WEBVTT 00:00:00.000 --> 00:00:03.000 Ik wil met jullie praten 00:00:03.000 --> 00:00:05.000 over wat we kunnen leren van het bestuderen 00:00:05.000 --> 00:00:07.000 van de genomen van levende 00:00:07.000 --> 00:00:09.000 en uitgestorven mensen. 00:00:09.000 --> 00:00:11.000 Maar eerst 00:00:11.000 --> 00:00:14.000 wil ik even in herinnering brengen wat je al weet: 00:00:14.000 --> 00:00:16.000 dat onze genomen, ons erfelijk materiaal in ons lichaam, 00:00:16.000 --> 00:00:19.000 in bijna alle cellen in de chromosomen 00:00:19.000 --> 00:00:21.000 in de vorm van DNA zijn opgeslagen. 00:00:21.000 --> 00:00:24.000 Dit is de beroemde dubbele-helixmolecuul. 00:00:24.000 --> 00:00:26.000 De genetische informatie 00:00:26.000 --> 00:00:28.000 is opgeslagen in de vorm van een reeks 00:00:28.000 --> 00:00:30.000 van vier basen 00:00:30.000 --> 00:00:33.000 afgekort voorgesteld met de letters A, T, C en D. 00:00:33.000 --> 00:00:35.000 De informatie is er dubbel aanwezig - 00:00:35.000 --> 00:00:37.000 een reeks op elke streng - 00:00:37.000 --> 00:00:39.000 wat belangrijk is, want als er nieuwe cellen 00:00:39.000 --> 00:00:41.000 worden gevormd, gaan deze strengen uit elkaar, 00:00:41.000 --> 00:00:44.000 nieuwe strengen worden gesynthetiseerd met de oude als sjablonen 00:00:44.000 --> 00:00:47.000 in een bijna perfect proces. NOTE Paragraph 00:00:47.000 --> 00:00:49.000 Maar niets in de natuur 00:00:49.000 --> 00:00:51.000 is natuurlijk helemaal perfect, 00:00:51.000 --> 00:00:53.000 dus wordt er soms een fout gemaakt 00:00:53.000 --> 00:00:56.000 en een verkeerde letter ingebouwd. 00:00:56.000 --> 00:00:58.000 We kunnen dan het resultaat 00:00:58.000 --> 00:01:00.000 van deze mutaties zien 00:01:00.000 --> 00:01:02.000 wanneer we DNA-sequenties, 00:01:02.000 --> 00:01:05.000 bij ons hier bijvoorbeeld, vergelijken. 00:01:05.000 --> 00:01:08.000 Als we mijn genoom vergelijken met jullie genoom 00:01:08.000 --> 00:01:12.000 dan zal er ongeveer om de 1200, 1300 letters 00:01:12.000 --> 00:01:14.000 een verschil tussen ons opduiken. 00:01:14.000 --> 00:01:16.000 Deze mutaties zullen zich bijna evenredig 00:01:16.000 --> 00:01:19.000 in de loop van de tijd ophopen. 00:01:19.000 --> 00:01:22.000 Vergeleken met een chimpansee zullen we meer verschillen zien. 00:01:22.000 --> 00:01:25.000 Ongeveer een letter per honderd 00:01:25.000 --> 00:01:27.000 zal verschillen van een chimpansee. NOTE Paragraph 00:01:27.000 --> 00:01:29.000 Als je dan geïnteresseerd bent in de geschiedenis 00:01:29.000 --> 00:01:31.000 van een stukje DNA, of het hele genoom, 00:01:31.000 --> 00:01:34.000 kan je de geschiedenis van het DNA 00:01:34.000 --> 00:01:36.000 uit deze waargenomen verschillen reconstrueren. 00:01:36.000 --> 00:01:40.000 Meestal beelden we onze ideeën over deze geschiedenis af 00:01:40.000 --> 00:01:42.000 in de vorm van bomen zoals deze hier. 00:01:42.000 --> 00:01:44.000 In dit geval is het heel simpel. 00:01:44.000 --> 00:01:46.000 De twee menselijke DNA-sequenties 00:01:46.000 --> 00:01:49.000 gaan terug naar een vrij recente gemeenschappelijke voorouder. 00:01:49.000 --> 00:01:53.000 Verder terug is er een gemeenschappelijke met de chimpansees. 00:01:53.000 --> 00:01:56.000 Omdat deze mutaties 00:01:56.000 --> 00:01:58.000 zich min of meer gelijkmatig in de tijd voordoen, 00:01:58.000 --> 00:02:00.000 kan je deze verschillen 00:02:00.000 --> 00:02:02.000 herleiden naar schattingen van de tijdsduur. 00:02:02.000 --> 00:02:04.000 Zo kunnen twee mensen 00:02:04.000 --> 00:02:08.000 een gemeenschappelijke voorouder van ongeveer een half miljoen jaar geleden delen. 00:02:08.000 --> 00:02:10.000 Met chimpansees 00:02:10.000 --> 00:02:13.000 zal dat in de orde van vijf miljoen jaar geleden zijn. NOTE Paragraph 00:02:13.000 --> 00:02:15.000 In de laatste paar jaar zijn er 00:02:15.000 --> 00:02:17.000 technologieën ontwikkeld 00:02:17.000 --> 00:02:21.000 waarmee vele, vele stukjes DNA erg snel kunnen worden bekeken. 00:02:21.000 --> 00:02:23.000 In enkele uren tijd 00:02:23.000 --> 00:02:26.000 kan een heel menselijk genoom worden bepaald. 00:02:26.000 --> 00:02:29.000 Ieder van ons heeft natuurlijk twee menselijke genomen - 00:02:29.000 --> 00:02:32.000 een van onze moeders en een van onze vaders. 00:02:32.000 --> 00:02:36.000 Ze zijn ongeveer drie miljard van dergelijke letters lang. 00:02:36.000 --> 00:02:38.000 We zullen zien dat de twee genomen in mij 00:02:38.000 --> 00:02:40.000 of een genoom van mij dat we willen gebruiken, 00:02:40.000 --> 00:02:43.000 ongeveer drie miljoen verschillen 00:02:43.000 --> 00:02:45.000 of iets van die orde zal bevatten. 00:02:45.000 --> 00:02:47.000 Ook wordt het mogelijk 00:02:47.000 --> 00:02:49.000 om te zeggen hoe deze genetische verschillen 00:02:49.000 --> 00:02:51.000 verspreid zijn over de hele wereld. 00:02:51.000 --> 00:02:53.000 Zo vind je 00:02:53.000 --> 00:02:57.000 een zekere mate van genetische variatie in Afrika. 00:02:57.000 --> 00:03:00.000 Buiten Afrika 00:03:00.000 --> 00:03:03.000 vind je minder genetische variatie. 00:03:03.000 --> 00:03:05.000 Dit is natuurlijk verrassend 00:03:05.000 --> 00:03:08.000 omdat er zes tot acht keer minder mensen 00:03:08.000 --> 00:03:11.000 in Afrika dan buiten Afrika leven. 00:03:11.000 --> 00:03:14.000 Maar de mensen in Afrika 00:03:14.000 --> 00:03:17.000 vertonen meer genetische variatie. NOTE Paragraph 00:03:17.000 --> 00:03:19.000 Bovendien hebben bijna al deze genetische varianten 00:03:19.000 --> 00:03:21.000 die we buiten Afrika zien 00:03:21.000 --> 00:03:23.000 nauw verwante DNA-sequenties 00:03:23.000 --> 00:03:25.000 met die in Afrika. 00:03:25.000 --> 00:03:27.000 Maar als je in Afrika kijkt, 00:03:27.000 --> 00:03:30.000 is er een onderdeel van de genetische variatie 00:03:30.000 --> 00:03:33.000 dat geen naaste verwanten erbuiten heeft. 00:03:33.000 --> 00:03:36.000 Het model om dit uit te leggen 00:03:36.000 --> 00:03:39.000 is dat een deel van de Afrikaanse variatie, maar niet alles, 00:03:39.000 --> 00:03:43.000 is vertrokken en de rest van de wereld heeft gekoloniseerd. 00:03:43.000 --> 00:03:47.000 Samen met de methoden om deze genetische verschillen te dateren, 00:03:47.000 --> 00:03:49.000 heeft dit geleid tot het inzicht 00:03:49.000 --> 00:03:51.000 dat de moderne mens - 00:03:51.000 --> 00:03:54.000 mensen die in wezen niet te onderscheiden zijn van jou en mij - 00:03:54.000 --> 00:03:57.000 vrij recent in Afrika evolueerde, 00:03:57.000 --> 00:04:01.000 tussen de 100.000 en 200.000 jaar geleden. 00:04:01.000 --> 00:04:05.000 Later, tussen 100.000 en 50.000 jaar geleden of zo, 00:04:05.000 --> 00:04:07.000 gingen ze weg uit Afrika om 00:04:07.000 --> 00:04:09.000 de rest van de wereld te koloniseren. NOTE Paragraph 00:04:09.000 --> 00:04:11.000 Ik zeg vaak 00:04:11.000 --> 00:04:13.000 dat wij, vanuit genomisch perspectief, 00:04:13.000 --> 00:04:15.000 allemaal Afrikanen zijn. 00:04:15.000 --> 00:04:18.000 We leven vandaag de dag ofwel in Afrika 00:04:18.000 --> 00:04:20.000 of in vrij recente ballingschap. 00:04:20.000 --> 00:04:22.000 Een ander gevolg 00:04:22.000 --> 00:04:25.000 van deze recente oorsprong van de moderne mens 00:04:25.000 --> 00:04:27.000 is dat de genetische varianten 00:04:27.000 --> 00:04:29.000 over het algemeen 00:04:29.000 --> 00:04:31.000 wijd verspreid zijn in de wereld. 00:04:31.000 --> 00:04:34.000 Ze hebben de neiging te variëren als gradiënten, 00:04:34.000 --> 00:04:38.000 vanuit vogelperspectief tenminste. 00:04:38.000 --> 00:04:40.000 Aangezien er vele genetische varianten bestaan 00:04:40.000 --> 00:04:43.000 en ze verschillende dergelijke gradiënten vertonen, 00:04:43.000 --> 00:04:46.000 betekent dit dat als we een DNA-sequentie bepalen - 00:04:46.000 --> 00:04:49.000 een genoom van een individu - 00:04:49.000 --> 00:04:51.000 we vrij nauwkeurig kunnen inschatten 00:04:51.000 --> 00:04:53.000 waar die persoon vandaan komt, 00:04:53.000 --> 00:04:55.000 op voorwaarde dat de ouders of grootouders 00:04:55.000 --> 00:04:58.000 niet te veel hebben rondgereisd. NOTE Paragraph 00:04:58.000 --> 00:05:00.000 Maar betekent dit dan, 00:05:00.000 --> 00:05:02.000 zoals veel mensen de neiging hebben om te denken, 00:05:02.000 --> 00:05:05.000 dat er enorme genetische verschillen bestaan tussen groepen mensen - 00:05:05.000 --> 00:05:07.000 op de verschillende continenten, bijvoorbeeld? 00:05:07.000 --> 00:05:10.000 Nu kunnen we deze vragen ook beginnen te stellen. 00:05:10.000 --> 00:05:13.000 Er is bijvoorbeeld een project gestart 00:05:13.000 --> 00:05:15.000 om de sequentie op te stellen van een duizendtal individuen - 00:05:15.000 --> 00:05:18.000 hun genoom - uit verschillende delen van de wereld. 00:05:18.000 --> 00:05:21.000 Ze hebben dat gedaan voor 185 Afrikanen 00:05:21.000 --> 00:05:24.000 van twee populaties in Afrika. 00:05:24.000 --> 00:05:27.000 En voor ongeveer evenveel mensen 00:05:27.000 --> 00:05:30.000 in Europa en in China. 00:05:30.000 --> 00:05:33.000 We kunnen beginnen te zeggen hoeveel variantie we vinden, 00:05:33.000 --> 00:05:36.000 hoeveel letters die variëren 00:05:36.000 --> 00:05:39.000 in ten minste een van die afzonderlijke sequenties. 00:05:39.000 --> 00:05:43.000 Het zijn er veel: 38 miljoen variabele posities. NOTE Paragraph 00:05:43.000 --> 00:05:46.000 Maar we kunnen vragen: zijn er absolute verschillen 00:05:46.000 --> 00:05:48.000 tussen Afrikanen en niet-Afrikanen? 00:05:48.000 --> 00:05:50.000 Misschien was dat wel het grootste verschil 00:05:50.000 --> 00:05:52.000 waaraan de meesten van ons zouden denken. 00:05:52.000 --> 00:05:54.000 En met absoluut verschil - 00:05:54.000 --> 00:05:56.000 en ik bedoel een verschil 00:05:56.000 --> 00:05:59.000 waar de mensen in Afrika op een bepaalde positie, 00:05:59.000 --> 00:06:02.000 waar alle individuen - 100 procent - een letter hebben, 00:06:02.000 --> 00:06:06.000 en iedereen buiten Afrika een andere letter zou hebben. 00:06:06.000 --> 00:06:09.000 Het antwoord daarop is dat op die miljoenen van verschillen 00:06:09.000 --> 00:06:12.000 er niet één enkele dergelijke positie is. 00:06:14.000 --> 00:06:16.000 Dit kan verrassend zijn. 00:06:16.000 --> 00:06:19.000 Misschien werd een enkel individu of zo onjuist geclassificeerd. 00:06:19.000 --> 00:06:21.000 Misschien kunnen we het criterium een beetje 00:06:21.000 --> 00:06:23.000 minder streng maken en zeggen: hoeveel functies vinden we 00:06:23.000 --> 00:06:25.000 waarop 95 procent van de mensen in Afrika 00:06:25.000 --> 00:06:27.000 één variant hebben, 00:06:27.000 --> 00:06:29.000 en 95 procent een andere variant, 00:06:29.000 --> 00:06:31.000 en het aantal is 12. NOTE Paragraph 00:06:31.000 --> 00:06:33.000 Dit is dus zeer verrassend. 00:06:33.000 --> 00:06:35.000 Het betekent dat wanneer we kijken naar mensen 00:06:35.000 --> 00:06:38.000 en je ziet een persoon uit Afrika 00:06:38.000 --> 00:06:41.000 en een persoon uit Europa of Azië, 00:06:41.000 --> 00:06:45.000 we voor één enkele positie in het genoom met 100 procent nauwkeurigheid, 00:06:45.000 --> 00:06:47.000 niet kunnen voorspellen welk gen de persoon zou hebben. 00:06:47.000 --> 00:06:49.000 En alleen voor 12 posities 00:06:49.000 --> 00:06:53.000 kunnen we hopen dat we voor 95 procent goed zouden zitten. 00:06:53.000 --> 00:06:55.000 Dit kan verrassend zijn, 00:06:55.000 --> 00:06:57.000 omdat we door te kijken naar deze mensen 00:06:57.000 --> 00:07:01.000 heel gemakkelijk kunnen zeggen waar zij of hun voorouders vandaan kwamen. 00:07:01.000 --> 00:07:03.000 Dit betekent nu 00:07:03.000 --> 00:07:05.000 dat die eigenschappen waar we naar kijken 00:07:05.000 --> 00:07:07.000 en zo gemakkelijk herkennen - 00:07:07.000 --> 00:07:10.000 gelaatstrekken, huidskleur, haarstructuur - 00:07:10.000 --> 00:07:14.000 niet bepaald worden door enkele genen met grote effecten, 00:07:14.000 --> 00:07:17.000 maar bepaald worden door veel verschillende genetische varianten 00:07:17.000 --> 00:07:19.000 die lijken te variëren in frequentie 00:07:19.000 --> 00:07:21.000 tussen de verschillende delen in de wereld. NOTE Paragraph 00:07:21.000 --> 00:07:24.000 Er is nog iets met deze eigenschappen 00:07:24.000 --> 00:07:27.000 die we zo gemakkelijk observeren bij elkaar 00:07:27.000 --> 00:07:29.000 waarvan ik denk dat het de moeite waard is om te overwegen. 00:07:29.000 --> 00:07:32.000 Dat is dat, in een zeer letterlijke zin, 00:07:32.000 --> 00:07:35.000 ze echt aan de oppervlakte van ons lichaam zitten. 00:07:35.000 --> 00:07:37.000 Ze zijn wat we net hebben gezegd - 00:07:37.000 --> 00:07:40.000 gelaatstrekken, haarstructuur, huidskleur. 00:07:40.000 --> 00:07:42.000 Er zijn ook een aantal kenmerken 00:07:42.000 --> 00:07:44.000 die variëren tussen de continenten, zoals 00:07:44.000 --> 00:07:48.000 die te maken hebben met hoe we voedsel verteren, 00:07:48.000 --> 00:07:50.000 of die te maken hebben 00:07:50.000 --> 00:07:53.000 met hoe ons immuunsysteem omgaat met microben 00:07:53.000 --> 00:07:55.000 die proberen om ons lichaam binnen te vallen. 00:07:55.000 --> 00:07:57.000 Maar dat zijn allemaal delen van ons lichaam 00:07:57.000 --> 00:08:00.000 waar we heel direct contact maken met onze omgeving, 00:08:00.000 --> 00:08:04.000 in een directe confrontatie, als je wil. 00:08:04.000 --> 00:08:06.000 Het is gemakkelijk je voor te stellen 00:08:06.000 --> 00:08:08.000 hoe vooral die delen van ons lichaam 00:08:08.000 --> 00:08:11.000 snel werden beïnvloed door selectie uit de omgeving 00:08:11.000 --> 00:08:13.000 en de frequenties van genen veranderden 00:08:13.000 --> 00:08:15.000 die erbij betrokken waren. 00:08:15.000 --> 00:08:18.000 Maar als we kijken naar andere delen van ons lichaam 00:08:18.000 --> 00:08:20.000 zonder directe interactie met de omgeving - 00:08:20.000 --> 00:08:23.000 onze nieren, onze lever, ons hart - 00:08:23.000 --> 00:08:25.000 dan is er geen manier om te zeggen, 00:08:25.000 --> 00:08:27.000 door alleen te kijken naar deze organen, 00:08:27.000 --> 00:08:30.000 waar ter wereld ze vandaan zouden komen. NOTE Paragraph 00:08:31.000 --> 00:08:33.000 Er is nog een interessant iets 00:08:33.000 --> 00:08:36.000 af te leiden uit dit besef 00:08:36.000 --> 00:08:40.000 dat de mens een recente gemeenschappelijke oorsprong heeft in Afrika 00:08:40.000 --> 00:08:43.000 en dat is dat toen deze mensen 00:08:43.000 --> 00:08:45.000 ongeveer 100.000 jaar geleden of zo op het toneel verschenen, 00:08:45.000 --> 00:08:47.000 zij niet de enigen op de planeet waren. 00:08:47.000 --> 00:08:50.000 Er kwamen andere vormen van mensen voor, 00:08:50.000 --> 00:08:53.000 de meest bekende misschien de Neanderthalers - 00:08:53.000 --> 00:08:55.000 deze robuuste vormen van mensen. 00:08:55.000 --> 00:08:57.000 Vergelijk het skelet links hier 00:08:57.000 --> 00:09:01.000 met een modern menselijk skelet rechts. 00:09:01.000 --> 00:09:04.000 Ze bestonden in West-Azië en Europa 00:09:04.000 --> 00:09:06.000 al enkele honderdduizenden jaren. 00:09:06.000 --> 00:09:08.000 Een interessante vraag is: 00:09:08.000 --> 00:09:10.000 wat gebeurde er toen we elkaar ontmoetten? 00:09:10.000 --> 00:09:12.000 Wat gebeurde er met de Neanderthalers? NOTE Paragraph 00:09:12.000 --> 00:09:14.000 Om dergelijke vragen te beantwoorden 00:09:14.000 --> 00:09:18.000 werkt mijn onderzoeksgroep - sinds meer dan 25 jaar - 00:09:18.000 --> 00:09:20.000 aan methoden om DNA te extraheren 00:09:20.000 --> 00:09:22.000 van resten van Neanderthalers 00:09:22.000 --> 00:09:24.000 en uitgestorven dieren 00:09:24.000 --> 00:09:27.000 die tienduizenden jaren oud zijn. 00:09:27.000 --> 00:09:30.000 Dit impliceert veel technische problemen, 00:09:30.000 --> 00:09:32.000 over hoe je het DNA extraheert en 00:09:32.000 --> 00:09:35.000 hoe je het converteert naar een vorm waarvan je de sequentie kan opstellen. 00:09:35.000 --> 00:09:37.000 Je moet heel zorgvuldig te werk gaan 00:09:37.000 --> 00:09:40.000 om te voorkomen dat je de experimenten 00:09:40.000 --> 00:09:43.000 met DNA van jezelf verontreinigt. 00:09:43.000 --> 00:09:46.000 Dit, in combinatie met deze methoden 00:09:46.000 --> 00:09:50.000 die het mogelijk maken dat van heel veel DNA-moleculen zeer snel de sequentie wordt opgesteld, 00:09:50.000 --> 00:09:52.000 liet ons vorig jaar toe 00:09:52.000 --> 00:09:55.000 de eerste versie van het Neanderthalergenoom voor te stellen. 00:09:55.000 --> 00:09:57.000 Jullie kunnen nu op het internet 00:09:57.000 --> 00:09:59.000 het Neanderthalergenoom terugvinden. 00:09:59.000 --> 00:10:02.000 Of in ieder geval de 55 procent ervan 00:10:02.000 --> 00:10:05.000 die we tot nog toe konden reconstrueren. 00:10:05.000 --> 00:10:07.000 We kunnen het nu vergelijken met de genomen 00:10:07.000 --> 00:10:10.000 van de mensen van vandaag. NOTE Paragraph 00:10:10.000 --> 00:10:12.000 Je kan nu 00:10:12.000 --> 00:10:14.000 vragen: 00:10:14.000 --> 00:10:16.000 wat gebeurde er toen we elkaar ontmoetten? 00:10:16.000 --> 00:10:18.000 Zijn we al dan niet met elkaar vermengd geraakt? 00:10:18.000 --> 00:10:20.000 Daarom kijken we 00:10:20.000 --> 00:10:23.000 naar de Neanderthaler uit Zuid-Europa 00:10:23.000 --> 00:10:25.000 en vergelijken zijn genoom met de genomen 00:10:25.000 --> 00:10:27.000 van de mensen die er vandaag de dag wonen. 00:10:27.000 --> 00:10:29.000 We beginnen 00:10:29.000 --> 00:10:31.000 met paren van individuen, 00:10:31.000 --> 00:10:33.000 te beginnen met twee Afrikanen. 00:10:33.000 --> 00:10:35.000 We kijken naar twee Afrikaanse genomen, 00:10:35.000 --> 00:10:38.000 zoeken plaatsen waar ze van elkaar verschillen 00:10:38.000 --> 00:10:41.000 en vragen in elk geval: hoe ziet dat van een Neanderthaler er uit? 00:10:41.000 --> 00:10:44.000 Komt het overeen met dat van een van de Afrikanen? 00:10:44.000 --> 00:10:47.000 We verwachten geen verschil 00:10:47.000 --> 00:10:49.000 omdat de Neanderthalers nooit in Afrika zijn geweest. 00:10:49.000 --> 00:10:52.000 Ze moeten gelijk zijn want er is geen reden om dichter 00:10:52.000 --> 00:10:55.000 bij de ene dan bij de andere Afrikaan te liggen. 00:10:55.000 --> 00:10:57.000 Dat is inderdaad het geval. 00:10:57.000 --> 00:10:59.000 Statistisch gezien is er geen verschil 00:10:59.000 --> 00:11:03.000 in hoe vaak de Neanderthaler overeenkomt met de ene of de andere Afrikaan. 00:11:03.000 --> 00:11:05.000 Maar het is anders 00:11:05.000 --> 00:11:09.000 als we kijken naar de Europeaan en een Afrikaan. 00:11:09.000 --> 00:11:12.000 Dan komt 00:11:12.000 --> 00:11:14.000 een Neanderthaler significant vaker overeen met de Europeaan 00:11:14.000 --> 00:11:16.000 dan met de Afrikaan. 00:11:16.000 --> 00:11:19.000 Hetzelfde geldt als we kijken naar een Chinees 00:11:19.000 --> 00:11:21.000 en een Afrikaan. 00:11:21.000 --> 00:11:25.000 De Neanderthaler zal vaker overeenkomen met de Chinees. 00:11:25.000 --> 00:11:27.000 Dit kan ook verrassend zijn 00:11:27.000 --> 00:11:29.000 omdat de Neanderthalers nooit in China waren. NOTE Paragraph 00:11:29.000 --> 00:11:33.000 Het model dat we hebben voorgesteld om dit uit te leggen 00:11:33.000 --> 00:11:35.000 is dat wanneer de moderne mens uit Afrika kwam 00:11:35.000 --> 00:11:38.000 ongeveer 100.000 jaar geleden, 00:11:38.000 --> 00:11:40.000 ze Neanderthalers tegenkwamen. 00:11:40.000 --> 00:11:43.000 Vermoedelijk eerst in het Midden-Oosten 00:11:43.000 --> 00:11:45.000 waar Neanderthalers woonden. 00:11:45.000 --> 00:11:47.000 Nadat ze zich dan met elkaar vermengden, 00:11:47.000 --> 00:11:49.000 namen die moderne mensen, 00:11:49.000 --> 00:11:51.000 de voorouders 00:11:51.000 --> 00:11:53.000 van iedereen buiten Afrika, 00:11:53.000 --> 00:11:56.000 deze Neanderthalercomponent met zich mee in hun genoom 00:11:56.000 --> 00:11:58.000 naar de rest van de wereld. 00:11:58.000 --> 00:12:01.000 Zodat vandaag de dag de mensen buiten Afrika 00:12:01.000 --> 00:12:04.000 ongeveer twee en een half procent van hun DNA 00:12:04.000 --> 00:12:06.000 van de Neanderthalers hebben. NOTE Paragraph 00:12:06.000 --> 00:12:09.000 Nu hebben we een Neanderthalergenoom 00:12:09.000 --> 00:12:11.000 als referentiepunt 00:12:11.000 --> 00:12:13.000 en de technologieën 00:12:13.000 --> 00:12:15.000 om oude restanten te onderzoeken 00:12:15.000 --> 00:12:17.000 en het DNA te extraheren. 00:12:17.000 --> 00:12:21.000 We kunnen nu beginnen om deze kennis elders in de wereld toe te passen. 00:12:21.000 --> 00:12:24.000 Voor het eerst hebben we dat gedaan in Zuid-Siberië 00:12:24.000 --> 00:12:26.000 in het Altai gebergte 00:12:26.000 --> 00:12:28.000 op een plaats Denisova genaamd. 00:12:28.000 --> 00:12:30.000 In een grotsite op deze berg hier, 00:12:30.000 --> 00:12:33.000 vonden archeologen in 2008 00:12:33.000 --> 00:12:35.000 een heel klein stukje bot - 00:12:35.000 --> 00:12:37.000 dit is er een kopie van - 00:12:37.000 --> 00:12:41.000 uit het laatste kootje 00:12:41.000 --> 00:12:44.000 van een pink van een mens. 00:12:44.000 --> 00:12:46.000 Het was goed genoeg bewaard gebleven 00:12:46.000 --> 00:12:49.000 om het DNA van deze persoon te bepalen. 00:12:49.000 --> 00:12:51.000 Eigenlijk zelfs beter 00:12:51.000 --> 00:12:53.000 dan voor de Neanderthalers. 00:12:53.000 --> 00:12:55.000 We begonnen dit DNA te vergelijken met het Neanderthalergenoom 00:12:55.000 --> 00:12:58.000 en met dat van de huidige mens. 00:12:58.000 --> 00:13:00.000 We vonden dat de DNA-sequenties van deze persoon 00:13:00.000 --> 00:13:03.000 een gemeenschappelijke oorsprong 00:13:03.000 --> 00:13:07.000 hadden met die van de Neanderthalers van rond 640.000 jaar geleden. 00:13:07.000 --> 00:13:10.000 Verder terug, zo’n 800.000 jaar geleden, 00:13:10.000 --> 00:13:12.000 is er een gemeenschappelijke oorsprong 00:13:12.000 --> 00:13:14.000 met de huidige mensen. NOTE Paragraph 00:13:14.000 --> 00:13:16.000 Deze persoon is dus afkomstig van een populatie 00:13:16.000 --> 00:13:19.000 van dezelfde oorsprong als de Neanderthalers, 00:13:19.000 --> 00:13:22.000 maar ver terug en na een lange onafhankelijke geschiedenis. 00:13:22.000 --> 00:13:24.000 We noemen deze groep van mensen 00:13:24.000 --> 00:13:26.000 die we dan voor het eerst beschreven 00:13:26.000 --> 00:13:28.000 aan de hand van dit kleine, piepkleine stukje bot, 00:13:28.000 --> 00:13:30.000 de Denisovans, 00:13:30.000 --> 00:13:33.000 naar de plaats waar ze voor het eerst werden beschreven. 00:13:33.000 --> 00:13:36.000 We kunnen dan dezelfde vragen stellen over de Denisovans 00:13:36.000 --> 00:13:38.000 als over de Neanderthalers: 00:13:38.000 --> 00:13:42.000 hebben ze zich vermengd met de voorouders van de huidige mensen? 00:13:42.000 --> 00:13:44.000 Als we die vraag stellen, 00:13:44.000 --> 00:13:46.000 en het Denisovangenoom vergelijken 00:13:46.000 --> 00:13:48.000 met mensen van over de hele wereld, 00:13:48.000 --> 00:13:50.000 vinden we verrassend genoeg 00:13:50.000 --> 00:13:52.000 geen bewijs van Denisovan-DNA 00:13:52.000 --> 00:13:57.000 bij alle mensen vandaag in de buurt van Siberië. 00:13:57.000 --> 00:13:59.000 Maar we vinden het terug in Papoea-Nieuw-Guinea 00:13:59.000 --> 00:14:03.000 en in andere eilanden in Melanesië en de Pacific. 00:14:03.000 --> 00:14:05.000 Dit betekent waarschijnlijk 00:14:05.000 --> 00:14:08.000 dat deze Denisovans meer verspreid waren in het verleden, 00:14:08.000 --> 00:14:11.000 omdat we niet denken dat de voorouders van Melanesiërs 00:14:11.000 --> 00:14:13.000 ooit in Siberië waren. NOTE Paragraph 00:14:13.000 --> 00:14:15.000 Door het bestuderen van 00:14:15.000 --> 00:14:18.000 het genoom van uitgestorven mensen, 00:14:18.000 --> 00:14:21.000 beginnen we te komen tot een beeld van hoe de wereld eruit zag 00:14:21.000 --> 00:14:24.000 toen de moderne mens uit Afrika kwam. 00:14:24.000 --> 00:14:27.000 In het Westen waren er Neanderthalers, 00:14:27.000 --> 00:14:29.000 in het Oosten Denisovans - 00:14:29.000 --> 00:14:31.000 misschien ook nog andere vormen van mensen 00:14:31.000 --> 00:14:33.000 die we nog niet hebben beschreven. 00:14:33.000 --> 00:14:36.000 We weten niet precies waar de grenzen tussen deze mensen lagen, 00:14:36.000 --> 00:14:38.000 maar we weten dat in Zuid-Siberië 00:14:38.000 --> 00:14:40.000 er ooit in het verleden 00:14:40.000 --> 00:14:43.000 zowel Neanderthalers als Denisovans waren. 00:14:43.000 --> 00:14:46.000 Dan ontstond ergens in Afrika de moderne mens. 00:14:46.000 --> 00:14:49.000 Hij verliet Afrika, vermoedelijk naar het Midden-Oosten. 00:14:49.000 --> 00:14:52.000 Ze ontmoeten de Neanderthalers, vermengden zich met hen 00:14:52.000 --> 00:14:55.000 en verspreidden zich verder over de hele wereld. 00:14:55.000 --> 00:14:58.000 Ergens in Zuidoost-Azië 00:14:58.000 --> 00:15:00.000 ontmoetten ze de Denisovans en vermengden zich met hen 00:15:00.000 --> 00:15:03.000 en reisden verder naar de Stille Oceaan. 00:15:03.000 --> 00:15:06.000 Deze vroegere vormen van de mens verdwenen 00:15:06.000 --> 00:15:09.000 maar ze leven vandaag een klein beetje verder 00:15:09.000 --> 00:15:11.000 in sommigen van ons - 00:15:11.000 --> 00:15:14.000 doordat mensen buiten Afrika twee en een half procent 00:15:14.000 --> 00:15:16.000 van hun DNA van de Neanderthalers hebben 00:15:16.000 --> 00:15:18.000 en mensen in Melanesië 00:15:18.000 --> 00:15:21.000 ongeveer een extra vijf procent 00:15:21.000 --> 00:15:24.000 van de Denisovans. NOTE Paragraph 00:15:24.000 --> 00:15:26.000 Betekent dat dan dat er 00:15:26.000 --> 00:15:28.000 een aantal absolute verschillen zijn 00:15:28.000 --> 00:15:31.000 tussen de mensen buiten Afrika en binnen Afrika 00:15:31.000 --> 00:15:33.000 doordat mensen buiten Afrika 00:15:33.000 --> 00:15:35.000 deze oude component van deze uitgestorven vormen 00:15:35.000 --> 00:15:37.000 van de mens in hun genoom hebben, 00:15:37.000 --> 00:15:39.000 terwijl dat niet zo is voor de Afrikanen? 00:15:39.000 --> 00:15:42.000 Nou, ik denk niet dat dat het geval is. 00:15:42.000 --> 00:15:44.000 Vermoedelijk ontstond de moderne mens 00:15:44.000 --> 00:15:46.000 ergens in Afrika. 00:15:46.000 --> 00:15:49.000 Ze verspreidden zich natuurlijk ook over Afrika 00:15:49.000 --> 00:15:52.000 en er waren daar ook nog oudere, eerdere vormen van mensen. 00:15:52.000 --> 00:15:54.000 Omdat we elders vermengd zijn, 00:15:54.000 --> 00:15:56.000 ben ik er vrij zeker van dat op een dag, 00:15:56.000 --> 00:15:58.000 wanneer we misschien ook een genoom 00:15:58.000 --> 00:16:00.000 van deze eerdere vormen in Afrika zullen hebben gevonden, 00:16:00.000 --> 00:16:02.000 we zullen zien dat ze ook vermengd waren 00:16:02.000 --> 00:16:05.000 met vroege moderne mensen in Afrika. NOTE Paragraph 00:16:06.000 --> 00:16:08.000 Dus kort samengevat: 00:16:08.000 --> 00:16:10.000 wat hebben we geleerd van het bestuderen van het genoom 00:16:10.000 --> 00:16:12.000 van de huidige mensen 00:16:12.000 --> 00:16:14.000 en de uitgestorven mensen? 00:16:14.000 --> 00:16:16.000 We leerden misschien wel veel dingen, 00:16:16.000 --> 00:16:21.000 maar een ding dat ik belangrijk vind om te vermelden, is 00:16:21.000 --> 00:16:24.000 de les dat we ons altijd hebben vermengd. 00:16:24.000 --> 00:16:26.000 We hebben ons vermengd met deze eerdere vormen van mensen, 00:16:26.000 --> 00:16:28.000 waar we ze ook ontmoetten, 00:16:28.000 --> 00:16:32.000 en we vermengden ons sinds die tijd altijd met elkaar. NOTE Paragraph 00:16:32.000 --> 00:16:34.000 Dank voor jullie aandacht. NOTE Paragraph 00:16:34.000 --> 00:16:40.000 (Applaus)