Ôi trời... Ngay lúc bạn nghĩ vấn đề ở Iraq
đã được giải quyết vì bạn không nghe tới gần đây,
thì mọi thứ lại quay về với hỗn loạn, giết chóc và khủng bố.
Chuyện gì đã xảy ra?
Vào năm 2003, Mĩ xâm lược Iraq vì mối liên hệ không rõ ràng với khủng bố
và số vũ khí hủy diệt hàng loạt.
Vào lúc đó, Saddam Hussein, một kẻ độc tài tàn bạo, trị vì đất nước.
Hắn là người của hồi giáo thiểu số Sunni
và đàn áp hồi giáo chiếm đa số Shia.
Iraq bị áp đảo khá nhanh chóng,
nhưng Mĩ lại không có kế hoạch cho nước này.
Hồi giáo chiếm số đông Shia bị đàn áp lúc đó lên nắm quyền
và đàn áp lại người theo hồi giáo Sunni,
bởi đàn áp tín ngưỡng khác đã được chứng minh là ý tưởng hay.
Không bất ngờ, một nhóm người Sunni bắt đầu nổi dậy,
và các tổ chức khủng bố, như al-Qaeda, len lỏi vào Iraq
và các lực lượng địa phương, thường là các quân đội Sunni cũ,
bắt đầu chống lại quân Mĩ và quân chính phủ Iraq lâm thời,
mở đầu cho cuộc nội chiến đẫm máu vào năm 2006.
Từ đó, người dân Iraq về cơ bản đã bị phân chia theo tôn giáo.
Vậy nên, mỉa mai thay, cuộc xâm lược của Mĩ đã dẫn đến sự hình thành của
chính chủ nghĩa khủng bố mà Mĩ muốn tiêu diệt ngay từ đầu,
vì Iraq giờ là bãi tập tuyệt vời cho chủ nghĩa khủng bố.
Để hiểu mâu thuẫn phức tạp này rõ hơn, ta cần phải hiểu
mối quan hệ giữa hai nhánh chính của đạo Hồi:
Đạo Shia và đạo Sunni.
Đạo Sunni chiếm tới 80% trong đạo Hồi và đạo Shia chiếm 20%.
Và những kẻ cực đoan ở hai bên không có thích nhau cho lắm.
Vương quốc Ả Rập và Iran
là hai đối thủ mạnh nhất trong trận chiến tín ngưỡng này.
Cả hai nước không có khác biệt về thể chế, tôn giáo, các vấn đề đối nội
và có nhiều tiền bán dầu.
Và họ ủng hộ các nhóm chống lại tôn giáo còn lại.
Một trong những tổ chức khủng bố được tài trợ bởi Vương quốc Ả Rập
là Nhà nước Hồi giáo Iraq, hay gọi tắt là ISI.
Vào năm 2010, Mùa xuân Ả Rập diễn ra
và thay đổi hoàn toàn tình hình ở Trung Đông.
Ở Syria, độc tài Bashar al-Assad không nghĩ đến việc từ chức
và châm ngòi cuộc nội chiến ghê gớm chống lại nhân dân hắn.
Cuộc chiến càng dài,
càng nhiều lực lượng ngoại quốc tham gia,
hầu hết là vì lí do tôn giáo
và với mục tiêu thành lập nhà nước Hồi giáo trong khu vực.
Một trong số đó là tổ chức ISI nổi tiếng, giờ đã trở thành
Nhà nước Hồi giáo tại Iraq và Syria, hay còn gọi là ISIS.
Chúng đã tham chiến ở Iraq nhiều năm,
và có hàng ngàn binh lính thiện chiến và cuồng tín.
Chúng đã kiểm soát phần lớn phía bắc Iraq
và quyết tâm xây dựng đất nước Hồi giáo của chúng.
Và chúng thay đổi cục diện ở Syria một cách không ai ngờ đến.
ISIS tàn bạo và cuồng tín đến mức chúng nhanh chóng
tuyên chiến với tất cả các phe nổi loạn ở Syria.
Chúng tấn công và giết
thành viên các tổ chức Hồi giáo khác.
Trong lãnh thổ bị chiếm, chúng dựng
chính quyền Hồi giáo
với luật lệ hà khắc khiến cả những kẻ
của al-Qaeda và Vương quốc Ả Rập
cũng phải bất ngờ và rút tài trợ.
ISIS bị cáo buộc cho hàng loạt vụ thảm sát dân thường,
vô số vụ đánh bom tự sát, bắt cóc phụ nữ và trẻ em,
các cuộc hành hình tù nhân và chém đầu.
Đủ thể loại kinh dị mà chúng tôi không muốn minh họa ở đây.
Và sự tụ họp đáng quý của đám người này gần đây quyết định đã đến lúc
lấn sâu vào lãnh thổ Iraq.
Từ khi Mĩ rời Iraq, kẻ cầm đầu đạo Shia, Nouri al-Maliki,
đã chiếm quyền và phân biệt tôn giáo với đạo Sunni bất cứ lúc nào có thể.
Chính phủ Iraq được coi là tham nhũng, bất lực,
và bị phần lớn người dân căm phẫn.
Quân đội Iraq, gồm khoảng 300,000 quân lính,
được tạo ra bởi 25 tỉ đôla Mĩ tiền thuế,
nhưng không trung thành với chính phủ
và đầu hàng hoặc giải tán hoàn toàn,
bỏ rơi hết thành phố này đến thành phố khác.
Vì ISIS đã tuyên bố rằng bất cứ ai chống lại chúng sẽ bị giết,
chúng đã chứng minh rằng chúng không nói đùa.
Vào tháng 6 năm 2014, chúng đã chiếm một phần lớn lãnh thổ Iraq,
kể cả Mosul, thành phố lớn thứ 2 Iraq.
Chúng cướp hàng trăm triệu từ các ngân hàng bị chiếm,
biến chúng thành tổ chức khủng bố giàu nhất Thế giới.
Và chúng đang ra sức thành lập
một nhà nước tôn giáo hết sức trung cổ.
Iran và Mĩ thậm chí đang cân nhắc hợp tác để chống lại tổ chức này.
Tình hình nghiêm trọng đến vậy đó.
Các sự kiện ở Iraq cho ta thấy việc bóc lột những kẻ thua trận,
từ chối trao quyền lực, điều kiện sống và khả năng tái thiết đất nước
sẽ chỉ gieo mầm cho những cuộc xung đột tiếp theo.
Bằng cách nào đó, chúng ta phải phá vòng luẩn quẩn này.
Chúng tôi đã làm những gì có thể để nén tình cảnh phức tạp này
vào một đoạn video ngắn, nên đừng giận việc chúng tôi đơn giản hóa thông tin.
Có quá nhiều thứ chúng tôi không thể nói chi tiết.
Như là người Kurd, cả vụ Sunni/Shia hoặc chính xác ai đang đánh ai.
Nhưng nếu bạn không biết nhiều về tình cảnh
thì mong video giúp bạn tìm hiểu dễ hơn. Không phân biệt khi bình luận!