Które z tych stworzeń rozwinęło zdolność
manipulowania zwierzęciem kilkakrotnie większym od siebie?
Odpowiedź brzmi: wszystkie.
To pasożyty,
czyli organizmy żyjące na ciele nosiciela lub w jego wnętrzu,
mogące powodować choroby, a czasem nawet śmierć.
Pasożyty rozprzestrzeniają się, przenosząc się między organizmami,
a czasami nawet jeszcze zawadzając o trzeci organizm pośredni.
Pasożyty osiągnęły to dzięki sprytnej manipulacji zachowaniami nosiciela,
czasem przejmując kontrolę nad jego mózgiem.
To na przykład nitnikowiec.
Jednym z jego nosicieli jest świerszcz.
Nitnikowce rozmnażają się w wodzie, podczas gdy świerszcz woli suche tereny.
Dlatego kiedy pasożyt jest gotowy do reprodukcji,
zaczyna wytwarzać białko uszkadzające system nawigacyjny świerszcza.
Zdezorientowany owad skacze chaotycznie,
zbliża się do wody
i ostatecznie wskakuje do niej, co nieraz kończy się jego utopieniem.
Nitnikowiec wychodzi składać jaja,
które zostają zjedzone przez wodne owady
i gdy te dojrzeją,
wychodzą na ląd,
a następnie zostają zjedzone przez świerszcze.
W ten sposób nitnikowiec zapewnia sobie przetrwanie.
To z kolei wirus wścieklizny, który również wpływa na mózg.
Atakuje on ssaki, a w szczególności psy,
wędrując poprzez system nerwowy zwierzęcia aż do mózgu
gdzie wywołuje stan zapalny, który doprowadzi do śmierci nosiciela.
Jednak zanim do tego dojdzie, wirus powoduje wzrost agresji u nosiciela
oraz zwiększa produkcję zainfekowanej śliny,
czyniąc ją trudną do przełknięcia.
Zwiększa to prawdopodobieństwo ugryzienia innego zwierzęcia przez nosiciela
i przeniesienia wirusa na to zaatakowane zwierzę.
A teraz poznajcie Ophiocordycepsa, zwanego również grzybem zombie.
Na nosiciela wybrał tropikalne mrówki zamieszkujące konary drzew.
Po tym, jak zarodniki pasożyta przenikną przez szkielet zewnętrzny mrówki,
wywołują drgawki powodujące jej upadek z drzewa.
Pod wpływem grzyba zombie, mrówka zaczyna chodzić bezładnie,
aż natknie się na liść z dogodnymi warunkami do rozwoju grzyba,
i chwyta się tego liścia.
Następnie mrówka umiera
i grzyb przegryza się przez jej ciało, wyprowadzając z jej szyi długą łodygę.
Po paru tygodniach łodyga wytwarza zarodniki,
które zarażają inne mrówki, zamieniając je w sześcionożne zombie poszukujące liści.
Jeden z najbardziej zabójczych dla ludzi pasożytów wpływa na ich zachowanie,
i mimo iż to żadna pociecha,
to nie nasze mózgi zostają zainfekowane.
Mam na myśli zarodźca, który wywołuje malarię.
Pasożyt potrzebuje komarów, aby przenosić chorobę pomiędzy nosicielami.
Sprawia, że owady gryzą częściej i ssą krew dłużej.
Istnieją również dowody na to, że osoby zarażone malarią
są bardziej atrakcyjne dla komarów,
które poprzez ugryzienie żywiciela przenoszą pasożyta na kolejne osobniki.
Ten wielogatunkowy system jest tak skuteczny,
że każdego roku odnotowuje się miliony zachorowań na malarię.
I wreszcie nadszedł czas na koty.
Bez obaw, prawdopodobnie nie znajdziesz żadnego kota żyjącego w twoim ciele,
który kontroluje twoje myśli.
Prawdopodobnie.
Jednak istnieje mikroorganizm zwany Toxoplasma,
który do ukończenia cyklu życiowego potrzebuje zarówno kotów jak i gryzoni.
Szczur zaraża się po spożyciu kocich odchodów,
a pasożyt zmienia poziom neuroprzekaźników w jego mózgu,
sprawiając, że zwierzę staje się mniej ostrożne w kontaktach z kotami,
a czasami nawet zbliża się do nich.
W ten sposób staje się łatwą ofiarą,
która zostaje zjedzona i tym samym przenosi pasożyta dalej.
Skuteczne przejęcie kontroli nad mózgiem.
Istnieją dowody, że pasożyty te mają wpływ na ludzkie zachowanie.
W większości przypadków nie do końca rozumiemy,
jak pasożyty mogą dokonać zmiany w zachowaniu nosiciela.
Jednak z tego, co wiemy,
mają niezły wachlarz możliwości.
Wydaje się, że nitnikowce oddziałują na mózg świerszcza w sposób bezpośredni.
Z kolei pasożyt malarii
blokuje enzym, który pomaga komarom się karmić,
zmuszając je tym samym do wielokrotnych ukąszeń.
Wirus wścieklizny może wywoływać agresję i ślinotok
poprzez nadmierne pobudzenie systemu odpornościowego.
Bez względu na obraną metodę,
jeśli pomyślisz, jak skutecznie
pasożyty przejmują kontrolę nad zachowaniem swoich nosicieli,
możesz zacząć się zastanawiać, jak duży wpływ mają one na ludzkie zachowanie.
A ponieważ ponad połowa gatunków na Ziemi to pasożyty,
ten wpływ może być większy, niż się spodziewamy.