Evet sen,
sen dört milyar yaşında etten bir robotsun.
Evet, yanlış duymadın.
Aslında, 30 trilyon kadar hücreden oluştuğun
ve her birinin kendine has bir işlevi olduğu için,
trilyonlarca mini robottan oluşan bir robotsun;
sen bir Mega Et Robot'sun!
Nihai görevin de, aşağı yukarı dört milyar yıldır-
ve bu hayat oyununu devam ettirebildiğin sürece-
kodu muhafaza etmek.
Onu koplayamak. Geleceğe taşımak.
Olay şu ki, kendi kodunu kopyalamakta felaket durumdasın.
Her kopyalandığında, hatalar vuku buluyor.
Hata robotun hayatta kalmasını zorlaştırıyorsa kötü
ama bazen bir hata, robotun şansını arttırır.
Koddaki hatanın sonraki nesle aktarılması
bu evrimin kısa özetidir, değil mi?
Korkarım bu da muazzam bir tasarım ürünü olmaman demektir.
Milyarlarca yıllık kötü kopyalamanın sonucusun sen.
Tebrikler.
Tamamen muhteşem olmamanın başka bir sebebi de
sahip olduğun Mega Robotların sürekli arızalanması.
Neyse ki, kardiyologlar, immünologlar, mikrobiyologlar
-- bütün -olog'lar --
yüzyıllardır alıcılarımızı ve kablo bağlantılarımızı çözmeye uğraşıyorlar
böylece bir sorun olduğunda genellikle düzeltebiliyorlar.
Zorlandıkları kısım, makinenin kendine saldırması;
kopyalanan hatanın, hücreyi kontrolsüzce bölünmeye,
büyümeyeye ve çoğalmaya iterek tümör oluşturması.
Bunun adı kanser.
Ne yazık ki modern tıbbın imkanlarıyla bile
bazı kanser türleri tedaviden zarar almadan kurtuluyor.
Tam bu noktada, yeni bir grup biyolog devreye giriyor:
"Sentetik Biyologlar."
Bu bio-hacker grubu bilim, tıp ve mühendisliği bir araya getirerek
kodu tekrar yazıp, düzeltilemez olanı düzeltmek istiyor.
Planları hastanın genetik koduna ulaşmak,
bağışıklık sistemini yeniden programlayarak
kanser hücrelerini tespit edip yok etmek.
CAR T-hücre tedavisi olarak anılan harika bir plan.
Sürekli patojenlerin saldırısı altındayız:
tek hücreli bakteriler, virüs ve mantarlar.
Bir zamanlar, senin yaptığının gibi "Yenilmezleri toplamak" yerine
yalnız kalarak bu patojenler, senin Mega-Et-Robot vücudunu
yağmalamaya hazır bir kale olarak görmekte.
Neyse ki bu işgalcilerle senin için savaşacak bir güvenlik timin var:
Bağışıklık sistemin
ve en yetkin korumalarından biri de akyuvarların.
Vücudunun karanlığında gezinen korumalar
karşılarına çıkan hücrelerin kimliklerini kontrol ederler.
Bahsi geçen kimlikler isimlik gibi değildir,
Antijen denilen hücre yüzeyindeki protein parçacıklarıdır.
Bu korumalar iki tiptir: T-hücreleri ve B-hücreleri.
T-hücreleri, antijenleri özel pençelerini kullanarak kontrol eder,
reseptörleri belirli bir antijene kitlenir.
Eşleşme bulurlarsa kendilerini iliştirdikleri istilacı hücreye
zehirli kimyasallar salgılayarak istilacının zarını açarlar.
İş ortakları B-hücreleri antikor üretir.
Antikorlar bir sürü küçük proteindir;
küçük pençeleri belirli bir antijene sıkıca kilitlenir,
yok edilmeleri için onları işaretler.
Bu iki yoldaş arkanı kolluyor.
Üstelik bağışıklık sistemin dışarıdan gelen işgalci patojenleri
tespit ve imha etmekte harikadır.
Yine de
senin kendi hain hücrelerini tespit etmekte pek de başarılı sayılmazlar.
Kanserli hücrelerin antijenleri garip görünmez.
Sahip olduğun diğer hücrelere benzerler.
T'ler ve B'ler onlara saldırmak için programlanmamıştır.
Kanserle başa çıkmanın olağan yöntemleri tümörü kesip çıkarmak,
radyoterapi ve sonrasında kemoterapi ile
kanserli hücrelerin büyümesini engellemek yahut yok etmektir.
Ama söz konusu lösemi ise kanser tüm vücudunda gezinir,
bu yöntemleri kullanamazsın.
Lösemi eğer bağışıklık sisteminin korumaları olan akyuvarlarında başladıysa
kanseri tespit etmekte çok zorlanacaksın.
Akut lenfoblastik lösemi böyle ilerler.
CAR T-hücre terapisi tam da burada devreye giriyor.
Bio-hacker'lar hastanın bağışıklık sistemini yeniden programlayarak
kanser hücrelerinde bulunan belirli antijenlerin
protein parçacıklarını tanımalarını sağlar.
Bunun için ilkin hastanın milyonlarca T-hücresine ihtiyacınız var.
Daha sonra, T-hücresine farklı bir şey yaptırmak için
var olan kodu yenisiyle değiştirmeniz gerekir.
Kendi tasarladığınız kodla.
Sentetik biyologların şu an DNA ile yapabildikleri oldukça havalı.
Bilgisayar aracılığıyla kendi organik baz dizgelerini birleştirirler-
Organik bazlar DNA'yı oluşturan hecelerdir -
-bilgisayarda oluşturdukları yeni genetik kodun ne yapacağını modellerler
ve dizgileri DNA yazıcısında oluştururlar-
evet, DNA yazıcısı gerçek.
Mürekkep yahut 3D yazıcılar gibi plastik polymer ile değil,
yaşamın temel yapı taşları olan
A, C, T ve G'lerle.
T-hücresi için tasarladıkları yeni kodun 3 talimatı var:
1. Kanseri nasıl tespit edip yok edeceklerini söylüyor.
Açıklamak gerekirse
B-hücrelerinin hedef antijene kilitlenecek olan
antikorları nasıl modifiye edecekleri.
Antikorlar yeni bir reseptör oluşturmaları için yeniden kodlanır,
böylece kanserli hücrenin özgün antijenlerini tespit edebilirler.
2. Kanserli hücrelerle karşılaştığında kendini kopyalamayı öğretiyor
ve 3. Hastanın vücudunda hayatta kalmasını belirtiyor.
Hastanın T-hücrelerine bu yeni kodu işleyebilmek için
bir taşıyıcı kullanmak gerekir-
taşıyıcı, T-hücrelerine bahsi geçen DNA'yı kendisiyle birlikte bulaştıracaktır.
İşte! Bir adet CAR T-hücresi.
Adını Yunan Mitolojisinin ateş soluyan,
arslan başlı, keçi vücutlu, yılan kuyruklu canavardan alıyor.
Canavarın adı "Chimera" idi.
Adını artık iki ya da daha fazla doku
yahut hücre bulunduran şeyler için kullanılıyoruz.
Mühendislik harikası hücrenin genetik kodu yarı antikor yarı T-hücresi.
"C"himera, kanserin "A"ntijenini
"R"eseptörlerini kullanarak tespit ediyor.
T-hücrelerini hastaya geri vermeden önce var olan T-hücrelerini yok etmek için
hastaya düşük dozda kemoterapi uygulamanız gerekir.
Ardından hastanın bedenine yeniden kodlanmış T-hücrelerini yerleştirince-
CAR T-hücrelerini-
DNA kodlarındaki talimatlara göre hareket edip hücreleri tarayacaklar.
Ama şimdi, yeni kodları sayesinde
aradıkları hücrenin profili değişti:
artık kanserli hücreleri bulup yok etmeye programlandılar.
Kimyasal bazlı sıradan ilaçlar gibi
çabucak kullanılıp vücuttan atılmak yerine
CAR T-hücreleri hastanın kan dolaşımında yıllarca yaşayan bir ilaçtır.
Muazzam.
Diğer yandan pahalılar.
Her CAR T-hücre tedavisi hastaya özgündür-
Bu hücreleri, meme ya da akciğer gibi yaygın kanserlerle savaştırmak daha zor
çünkü CAR T-hücrelerinin tespit ermek için
kanserli hücrenin belirli bir antijenini hedef almaları gerekir.
Bu da lösemi vakalarında daha mümkün.
Çalışma henüz erken aşamalarında.
CAR T-hücre tedavisinin parlak bir geleceği var.
Dr. Martin Pule ve UCL'deki takım arkadaşları gibi araştırmacılar
lösemi ve lenfoma tedavisini ilerletmeye çalışıyorlar.
Son zamanlarda cisimsel kanser tipleri tedavisinde gelişmeler var.
CAR T-hücre tedavisi sayesinde
B akut lenfoblastik lösemi sağkalım oranı oldukça arttı.
Neredeyse tüm hastalarda kanserin gerilemesi söz konusu,
bu da artık lösemi teşhis edilemiyor demek.
Hastaların çoğu bu aşamada kalıyor.
Bio-hack bizimle.
Mega-Et-Robot olan senin genetik kodunu yenileyerek
daha önce hiç yapamadığın şeyleri mümkün kılacak!