Panuje błędne przekonanie,
że jeżeli skrupulatnie organizujesz swoje rzeczy,
często myjesz ręce,
albo planujesz swój czas do ostatniej minuty,
to możesz mieć OCD.
Tak na prawdę OCD, czyli zaburzenie obsesyjno-kompulsyjne,
to poważne zaburzenie psychiatryczne,
które często jest niewłaściwie rozumiane
przez społeczeństwo i osoby zajmujące się zdrowiem psychicznym.
Zacznijmy od obalenia paru mitów.
Mit pierwszy: powtarzalne lub rytualne zachowania są równoznaczne z OCD.
Jak nazwa wskazuje,
zaburzenie obsesyjno-kompulsyjne ma dwa aspekty:
natrętne myśli, wyobrażenia czy impulsy, zwane obsesjami
oraz zachowania kompulsyjne, które ludzie wykonują,
by zmniejszyć lęk powodowany przez obsesje.
Czynności najczęściej kojarzone z OCD,
jak nadmierne mycie rąk czy ciągłe sprawdzanie wszystkiego,
mogą być przykładem zwykłych obsesji lub kompulsji,
które przejawia czasem każdy z nas.
Faktyczna choroba jest niezmiernie rzadka i może być bardzo wyniszczająca.
Cierpiący na OCD mają małą lub zerową kontrolę nad obsesyjnymi myślami
i zachowaniami kompulsywnymi,
pochłaniającymi dużo czasu
i zakłócającymi pracę, szkołę czy życie towarzyskie
do tego stopnia, że powodują duże cierpienie.
Te kryteria diagnostyczne odróżniają osoby z OCD od tych,
które są wyjątkowo skrupulatne
lub mają obsesję na punkcie higieny.
Mit drugi: głównym objawem OCD jest nadmiernie częste mycie rąk.
Mimo, że częste mycie rąk jest najczęściej kojarzone z OCD,
to obsesje i kompulsje mogą przyjmować różnorakie formy.
Obsesje mogą się objawiać jako lęki przed zakażeniem i chorobami,
jako obawy przed skrzywdzeniem innych
czy jako zaprzątanie uwagi liczbami, wzorami, moralnością lub seksualnością.
Kompulsje mogą się przejawiać jako nadmierne sprzątanie, ponowne sprawdzanie,
a nawet jako skrupulatne układanie obiektów
lub chodzenie w określony sposób.
Mit trzeci:
osoby z OCD nie rozumieją, że zachowują się nieracjonalnie.
Wiele osób z OCD dobrze rozumie zależność
pomiędzy ich obsesjami i kompulsjami.
Niemożliwość ignorowania natrętnych myśli i akcji,
mimo świadomości, że są nieracjonalne,
to właśnie jeden z powodów cierpienia osób z OCD.
Osoby z OCD czują się nieswojo,
bo odczuwają lęk wywoływany nieracjonalnymi myślami,
a także mają problemy z kontrolą swoich odruchów.
Co jest przyczyną OCD?
Irytujące jest to, że tak naprawdę nie wiemy.
Jednak mamy parę podejrzeń.
ODC uważa się za zaburzenie neurobiologiczne.
Innymi słowy, badania wskazują, że mózg osób z OCD
jest zaprogramowany tak, by zachowywać się w pewien sposób.
Badania wskazują na trzy obszary mózgu,
związane z zachowaniem społecznym i złożonym planowaniem,
ruchami świadomymi
oraz reakcjami emocjonalnymi i motywacyjnymi.
Kolejną częścią zagadki jest to,
że OCD jest związane z niskim poziomem serotoniny,
neurotransmitera przenoszącego informacje pomiędzy strukturami mózgu
i regulującego ważne procesy życiowe,
takie jak: nastrój, agresja, kontrola impulsów,
sen, apetyt, temperatura ciała i ból.
Czy serotonina i aktywność w pewnych obszarach mózgu są źródłem OCD,
czy może objawem innej, nieznanej przyczyny tego zaburzenia?
Nie dowiemy się tego,
dopóki nie poznamy lepiej działania mózgu.
Dobrą wiadomością jest to, że istnieją skuteczne sposoby leczenia OCD,
takie jak leki zwiększające poziom serotoniny w mózgu
przez ograniczenie jej wtórnego wchłaniania przez neurony,
terapie behawioralne obniżające poziom lęku
i w niektórych przypadkach, terapia elektrowstrząsowa
lub interwencja chirurgiczna, gdy inne formy leczenia zawodzą.
Świadomość, że mózg nas oszukuje,
i jednocześnie nie możemy się oprzeć jego poleceniom może być przytłaczająca.
Wiedza i zrozumienie dają możliwość szukania pomocy,
a dalsze badania mózgu
mogą się przyczynić do znalezienia odpowiedzi na nasze pytania.