WEBVTT 00:00:00.000 --> 00:00:03.000 Ono o čemu želim da vam govorim 00:00:03.000 --> 00:00:05.410 je ono što možemo da saznamo proučavajući genome 00:00:05.410 --> 00:00:07.000 živih ljudi 00:00:07.000 --> 00:00:09.000 i izumrlih ljudi. 00:00:09.000 --> 00:00:11.000 Ali, pre nego što to uradim, 00:00:11.000 --> 00:00:14.000 želim samo kratko da vas podsetim na nešto što već znate: 00:00:14.000 --> 00:00:16.000 da su naši genomi, naš genetički materijal, 00:00:16.000 --> 00:00:19.000 uskladišteni u skoro svim ćelijama naših tela u hromozomima 00:00:19.000 --> 00:00:21.000 u obliku DNK, 00:00:21.000 --> 00:00:24.000 što je čuveni molekul u obliku dvostruke spirale. 00:00:24.000 --> 00:00:26.000 I da se genetička informacija 00:00:26.000 --> 00:00:28.000 nalazi u obliku sekvence 00:00:28.000 --> 00:00:30.000 od četiri baze 00:00:30.000 --> 00:00:33.000 koje se skraćeno označavaju slovima A, T, C i G. 00:00:33.000 --> 00:00:35.000 I ta informacija je tu u duplikatu - 00:00:35.000 --> 00:00:37.000 po jedna na svakom lancu DNK - 00:00:37.000 --> 00:00:39.000 što je važno, 00:00:39.000 --> 00:00:41.820 jer, kada se formiraju nove ćelije, ovi lanci se razdvajaju 00:00:41.820 --> 00:00:44.550 novi lanci se sintetišu koristeći stare lance kao obrasce 00:00:44.550 --> 00:00:47.000 tokom jednog skoro savršenog procesa. NOTE Paragraph 00:00:47.000 --> 00:00:49.000 Ali, naravno, ništa u prirodi 00:00:49.000 --> 00:00:51.000 nije potpuno savršeno, 00:00:51.000 --> 00:00:53.000 tako da se ponekad desi greška 00:00:53.000 --> 00:00:56.000 i ugradi se pogrešno slovo. 00:00:56.000 --> 00:00:58.000 I možemo videti rezultat 00:00:58.000 --> 00:01:00.000 takvih mutacija 00:01:00.000 --> 00:01:02.000 kada uporedimo DNK sekvence 00:01:02.000 --> 00:01:05.000 na primer između svih nas u ovoj sali. 00:01:05.000 --> 00:01:08.000 Ako uporedimo moj genom sa vašim genomom, 00:01:08.000 --> 00:01:12.000 otprilike svakih 1.200, 1.300 slova 00:01:12.000 --> 00:01:14.000 će se razlikovati među nama. 00:01:14.000 --> 00:01:16.000 I ove mutacije se nagomilavaju 00:01:16.000 --> 00:01:19.000 može se reći da postoji vremenska zavisnost. 00:01:19.000 --> 00:01:22.000 A ako tu ubacimo šimpanzu, videćemo više razlika. 00:01:22.000 --> 00:01:25.000 Otprilike jedno slovo na svakih sto 00:01:25.000 --> 00:01:27.000 će se razlikovati od šimpanzinog. NOTE Paragraph 00:01:27.000 --> 00:01:29.000 I onda, ako vas interesuje istorija 00:01:29.000 --> 00:01:31.000 komadića DNK ili celog genoma, 00:01:31.000 --> 00:01:34.000 možete da rekonstruišete istoriju DNK 00:01:34.000 --> 00:01:36.000 koristeći te razlike koje ste uočili. 00:01:36.000 --> 00:01:40.000 I obično predstavljamo naše ideje o toj istoriji 00:01:40.000 --> 00:01:42.000 u obliku ovakvih razgranatih dijagrama. 00:01:42.000 --> 00:01:44.000 U ovom slučaju je vrlo jednostavno. 00:01:44.000 --> 00:01:46.000 Ove dve ljudske DNK sekvence 00:01:46.000 --> 00:01:49.000 idu unazad do zajedničkog pretka u skorijoj prošlosti. 00:01:49.000 --> 00:01:53.000 Još više unazad je predak kojeg dele sa šimpanzama. 00:01:53.000 --> 00:01:56.000 I budući da ove mutacije 00:01:56.000 --> 00:01:58.000 uglavnom imaju vremensku zavisnost, 00:01:58.000 --> 00:02:00.000 možete transformisati ove razlike 00:02:00.000 --> 00:02:02.000 u procene vremenskih perioda, 00:02:02.000 --> 00:02:04.000 pri čemu će dve ljudske vrste, tipično 00:02:04.000 --> 00:02:08.000 imati zajedničkog pretka od pre oko pola miliona godina, 00:02:08.000 --> 00:02:10.000 dok će sa šimpanzama, 00:02:10.000 --> 00:02:13.000 to biti reda veličine od pet miliona godina. NOTE Paragraph 00:02:13.000 --> 00:02:15.520 Dakle, ono što se dešava u poslednjih nekoliko godina 00:02:15.520 --> 00:02:17.660 je da postoje tehnologije za procenu koje 00:02:17.660 --> 00:02:21.000 nam omogućavaju da, vrlo brzo vidimo mnogo, mnogo komadića DNK. 00:02:21.000 --> 00:02:23.000 Pa tako sada možemo da, za nekoliko sati, 00:02:23.000 --> 00:02:26.000 odredimo ceo ljudski genom. 00:02:26.000 --> 00:02:29.000 Svako od nas, naravno, sadrži dva humana genoma - 00:02:29.000 --> 00:02:32.000 jedan od majke i drugi od oca. 00:02:32.000 --> 00:02:36.000 I njihova dužina je oko tri milijarde ovakvih slova. 00:02:36.000 --> 00:02:38.000 I otkrićemo da dva genoma u meni 00:02:38.000 --> 00:02:40.250 ili jedan moj genom koji želimo da koristimo, 00:02:40.250 --> 00:02:43.000 ima oko tri miliona razlika 00:02:43.000 --> 00:02:45.000 tog reda veličina. 00:02:45.000 --> 00:02:47.000 I zatim, ono što takođe može da se radi 00:02:47.000 --> 00:02:49.000 je da se vidi kako su te genetičke razlike 00:02:49.000 --> 00:02:51.000 distribuirane širom sveta. 00:02:51.000 --> 00:02:53.000 I ako to uradite, 00:02:53.000 --> 00:02:57.000 otkrićete određen broj genetičkih varijacija u Africi. 00:02:57.000 --> 00:03:00.000 A ako pogledate van Afrike, 00:03:00.000 --> 00:03:03.000 zapravo ćete naći manje genetičkih varijacija. 00:03:03.000 --> 00:03:05.000 To je, naravno, iznenađujuće, 00:03:05.000 --> 00:03:08.000 jer, oko šest do osam puta manje ljudi 00:03:08.000 --> 00:03:11.000 živi u Africi nego van Afrike. 00:03:11.000 --> 00:03:14.000 A ipak, ljudi u Africi 00:03:14.000 --> 00:03:17.000 imaju više genetičkih varijacija. NOTE Paragraph 00:03:17.000 --> 00:03:19.000 Štaviše, skoro sve ove genetičke varijante 00:03:19.000 --> 00:03:21.000 koje nalazimo van Afrike 00:03:21.000 --> 00:03:23.000 imaju DNK sekvence koje su blisko povezane 00:03:23.000 --> 00:03:25.000 sa onima koje se nalaze u Africi. 00:03:25.000 --> 00:03:27.000 Ali, ako posmatrate unutar Afrike, 00:03:27.000 --> 00:03:30.000 postoji komponenta genetičke varijacije 00:03:30.000 --> 00:03:33.000 koja nema bliske srodnike van Afrike. 00:03:33.000 --> 00:03:36.000 Dakle, model koji ovo objašnjava 00:03:36.000 --> 00:03:39.000 je, da je jedan deo, ali ne i celokupna afrička varijacija, 00:03:39.000 --> 00:03:43.000 izašao i kolonizovao ostatak sveta. 00:03:43.000 --> 00:03:47.000 I zajedno sa metodama za datiranje genetičkih razlika, 00:03:47.000 --> 00:03:49.000 ovo je dovelo do zaključka 00:03:49.000 --> 00:03:51.000 da su moderni ljudi - 00:03:51.000 --> 00:03:54.000 ljudi koji se praktično ne mogu razlikovati od vas i mene - 00:03:54.000 --> 00:03:57.000 evoluirali u Africa u vrlo skoroj prošlosti 00:03:57.000 --> 00:04:01.000 pre oko 100 i 200.000 godina. 00:04:01.000 --> 00:04:05.000 I kasnije su, pre oko približno 100 i 50.000 godina 00:04:05.000 --> 00:04:07.000 izašli iz Afrike 00:04:07.000 --> 00:04:09.000 da kolonizuju ostatak sveta. NOTE Paragraph 00:04:09.000 --> 00:04:11.000 Dakle, ono što ja često volim da kažem 00:04:11.000 --> 00:04:13.000 je da smo, iz genomske perspektive, 00:04:13.000 --> 00:04:15.000 mi svi Afrikanci. 00:04:15.000 --> 00:04:18.000 Sada, ili živimo u Africi, 00:04:18.000 --> 00:04:20.000 ili smo u egzilu koji je nedavno počeo. 00:04:20.000 --> 00:04:22.000 Još jedna posledica 00:04:22.000 --> 00:04:25.000 ovog ne tako davnog porekla modernih ljudi 00:04:25.000 --> 00:04:27.000 je da su genetičke varijante 00:04:27.000 --> 00:04:29.000 obično široko rasprostranjene širom sveta, 00:04:29.000 --> 00:04:31.000 na mnogo mesta, 00:04:31.000 --> 00:04:34.000 i imaju tendenciju da variraju u vidu gradijenata, 00:04:34.000 --> 00:04:38.000 bar kad se posmatra iz ptičje perspektive. 00:04:38.000 --> 00:04:40.310 I budući da postoji mnogo genetičkih varijanti, 00:04:40.310 --> 00:04:43.000 i da se njihovi gradijenti razlikuju, 00:04:43.000 --> 00:04:46.000 sledi zaključak da, ako odredimo DNK sekvencu - 00:04:46.000 --> 00:04:49.000 genom jednog pojedinca - 00:04:49.000 --> 00:04:51.000 možemo vrlo pouzdano da procenimo 00:04:51.000 --> 00:04:53.000 odakle je ta osoba, 00:04:53.000 --> 00:04:55.870 uz uslov da se roditelji te osobe, kao i njihovi roditelji 00:04:55.870 --> 00:04:58.000 nisu suviše često selili. NOTE Paragraph 00:04:58.000 --> 00:05:00.000 Ali, da li ovo sada znači, 00:05:00.000 --> 00:05:02.480 kao što mnogo ljudi ima tendenciju da smatra, 00:05:02.480 --> 00:05:05.210 da postoje ogromne genetičke razlike između grupa ljudi - 00:05:05.210 --> 00:05:07.300 na primer, na različitim kontinentima? 00:05:07.300 --> 00:05:10.000 Pa, možemo početi da postavljamo i takva pitanja. 00:05:10.000 --> 00:05:13.000 Postoji, na primer, projekat koji je na putu 00:05:13.000 --> 00:05:15.000 da sekvencionira hiljadu pojedinaca - 00:05:15.000 --> 00:05:18.000 njihove genome - iz različitih delova sveta. 00:05:18.000 --> 00:05:21.000 Do sada su sekvencionirali 185 Afrikanaca 00:05:21.000 --> 00:05:24.000 iz dve populacije u Africi. 00:05:24.000 --> 00:05:27.000 Sekvencionirali su približno isto toliko ljudi 00:05:27.000 --> 00:05:30.000 u Evropi i u Kini. 00:05:30.000 --> 00:05:33.000 I možemo početi da govorimo koliko variranja je nađeno, 00:05:33.000 --> 00:05:36.000 koliko slova varira 00:05:36.000 --> 00:05:39.000 u bar jednoj od tih pojedinačnih sekvenci. 00:05:39.000 --> 00:05:43.000 I to je mnogo: 38 miliona varijabilnih pozicija. NOTE Paragraph 00:05:43.000 --> 00:05:46.000 Ali, možemo pitati: da li postoje neke apsolutne razlike 00:05:46.000 --> 00:05:48.000 između Afrikanaca i ne-Afrikanaca? 00:05:48.000 --> 00:05:50.000 Možda i najveća razlika 00:05:50.000 --> 00:05:52.260 koju većina nas može da zamisli zaista postoji. 00:05:52.260 --> 00:05:54.000 I kad kažem "apsolutna razlika" - 00:05:54.000 --> 00:05:56.000 pod tim mislim razlika 00:05:56.000 --> 00:05:59.000 pri kojoj ljudi u Africi, na određenoj poziciji, 00:05:59.000 --> 00:06:02.000 pri kojoj svi pojedinci - 100 procenata - imaju jedno slovo, 00:06:02.000 --> 00:06:06.000 a svi drugi van Afrike imaju neko drugo slovo. 00:06:06.000 --> 00:06:09.000 I odgovor na to je da, od svih tih miliona razlika, 00:06:09.000 --> 00:06:12.000 nema nijedne takve pozicije. 00:06:14.000 --> 00:06:16.000 To može biti iznenađujuće. 00:06:16.000 --> 00:06:19.000 Možda je jedan pojedinac pogrešno klasifikovan ili tako nešto. 00:06:19.000 --> 00:06:21.000 Pa možemo da malo spustimo kriterijum 00:06:21.000 --> 00:06:23.000 i da kažemo: Koliko pozicija možemo naći 00:06:23.000 --> 00:06:25.000 gde 95 procenata ljudi u Africi 00:06:25.000 --> 00:06:27.000 ima jednu varijantu, 00:06:27.000 --> 00:06:29.000 a 95 procenata drugu varijantu, 00:06:29.000 --> 00:06:31.000 i taj broj iznosi 12. NOTE Paragraph 00:06:31.000 --> 00:06:33.000 I to je veoma iznenađujuće. 00:06:33.000 --> 00:06:35.000 To znači da, kada ispitujemo ljude 00:06:35.000 --> 00:06:38.000 i uočimo osobu iz Afrike 00:06:38.000 --> 00:06:41.000 i osobu iz Evrope ili Azije, 00:06:41.000 --> 00:06:45.000 ne možemo, ni za jednu poziciju u genomu sa 100-procentnom sigurnošću, 00:06:45.000 --> 00:06:47.000 predvideti šta će ta osoba nositi. 00:06:47.000 --> 00:06:49.000 I samo za 12 pozicija 00:06:49.000 --> 00:06:53.000 se možemo nadati da budemo 95 procenata u pravu. 00:06:53.000 --> 00:06:55.000 To može biti iznenađujuće, 00:06:55.000 --> 00:06:57.000 jer možemo, naravno, pogledati te ljude 00:06:57.000 --> 00:07:01.000 i sasvim lako reći odakle potiču oni ili njihovi preci. 00:07:01.000 --> 00:07:03.000 To, dakle, znači da 00:07:03.000 --> 00:07:05.000 te osobine koje tada posmatramo 00:07:05.000 --> 00:07:07.000 i tako lako uočavamo - 00:07:07.000 --> 00:07:10.000 crte lica, boja kože, struktura kose - 00:07:10.000 --> 00:07:14.000 nisu određene pojedinačnim genima sa velikim efektima, 00:07:14.000 --> 00:07:17.000 već ih određuje mnogo različitih genetičkih varijanti 00:07:17.000 --> 00:07:19.000 koje izgleda imaju različitu zastupljenost 00:07:19.000 --> 00:07:21.000 u različitim delovima sveta. NOTE Paragraph 00:07:21.000 --> 00:07:24.000 Postoji još jedna stvar sa tim osobinama 00:07:24.000 --> 00:07:27.000 koje tako lako primećujemo jedni na drugima 00:07:27.000 --> 00:07:29.000 koju smatram da je korisno da razmotrimo, 00:07:29.000 --> 00:07:32.000 i to je da su, u vrlo bukvalnom smislu, 00:07:32.000 --> 00:07:35.000 te osobine, u stvari, samo na površini tela. 00:07:35.000 --> 00:07:37.000 Te osobine su ono što smo upravo rekli - 00:07:37.000 --> 00:07:40.000 crte lica, struktura kose, boja kože, 00:07:40.000 --> 00:07:42.000 Postoji takođe i određen broj osobina 00:07:42.000 --> 00:07:44.200 koje variraju između kontinenata i imaju veze 00:07:44.200 --> 00:07:48.000 sa tim kako metabolišemo hranu koju unosimo, 00:07:48.000 --> 00:07:50.000 ili sa tim 00:07:50.000 --> 00:07:53.000 kako se naš imuni sistem nosi sa mikrobima 00:07:53.000 --> 00:07:55.000 koji pokušavaju da osvoje naša tela. 00:07:55.000 --> 00:07:57.000 Ali, to su sve delovi tela 00:07:57.000 --> 00:08:00.000 preko kojih mi vrlo direktno interagujemo sa okruženjem, 00:08:00.000 --> 00:08:04.000 u direktnom sučeljavanju, može se reći. 00:08:04.000 --> 00:08:06.000 Lako je zamisliti 00:08:06.000 --> 00:08:08.000 da su posebno ti delovi naših tela 00:08:08.000 --> 00:08:11.000 bili brzo uobličavani putem selekcije iz okruženja 00:08:11.000 --> 00:08:13.000 i da je to pomerilo učestalost gena 00:08:13.000 --> 00:08:15.000 koji su povezani sa njima. 00:08:15.000 --> 00:08:18.000 Ali, ako pogledamo druge delove tela 00:08:18.000 --> 00:08:20.200 koji nisu u direktnom kontaktu sa okruženjem - 00:08:20.200 --> 00:08:23.000 naši bubrezi, jetra, naše srce - 00:08:23.000 --> 00:08:25.000 ne postoji način da se kaže, 00:08:25.000 --> 00:08:27.000 samo gledanjem na ove organe, 00:08:27.000 --> 00:08:30.000 iz kog dela sveta potiču. NOTE Paragraph 00:08:31.000 --> 00:08:33.000 Dakle, postoji druga interesantna stvar 00:08:33.000 --> 00:08:36.000 koja sledi iz ovog shvatanja 00:08:36.000 --> 00:08:40.000 da ljudi imaju nedavno zajedničko poreklo u Africi, 00:08:40.000 --> 00:08:43.000 a to je da, kada su se ti ljudi pojavili 00:08:43.000 --> 00:08:45.000 pre oko 100.000 godina, 00:08:45.000 --> 00:08:47.000 nisu bili sami na planeti. 00:08:47.000 --> 00:08:50.000 Postojale su druge forme ljudi 00:08:50.000 --> 00:08:53.000 najčuveniji su, verovatno, Neandertalci -- 00:08:53.000 --> 00:08:55.000 te robusne forme ljudi, 00:08:55.000 --> 00:08:57.000 ovde sa leve strane, u poređenju 00:08:57.000 --> 00:09:01.000 sa modernim ljudskim skeletom sa desne strane - 00:09:01.000 --> 00:09:04.000 koja je postojala u zapadnoj Aziji i Evropi 00:09:04.000 --> 00:09:06.000 od pre nekoliko stotina hiljada godina. 00:09:06.000 --> 00:09:08.000 Dakle, zanimljivo pitanje je, 00:09:08.000 --> 00:09:10.000 šta se desilo kada smo se sreli? 00:09:10.000 --> 00:09:12.000 Šta se desilo sa Neandertalcima? NOTE Paragraph 00:09:12.000 --> 00:09:14.400 I da bismo počeli da odgovaramo na takva pitanja, 00:09:14.400 --> 00:09:18.000 moja istraživačka grupa - već više od 25 godina - 00:09:18.000 --> 00:09:20.000 radi na metodama ekstrakcije DNK 00:09:20.000 --> 00:09:22.000 iz ostataka Neandertalaca 00:09:22.000 --> 00:09:24.000 i izumrlih životinja 00:09:24.000 --> 00:09:27.000 starih desetine hiljada godina. 00:09:27.000 --> 00:09:30.000 To uključuje veliki broj tehničkih detalja 00:09:30.000 --> 00:09:32.000 o tome kako se izoluje DNK, 00:09:32.000 --> 00:09:35.000 kako se konvertuje u oblik koji može da se sekvencionira. 00:09:35.000 --> 00:09:37.000 Morate raditi vrlo pažljivo 00:09:37.000 --> 00:09:40.000 da biste izbegli kontaminaciju eksperimenta 00:09:40.000 --> 00:09:43.000 svojom sopstvenom DNK. 00:09:43.000 --> 00:09:46.000 I zahvaljujući ovome, zajedno sa onim metodama 00:09:46.000 --> 00:09:48.770 koje omogućavaju da veoma mnogo DNK molekula 00:09:48.770 --> 00:09:50.550 može vrlo brzo da se sekvencionira, 00:09:50.550 --> 00:09:52.000 smo prošle godine 00:09:52.000 --> 00:09:55.000 uspeli da pokažemo prvu verziju neandertalskog genoma, 00:09:55.000 --> 00:09:57.000 pa tako bilo ko od vas 00:09:57.000 --> 00:09:59.680 može da pogleda na Internetu i nađe neandertalski genom, 00:09:59.680 --> 00:10:02.000 ili bar 55 procenata tog genoma 00:10:02.000 --> 00:10:05.000 što smo do sada uspeli da rekonstruišemo. 00:10:05.000 --> 00:10:07.000 I može početi da ga upoređuje sa genomima 00:10:07.000 --> 00:10:10.000 ljudi koji žive danas. NOTE Paragraph 00:10:10.000 --> 00:10:12.000 I jedno pitanje 00:10:12.000 --> 00:10:14.000 koje ćete možda želeti da postavite 00:10:14.000 --> 00:10:16.000 je, šta se desilo kada smo se sreli? 00:10:16.000 --> 00:10:18.000 Jesmo li se mešali ili nismo? 00:10:18.000 --> 00:10:20.340 I način na koji to pitanje može da se postavi 00:10:20.340 --> 00:10:23.110 je da se posmatra Neandertalac koji potiče iz Južne Evrope 00:10:23.110 --> 00:10:25.000 i da se uporedi sa genomima 00:10:25.000 --> 00:10:27.000 ljudi koji su danas živi. 00:10:27.000 --> 00:10:29.000 Pa zatim gledamo 00:10:29.000 --> 00:10:31.000 da to uradimo sa parovima pojedinaca, 00:10:31.000 --> 00:10:33.000 počevši od dva Afrikanca, 00:10:33.000 --> 00:10:35.000 posmatrajući dva afrička genoma, 00:10:35.000 --> 00:10:38.000 pronalazeći mesta na kojima se međusobno razlikuju 00:10:38.000 --> 00:10:41.370 i za svaki taj primer postavljamo pitanje: kako izgleda Neandertalac? 00:10:41.370 --> 00:10:44.350 Da li se poklapa sa jednim Afrikancem ili sa drugim Afrikancem? 00:10:44.350 --> 00:10:47.000 Očekivali bismo da tu ne bude razlike, 00:10:47.000 --> 00:10:49.000 jer Neandertalci nikada nisu bili u Africi. 00:10:49.000 --> 00:10:52.000 Trebalo bi da su podjednaki, nema razloga da budu bliži 00:10:52.000 --> 00:10:55.000 jednom Afrikancu nego drugom. 00:10:55.000 --> 00:10:57.000 I to je zaista i slučaj. 00:10:57.000 --> 00:10:59.000 Posmatrajući statistički, nema razlike 00:10:59.000 --> 00:11:03.000 u tome koliko se često Neandertalac poklapa sa jednim ili drugim Afrikancem. 00:11:03.000 --> 00:11:05.000 Ali, uočava se razlika 00:11:05.000 --> 00:11:09.000 ako sada pogledamo pojedinca iz Evrope i jednog Afrikanca. 00:11:09.000 --> 00:11:12.000 Tada, statistički značajno češće 00:11:12.000 --> 00:11:14.000 se Neandertalac poklapa sa Evropljaninom 00:11:14.000 --> 00:11:16.000 nego sa Afrikancem. 00:11:16.000 --> 00:11:19.000 Isto to važi i ako posmatramo pojedinca iz Kine 00:11:19.000 --> 00:11:21.000 naspram Afrikanca, 00:11:21.000 --> 00:11:25.000 Neandertalac će se češće poklapati sa kineskom individuom. 00:11:25.000 --> 00:11:27.000 To takođe može biti iznenađujuće, 00:11:27.000 --> 00:11:29.000 jer Neandertalci nikada nisu bili u Kini. NOTE Paragraph 00:11:29.000 --> 00:11:33.000 Dakle, model koji predlažemo da bismo to objasnili 00:11:33.000 --> 00:11:35.250 je da, kada su moderni ljudi izašli iz Afrike 00:11:35.250 --> 00:11:38.000 negde pre 100.000 godina, 00:11:38.000 --> 00:11:40.000 sreli su se sa Neandertalcima. 00:11:40.000 --> 00:11:43.000 Verovatno se to prvi put desilo na Bliskom istoku 00:11:43.000 --> 00:11:45.000 gde su Neandertalci živeli. 00:11:45.000 --> 00:11:47.000 Ako su se tamo međusobno mešali, 00:11:47.000 --> 00:11:49.000 onda bi ti moderni ljudi 00:11:49.000 --> 00:11:51.000 koji su postali preci 00:11:51.000 --> 00:11:53.000 svima van Afrike 00:11:53.000 --> 00:11:56.000 preneli tu neandertalsku komponentu u svom genomu 00:11:56.000 --> 00:11:58.000 u ostale delove sveta. 00:11:58.000 --> 00:12:01.000 Tako da, danas, ljudi koji žive van Afrike 00:12:01.000 --> 00:12:04.000 imaju oko dva i po procenta svoje DNK 00:12:04.000 --> 00:12:06.000 od Neandertalaca. NOTE Paragraph 00:12:06.000 --> 00:12:09.000 Dakle, sada kad imamo neandertalski genom 00:12:09.000 --> 00:12:11.000 pri ruci, kao referentnu tačku 00:12:11.000 --> 00:12:13.000 i kad imamo tehnologije 00:12:13.000 --> 00:12:15.000 da ispitujemo drevne ostatke 00:12:15.000 --> 00:12:17.000 i da ekstrahujemo DNK, 00:12:17.000 --> 00:12:21.000 možemo početi da ih primenjujemo i drugde u svetu. 00:12:21.000 --> 00:12:24.000 I prvo mesto na kom smo to uradili je u Južnom Sibiru 00:12:24.000 --> 00:12:26.000 u Altajskim planinama 00:12:26.000 --> 00:12:28.000 u mestu pod imenom Denisova, 00:12:28.000 --> 00:12:30.000 u pećinskom nalazištu na toj planini, 00:12:30.000 --> 00:12:33.000 gde su arheolozi 2008. godine 00:12:33.000 --> 00:12:35.000 našli malecko parče kosti -- 00:12:35.000 --> 00:12:37.000 ovo je kopija toga -- 00:12:37.000 --> 00:12:41.000 za koje su shvatili da potiče od zadnje falange 00:12:41.000 --> 00:12:44.000 malog prsta čoveka. 00:12:44.000 --> 00:12:46.000 I to parče je bilo dovoljno dobro sačuvano 00:12:46.000 --> 00:12:49.000 pa smo mogli da odredimo DNK iz ove jedinke, 00:12:49.000 --> 00:12:51.000 i to čak u većem stepenu, 00:12:51.000 --> 00:12:53.000 nego za Neandertalce i mogli 00:12:53.000 --> 00:12:55.490 smo da počnemo da to upoređujemo sa neandertalskim 00:12:55.490 --> 00:12:58.000 genomom i sa današnjim ljudima. 00:12:58.000 --> 00:13:00.000 I pronašli smo da ova jedinka 00:13:00.000 --> 00:13:03.000 deli zajedničke predačke osnove DNK sekvenci 00:13:03.000 --> 00:13:07.000 sa Neandertalcima, od pre oko 640.000 godina. 00:13:07.000 --> 00:13:10.000 A još dalje u prošlost, pre oko 800.000 godina, 00:13:10.000 --> 00:13:12.000 se nalaze zajedničke predačke tačke 00:13:12.000 --> 00:13:14.000 sa današnjim ljudima. NOTE Paragraph 00:13:14.000 --> 00:13:16.000 Dakle, ta jedinka potiče iz populacije 00:13:16.000 --> 00:13:19.000 koja deli poreklo sa Neandertalcima, 00:13:19.000 --> 00:13:22.190 ali daleko u prošlosti, a zatim ide kroz dugu nezavisnu istoriju. 00:13:22.190 --> 00:13:24.000 Mi imamo naziv za ovu grupu ljudi, 00:13:24.000 --> 00:13:26.000 koju smo tada opisali po prvi put 00:13:26.000 --> 00:13:28.000 iz ovog majušnog parčeta kosti, 00:13:28.000 --> 00:13:30.000 zovemo ih ljudima iz Denisove, 00:13:30.000 --> 00:13:33.000 po mestu na kojem su prvi put opisani. 00:13:33.000 --> 00:13:36.000 Pa tako možemo pitati za ljude iz Denisove 00:13:36.000 --> 00:13:38.000 iste stvari kao za Neandertalce: 00:13:38.000 --> 00:13:42.000 Da li su se mešali sa precima današnjih ljudi? 00:13:42.000 --> 00:13:44.000 Ako postavimo to pitanje, 00:13:44.000 --> 00:13:46.000 i ako uporedimo genom ljudi iz Denisove 00:13:46.000 --> 00:13:48.000 sa ljudima širom sveta 00:13:48.000 --> 00:13:50.000 iznenađujuće otkriće je 00:13:50.000 --> 00:13:52.000 da nema dokaza o denisovskoj DNK 00:13:52.000 --> 00:13:57.000 ni kod jednog savremenog naroda, čak ni kod onih blizu Sibira. 00:13:57.000 --> 00:13:59.000 Ali, pronašli smo ih u Papui Novoj Gvineji 00:13:59.000 --> 00:14:03.000 i drugim ostrvima u Melaneziji i Pacifiku. 00:14:03.000 --> 00:14:05.000 To, po svoj prilici, znači 00:14:05.000 --> 00:14:08.000 da su ljudi iz Denisove bili u prošlosti šire rasprostranjeni, 00:14:08.000 --> 00:14:11.000 jer ne smatramo da su preci ljudi iz Melanezije 00:14:11.000 --> 00:14:13.000 ikada bili u Sibiru. NOTE Paragraph 00:14:13.000 --> 00:14:15.000 Dakle, putem proučavanja 00:14:15.000 --> 00:14:18.000 ovih genoma izumrlih ljudi, 00:14:18.000 --> 00:14:21.000 počinjemo da dobijamo sliku o tome kako je izgledao svet 00:14:21.000 --> 00:14:24.000 kada su moderni ljudi počeli da izlaze iz Afrike. 00:14:24.000 --> 00:14:27.000 Na zapadu su bili Neandertalci; 00:14:27.000 --> 00:14:29.000 na istoku su bili ljudi iz Denisove - 00:14:29.000 --> 00:14:31.000 možda i neke druge forme ljudi 00:14:31.000 --> 00:14:33.000 koje još nismo opisali. 00:14:33.000 --> 00:14:36.000 Još uvek ne znamo sasvim gde su bile granice između ovih ljudi, 00:14:36.000 --> 00:14:38.000 ali znamo da su u Južnom Sibiru, 00:14:38.000 --> 00:14:40.000 živeli i Neandertalci i ljudi iz Denisove 00:14:40.000 --> 00:14:43.000 bar neko vreme u prošlosti. 00:14:43.000 --> 00:14:46.000 Zatim su se moderni ljudi pojavili negde u Africi, 00:14:46.000 --> 00:14:49.000 izašli su iz Afrike, po svoj prilici na Bliski Istok. 00:14:49.000 --> 00:14:52.000 Sreli su Neandertalce, mešali se sa njima, 00:14:52.000 --> 00:14:55.000 nastavili su da napreduju širom sveta, 00:14:55.000 --> 00:14:58.000 i negde u Jugoistočnoj Aziji, 00:14:58.000 --> 00:15:00.290 sreli su ljude iz Denisove i mešali se sa njima 00:15:00.290 --> 00:15:03.000 i nastavili su dalje ka Pacifiku. 00:15:03.000 --> 00:15:06.000 A onda su ove ranije forme ljudi nestale, 00:15:06.000 --> 00:15:09.000 ali su i danas u maloj meri prisutne 00:15:09.000 --> 00:15:11.000 u nekima od nas -- 00:15:11.000 --> 00:15:14.000 po tome što ljudi van Afrike imaju dva i po procenta svoje DNK 00:15:14.000 --> 00:15:16.000 od Neandertalaca, 00:15:16.000 --> 00:15:18.000 a ljudi u Melaneziji 00:15:18.000 --> 00:15:21.000 u stvari imaju dodatnih pet procenata otprilike 00:15:21.000 --> 00:15:24.000 od ljudi iz Denisove. NOTE Paragraph 00:15:24.000 --> 00:15:26.000 Da li ovo znači da ipak postoji 00:15:26.000 --> 00:15:28.000 neka apsolutna razlika 00:15:28.000 --> 00:15:31.000 između ljudi van Afrike i unutar Afrike 00:15:31.000 --> 00:15:33.000 po tome da ljudi van Afrike 00:15:33.000 --> 00:15:35.000 imaju ovu staru komponentu u svom genomu 00:15:35.000 --> 00:15:37.000 od ovih izumrlih ljudski formi, 00:15:37.000 --> 00:15:39.000 dok Afrikanci to nemaju? 00:15:39.000 --> 00:15:42.000 Pa, ja mislim da to nije slučaj. 00:15:42.000 --> 00:15:44.000 Po svoj prilici, moderni ljudi 00:15:44.000 --> 00:15:46.000 su se pojavili negde u Africi. 00:15:46.000 --> 00:15:49.000 Proširili su se kroz Afriku, naravno, 00:15:49.000 --> 00:15:52.000 a tamo su postojale starije, ranije forme ljudi. 00:15:52.000 --> 00:15:54.150 I budući da smo se mešali na drugim mestima, 00:15:54.150 --> 00:15:56.290 prilično sam siguran da ćemo, jednog dana, 00:15:56.290 --> 00:15:58.000 možda kad budemo imali genom 00:15:58.000 --> 00:16:00.000 i ovih ranijih formi u Africi, 00:16:00.000 --> 00:16:02.000 pronaći da su se i oni mešali 00:16:02.000 --> 00:16:05.000 sa ranim modernim ljudima u Africi. NOTE Paragraph 00:16:06.000 --> 00:16:08.000 Dakle da sumiramo, 00:16:08.000 --> 00:16:10.000 šta smo naučili putem proučavanja genoma 00:16:10.000 --> 00:16:12.000 današnjih ljudi 00:16:12.000 --> 00:16:14.000 i izumrlih ljudi? 00:16:14.000 --> 00:16:16.000 Moguće je da smo saznali mnogo stvari, 00:16:16.000 --> 00:16:21.000 ali jedna stvar za koju smatram da je važno pomenuti 00:16:21.000 --> 00:16:24.000 po mom mišljenju je ta lekcija da smo se oduvek mešali. 00:16:24.000 --> 00:16:26.220 Mešali smo se sa ovim ranijim formama ljudi, 00:16:26.220 --> 00:16:28.000 gde god smo ih sreli, 00:16:28.000 --> 00:16:32.000 i mešamo se međusobno od tada do danas. NOTE Paragraph 00:16:32.000 --> 00:16:34.000 Hvala vam na pažnji. NOTE Paragraph 00:16:34.000 --> 00:16:40.000 (Aplauz)