Là nhà phát triển phần mềm và kỹ sư công nghệ,
tôi làm cho rất nhiều dự án công nghệ dân sự
trong nhiều năm qua.
Công nghệ dân sự đôi khi được gọi là kỹ thuật hàng hóa
sử dụng công nghệ để giải quyết các vấn đề nhân đạo.
Vào năm 2010 tại Uganda,
tôi làm cho một dự án cho phép người dân địa phương
ngăn chặn chính quyền theo dõi các cuộc điện thoại của họ
nhằm bày tỏ bất đồng quan điểm.
Công nghệ tương tự đã được khai thác sau đó ở Bắc Phi
vì mục đích tương tự nhằm giúp các nhà hoạt động giữ liên lạc
khi chính phủ cố tình chặn các kết nỗi
như một biện pháp kiểm soát người dân.
Nhưng nhiều năm qua, tôi nghĩ về những công nghệ này
và những thứ tôi làm,
một câu hỏi day dứt trong đầu tôi, nó là
điều gì xảy ra nếu chúng ta nhầm về tác dụng của công nghệ
và nếu nó gây tổn thương
đến cộng đồng chúng ta định giúp đỡ?
Ngành công nghệ trên thế giới có xu hướng hoạt động theo các giả định tương tự
rằng nếu chúng ta làm nên những điều to lớn,
nó sẽ ảnh hưởng tích cực đến mọi người.
Rốt cuộc, những cải tiến này sẽ ra đời và được người ta sử dụng.
Nhưng không phải luôn luôn là như vậy.
Tôi thích gọi thứ công nghệ đấu tranh mù quáng này là
"kinh tế học công nghệ nhỏ giọt" - từ mượn.
Chúng ta thường nghĩ nếu thiết kế những thứ này cho thiểu số
cuối cùng đa số đều dùng được,
không phải lúc nào cũng thế.
Công nghệ và đổi mới song hành như của cải và vốn.
Chúng có xu hướng hợp nhất trong tay một vài người,
và đôi khi chúng tìm lối vào trong tay nhiều người khác.
Và như hầu hết các bạn không giữ chế độ kiêng khem vào cuối tuần,
nên tôi muốn nghĩ về một số ví dụ có thể thiết thực hơn.
Trong thế giới thiết bị đeo thông minh, điện thoại thông minh và ứng dụng,
có sự thay đổi lớn trong việc theo dõi sức khỏe
bằng các ứng dụng theo dõi số lượng calo bạn dùng
hoặc liệu bạn có ngồi quá lâu hay đi bộ đủ chưa.
Các công nghệ này giúp nhập hồ sơ bệnh án ở các cơ sở y tế hiệu quả hơn rất nhiều,
đổi lại, các cơ sở y tế này
bắt đầu đặt yêu cầ hiệu quả như thế.
Khi các công cụ số lan tràn vào phòng y tế,
và số hóa sẵn sàng,
điều gì xảy đến với thế giới số vô hình?
Hoạt động y tế sẽ ra sao
nếu bệnh nhân không có đồng hồ hay điện thoại $400
để theo dõi mỗi thay đổi của họ?
Giờ họ thành gánh nặng trong hệ thống y tế phải không?
Phương thức chữa bệnh đã thay đổi?
Trong thế giới tài chính, Bitcoin và các loại tiền tệ số
đang làm thay đổi cách chuyển tiền trên toàn thế giới,
nhưng thách thức cho những công nghệ này
là rào cản gia nhập rất lớn, phải không?
Bạn phải truy cập ở cùng loại điện thoại, thiết bị, kết nối,
và thậm chí nếu nơi bạn ở không có, bạn phải tìm đại lý ủy quyền,
thông thường còn mất một khoản nhất định khi tham gia.
Và câu hỏi tôi thắc mắc là điều gì sẽ xảy đến với những người còn lại
họ sử dụng tiền giấy trong khi phần còn lại của thế giới dùng tiền tệ số?
Một ví dụ nữa từ quê tôi ở Philadelphia:
gần đây tôi đến thư viện công cộng,
họ đang phải đối mặt với sự sống còn.
Nguồn quỹ công cộng đang giảm xuống,
họ phải giảm số lượng in ấn để duy trì hoạt động,
và một trong những cách họ đang áp dụng là
số hóa một số lượng lớn sách và lưu trữ trên đám mây.
Rất tuyệt cho trẻ em, đúng không?
Bạn có thể tìm sách ở nhà,
tra cứu trên đường tới trường hay tại ngay trường học,
nhưng có 2 giả định ở đây,
một, bạn truy cập ở nhà,
và hai, bạn truy cập trên thiết bị di động,
Và ở Philadelphia, nhiều trẻ em không có điều kiện đó
Trải nghiệm giáo dục sẽ như thế nào
trong sự trỗi dậy của thư viện hoàn toàn dựa trên đám mây,
khi thư viện từng được coi là thành phần quan trọng của giáo dục?
Làm thế nào chúng trụ được?
Ví dụ cuối cùng từ Đông Phi:
có bước chuyển lớn trong việc số hóa quyền sử dụng đất,
vì rất nhiều lí do.
Các cộng đồng nhập cư, thế hệ già hơn chết đi,
và cuối cùng tình trạng nghèo đói
dẫn tới tranh chấp về chủ sở hữu.
Vì thế một động thái lớn xảy ra là công bố tất cả thông tin lên mạng,
theo dõi tất cả quyền sở hữu của các lô đất,
đưa thông tin lên đám mây và công bố cho mọi người.
Nhưng thực tế, hậu quả không lường trước được của việc này
là các nhà đầu tư, đầu tư mạo hiểm, nhà phát triển bất động sản,
nhảy vào và họ bắt đầu thu mua nhiều lô đất
từ chính những cộng đồng này,
bởi họ có thể truy cập vào các công nghệ này
và kết nối giúp họ làm được điều đó.
Thế nên một điểm chung ở các ví dụ này là
những công cụ, công nghệ chúng ta tạo nên gây ra nhiều hậu quả khôn lường.
Là kĩ sư kỹ thuật, kỹ sư công nghệ,
chúng tôi thích hiệu quả hơn là kết quả.
Chúng tôi quan tâm về làm việc hơn là kết quả.
Điều này cần thay đổi.
Chúng ta có trách nhiệm nghĩ về hậu quả của những công nghệ chúng ta tạo nên,
đặc biệt khi chúng ngày càng kiểm soát thế giới chúng ta sống.
Cuối những năm 90,
có sự thúc đẩy mạnh mẽ thực hành đạo đức trong thế giới đầu tư và ngân hàng.
Theo tôi đến năm 2014, chúng ta đã quá trễ cho một động thái tương tự
trong ngành kỹ thuật, công nghệ.
Vì thế tôi khuyến nghị các bạn vì điều lớn lao bạn đang nghĩ đến,
như các doanh nhân, CEO, kĩ sư, nhà sáng chế,
hãy nghĩ đến hậu quả không lường trước được
của những thứ bạn đang tạo dựng,
bởi đổi mới thực sự là tìm cách dùng được cho tất cả mọi người.
Cảm ơn.
(Vỗ tay)