"Từ đầu mỗi nhánh cây,
mọc một quả sung tím to,
một tương lai tuyệt diệu vẫy tay và nháy mắt...
nhưng chọn một nghĩa là đánh mất hết những quả còn lại,
và, khi tôi ngồi đó, không thể ra quyết định,
những quả sung bắt đầu khô héo và chuyển đen,
và, từng quả một, rơi bẹp xuống mặt đất nơi chân tôi."
Trong đoạn trích từ tác phẩm "Lọ chuông" của Sylvia Plath,
một thiếu nữ tưởng tượng một tương lai bất định -
và đề cập đến nỗi sợ
đưa ra những quyết định cai lầm khiến ta "tê liệt".
Dù đã xét đến những nghề nghiệp khác,
Plath lại theo con đường nghệ sĩ
mà thơ ca là tiếng gọi.
Với con mắt và ngòi bút sắc sảo của mình,
các đồ vật thường ngày trở thành những hình thù ám ảnh:
"một bức tượng mới trong một bảo tàng mới,"
một cái bóng trong gương, một thỏi xà bông.
Thông minh, sắc sảo, và cực kì dí dỏm,
Plath được chẩn đoán bị trầm cảm.
Bà dùng thơ ca để khám phá những hình thái tư tưởng
trong những ngôn từ thân mật nhất,
và những viễn cảnh hớp hồn của cảm xúc,
thiên nhiên, và nghệ thuật, liên tục cuốn hút và vang dội.
Trong tập thơ đầu tiên, "Người khổng lồ,"
bà miêu tả cảm xúc về hư vô:
"màu trắng: nó là màu của trí óc."
Cùng lúc, bà tìm thấy sự an ủi trong thiên nhiên,
từ "một làn sương xanh kéo dài mặt hồ,"
"những bông hoa trắng vươn lên và gục xuống,"
đến "những con vẹm tụ lại như những củ tỏi."
Sau "Người khổng lồ," Plath xuất bản "Lọ chuông,"
tiểu thuyết duy nhất của bà,
hư cấu khoảng thời gian làm việc cho tạp chí Mademoiselle
lúc học đại học ở New York.
Cuốn sách theo chân nữ chính Esther
trải qua một giai đoạn trầm cảm nghiêm trọng,
nhưng cũng bao gồm những chi tiết cực vui nhộn và mô tả sắc sảo
về các bữa tiệc thời trang hợm hĩnh và những cuộc hẹn với đàn ông tẻ nhạt.
Chẳng lâu sau khi cho xuất bản cuốn "Lọ chuông,"
Plath tự tử ở tuổi 30.
Hai năm sau, tập thơ bà viết với bùng nổ sáng tạo
trong những tháng trước khi chết
được xuất bản dưới tên "Ariel."
Được xem là kiệt tác,
Ariel minh họa sự thật thà và trí tưởng tượng
mà Plath đã thu thập để nắm bắt nỗi đau của mình.
Trong số những bài thơ mạnh mẽ nhất của Ariel,
"Nàng Lazarus," Plath khám phá những mong muốn tự tử của mình,
một nhân vật trong kinh thánh đã sống lại từ cõi chết.
Bà viết, "và tôi là một người hay cười / chỉ mới 30 tuổi/
Và như một con mèo, tôi có chín mạng."
Nhưng bài thơ cũng là một minh chứng của sự sống còn:
Tôi đứng lên với mái tóc đỏ/ Và tôi ăn đàn ông như không khí."
Ngôn ngữ thản nhiên này đã biến Plath thành một chuẩn mực quan trọng
cho nhiều độc giả và tác giả
tìm kiếm cách phá vỡ sự im lặng
quanh những vấn đề chấn thương, thất vọng, và giới tính.
"Ariel" cũng chứa đầy suy ngẫm về tình yêu tan vỡ và sáng tạo.
Đề bài thơ bắt đầu với "Ngưng trệ trong bóng tối/
Rồi một màu lam vô hình/ Giữa những núi đá và khoảng cách."
Chúng tạo khung cảnh cho một chuyến cưỡi ngựa sáng sớm,
một trong những kỷ niệm đáng nhớ nhất của niềm vui tự do sáng tạo.
Nhưng nó cũng chứa đầy hình tượng kỳ lạ
như "tiếng khóc trẻ con tan chảy trong bức tường"
và "một con mắt đỏ, cái vạc buổi sáng sớm."
Sự tối tăm này âm hưởng suốt tập thơ,
gồm nhiều ám chỉ đến thảm sát Do thái và máy bay Kamikaze gây tranh cãi.
Cả vết tích của quãng thời gian tươi đẹp được miêu tả như giày vò tác giả:
"Chồng và con tôi cười trong bức ảnh gia đình.
Nụ cười của họ bám vào da tôi, những cái móc đang cười."
Sự bất mãn trong nhà và sự ngược đãi của chồng
là những chủ đề bất biến trong thơ văn về sau của Plath.
Sau cái chết của bà, hắn thừa hưởng đất đai,
và bị buộc tội hủy nhiều tác phẩm của Plath trước khi nó kịp xuất bản.
Bất chấp nhiều sự bỏ sót và cái chết không đúng lúc của bà,
điều đọng lại là một trong những khối tác phẩm tuyệt vời nhất
của thơ ca thế kỉ 20.
Dù tác phẩm có thể gây sửng sốt, giận dữ và tổn thương,
Plath lại để người đọc là nhân chứng,
không chỉ cho sự thật trong đời sống tâm lý của bà,
mà còn cả khả năng siêu hạng biểu lộ những điều không thể.