Her gün yalnızca New York Borsası'nda milyarlarca hisse senedi işlem görüyor.
Ancak dünya çapında borsalarda listelenen 43.000'den fazla şirketle,
yatırımcılar hangi hisse senetlerini satın alacaklarına nasıl karar veriyor?
Bu soruyu yanıtlamak için öncelikle hisse senetlerinin ne olduğunu
ve bireylerin ve kurumların onlara yatırım yaparak
neyi başarmayı umduklarını anlamak önemli.
Hisse senetleri, bir şirketteki kısmi mülkiyet payları.
Dolayısıyla yatırımcılar bir hisse satın alarak şirketin kârıyla ölçülen
şirketin başarısından veya başarısızlığından bir pay satın alır.
Hisse senedinin fiyatı, alım satım yapan
alıcı ve satıcıların sayısına göre belirlenir:
Satıcılardan daha fazla alıcı varsa fiyat artar veya diğer durum da olabilir.
Bu nedenle bir hissenin piyasa fiyatı, alıcıların ve satıcıların hisse senedinin
ve şirketin ortaklaşa olarak değerinde olduğuna inandıkları şeyi temsil eder.
Yatırımcıların şirketin kârlılığı artırma konusunda—
henüz kârlı olmasa bile yüksek bir potansiyele sahip olduğunu
düşünüp düşünmediğine bağlı olarak fiyat çarpıcı biçimde değişebilir.
Yatırımcılar zamanla değeri artacak hisse senetlerini
satın alarak para kazanmayı hedefler.
Bazı yatırımcılar, paralarını enflasyonun değerini düşürdüğünden
daha hızlı bir oranda büyütmeyi hedefler.
Diğerlerinin “pazarı yenme” hedefi olur,
bu da paralarını tüm şirketlerin hisse senetlerinin kümülatif performansından
daha hızlı bir oranda büyütmek anlamına gelir.
Bu “piyasayı yenme” fikri yatırımcılar arasında bir tartışma sebebi,
aslında yatırımcılar bu konuda iki ana gruba ayrılır.
Aktif yatırımcılar stratejik olarak belirli hisse senetlerini seçerek
ve alım satımlarını zamanlayarak piyasayı yenmenin mümkün olduğuna inanırken
pasif yatırımcılar piyasayı yenmenin genellikle mümkün olmadığına inanır
ve hisse senedi toplamaya abone olmazlar.
“Piyasayı yenmek” ifadesi genellikle Standard & Poor 500 endeksini
aşan bir yatırım getirisi elde etmeyi ifade eder.
S&P 500, ABD'deki en büyük 500 şirketin ortalama performansının
şirket değerlemesine göre ağırlıklandırılmış bir ölçüsü;
bu, daha yüksek piyasa değerine sahip şirketlerin
S&P üzerinde daha büyük bir etkiye sahip olduğu anlamına gelir,
piyasa değeri yatırımcıların bir şirketin gerçek kârdan
çok değerli olduğuna inandığı şey.
S&P, piyasayı bir bütün olarak doğrudan temsil etmez,
birçok küçük ve orta ölçekli hisse senedi farklı modellere göre dalgalanabilir.
Fakat genel pazar için oldukça iyi bir temsilci.
Sıklıkla
"Borsa, kısa vadede bir oy makinesi
ve uzun vadede bir tartı gibi davranır" denilir,
hisse senedi fiyatlarındaki kısa vadeli dalgalanmalar kamuoyunu yansıtır
ancak daha uzun vadede, aslında şirketlerin kârlarını yansıtır.
Aktif yatırımcılar, piyasanın kısa vadeli “oy makinesi” yönünden
yararlanmayı hedefliyor.
Piyasanın verimsizlik içerdiğine,
herhangi bir anda hisse senedi fiyatlarının
bazı şirketlere aşırı değer verebileceğine,
diğerlerini azaltabileceğine veya piyasayı etkileyecek
gelişmeleri yansıtmayacağına inanıyorlar.
Aktif yatırımcılar, düşük fiyatlı olduğunu düşündükleri hisse senetlerini
satın alarak bu verimsizliklerden yararlanmayı umuyorlar.
Düşük değerli hisse senetlerini belirlemek için
ticari faaliyetler araştırılabilir, mali tabloları analiz edilebilir,
fiyat eğilimleri gözlemlenebilir veya algoritmalar kullanılabilir.
Pasif yatırımcılar ise piyasanın uzun vadeli “tartı” yönüne güveniyorlar.
Piyasalar herhangi bir noktada verimsizlik sergilese bile,
bu verimsizliklerin zamanla dengelendiğine inanıyorlar,
piyasanın bir kesitini temsil eden bir hisse senedi seçkisi satın alırlarsa
zamanla büyüyecek.
Bu, genellikle daha geniş pazarı temsil eden hisse senedi koleksiyonları olan
endeks fonları aracılığıyla gerçekleştirilir.
S&P 500 endeksi, birçok dizinden biri.
Genel amaç, tüm endeks fonları için aynı: Uzun vadeli hisse senedi tutmak
ve kısa vadeli piyasa dalgalanmalarını görmezden gelmek.
Nihayetinde, aktif ve pasif yatırım karşılıklı olarak seçkin değil—
birçok yatırım stratejisinin her birinin unsurları var,
örneğin, aktif olarak hisse senedi seçmek
ancak pasif yatırımın önerdiği şekilde uzun vadede tutmak.
Yatırım kesin bir bilim olmaktan çok uzak,
kusursuz bir yöntem olsaydı herkes bunu yapıyor olurdu.