Thực thể nào trong số này đã tiến hóa khả năng
điều khiển một con vật lớn hơn nó gấp nhiều lần?
Câu trả lời là tất cả bọn chúng.
Đây là những kí sinh trùng,
sinh vật sống trên hoặc trong cơ thể vật chủ khác,
để gây hại và đôi khi là giết chết.
Kí sinh trùng sống dựa vào việc di chuyển từ vật chủ này sang vật chủ khác,
đôi khi là qua một loài trung gian.
Kí sinh trùng làm được điều này nhờ điều khiển hành vi của vật chủ,
thỉnh thoảng qua tấn công trực tiếp vào não bộ.
Ví dụ, đây là giun Gordian.
Một trong những vật chủ của nó là con dế này.
Giun Gordian cần nước để kết đôi, nhưng dế lại thích nơi đất khô.
Vì vậy khi nó đủ lớn để sinh sản,
giun sản xuất protein làm sai lệch hệ thống định vị của con dế.
Con dế lạc lối này nhảy loạn xạ,
di chuyển tới gần nước hơn,
là cuối cùng nhảy vào đó, thường sẽ chết đuối.
Khi đó giun luồn lách ra, bắt đầu kết đôi
và trứng của nó bị ăn bởi côn trùng trong nước,
côn trùng khi trưởng thành,
có lãnh địa riêng,
sẽ lại bị ăn bởi dế.
Và do đó, giun Gordian lại tiếp tục sống.
Đây là virus bệnh dại, cũng là một loại kí sinh tác động lên não.
Virus này tấn công động vật có vú, thường là chó,
và di chuyển theo dây thần kinh lên não
rồi nó gây viêm và cuối cùng giết chết vật chủ.
Nhưng trước đó, nó thường làm tăng tính hung hăng của vật chủ
và tăng sản sinh nước miếng nhiễm dại,
đồng thời làm nó khó nuốt vào.
Những nhân tố này làm vật chủ tăng xu hướng cắn vật khác
và tăng khả năng truyền virus khi cắn.
Còn đây là Ophiocordyceps, còn được gọi là nấm zombie.
Vật chủ của nó là kiến nhiệt đới thường sống trên ngọn cây.
Sau khi Ophiocordyceps khoét lỗ bào tử trên bộ xương ngoài của kiến,
chúng gây ra chứng co quắp khiến kiến rơi khỏi cây.
Nấm thay đổi hành vi của kiến, bắt nó đi lang thang vô ý thức
tới khi nó sẩy chân vào lá cây có đủ điều kiện cho nấm sinh sản,
sau đó nó sinh sản.
Và kiến chết,
nấm kí sinh trong cơ thể nó để xây một cái cuống dài và mỏng từ cổ của nó.
Trong một vài tuần, cuống tách khỏi bào tử,
khiến nhiều kiến khác trở thành zombie 6 chân đi tìm lá.
Một trong những kẻ sát nhân nguy hiểm nhất là một ký sinh trùng thay đổi hành vi,
mặc dù cũng có sự an ủi,
là không phải bộ não của chúng ta bị cướp đi.
Tôi đang nói về Plasmodium, tác nhân bệnh sốt rét.
Ký sinh trùng này cần muỗi chuyển nó đến các vật chủ,
vì vậy nó làm cho muỗi đốt thường xuyên hơn và lâu hơn.
Ngoài ra còn có bằng chứng rằng con người khi bị nhiễm sốt rét
trở nên thu hút hơn với muỗi,
và muỗi sau đó sẽ chuyển những kí sinh trùng này đi xa hơn.
Hệ thống đa loài này là rất hiệu quả,
gây nên hàng trăm triệu các ca sốt rét mỗi năm.
Và cuối cùng, có những con mèo.
Đừng lo lắng, có lẽ không có bất kỳ con mèo sống trong cơ thể của bạn
và kiểm soát suy nghĩ của bạn.
Ý tôi là, có lẽ vậy.
Nhưng có một vi sinh vật gọi là Toxoplasma
mà cần cả mèo và động vật gặm nhấm để hoàn thành vòng đời của nó.
Khi một con chuột bị lây nhiễm do ăn phân mèo,
ký sinh trùng thay đổi nồng độ chất hóa học trong não của chuột,
làm cho nó ít đề phòng mèo đói hơn,
có khi còn bị thu hút bởi chúng.
Biến chúng thành những con mồi dễ dàng
do đó, các loài gặm nhấm nhiễm bệnh bị ăn thịt và lây truyền ký sinh trùng.
Kiểm soát tâm trí thành công.
Còn có bằng chứng cho thấy ký sinh trùng ảnh hưởng đến hành vi của con người.
Trong hầu hết các trường hợp, ta không hoàn toàn hiểu
cách chúng gây ra sự thay đổi hành vi.
Nhưng từ những gì chúng ta biết,
chúng ta biết rằng chúng một hộp công cụ khá đa dạng.
Giun Gordian dường như tác động lên bộ não dế 1 cách trực tiếp.
Ký sinh trùng sốt rét, mặt khác,
khóa một loại enzyme giúp cho muỗi ăn,
buộc muỗi phải đốt nhiều lần hơn.
Virus dại có thể gây ra hành vi gầm gừ muốn cắn
bằng cách khiến hệ thống miễn dịch hoạt động quá tải.
Nhưng bất cứ phương pháp nào,
khi bạn nghĩ về sự hiệu quả
các ký sinh trùng kiểm soát hành vi của vật chủ,
bạn có thể thắc mắc có bao nhiêu phần hành vi con người là bị kí sinh trùng điều khiển
Vì hơn một nửa sinh vật trên thế giới là kí sinh trùng,
nó có thể nhiều hơn những gì ta nghĩ.