Tôi vừa là giáo viên vừa là nhà thực thi
quyền công dân ở Mỹ.
Giờ tôi mong một vài quý vị đang buồn ngủ
vui lòng thức dậy nhé. (Cười)
Tại sao từ "nghiên cứu quyền lợi và bổn phận công dân"
có tác động gây buồn ngủ như vậy
lên chúng ta?
Tôi cho rằng do tự từ đó biểu thị ý nghĩa nhất định
rất đạo lý và quan trọng,
và cũng cực kì nhàm chán.
Và, tôi nghĩ trách nhiệm của chúng ta,
khi tham dự hội thảo như thế này
trực tiếp hay trực tuyến, bất cứ cách gì
làm cho từ ấy quyến rũ hơn,
giống như nó từng làm trong cách mạng Mỹ
hay trong suốt phong trào quyền công dân
Và tôi tin cách để ta làm được
là thật rõ ràng trong giáo dục quyền lực
Tôi tin rằng cách để làm vậy,
là thực hiện ở cấp độ thành phố.
Đó là điều hôm nay tôi muốn nói,
và tôi muốn bắt đầu bằng việc định nghĩa vài thuật ngữ
và sau đó mô tả quy mô
của vấn đề ta đang gặp phải
và sau đó gợi ý cách mà tôi tin rằng
thành phố là trọng tâm của giải pháp.
Để tôi bắt đầu với vài định nghĩa.
Quyền công dân, theo tôi đơn giản là nghệ thuật
cuả 1 nhà đóng góp trong giải quyết vấn đề và thiện nguyện
trong một cộng đồng chi phối bản thân
Quyền công dân là nghệ thuật của tư cách công dân
cái mà Bill Gates đơn giản gọi là
xuất hiện cho đời,
và nó gồm ba thứ
một nền tảng các giá trị,
sự hiểu biết về hệ thống mà thế giới tuân theo
và chuỗi những kĩ năng
cho phép bạn theo đuổi mục tiêu
và để người khác tham gia trong hành trình ấy
Và nó đưa tôi đến định nghĩa của quyền lực,
nó chỉ đơn giản là thế này:
khả năng khiến người khác làm
những gì bạn muốn họ làm.
Nghe có vẻ hăm dọa, phải không?
Ta không thích nói chuyện về quyền lực.
Ta thấy nó đáng sợ, đôi lúc còn kinh khủng.
Ta thấy không thoải mái khi gọi tên nó.
Theo văn hóa và thần thoại nền dân chủ,
quyền lực tập trung ở con người
Chấm hết câu chuyện.
Bất cứ điều tra thêm nào cũng không cần thiết
và không thực sự được mong chờ.
Quyền lực có một sức hấp dẫn đạo đức tiêu cực.
Nó vốn dĩ nghe giống như thủ đoạn.
Nó cũng có vẻ xấu xa.
Nhưng trên thực tế, quyền thực vốn dĩ không tốt hay xấu
hơn lửa và vật lí.
Nó chỉ là nó.
Và quyền lực chi phối
cách vận hành của bất kì bộ máy chính phủ nào,
nền dân chủ hoặc chuyên chế.
Và vấn đề ta đang đối mặt ngày nay, đặc biệt ở Mỹ,
cũng như trên toàn thế giới,
là rằng có quá nhiều người không biết gì
về quyền lực -
nó là gì, ai có nó,
cách nó vận hành và diễn tiến,
phần nào trong đó là hữu hình, phần nào thì không,
tại sao một số người có nó, tại sao nó được tạo thành,
kết của của sự mù chữ này là,
số ít những người hiểu được
cách quyền lực vạn hành trong đời sống công dân,
số ít những người hiểu
cách một dự thảo biến thành luật, vâng
mà còn cách tình bạn biến thành món trợ cấp,
hay thành kiến biến thành một chính sách,
hay cách một khẩu hiệu biến thành một phong trào,
những người hiểu được những điều đó
có sức ảnh hưởng rất lớn,
và họ thực sự vui mừng khi
lấp đầy sự rỗng tuếch tạo ra bởi sự ngu dốt
của đa số mọi người.
Đó là lí do tại sao điều cơ bản cho chúng ta bây giờ
và nắm được ý niệm về quyền lực
và dân chủ hóa nó.
Một trong những thứ vô cùng gây hứng thú
và thách thức về khoảnh khắc này
là rằng như một kết quả của sự mù tịt về quyền lực
quá tràn lan này,
có một sự tập trung
kiến thức, sự hiểu biết và sức ảnh hưởng.
Ý tôi là hãy nghĩ về điều này:
Làm thế nào tình bạn có thể trở thành nguồn trợ cấp?
Không hề có mối liên quan,
khi một viên chức chính phủ cấp cao quyết định
rời khỏi chính phủ,trở thành một nhà vận động hành lang (người đưa ra hoặc thông qua một đạo luật ở nghị viện)
vì một sở thích cá nhân
và biến mối quan hệ của cô/ anh ta thành vốn
cho chủ mới của họ.
Làm thế nào một khuynh hướng biến thành một chính sách?
Một cách thầm lặng, chỉ cái cách ta
đứng lại và đùa giỡn chẳng hạn
lâu dần trở thành một trò chơi số quan liêu.
Làm thế nào một khẩu hiệu biến thành một phong trào?
Như lây nhiễm, chẳng hạn trong cái cách những cuộc biểu tình chống đối
có thể dành ngọn cờ "Đừng dẫm đạp lên tôi"
từ cuộc cách mạng Mỹ,
hay mặt khác, cái cách
một nhóm nhà hoạt động dành lấy một đầu đề tạp chí,
"Chiếm lấy phố Wall"
và biến nó thành một phong trào và biểu tượng toàn cầu,
Dù vậy, vấn đề là đa số mọi người
đang không tìm kiếm và không muốn nhìn vào thực tế.
Quá nhiều sự ngu dốt như vậy, sự mù dốt về quyền công dân,
là cố ý.
Có những người thế hệ Y (8x, 9x), chẳng hạn
nghĩ rằng toàn bộ việc kinh doanh chỉ là lừa lọc.
Họ không muốn có dính dáng gì đến chính trị.
Họ thà đứng ngoài cuộc
và tham gia công việc thiện nguyện.
Có một số những chuyên gia máy tính ngoài kia
tin rằng thuốc chữa
cho bất cứ sự mất cân bằng hay lạm dụng quyền lực nào
chỉ đơn giản là thêm dữ liệu,
thêm minh bạch hơn.
Một số người chủ trương đổi mới cho rằng quyền lực
chỉ nằm trong tay những đoàn thể,
và một số chủ trương ôn hòa cho rằng
quyền lực chỉ thuộc về chính phủ,
mỗi bên bị che mắt bởi cơn giận dữ có chọn lọc của họ.
Có những người rất ngây thơ tin rằng
điều tốt cứ thế xảy ra
và người yếm thế cho rằng điêu xấu sẽ xảy ra,
người may mắn và không may không giống như
những người cho rằng số mệnh của họ đơn giản là những gì họ xứng đáng
hơn là kết quả biến thể tiềm tàng
của những sắp xếp trước đó, một sự sắp đặt kế thừa
của quyền lực.
Như một hệ quả của tất cả thuyết định mệnh trong đời sống công chúng,
ta ở đây, đặc biệt ở Mĩ ngày nay,
có một mức độ thấp đáng buồn
về kiến thức công dân, trách nhiệm, sự tham gia
ý thức công dân.
Toàn bộ những vấn đề chính trị đã được
chuyển tiếp cho một nhóm những người chuyên nghiệp,
những người làm vì tiền, người phục vụ công đồng,
người truyện tin, người nghiên cứu.
Phần còn lại trong chúng ta được chỉ định thành những kẻ nghiệp dư
như những kẻ dễ dụ.
Ta trở nên nhụt để để tìm hiểu thêm
về cách mọi thứ vận động.
Ta bắt đầu đứng ngoài cuộc
Tốt thôi, vấn đề, thách thức này,
là một điều ta phải đối mặt,
và tôi tin rằng khi bạn có trong mình
sự thiếu nhiệt tâm, sự ngu dốt có chủ ý này,
nó vừa trở thành một nguyên nhân và hậu quả
của sự tập trung cơ hội
giàu có và có ảnh hưởng tôi đã miêu tả ở trên,
sự bất bình đẳng quyền công dân sâu sắc này.
Đó là lí do tại sao thời điểm bây giờ là quan trọng
để hình dung lại quyền công dân như việc giáo dục quyền lực.
Có lẽ chưa bao giờ quan trọng hơn hiện tại
ở bất kì thời điểm nào trong cuộc đời.
Nếu con người không tìm hiểu về quyền lực,
nếu họ không thức tỉnh,
và nếu họ không thức tỉnh,
tất yếu họ bị loại ra.
Bây giờ, phần nghệ thuật của việc thực hành quyền lực
tức là thức tỉnh và có tiếng nói,
nhưng cũng liên quan đến việc có một đấu trường
nơi bạn có thể trực tiếp thực hành việc quyết định.
Tất cả về quyền công dân chung quy lại trong câu hỏi đơn giản
về người quyết định,
và bạn phải thực hiện điều đó
ở một nơi, một đấu trường,
Và nó dẫn tôi đến luận điểm tôi muốn đưa ra hôm nay,
đơn giản là chẳng có đầu trường nào tốt hơn
trong đời ta để thực hành quyền lực
hơn là thành phố.
Hãy nghĩ về thành phố nơi bạn sống,
gốc gác của bạn.
Nghĩ đến một vấn đề trong đời sống thường nhật của thành phố bạn.
Nó có thể là chuyện gì đó nhỏ nhặt,
như là nơi đặt đèn đường,
hay thứ gì đó trung bình như
thư viện nào cần cắt bỏ hay mở rộng giờ mở cửa,
hoặc có thể thứ gì đó lớn hơn,
như liệu một bến cảng đổ nát có nên
biến thành đường cao tốc hay khu đất cải tạo,
hay liệu tất cả những người kinh doanh trong phố bạn
cần được yêu cầu trả một mức lương tối thiểu.
Hãy nghĩ về những thay đổi bạn muốn trong thành phố của mình,
và rôi nghĩ về cách bạn sẽ đạt được nó
cách bạn biến nó thành sự thật.
Ví dụ như việc kiểm kê tất cả hình thức của quyền lực
đang diễn ra trong thành phố bạn:
tiền, dĩ nhiên, con người, vâng,
ý tưởng, thông tin, báo tin sai,
đe dọa vũ trang, quyền năng của những tiêu chuẩn.
Tất cả những hình thức quyền lực đang diễn ra.
Giờ hãy nghĩ đến cách bạn se kích hoạt
hoặc có lẽ vô hiệu hóa những hình thức ấy.
Đây không giống chuỗi câu hỏi theo cấp độ
trong trò chơi Vương quyền.
Chúng là những câu hỏi có mặt ở
mọi ngóc ngách trên hành tinh.
Tôi sẽ chỉ kể sơ qua cho các bạn hai câu chuyện
rút ra từ những tiêu đề gần đây.
Ở thành phố Boulder, Colorado (Mỹ),
những cử tri không lâu trước đã tán thành một quá trình
thay thế những công ti cầm quyền tư nhân,
nói trắng ra là công ti quyền lực, công ti điện Xcel,
với một việc sử dụng công
sẽ theo sau lợi nhuận
và quan tâm hơn đến vấn đề biến đổi khí hậu.
Thực ra thì, Xcel đã phản kháng,
và Xcel giờ đang thực hiện một cuộc bỏ phiếu kín
nhằm mục đích phá hoại hay gỡ bỏ
sự đô thị hóa này.
Và vì thế những nhà hoạt động vì quyền công dân ở Boulder vừa mới thúc đẩy điều này
giờ đang thực sự phải chống lại quyền lực
để tranh đấu vì quyền lực
Ở Tucaloosa, tại Đại học Alabama (Mĩ),
có một tổ chức trong khuôn viên trường
được gọi một cách khá hăm dọa "Cỗ máy",
và nó xuất phát từ những hội phụ nự da trắng lớn
và hội sinh viên của trường,
và trong hàng thập kỉ, Cỗ máy đã thống trị
các cuộc bầu cử các chức vụ của sinh viên.
Và, gần đây, Cỗ máy
vừa bắt đầu dính dáng đến
chính trị thành phố thực thụ,
và họ dàn xếp cuộc bầu cử
của một cựu thành viên Cỗ máy ,
một sinh viênchuyên ngành kinh doanh vừa tốt nghiệp gần đây
ngồi vào vị trí hội đồng nhà trường ,
Giờ, như tôi nói, có hai ví dụ
rút ra một cách ngẫu nhiên từ những đầu đề.
Mỗi ngày, có hàng ngàn trường hợp như vậy.
Và bạn có thể thích hay không thích
những sự việc tôi đang miêu tả trên đây
ở Boulder cũng như Tuscaloosa,
nhưng bạn không thể không ngưỡng mộ
sự hiểu biết về quyền lực của những người liên quan,
kĩ năng của họ.
Bạn cũng không thể không cân nhắc và thừa nhận
khả năng họ có
về những câu hỏi nền tảng
về quyền công dân -
mục tiêu, kế hoạch, mưu mẹo nào,
đâu là căn cứ, những ai là kẻ rhù,
ai là đồng minh của bạn?
Giờ tôi muốn bạn trở lại
suy nghĩ về vấn đề, cơ hội
hay thách thức đó ở thành phố của bạn,
và về những thứ bạn muốn sửa đổi
hay tạo ra trong thành phố của mình,
và tự hỏi mình,
bạn có có quyền làm chủ những câu hỏi sơ đẳng về quyền lực?
Bạn có thể thực hành một cách hiệu quả
những gì mình biết?
Đây vửa là thử thách, vừa là cơ hội cho chúng ta.
Ta sống trong thời điểm hiện tại
nơi mà mặc dù sự toàn cầu hóa,
hoặc có lẽ là do sự toàn cầu hóa,
tất cả tư cách công dân đang vang vọng
mang tính vùng miền đầy quyền năng.
Thật vậy, quyền lực trong thời đại chúng ta đang chuyển dời
nhanh hơn bao giờ hết ở thành phố.
Ở Mỹ đây, chính phủ
vừa thắt chặt vấn đề đảng viên.
Sự tưởng tượng, đổi mới và sáng tạo
ngày nay đang xuất hiện từ những hệ sinh thái địa phương
và lan tỏa ra ngoài,
và sự đổi mới tuyệt vời này,
làn sóng mạnh mẽ
của tính chất địa phương đang tiến về,
và bạn có thể nhận ra nó ở cách người ta ăn uống
và làm việc, chia sẻ, mua và đi lại,
sống cuộc sống hằng ngày,
đây không phải là chủ nghĩa địa phương quý giá,
cũng không phải là sự ẩn dật vào hoang đảo, không,
Đây là sự nổi dậy.
Tính chất địa phương của thời đại chúng ta được kết nối rất chặt chẽ,
và vì vậy, cho ví dụ,
hãy xem cách những chiến dịch
làm cho thành phố thân thiện với xe đạp hơn
đã lan nhanh từ Copenhagen
đển New York, đến Austin, Boston và Seattle.
Nghĩ về những thử nghiệm về việc thực hiện quyền tự do ngôn luận,
nơi những công dân mỗi ngày có cơ hội
phân bố và quyết định dựa vào
sự phân phát của công quỹ thành phố.
Những thứ nghiệm đó đã lan truyền từ Port Alegre, Brazil
đến đây ở thành phố New York, và phía ngoài Chicago.
Những người công dân di trú từ Rome đến Los Angeles
và nhiều thành phố giữa chúng
giờ đang tổ chức những cuộc đình công
để nhắc nhở những người sống trong thành phố của mình
một ngày sẽ ra sao nếu không có dân nhập cư.
Ở Trung Quốc, khắp cả nước,
những thành viên của phong trào công dân kiểu mới
đang bắt đầu khởi động và tổ chức
để phản đối công chức tham nhũng hối lộ,
và họ chọc giận những nhà chức trách ở đó,
nhưng họ cũng thu hút sự chú ý
của những nhà hoạt động chống tham nhũng trên toàn thế giới.
Ở Seattle, quê hương tôi,
chúng tôi vừa trở thành một phần của quy hoạch đô thị toàn cầu
ở những thành phố đang làm việc cùng nhau
gạt đi chính phủ,
cũng như chính phủ quốc gia
để cố đạt được mục tiêu cắt giảm cac-bon
của hiệp định thư Kyoto.
Tất cả những công dân này, hợp lại
đang hình thành một mạng lưới
một quốc đảo đầy quyền lực
cho phép chúng ta phớt lờ
sự phá vỡ và toàn quyền kiếm soát.
Và nhiệm vụ của ta bây giờ là đẩy nhanh tiến trình này.
Trách nhiệm của ta là kéo thêm nhiều người
vào thành phần này.
Đó là lí do tại sao tổ chức của tôi, Đại học Công dân,
giờ đang đảm nhận một dự án
nhằm tạo một chương trình dạy của riêng mỗi người
về quyền công dân.
Và chương trình này bắt đầu với bộ ba
mà tôi đã miêu tả ở trên: giá trị,
hệ thống và kĩ năng.
Và điều tôi muốn làm là mời tất cả các bạn
giúp tạo ra chương trình này
với những câu chuyện và trải nghiệm
và thử thách mà mỗi người trong các bạn đang trải nghiệm và đối mặt,
để tạo ra thứ gì mang tính tập thể cao.
Và tôi muốn mời các bạn đặc biệt cố gắng
a bài tập đơn giản trích ra từ
cái sườn ban đầu của chương trình này.
Tôi muốn mời các bạn viết một bài văn tự sự,
một lời thuật từ tương lai thành phố của chính các bạn,
và bạn có thể chọn ngày cho nó, sắp xếp nó kể từ giờ đến một,
năm năm hay một thập kỉ sau,
hay thậm chí một thế hệ sau,
và xem nó như một nghiên cứu tình huống nhìn lại,
nhìn lại những thay đổi
bạn muốn có trong thành phố của mình,
nhìn lại mục đích bạn đã đạt được,
và mô tả cái cách mà sự đổi thay
và mục tiêu đó trên thực tế đã làm thành công.
Mô tả những giá trí
của những công dân bạn đã hoạt hóa,
và mục đích đạo đức bạn đã có thể làm lay động.
Đếm lại tất cả những cách khác nhau
mà bạn dính dáng với hệ thống chính phủ,
thị trường,
thuyết định chế, tổ chức tín ngưỡng,
hay giới truyền thông.
Lập danh mục tất cả những kĩ năng bạn đã áp dụng,
cách để thương thảo, ủng hộ,
cách để điều tiết vấn đề,
để đưa vào sự đa dạng trong xung đột,
tất cảnhững kĩ năng tạo điều kiện cho bạn
ủng hộ những người khác
và vượt qua sự kháng cự.
Những việc bạn sẽ làm khi viết một bản tường thuật
là bạn sẽ phát hiện ra cách để hiểu được quyền lực,
và trong quá trình, cách để tạo ra quyền lực.
Vậy nên hãy chia sẻ những gì bạn viết,
làm những gì bạn đã viết ra,
và sau đó chia sẻ những việc bạn làm.
Tôi mời các bạn thẳng thắn chia sẻ
bản tự thuật của mình
trên trang Facebook của Đại học Công dân.
Nhưng hơn hết, nó ở trong cuộc nói chuyện
chúng ta có hôm nay
trên toàn thế thới trong những cuộc họp đồng thời
đang diễn ra cùng lúc về chủ đề này,
và nghĩ về cách ta có thể trở thành
một giáo viên và học trò của người khác về quyền lực.
Làm được điều đó, cùng nhau
ta có thể khiến khái niệm quyền công dân phổ biến trở lại.
Cùng nhau, ta có thể dân chủ hóa nền dân chủ
và khiến nó trở lại an toàn với những người nghiệp dư.
Cùng nhau, ta có thể tạo ra một mạng lưới thành phố
mà sẽ là phòng thí nghiệm cộng đồng lớn nhất
cho sự tự quản chế hành tinh này chưa từng chứng kiến.
Ta có quyền năng làm vậy.
Cảm ơn mọi người rất nhiều.
(Vỗ tay)