تصور کنید با دوستتان در نمایشگاه نقاشی قدم میزنید
و نقاشی جذاب نظر شما را به خود جلب میکند.
شما رنگ قرمز روشن آن را سمبل عشق میدانید،
اما دوستتان با اطمینان آن را سمبل جنگ تلقی میکند.
و در جایی که شما چندین ستاره در آسمانی رمانتیک میبینید،
دوستتان آنها را نشانهی آلایندههای مولد گرمایش جهانی میداند.
برای آرام کردن بحث، به اینترنت روی میآورید و میخوانید
که این نقاشی نسخهای المثنی از نقاشی کلاس اول هنرمند است:
قرمز رنگ مورد علاقهی او بوده و نقاط نقرهای تعدادی پریاند.
حالا از مقصود اصلی خلق این اثر آگاهاید.
آیا این اشتباه بوده که با برداشتی غیر از مقصود هنرمند از اثر لذت بردهاید؟
آیا حالا که حقیقت را میدانید کمتر از آن لذت میبرید؟
مقصود هنرمند تا چه حد باید روی
برداشت شخصی ما از نقاشی تاثیرگذار باشد؟
این سوالی است که دههها بدون هیچ
اتفاق نظری میان فیلسوفان و منتقدان هنری مطرح بوده است.
اواسط قرن بیستم،
منتقد ادبی دبلیو.کی. ویمزت و فیلسوف مانروئه بیردزلی
اعتقاد داشتند که مقصود هنرمند ارتباطی با اثر ندارد.
و این را مغالطهی مقصود نامیدند:
بر این اساس ارزشمند شمردن مقاصد هنرمند گمراه کننده است.
نظریهی آنها دو جنبه داشت:
یک، هنرمندانی که ما به بررسیشان میپردازیم دیگر زنده نیستند،
هیچگاه مقاصد خود را ضبط نکرده،
یا حتی برای پاسخ دادن به سوالات دربارهی اثرشان در دسترس نیستند.
دو، حتی اگر مقدار زیادی اطلاعات مرتبط وجود داشته باشد،
ویمزت و بیردزلی بر این باوراند
که ما را از توجه به خصوصیات خود اثر باز میدارد.
آنها هنر را با یک دسر مقایسه کردند:
وقتی شما دسر را مزه میکنید،
مقصود آشپز تاثیری بر لذت بردن شما از طعم دسر یا ترکیب آن ندارد.
همهی آنچه مهم است این است که دسر «راضیکننده» باشد.
البته آنچه یک نفر را «راضی» میکند ممکن است برای دیگری «راضی» کننده نباشد.
و چون افراد مختلف را تعابیر مختلفی راضی میکنند،
نقاط نقرهای رنگ در نقاشی به طرز معقولی میتوانند پری،
ستاره یا آلاینده تعبیر شوند.
بر اساس استدلال ویمزت و بیردزلی، تعبیر هنرمند از اثر هنری خود
یکی از چندین احتمال بطور برابر قابل قبول است.
اگر این مسئله را مشکلساز میدانید،
شما با نظر «استیون نپ» و «والتر بن مایکلز» موافقید،
دو نظریه پرداز ادبی که ایدهی «مغالطهی مقصود» را رد کردند.
آنها اذعان دارند که معنای مورد نظر هنرمند
فقط یکی از تعابیر ممکن نیست،
بلکه تنها تعبیر ممکن است.
برای مثال فرض کنید در یک ساحل قدم میزنید
و با چندین نشانه روی ماسهها مواجه میشوید که یک بیت شعر را میسازند.
نپ و مایکلز بر این باورند که اگر میفهمیدید این علائم حاصل کار
یک انسان نبوده، و امواج به طور تصادفی آنها را ایجاد کردهاند،
آن شعر تمام معنای خود را از دست میداد.
آنها اعتقاد داشتند یک خالق هدفمند
همان چیزی است که آن شعر را مستعد فهمیده شدن میکند.
دیگر متفکران حد وسط را قبول دارند،
و اذعان دارند که مقصود هنرمند فقط بخشی از یک پازل بزرگتر است.
موضع فیلسوف معاصر «نوئل کارول» این است که،
مقاصد یک هنرمند همانقدر مربوط به مقاصد بینندگان اثرش است که
مقصود یک گوینده به
شنوندهی گفتوگو مرتبط است.
برای درک چگونگی عملکرد مقاصد در گفتوگو،
کارول میگوید فردی را تصور کنید که سیگاری در دست دارد و تقاضای کبریت میکند.
شما با دادن یک فندک به او پاسخ میدهید،
با این فرض که انگیزهی او روشن کردن سیگار است.
کلماتی که در تقاضای کبریت مورد استفاده قرار گرفتند مهم هستند،
اما مقصود پشت درخواست تعیینگر برداشت شما و در نهایت،
پاسخ شماست.
حال شما به کدام یک سمت از این طیف تمایل دارید؟
آیا نظر ویمزت و بیردزلی را میپسندید که در مورد هنر،
مدرک باید در خود دسر باشد؟
یا فکر میکنید انگیزهها و برنامههای هنرمند برای کارش
بر معنای اثر تاثیرگذار است؟
تفسیر هنری شبکهای پیچیده است
که احتمالا هیچوقت پاسخ قطعی ارائه نمیکند.