Er is een algemene misvatting
dat als je jouw spullen nauwgezet organiseert,
je handen schoon houdt,
of je weekendje weg tot in de kleinste details plant,
dat je misschien OCS hebt.
Maar OCS, wat obsessieve-compuslieve stoornis betekent,
is een ernstige psychiatrische aandoening
die door de samenleving niet goed begrepen wordt
en ook niet door psychische hulpverleners.
Laten we dus beginnen wat mythes te ontzenuwen.
Mythe 1: gewoontes of rituelen zijn hetzelfde als OCS.
Zoals de naam suggereert
heeft een obsessieve-compulsieve twee aspecten:
de storende gedachten, beelden of impulsen, die we obsessies noemen,
en de dwangmatige gedragingen die mensen hebben
om de angst te doen afnemen die de obsessie veroorzaakt.
De typische gedragingen die mensen vaak associëren met OCS,
zoals overmatig handen wassen, of zaken steeds maar controleren,
kunnen voorbeelden zijn van obsessieve of dwangmatige neigingen
die velen van ons soms laten zien.
De echte stoornis is veel zeldzamer en kan heel invaliderend zijn.
Patiënten hebben weinig of geen controle over hun obsessieve gedachten
en dwangmatige handelingen,
die vaak heel tijdrovend zijn
en die werk, school of een sociaal leven zo verstoren
dat ze aanzienlijk leed veroorzaken.
De diagnostische criteria scheiden de mensen die lijden aan OCS
van hen die misschien gewoon heel precies zijn
of meer bezig met hygiëne dan normaal.
Mythe 2: het belangrijkste symptoom van OCS is overmatig handen wassen.
Hoewel we handen wassen vaak als stereotype van OCS zien,
kunnen obsessies en dwanghandelingen in vele vormen voorkomen.
Obsessies kunnen zich uiten als angst voor besmetting en ziekte,
bezorgd zijn om anderen schade te berokkenen
of in beslag genomen worden door getallen, patronen, moraal of seksuele identiteit.
Dwanghandelingen kunnen variëren van excessief schoonmaken en controleren
tot spullen heel precies neerzetten
of tot lopen volgens bepaalde patronen.
Mythe 3:
mensen met OCS begrijpen niet dat zij zich irrationeel gedragen.
Veel mensen met OCS begrijpen best goed wat de relatie is...
tussen hun obsessies en hun dwanghandelingen.
Omdat zij hun denken en doen niet kunnen veranderen
terwijl ze weten dat het irrationeel is,
is er mede de reden van dat OCS zo veel last veroorzaakt.
Mensen met OCS zeggen dat zij gek zijn
omdat zij angst voelen op basis van irrationele gedachten
en vinden het moeilijk om hun reactie in toom te houden.
Wat is nou precies de oorzaak van OCS?
Het frustrerende is dat we het niet precies weten.
Maar er zijn wel belangrijke aanwijzingen.
OCS wordt beschouwd als een neurobiologische aandoening.
Onderzoek lijkt aan te tonen dat de hersenen van mensen met OCS
geprogrammeerd zijn om bepaald gedrag te vertonen.
Het wijst naar drie gebieden in het brein,
die betrokken zijn bij sociaal gedrag, complexe cognitieve planning,
vrijwillige bewegingen
en emotionele en enthousiaste reacties.
Een ander stukje van de puzzel
is dat OCS geassocieerd wordt met een laag serotoninegehalte,
een neurotransmitter die communiceert tussen hersengebieden
en vitale processen helpt reguleren,
zoals stemming, agressie, impulscontrole,
slaap, hongergevoel, lichaamstemperatuur en pijn.
Maar zijn serotonine en de activiteit in deze hersengebieden de bron van OCS
of zijn het symptomen van een onderliggende oorzaak van de stoornis?
Waarschijnlijk weten we het pas
als we veel beter begrijpen hoe de hersenen werken.
Het goede nieuws is dat er effectieve behandelingen van OCS zijn,
waaronder medicijnen die het serotoninegehalte verhogen
door de heropname ervan in de hersencellen te beperken,
door gedragstherapie die de patiënten minder gevoelig maakt voor hun angsten,
en in sommige gevallen door elektroshocktherapie,
of een operatie als de OCS niet reageert op andere behandelingen.
Weten dat je eigen hersenen je voorliegen
terwijl je het niet kunt weerstaan, kan afschuwelijk zijn.
Maar met kennis en begrip kun je ook de kracht vinden om hulp te zoeken,
en verder hersenonderzoek
kan eindelijk de antwoorden geven die we zoeken.