0:00:00.000,0:00:03.000 Ono o čemu vam želim govoriti 0:00:03.000,0:00:05.000 je što možemo naučiti iz proučavanja genoma 0:00:05.000,0:00:07.000 živih ljudi 0:00:07.000,0:00:09.000 i izumrlih ljudi. 0:00:09.000,0:00:11.000 Ali prije no što to učinimo, 0:00:11.000,0:00:14.000 ukratko vas želim podsjetiti o onome što već znate: 0:00:14.000,0:00:16.000 da su naši genomi, naš genetički materijal, 0:00:16.000,0:00:19.000 pohranjeni u gotovo svim stanicama našeg tijela u kromosomima 0:00:19.000,0:00:21.000 u DNK formi, 0:00:21.000,0:00:24.000 što je ova poznata molekula dvostruke zavojnice. 0:00:24.000,0:00:26.000 I genetski materijal 0:00:26.000,0:00:28.000 je sadržan u obliku niza 0:00:28.000,0:00:30.000 od četiri baze 0:00:30.000,0:00:33.000 skraćene slovima A, T, C i G. 0:00:33.000,0:00:35.000 I informacija je tu dvostruka -- 0:00:35.000,0:00:37.000 jedna na svakoj strani -- 0:00:37.000,0:00:39.000 što je važno 0:00:39.000,0:00:41.000 zato što kada se stvore nove stanice, te strane se razdvoje, 0:00:41.000,0:00:44.000 nove strane se sintetiziraju sa starima kao predložak 0:00:44.000,0:00:47.000 u gotovo savršenom procesu. 0:00:47.000,0:00:49.000 Ali, naravno, u prirodi ništa nije 0:00:49.000,0:00:51.000 potpuno savršeno 0:00:51.000,0:00:53.000 pa se ponekad potkrade greška 0:00:53.000,0:00:56.000 i ugradi se krivo slovo. 0:00:56.000,0:00:58.000 I tada možemo vidjeti rezultat 0:00:58.000,0:01:00.000 takvih mutacija 0:01:00.000,0:01:02.000 kada usporedimo DNK niz 0:01:02.000,0:01:05.000 među nama u ovoj sobi na primjer. 0:01:05.000,0:01:08.000 Ako usporedim svoj genom s vašim genomom, 0:01:08.000,0:01:12.000 otprilike svakih 1.200 – 1.300 slova 0:01:12.000,0:01:14.000 će biti različito među nama. 0:01:14.000,0:01:16.000 I te mutacije se gomilaju 0:01:16.000,0:01:19.000 otprilike kao funkcija vremena. 0:01:19.000,0:01:22.000 Ako ovdje dodamo i čimpanzu, vidjet ćemo još više različitosti. 0:01:22.000,0:01:25.000 Otprilike jedno slovo na njih sto 0:01:25.000,0:01:27.000 će se razlikovati od čimpanze. 0:01:27.000,0:01:29.000 I onda, ako ste zainteresirani za povijest 0:01:29.000,0:01:31.000 komadića DNK, ili cijelog genoma 0:01:31.000,0:01:34.000 možete rekonstruirati povijest DNK 0:01:34.000,0:01:36.000 s onima čije razlike promatrate. 0:01:36.000,0:01:40.000 I općenito, naše ideje o ovoj povijesti opisujemo 0:01:40.000,0:01:42.000 u oblicima drveta poput ovog. 0:01:42.000,0:01:44.000 U ovom slučaju, veoma jednostavno. 0:01:44.000,0:01:46.000 Dvije ljudske DNK sekvence 0:01:46.000,0:01:49.000 se vraćaju do zajedničkog pretka relativno nedavno. 0:01:49.000,0:01:53.000 Još dalje je jedan kojeg dijelimo s čimpanzama. 0:01:53.000,0:01:56.000 I zbog toga mutacije 0:01:56.000,0:01:58.000 se događaju otprilike kao funkcija vremena, 0:01:58.000,0:02:00.000 možete pretvoriti ove razlike 0:02:00.000,0:02:02.000 u procjenu vremena 0:02:02.000,0:02:04.000 gdje će dvoje ljudi, tipično, 0:02:04.000,0:02:08.000 dijeliti zajedničkog pretka od prije pola milijuna godina 0:02:08.000,0:02:10.000 i sa čimpanzama, 0:02:10.000,0:02:13.000 bit će na redu od prije pet milijuna godina. 0:02:13.000,0:02:15.000 Ono što se sada dogodilo je da u posljednjih nekoliko godina 0:02:15.000,0:02:17.000 postoje tehnologije računanja 0:02:17.000,0:02:21.000 koje vam dozvoljavaju da vidite mnogo, mnogo dijelova DNK i to veoma brzo. 0:02:21.000,0:02:23.000 Tako sad u nekoliko sati možemo 0:02:23.000,0:02:26.000 odrediti cijeli ljudski genom. 0:02:26.000,0:02:29.000 Svatko od nas, naravno, sadrži dva ljudska genoma -- 0:02:29.000,0:02:32.000 jedan od naših majki i jedan od naših očeva. 0:02:32.000,0:02:36.000 I dugi su otprilike tri milijarde takvih slova. 0:02:36.000,0:02:38.000 I otkrit ćemo da dva genoma u meni 0:02:38.000,0:02:40.000 ili jedan genom koji želimo iskoristiti 0:02:40.000,0:02:43.000 ima oko tri milijarde razlika 0:02:43.000,0:02:45.000 zbog toga. 0:02:45.000,0:02:47.000 I ono što također možete početi raditi 0:02:47.000,0:02:49.000 je da kažete kako se ove genetičke razlike 0:02:49.000,0:02:51.000 prikazuju diljem svijeta. 0:02:51.000,0:02:53.000 I ako to učinite, 0:02:53.000,0:02:57.000 pronaći ćete određenu količinu genetičkih varijacija u Africi. 0:02:57.000,0:03:00.000 A ako pogledate izvan Afrike, 0:03:00.000,0:03:03.000 zapravo ćete pronaći manje genetičkih varijacija. 0:03:03.000,0:03:05.000 To je iznenađujuće, naravno, 0:03:05.000,0:03:08.000 zbog toga što u Africi živi šest do osam puta manje ljudi 0:03:08.000,0:03:11.000 nego van Afrike. 0:03:11.000,0:03:14.000 Unatoč tome ljudi u Africi 0:03:14.000,0:03:17.000 imaju više genetičkih varijacija. 0:03:17.000,0:03:19.000 Štoviše, gotovo sve ove genetičke varijacije 0:03:19.000,0:03:21.000 koje vidimo izvan Afrike 0:03:21.000,0:03:23.000 imaju veoma usko povezane DNK sekvence 0:03:23.000,0:03:25.000 koje ćete pronaći i u Africi. 0:03:25.000,0:03:27.000 Ali ako pogledate u Africi 0:03:27.000,0:03:30.000 postoji sastavni dio genetske varijacije 0:03:30.000,0:03:33.000 koji nema usko povezane rođake izvan. 0:03:33.000,0:03:36.000 Dakle, model koji bi ovo objasnio 0:03:36.000,0:03:39.000 je da su dijelovi afričkih promjena, ali ne svi, 0:03:39.000,0:03:43.000 otišli i kolonizirali ostatak svijeta. 0:03:43.000,0:03:47.000 I zajedno s metodama koje bi datirale ove genetske razlike, 0:03:47.000,0:03:49.000 to nas je dovelo do uvida 0:03:49.000,0:03:51.000 da su se moderni ljudi -- 0:03:51.000,0:03:54.000 ljudi koji se ne razlikuju bitno od vas i mene -- 0:03:54.000,0:03:57.000 razvili u Africi relativno nedavno 0:03:57.000,0:04:01.000 prije 100 do 200.000 godina. 0:04:01.000,0:04:05.000 I kasnije, prije 100 i 50.000 godina, 0:04:05.000,0:04:07.000 otišli iz Afrike 0:04:07.000,0:04:09.000 ne bi li kolonizirali ostatak svijeta. 0:04:09.000,0:04:11.000 Ono što često volim reći 0:04:11.000,0:04:13.000 je da smo s genomske perspektive 0:04:13.000,0:04:15.000 svi Afrikanci. 0:04:15.000,0:04:18.000 Ili danas živimo u Africi 0:04:18.000,0:04:20.000 ili smo relativno nedavno prognani. 0:04:20.000,0:04:22.000 Druga posljedica 0:04:22.000,0:04:25.000 ovog nedavnog podrijetla modernih ljudi 0:04:25.000,0:04:27.000 je da su genetičke varijante 0:04:27.000,0:04:29.000 generalno raspodijeljene širom svijeta, 0:04:29.000,0:04:31.000 na mnogo mjesta, 0:04:31.000,0:04:34.000 i imaju tendenciju variranja poput gradijenata, 0:04:34.000,0:04:38.000 barem iz ptičje perspektive. 0:04:38.000,0:04:40.000 I s obzirom da postoji mnogo genetskih varijanti 0:04:40.000,0:04:43.000 i imaju različite takve gradijente, 0:04:43.000,0:04:46.000 to znači da ako odredimo DNK sekvencu -- 0:04:46.000,0:04:49.000 genom iz jedne individue -- 0:04:49.000,0:04:51.000 možemo prilično točno procijeniti 0:04:51.000,0:04:53.000 odakle ta osoba dolazi, 0:04:53.000,0:04:55.000 pod pretpostavkom da mu se roditelji ili bake i djedovi 0:04:55.000,0:04:58.000 nisu previše selili. 0:04:58.000,0:05:00.000 Ali znači li to, 0:05:00.000,0:05:02.000 kao što mnogi ljudi misle, 0:05:02.000,0:05:05.000 da postoje velike genetičke razlike među grupama ljudi -- 0:05:05.000,0:05:07.000 na različitim kontinentima na primjer? 0:05:07.000,0:05:10.000 Pa, možemo također postaviti i ta pitanja. 0:05:10.000,0:05:13.000 Na primjer, postoji projekt koji pokušava 0:05:13.000,0:05:15.000 sekvencirati tisuće jedinki -- 0:05:15.000,0:05:18.000 njihovih genoma -- iz raznih dijelova svijeta. 0:05:18.000,0:05:21.000 Poredali su 185 Afrikanaca 0:05:21.000,0:05:24.000 iz dvije populacije u Africi. 0:05:24.000,0:05:27.000 Poredak je otprilike jednak broju ljudi 0:05:27.000,0:05:30.000 u Europi i Kini. 0:05:30.000,0:05:33.000 I počinjemo govoriti o tome koliko varijacija nalazimo, 0:05:33.000,0:05:36.000 koliko slova koje variraju 0:05:36.000,0:05:39.000 u najmanje jednom od tih individualnih sekvenca. 0:05:39.000,0:05:43.000 I mnogo ih je: 38 milijuna promjenjivih pozicija. 0:05:43.000,0:05:46.000 Ali možemo upitati: Postoji li koja potpuna razlika 0:05:46.000,0:05:48.000 među Afrikancima i ne-Afrikancima? 0:05:48.000,0:05:50.000 Možda najveća razlika 0:05:50.000,0:05:52.000 koju bi većina od nas uopće zamislila da postoji. 0:05:52.000,0:05:54.000 A s potpunom razlikom -- 0:05:54.000,0:05:56.000 i pritom mislim na razliku 0:05:56.000,0:05:59.000 gdje ljudi unutar Afrike na određenom mjestu, 0:05:59.000,0:06:02.000 gdje sve jedinke -- 100 posto -- imaju jedno slovo 0:06:02.000,0:06:06.000 i svi van Afrike imaju drugo slovo. 0:06:06.000,0:06:09.000 I odgovor na to među milijunima 0:06:09.000,0:06:12.000 tih razlika je da ne postoji nijedno takvo mjesto. 0:06:14.000,0:06:16.000 To može biti iznenađujuće. 0:06:16.000,0:06:19.000 Možda je jedna jedinka previđena ili tako nešto. 0:06:19.000,0:06:21.000 Možemo sniziti kriterije 0:06:21.000,0:06:23.000 i reći: Koliko mjesta nalazimo tamo 0:06:23.000,0:06:25.000 gdje 95 posto ljudi u Africi ima 0:06:25.000,0:06:27.000 jednu varijantu, 0:06:27.000,0:06:29.000 95 posto drugu varijantu 0:06:29.000,0:06:31.000 i taj broj je 12. 0:06:31.000,0:06:33.000 Dakle, to je veoma iznenađujuće. 0:06:33.000,0:06:35.000 To znači da kada gledamo ljude 0:06:35.000,0:06:38.000 i vidimo osobu iz Afrike 0:06:38.000,0:06:41.000 i osobu iz Europe ili Azije, 0:06:41.000,0:06:45.000 ne možemo ni za jedno mjesto u genomu sa stopostotnom sigurnošću 0:06:45.000,0:06:47.000 reći koju osoba nosi. 0:06:47.000,0:06:49.000 A samo za 12 mjesta 0:06:49.000,0:06:53.000 se možemo nadati da će biti 95 posto točni. 0:06:53.000,0:06:55.000 To može biti iznenađujuće, 0:06:55.000,0:06:57.000 zato što možemo, naravno, pogledati te ljude 0:06:57.000,0:07:01.000 i veoma lako reći odakle im dolaze preci. 0:07:01.000,0:07:03.000 To sada znači 0:07:03.000,0:07:05.000 da ta svojstva koja pogledamo 0:07:05.000,0:07:07.000 i tako spremno vidimo -- 0:07:07.000,0:07:10.000 svojstva lica, boja kože, struktura kose -- 0:07:10.000,0:07:14.000 nisu određena pojedinim genima s velikim efektima 0:07:14.000,0:07:17.000 već su određena s mnogo genetičkih varijanti 0:07:17.000,0:07:19.000 za koje se čini da variraju frekventno 0:07:19.000,0:07:21.000 među različitim dijelovima svijeta. 0:07:21.000,0:07:24.000 Postoji još jedna stvar s tim svojstvima 0:07:24.000,0:07:27.000 koja tako lako primjećujemo jedni na drugima 0:07:27.000,0:07:29.000 za koje smatram da su vrijedna razmatranja, 0:07:29.000,0:07:32.000 a to su u veoma doslovnom smislu, 0:07:32.000,0:07:35.000 one su zaista na površini našeg tijela. 0:07:35.000,0:07:37.000 To je ono što smo upravo rekli -- 0:07:37.000,0:07:40.000 svojstva lica, struktura kose, boja kože. 0:07:40.000,0:07:42.000 Postoje također brojne značajke 0:07:42.000,0:07:44.000 koje variraju među kontinentima na način 0:07:44.000,0:07:48.000 da se moramo nositi s time kako metaboliziramo hranu koju jedemo 0:07:48.000,0:07:50.000 ili kako 0:07:50.000,0:07:53.000 se naš organizam bori s mikrobima 0:07:53.000,0:07:55.000 koji pokušavaju napasti naše tijelo. 0:07:55.000,0:07:57.000 Ali sve su to dijelovi našeg tijela 0:07:57.000,0:08:00.000 s kojima veoma direktno sudjelujemo s okolinom, 0:08:00.000,0:08:04.000 u veoma direktnom suočavanju, ako želite. 0:08:04.000,0:08:06.000 Lako je zamisliti 0:08:06.000,0:08:08.000 kako su naročito ti dijelovi naših tijela 0:08:08.000,0:08:11.000 brzo pali pod utjecaj selekcije iz prirode 0:08:11.000,0:08:13.000 i pomaknuli učestalost gena 0:08:13.000,0:08:15.000 koji su uključeni u njih. 0:08:15.000,0:08:18.000 Ali ako pogledamo druge dijelove tijela 0:08:18.000,0:08:20.000 s kojima nismo direktno u kontaktu s okolinom -- 0:08:20.000,0:08:23.000 naše bubrege, našu jetru, naša srca -- 0:08:23.000,0:08:25.000 nema načina na koji bismo rekli 0:08:25.000,0:08:27.000 samo gledajući te organe, 0:08:27.000,0:08:30.000 odakle su iz cijelog svijeta oni došli. 0:08:31.000,0:08:33.000 Dakle, postoji još jedna zanimljiva stvar 0:08:33.000,0:08:36.000 koja proizlazi iz spoznaje 0:08:36.000,0:08:40.000 da ljudi imaju zajedničko podrijetlo u Africi, 0:08:40.000,0:08:43.000 a kad su se ti ljudi pojavili 0:08:43.000,0:08:45.000 prije otprilike 100.000 godina, 0:08:45.000,0:08:47.000 nisu bili sami na planeti. 0:08:47.000,0:08:50.000 Bilo je drugih vrsta ljudi, 0:08:50.000,0:08:53.000 možda najpoznatiji -- Neandertalci -- 0:08:53.000,0:08:55.000 robustan oblik ljudi, 0:08:55.000,0:08:57.000 s lijeve strane, u odnosu na 0:08:57.000,0:09:01.000 moderni ljudski kostur na desnoj strani -- 0:09:01.000,0:09:04.000 koji su postojali u Zapadnoj Aziji i Europi 0:09:04.000,0:09:06.000 nekoliko stotina tisuća godina. 0:09:06.000,0:09:08.000 Dakle, zanimljivo pitanje je, 0:09:08.000,0:09:10.000 što se dogodilo kada smo se susreli? 0:09:10.000,0:09:12.000 Što se dogodilo s Neandertalcima? 0:09:12.000,0:09:14.000 Kako bi mogli odgovoriti na takva pitanja, 0:09:14.000,0:09:18.000 moja istraživačka skupina -- preko 25 godina -- 0:09:18.000,0:09:20.000 radi na metodama za izdvajanje DNK 0:09:20.000,0:09:22.000 iz ostataka Neandertalaca 0:09:22.000,0:09:24.000 i izumrlih životinja 0:09:24.000,0:09:27.000 koje su stare desetke tisuća godina. 0:09:27.000,0:09:30.000 Dakle, to uključuje puno tehničkih problema 0:09:30.000,0:09:32.000 u tome kako izvući DNK, 0:09:32.000,0:09:35.000 kako ga pretvoriti u oblik koji možete sekvencirati. 0:09:35.000,0:09:37.000 Morate raditi vrlo pažljivo 0:09:37.000,0:09:40.000 kako bi izbjegli kontaminaciju eksperimenata 0:09:40.000,0:09:43.000 s vlastitom DNK. 0:09:43.000,0:09:46.000 A to, zahvaljujući metodama 0:09:46.000,0:09:50.000 koje omogućuju da se veliki broj molekula DNK jako brzo sekvencira, 0:09:50.000,0:09:52.000 nam je omogućilo da prošle godine 0:09:52.000,0:09:55.000 predstavimo prvu verziju genoma Neandertalca, 0:09:55.000,0:09:57.000 tako da bilo tko od vas 0:09:57.000,0:09:59.000 sada može pogledati na internetu genom Neandertalca, 0:09:59.000,0:10:02.000 ili barem onih 55 posto 0:10:02.000,0:10:05.000 što smo do sada uspjeli rekonstruirati. 0:10:05.000,0:10:07.000 A možete ga početi uspoređivati s genomom 0:10:07.000,0:10:10.000 ljudi koji žive danas. 0:10:10.000,0:10:12.000 I jedno pitanje 0:10:12.000,0:10:14.000 koje si možete postaviti 0:10:14.000,0:10:16.000 je što se dogodilo kada smo se susreli? 0:10:16.000,0:10:18.000 Jesmo li se pomiješali ili ne? 0:10:18.000,0:10:20.000 A jedan od načina kako postaviti to pitanje 0:10:20.000,0:10:23.000 je da pogledamo Neandertalca koji dolazi iz južne Europe 0:10:23.000,0:10:25.000 i da njegov genom usporedimo s genomom 0:10:25.000,0:10:27.000 ljudi koji žive danas. 0:10:27.000,0:10:29.000 To moramo učiniti 0:10:29.000,0:10:31.000 s parovima pojedinaca, 0:10:31.000,0:10:33.000 počevši s dva Afrikanca, 0:10:33.000,0:10:35.000 gledajući dva afrička genoma 0:10:35.000,0:10:38.000 i pronalazeći mjesta na kojima se razlikuju jedan od drugog, 0:10:38.000,0:10:41.000 u svakom slučaju se zapitati: Što je poput Neandertalca? 0:10:41.000,0:10:44.000 Je li sličan jednom ili drugom Afrikancu? 0:10:44.000,0:10:47.000 Mi bismo očekivali da neće biti razlike 0:10:47.000,0:10:49.000 jer Neandertalci nisu nikada bili u Africi. 0:10:49.000,0:10:52.000 Oni bi trebali biti jednaki, nemaju razloga biti bliži 0:10:52.000,0:10:55.000 jednom Afrikancu, a drugom ne. 0:10:55.000,0:10:57.000 I to je doista slučaj. 0:10:57.000,0:10:59.000 Statistički gledano, ne postoji razlika 0:10:59.000,0:11:03.000 u tome koliko Neandertalac odgovara jednom ili drugom Afrikancu. 0:11:03.000,0:11:05.000 Ali to je drugačije 0:11:05.000,0:11:09.000 ako ćemo sada gledati Europskog pojedinca i Afričkog. 0:11:09.000,0:11:12.000 Tako, značajno se češće, 0:11:12.000,0:11:14.000 Neandertalac podudara s Europljaninom 0:11:14.000,0:11:16.000 nego s Afrikancem. 0:11:16.000,0:11:19.000 Isto vrijedi i ako ćemo gledati kineskog pojedinca 0:11:19.000,0:11:21.000 u odnosu na afričkog, 0:11:21.000,0:11:25.000 Neandertalac će odgovarati kineskom pojedincu češće. 0:11:25.000,0:11:27.000 To je također iznenađujuće 0:11:27.000,0:11:29.000 jer Neandertalci nisu nikada bili u Kini. 0:11:29.000,0:11:33.000 Dakle, model koji smo predložili da ovo objasni 0:11:33.000,0:11:35.000 je taj kada su moderni ljudi otišli iz Afrike 0:11:35.000,0:11:38.000 negdje prije 100.000 godina 0:11:38.000,0:11:40.000 susreli su se s Neandertalcima. 0:11:40.000,0:11:43.000 To se vjerojatno dogodilo na Bliskom istoku, 0:11:43.000,0:11:45.000 gdje su Neandertalci živjeli. 0:11:45.000,0:11:47.000 Ako su se tada međusobno pomiješali, 0:11:47.000,0:11:49.000 onda su ti moderni ljudi 0:11:49.000,0:11:51.000 koji su postali preci 0:11:51.000,0:11:53.000 svih ljudi izvan Afrike, 0:11:53.000,0:11:56.000 nosili u sebi neandertalsku komponentu u genomu 0:11:56.000,0:11:58.000 i prenijeli ih ostatku svijeta. 0:11:58.000,0:12:01.000 Tako da danas, ljudi koji žive izvan Afrike 0:12:01.000,0:12:04.000 imaju oko 2.5 posto svoje DNK 0:12:04.000,0:12:06.000 koja potječe od Neandertalaca. 0:12:06.000,0:12:09.000 Imajući neandertalski genom 0:12:09.000,0:12:11.000 kao referentnu točku 0:12:11.000,0:12:13.000 te tehnologiju 0:12:13.000,0:12:15.000 kojom možemo gledati drevne ostatke 0:12:15.000,0:12:17.000 i ekstraktirati DNK, 0:12:17.000,0:12:21.000 možemo ih početi primjenjivati u drugim dijelovima svijeta. 0:12:21.000,0:12:24.000 A prvo mjesto gdje smo to učinili je u južnom Sibiru 0:12:24.000,0:12:26.000 u planinama Altai 0:12:26.000,0:12:28.000 u mjestu zvanom Denisova, 0:12:28.000,0:12:30.000 špilja u planini 0:12:30.000,0:12:33.000 gdje su arheolozi 2008. godine 0:12:33.000,0:12:35.000 pronašli komadić kosti -- 0:12:35.000,0:12:37.000 ovo je kopija -- 0:12:37.000,0:12:41.000 ustanovili su da pripada posljednjoj falangi 0:12:41.000,0:12:44.000 malog prsta čovjeka. 0:12:44.000,0:12:46.000 Bila je jako dobro očuvana 0:12:46.000,0:12:49.000 tako da smo mogli utvrditi DNK tog pojedinca, 0:12:49.000,0:12:51.000 čak u većoj mjeri 0:12:51.000,0:12:53.000 nego za Neandertalce, 0:12:53.000,0:12:55.000 i početi uspoređivati s genomom Neandertalca 0:12:55.000,0:12:58.000 i današnjih ljudi. 0:12:58.000,0:13:00.000 Otkrili smo da ta osoba 0:13:00.000,0:13:03.000 dijeli zajedničko podrijetlo za svoj slijed DNK 0:13:03.000,0:13:07.000 s Neandertalcima prije 640.000 godina. 0:13:07.000,0:13:10.000 I dalje, 800.000 godina prije 0:13:10.000,0:13:12.000 postoji zajedničko podrijetlo 0:13:12.000,0:13:14.000 s današnjim ljudima. 0:13:14.000,0:13:16.000 Dakle, ovaj pojedinac dolazi iz populacije 0:13:16.000,0:13:19.000 koja dijeli podrijetlo s Neandertalcima, 0:13:19.000,0:13:22.000 ali dalje u prošlosti imaju dugu povijest neovisnosti. 0:13:22.000,0:13:24.000 Ovu skupinu ljudi nazivamo, 0:13:24.000,0:13:26.000 koje smo prvi put opisali, 0:13:26.000,0:13:28.000 zahvaljujući malom komadiću kosti, 0:13:28.000,0:13:30.000 Denisovanci, 0:13:30.000,0:13:33.000 po mjestu gdje su prvi put opisani. 0:13:33.000,0:13:36.000 Tako za njih možemo postaviti 0:13:36.000,0:13:38.000 isto pitanje kao i za Neandertalce: 0:13:38.000,0:13:42.000 Jesu li se miješali s precima današnjih ljudi? 0:13:42.000,0:13:44.000 Ako postavimo to pitanje, 0:13:44.000,0:13:46.000 i usporedimo Denisovanski genom 0:13:46.000,0:13:48.000 s genomom ljudi diljem svijeta, 0:13:48.000,0:13:50.000 iznenađujuće, 0:13:50.000,0:13:52.000 ne možemo pronaći nikakav dokaz o Denisovanskom DNK 0:13:52.000,0:13:57.000 kod ljudi koji žive ni blizu Sibira. 0:13:57.000,0:13:59.000 Ali smo ga pronašli u Papui Novoj Gvineji 0:13:59.000,0:14:03.000 i na drugim otocima u Melaneziji te u Pacifiku. 0:14:03.000,0:14:05.000 Dakle, to vjerojatno znači 0:14:05.000,0:14:08.000 da su bili znatno prošireniji u prošlosti 0:14:08.000,0:14:11.000 jer ne smatramo da su preci Malezijanaca 0:14:11.000,0:14:13.000 bili u Sibiru. 0:14:13.000,0:14:15.000 Dakle, iz proučavanja 0:14:15.000,0:14:18.000 genoma izumrlih ljudi, 0:14:18.000,0:14:21.000 počinjemo si predočavati kako je svijet izgledao 0:14:21.000,0:14:24.000 u doba kada su moderni ljudi počeli dolaziti iz Afrike. 0:14:24.000,0:14:27.000 Na zapadu su bili Neandertalci, 0:14:27.000,0:14:29.000 na istoku su bili Denisovanci -- 0:14:29.000,0:14:31.000 možda i druge vrste ljudi 0:14:31.000,0:14:33.000 koje još nismo opisali. 0:14:33.000,0:14:36.000 Ne znamo gdje su bile granice između tih ljudi, 0:14:36.000,0:14:38.000 ali znamo da je u južnom Sibiru, 0:14:38.000,0:14:40.000 bilo je i Neandertalaca i Denisovanaca 0:14:40.000,0:14:43.000 barem na neko vrijeme u prošlosti. 0:14:43.000,0:14:46.000 Zatim, moderni ljudi se pojavljuju u Africi, 0:14:46.000,0:14:49.000 dolaze iz Afrike, vjerojatno na Bliski istok. 0:14:49.000,0:14:52.000 Upoznaju Neandertalce, miješaju se s njima, 0:14:52.000,0:14:55.000 i nastavljaju se širiti diljem svijeta, 0:14:55.000,0:14:58.000 a negdje u jugoistočnoj Aziji, 0:14:58.000,0:15:00.000 susreću Denisovance te se miješaju s njima 0:15:00.000,0:15:03.000 i nastavljaju se širiti po Tihom oceanu. 0:15:03.000,0:15:06.000 A onda ti raniji oblici ljudi nestaju, 0:15:06.000,0:15:09.000 ali pomalo nastavljaju živjeti 0:15:09.000,0:15:11.000 u nekima od nas -- 0:15:11.000,0:15:14.000 ljudi izvan Afrike imaju dva i pol posto 0:15:14.000,0:15:16.000 neandertalske DNK, 0:15:16.000,0:15:18.000 a ljudi u Melaneziji 0:15:18.000,0:15:21.000 imaju dodatnih otprilike pet posto 0:15:21.000,0:15:24.000 od Denisovanaca. 0:15:24.000,0:15:26.000 Znači li to onda da postoji 0:15:26.000,0:15:28.000 apsolutna razlika 0:15:28.000,0:15:31.000 između ljudi izvan i unutar Afrike 0:15:31.000,0:15:33.000 i da ljudi izvan Afrike 0:15:33.000,0:15:35.000 imaju ove stare komponente u svom genomu 0:15:35.000,0:15:37.000 od ovih izumrlih oblika ljudi, 0:15:37.000,0:15:39.000 a afrikanci ne? 0:15:39.000,0:15:42.000 Pa, ja ne mislim da je to slučaj. 0:15:42.000,0:15:44.000 Vjerojatno je da su se moderni ljudi 0:15:44.000,0:15:46.000 pojavili negdje u Africi. 0:15:46.000,0:15:49.000 Oni su proširili diljem Afrike i, naravno, 0:15:49.000,0:15:52.000 tamo je bilo starijih, ranijih oblika ljudi. 0:15:52.000,0:15:54.000 A budući da smo se miješali i drugdje, 0:15:54.000,0:15:56.000 poprilično sam siguran da će se jednoga dana, 0:15:56.000,0:15:58.000 kada ćemo možda imati genom tih, 0:15:58.000,0:16:00.000 ranijih oblika ljudi u Africi, 0:16:00.000,0:16:02.000 saznati da su se i oni međusobno pomiješali 0:16:02.000,0:16:05.000 s precima modernih ljudi ondje. 0:16:06.000,0:16:08.000 Da zaključimo, 0:16:08.000,0:16:10.000 što smo naučili iz proučavanja genoma 0:16:10.000,0:16:12.000 današnjeg čovjeka 0:16:12.000,0:16:14.000 i izumrlih ljudi? 0:16:14.000,0:16:16.000 Mi možda učimo mnogo stvari, 0:16:16.000,0:16:21.000 ali postoji jedna stvar koju je važno napomenuti, 0:16:21.000,0:16:24.000 a to je pouka da smo se uvijek miješali. 0:16:24.000,0:16:26.000 Miješali smo se s ranijim oblicima ljudi, 0:16:26.000,0:16:28.000 gdjegod smo ih susreli, 0:16:28.000,0:16:32.000 i miješamo se međusobno od tada. 0:16:32.000,0:16:34.000 Hvala vam na pozornosti. 0:16:34.000,0:16:40.000 (Pljesak)