Gebakken of gefrituurd,
gekookt of geroosterd,
als chips of friet,
waarschijnlijk heb je ooit in je leven een aardappel gegeten.
Heerlijk, zeker,
maar aardappelen hebben een grotere rol in onze geschiedenis gespeeld
dan die van het hoofdvoedsel dat we vandaag kennen en waarderen.
Zonder de aardappel
zou onze moderne beschaving misschien zelfs helemaal niet bestaan.
8 000 jaar geleden in Zuid-Amerika, hoog boven op de Andes,
kweekten de Peruvianen als eersten de aardappel.
Met hun hoog gehalte aan proteïne en koolhydraten,
gepaard met onmisbare vetten, vitamines en mineralen,
waren aardappelen de perfecte voedingsbron voor een grote werkende klasse van Inca's,
die hun terrasvormige velden aanlegden en bewerkten,
de Rocky Mountains ontgonnen
en de verfijnde beschaving van het grootse Inca-rijk vormden.
Maar hoe belangrijk ze ook waren voor de Inca's,
toen Spaanse zeelui van de Andes terugkeerden
en aardappelen meebrachten naar Europa,
waren de piepers maar nepdingen.
De Europeanen weigerden te eten
wat voor hen flauwe en smakeloze curiositeiten uit een vreemd land waren
en die ook nog nauw verwant waren met de dodelijke nachtschade.
Dus in plaats van ze op te eten,
gebruikten ze aardappelen als decoratieve tuinplanten.
Het zou 200 jaar duren voordat de aardappel aansloeg
als belangrijke voedingsbron in heel Europa.
Maar zelfs toen nog
werd hij vooral gegeten door de lagere klassen.
Maar vanaf ongeveer 1750,
en minstens gedeeltelijk dankzij de brede beschikbaarheid
van goedkope en voedzame aardappelen,
vielen Europese boeren met een grotere voedingszekerheid
niet meer zo vaak ten prooi
aan de regelmatig voorkomende graanhongersnoden van hun tijd,
dus hun bevolking groeide steeds verder aan.
Bijgevolg groeiden het Britse, Nederlandse en Duitse rijk,
dankzij die groeiende groep boeren, arbeiders en soldaten,
wat het Westen zijn dominerende plaats in de wereld gaf.
Maar niet uit alle Europese landen ontsproot een wereldrijk.
Nadat de Ieren de aardappel aanvaard hadden,
groeide hun bevolking heel sterk,
net als hun afhankelijkheid van de knol als hoofdvoedsel.
Maar toen sloeg het noodlot toe.
Van 1845 tot 1852
teisterde aardappelziekte bijna de hele Ierse aardappeloogst.
Dit leidde tot de Ierse aardappelhongersnood,
één van de dodelijkste hongersnoden in de wereldgeschiedenis.
Meer dan een miljoen Ieren verhongerden
en twee miljoen anderen vertrokken.
Dit betekende uiteraard niet het einde van de aardappel.
Uiteindelijk kwam de oogst er weer bovenop
en de bevolking van Europa, vooral de arbeidersklasse,
groeide verder aan.
Mede door de toevloed van Ierse migranten
had Europa nu een grote, duurzame en goed gevoede bevolking
die in staat was de opkomende fabrieken te bemannen,
die onze moderne wereld gestalte gaven door de industriële revolutie.
Een wereld zonder de aardappel is dus bijna ondenkbaar.
Zou de industriële revolutie er ooit geweest zijn?
Zouden de geallieerden de WO2 gewonnen hebben
zonder deze makkelijk te kweken plant die hun troepen voedde?
Zou WO2 überhaupt uitgebroken zijn?
Als je het zo bekijkt,
kunnen veel mijlpalen in de geschiedenis
minstens voor een deel toegeschreven worden
aan de eenvoudige pieper van de Peruviaanse heuvels.