık bir şey olmadığından nasıl emin oluruz?
Kadınların tam eşitliği için küresel bir harekete ihtiyacımız var,
bölgeler ve kuşaklar arası,
kimsenin geride kalmadığı bir hareket.
Benim de bunu nasıl yapacağımıza dair birkaç fikrim var.
Birincisi: Karşı koymak yeterli değil.
Neye karşı olduğumuzu söylemek yetersiz.
Ne yaptığımız konusunda sesli ve gururlu olma zamanı.
Çünkü tam eşitlikten yana olmak öncelikli değerimiz
ve arkasına sığınabileceğimiz bir şey.
Çünkü aslında erkekler, kadınlar için eşit ödemeyi savunuyor.
Y kuşağı, cinsiyet eşitliğini savunuyor.
İşletmeler de aileden yana ilkeler benimsiyorlar,
yalnızca doğru şey olduğu için değil,
çalışanları adına daha iyi olduğu için.
İşletmeleri için de iyi.
İkincisi:
Fannie Lou Hammer'ın sözlerin hatırlamalıyız;
"Herkes özgür olana kadar kimse özgür değildir."
Önceden bahsettiğim gibi
bu ülkede farklı etnisiteden kadınlar
çok uzun zaman oy verme hakkı edinemedi.
Ancak edindiklerinden bu yana en güvenilir seçmenler kendileri
ve bu kadınlar, kadın haklarını savunan adaylar için
en güvenilir seçmenler.
Onların yolundan gitmeliyiz --
(Alkış ve tezahürat)
Çünkü onların sorunu, bizim sorunumuz.
Beyaz kadınlar olarak daha çok şey yapmalıyız
çünkü ırkçılık, cinsiyetçilik ve homofobi,
hepimizi etkileyen sorunlar.
Üçüncüsü: Her bir seçimde oy kullanmalıyız.
Her bir seçimde.
Halkın oy kullanmasını kolaylaştırmalıyız
ve her bir oyun sayıldığından emin olmalıyız.
(Alkış ve tezahürat)
Çünkü ABD'de oy kullanmaya engel olan bariyerler var.
Orantısızca kadınların üstüne düşüyorlar,
farklı etnisiteden kadınlar, düşük gelirli kadınlar
çalışan ve çocuk yetiştirmeye çalışan kadınlar.
Yani herkesin oy kullanmasını kolaylaştırmalıyız.
Seçim gününü ABD'de ulusal bir tatil yaparak
buna başlayabiliriz.
(Alkış ve tezahürat)
Dördüncüsü: Talimat için beklemeyin.
Eğer çözüm gereken bir sorun görüyorsanız
bence bunu yapacak olan sizsiniz.
Yeni bir organizasyon başlatın, adaylığınızı koyun.
Belki de tek yapmanız gereken şey kendiniz veya iş arkadaşlarınız için
ayağa kalkmak.
Bu hepimize bağlı.
Ve beşincisi: Kadınlara yatırım yapın.
(Alkış)
Kadınlara aday, değişimci, lider olarak yatırım yapın.
Bir örnek,
ABD'deki son seçim döngüsünde,
kadınlar, aday ve kampanyalara iki yıl öncesine kıyasla
100 milyon dolar daha fazla bağışladı.
Sonuç olarak rekor sayıda kadın kazandı.
Bunu bir düşünün.
(Alkış ve tezahürat)
Bence bazen yüzleştiğimiz zorluklar,
çok ağır görünebilir
ve neredeyse çözülemeyecek gibi gelebilir
ama bence en zorlu görünen sorunlar,
üzerinde çalışılması en önemli olanlardır.
Ve henüz anlaşılmamış olması anlamayacağınız anlamına gelmez.
Zaten kadınların işi kolay olsaydı
başkası çoktan yapıyor olurdu, değil mi?
(Kahkahalar)
Ama dünyanın etrafında kadınlar hareket hâlindeler
ve birbirlerine güç ve esin kaynağı oluyorlar.
Hayal bile edemeyecekleri şeyler yapıyorlar.
Katettiğimiz bu ilerlemeleri,
iş gücünü,
işletmeleri,
eğitim sistemini hesaba katarak
ve bunu gerçek siyasi güç inşa etmede kullanırsak
bu yüzyılı yeniden şekillendiririz
çünkü birimiz göz ardı edilebilir,
ikimiz uzaklaştırılabilir
ama birlikte biz bir hareketiz
ve durdurulamayız.
Teşekkürler.
(Alkış ve tezahüratlar)
Teşekkürler.
(Alkışlar)