"Gözlerime bak!"
Bu cümle beni bir göz teması koçuna dönüştürdü.
Ben, 15 yaşındaki Ivan'ın annesiyim.
Ivan'ın otizmi var, konuşmuyor ve
bütün kelime evreninin imgelerde yer aldığı
bir iPad aracılığıyla iletişim kuruyor.
O iki buçuk yaşındayken teşhis konuldu.
Hâlâ o günü hüzünle hatırlarım.
Kocamla ben kendimizi kaybettik,
nereden başlayacağımızı bilmiyorduk.
İnternet yoktu,
Google'dan bilgi alamıyordunuz,
bu yüzden de ilk adımlarımızı
saf sezgilerimize dayanarak attık.
Ivan göz temasını sürdüremiyor,
bildiği sözcükleri unutuyordu ve
adını ve ona sorduğumuz her şeyi
gürültü olarak algılıyormuşcasına
yanıt vermiyordu.
Ona neler olduğunu,
onun ne hissettiğini anlamamın tek yolu
gözlerine bakmamdı.
Ama bu yol da çıkmaza girmişti.
Ona hayatı nasıl öğretecektim?
Sevdiği şeyleri yaptığımda
bana bakardı
ve iletişim kurardık.
Göz teması kurduğumuz anlar daha fazla olsun diye
kendimi bu tür şeyler üzerinde yoğunlaşmaya adadım.
Vaktimizi ablası Alexia ile saatlerce yakalamaca oynayarak
geçiriyorduk ve "Seni yakaladım!" dediğimizde,
bizi görmek için etrafa bakıyordu
ve tam o an, bir şeylerin bilincinde olduğunu hissedebiliyordum.
Ayrıca, yüzme havuzunda geçirdiği saatleri not ediyoruz.
Ivan her zaman suyu çok sevmiştir.
İki buçuk yaşında olduğu
yağmurlu bir kış gününde
onu kapalı havuzdan aldığımı hatırlıyorum,
çünkü yağmurlu günlerde bile yüzmeye gidiyorduk.
Otoyoldaydık ve yanlış çıkışa girmiştim.
Gözyaşlarına boğuldu ve
ben geri dönüş yapana kadar
teselli olmaz biçimde aralıksız ağlamaya başladı.
Ancak o zaman sakinleşmişti.
Kendi ismine tepki veremeyen
iki buçuk yaşındaki bir çocuğun,
benim hiçbir şey göremediğim yağmurun ve sisin ortasında
doğru yolu bilmesi nasıl mümkün olabiliyordu?
İşte o zaman Ivan'ın benzersiz bir görsel zekaya sahip olduğunu
fark ettim ve bu benim takip edeceğim yol olacaktı.
Bu yüzden her şeyin resmini çektim,
çektiğim resimleri ona tek tek göstererek
hayatın nasıl bir şey olduğunu öğretmeye başladım.
Şu an bile, Ivan'ın ne istediğine
neye ihtiyacı olduğuna ve hatta ne hissettiğine dair
iletişim kurma şekli böyle.
Ama önemli olan Ivan'la göz teması kurmak değildi.
Bunu başkaları da yapıyordu.
İnsanların Ivan'ı otizmli olarak değil de tıpkı her birimiz gibi
her şeyini paylaşabilen ve her şeyi yapabilen,
sevdiği ve sevmediği şeyler olan
bir birey olduğunu anlamalarını nasıl sağlayabilirdim?
Ama bunun için, kendimden ödün vermek zorundaydım.
Bir yerlere gitmesine izin verecek güce sahip olmalıydım,
zira bu oldukça zordu.
Ivan 11 yaşındaydı,
evimizin yakınlarında bir komşuya tedavi için gidiyordu.
Bir öğleden sonra onu beklerken,
her şeyden biraz bulabileceğiniz
tipik bir mahalle manavına gittim.
Alışverişimi yaparken,
manavın sahibi Jose ile konuşmaya başladım.
Ona Ivan'ın otizmli olmasından ve
kimse onun elini tutmadan tek başına sokakta yürümeyi
öğrenmesini istediğimden bahsettim.
Bu yüzden Jose'den, Ivan'ın
perşembe günleri saat 14:00 gibi gelip raflardaki su şişelerini düzenlemede
ona yardım etmesini rica etmeye karar verdim.
Çünkü o bir şeyleri düzenlemeye bayılıyordu.
Ödül olarak da, o çok sevdiği
çikolatalı kurabiyelerden alabilecekti.
O da hemen "olur" dedi.
Yani bir yıl boyunca bu şekildeydi:
Ivan, Jose'nin manavına gidip
ve raflardaki su şişelerini
üzerindeki etiketler aynı tarafa bakacak şekilde dizer,
sonunda da çikolatalı kurabiyeleriyle
oradan mutlu bir şekilde ayrılırdı.
Jose, otizm konusunda uzman biri değil.
Ne uzman olmaya
ne de birini dahil etmek için kahramanca bir şey yapmaya gerek yok.
Sadece orada olmalıyız.
(Alkış)
Gerçekten kahramanlığa gerek yok,
sadece bir arada olsak yeter.
Ve korktuğumuz ya da
anlamadığımız bir şey olduğunda, sormalıyız.
Her zaman umursamaz değil,
meraklı olalım.
Hadi birbirimizin gözlerine bakma cesareti gösterelim,
çünkü bunu yaparak
bir başkasına dünyaları verebiliriz.
(Alkış)
(Tezahürat)