Lekki, jasny i pogodny.
To jeden z najpopularniejszych utworów muzycznych XVIII wieku.
Pojawił się w niezliczonych filmach i reklamach telewizyjnych.
Co to za utwór i dlaczego tak brzmi?
To początek "Wiosny" z "Czterech Pór Roku"
włoskiego kompozytora Antonio Vivaldiego.
To dzieło zasłynęło po części dzięki przyjemnej dla ucha melodii.
Co więcej,
opowiada ono pewną historię.
W momencie publikacji w Amsterdamie w 1725 roku
towarzyszyły mu wiersze
opisujące dokładnie, jakie elementy tej pory roku
Vivaldi próbował zawrzeć w utworze.
Dodając elementy fabuły do muzyki instrumentalnej,
Vivaldi wyprzedził swoją epokę.
Gdyby ktoś przeczytał wiersz, jednocześnie słuchając muzyki,
zauważyłby, że sceny z poezji
doskonale synchronizują się z muzyczną interpretacją.
Czytamy, że ptaki witają wiosnę pieśnią szczęścia,
i dokładnie to słyszymy.
Wkrótce jednak rozpętuje się burza.
Słyszymy nie tylko grzmoty i błyskawice.
Jest też więcej ptaków,
przemoczonych, przestraszonych i nieszczęśliwych.
W części "Lato" gołąb śpiewa "tortorellę", czyli swoją nazwę po włosku,
zanim gradobicie zniszczy plony.
"Jesień" zbiera chętnych łowczych, krążących w poszukiwaniu zdobyczy.
"Zimę" rozpoczyna dźwięk, jakby ktoś szczękał z zimna zębami,
a potem schronił się przy kominku.
Następnie utwór wraca do burzy.
Słyszymy poślizgi i upadki na lodzie.
W pierwszych tygodniach zimy stary rok zbliża się do końca,
tak jak i muzyczna eksploracja pór roku.
Aż do początku XIX wieku
taki rodzaj ekspresyjnej muzyki instrumentalnej, choć znany,
nie był zbyt popularny.
Dominowały orkiestry,
które w opowiadaniu historii wspierały instrumenty dęte i perkusyjne.
Vivaldi zrobił to za pomocą tylko jednych skrzypiec, smyczków i klawesynu.
Inaczej niż współczesny mu Bach,
Vivaldi nie był zbyt zainteresowany skomplikowanymi fugami.
Wolał zapewnić słuchaczom łatwo dostępną rozrywkę,
której melodia powtarza się w trakcie utworu,
aby przypomnieć znajomy fragment.
Pierwsze takty koncertu "Wiosna" zaczynają się tematem wiosny
i nim też się kończą, choć brzmią nieco inaczej.
Był to doskonały sposób na przyciągnięcie uwagi słuchaczy.
Vivaldi,
uznawany za jednego z najwybitniejszych skrzypków początku XVIII wieku,
rozumiał znaczenie przyciągania publiki.
Na takich koncertach mógł występować jako główny skrzypek.
Akompaniowali mu młodzi muzycy z Piety,
weneckiej szkoły dla dziewcząt, w której Vivaldi był maestro dei concerti.
Większość z nich była sierotami.
Lekcje z muzyki miały nie tylko uczyć dziewcząt umiejętności społecznych,
ale także dać możliwość kariery tym,
którym nie uda się zawrzeć dobrego małżeństwa.
Nawet w czasach kompozytora
muzyka Vivaldiego służyła jako rozrywka dla każdego,
nie tylko bogatych arystokratów.
Choć minęło 300 lat, nic się nie zmieniło.
Muzyka Vivaldiego wciąż brzmi tak, jak kłusujące konie w ruchu.