Në vitin 1881, doktor William Halsted nxitoi të ndihmonte të motrën Minnie,
e cila kishte hemorragji pas lindjes.
Ai futi me shpejtësi një gjilpërë në krahun e tij,
mori gjakun e vet dhe ia transferoi asaj.
Pas disa minutash pasigurie, ajo filloi ta marri veten.
Halsted nuk e dinte se sa me fat kishin qenë.
Transfuzioni i tij funksionoi vetëm sepse ai dhe e motra
qëlluan të kishin të njëjtin grup gjaku—
diçka që nuk është e garantuar, as midis të afërmve.
Grupet e gjakut nuk ishin zbuluar në kohën e Halstedit,
megjithëse njerëzit kishin eksperimentuar me transfuzionet për shekuj—
kryesisht pa sukses.
Në vitin 1667, një mjek francez i quajtur Jean-Baptiste Denis
u bë i pari që ta provonte këtë teknikë tek njerëzit.
Denis bëri transfuzion gjakun e deles tek Antoine Mauroy,
një burrë që vuante me shumë mundësi nga psikoza,
me shpresë se do të zvogëlonte simptomat e tij.
Pas kësaj, Mauroy ishte në gjendje të mirë.
Por pas transfuzionit të dytë, ai filloi të ketë temperaturë,
dhembje të forta në fund të shpinës, djegie të mëdha në krah,
dhe urinoi një lëng të trashë të zi.
Megjithëse askush nuk e dinte në atë kohë,
këto ishin shenjat e një përgjigjjeje të rrezikshme imunitare brenda trupit të tij.
Kjo përgjigje imunitare fillon me prodhimin e proteinave
të quajtura antitrupa,
të cilat dallojnë qelizat e vetë trupit nga ato të të huajve.
Këtë e bëjnë, duke njohur proteinat e huaja, ose antigjenet,
të gjendura në membranën qelizore të trupit të huaj.
Antitrupat u bashkangjiten antigjeneve,
duke sinjalizuar qelizat imunitare të sulmojnë dhe shkatërrojnë qelizat e huaja.
Qelizat e shkatërruara nxirren nga trupi nëpërmjet urinës.
Në raste ekstreme, shkatërrimi masiv i qelizave
shkakton mpiksje të gjakut që pengon qarkullimin e gjakut drej organeve jetike,
mbingarkon veshkat dhe shkakton dështimin e organeve.
Për fat të mirë, pacienti i Denis i mbijetoi transfuzionit.
Por, transfuzionet midis specieve të ndryshme rezultuan vdekjeprurëse,
procedura u bë e jashtëligjshme nëpër Europë,
duke mos u parapëlqyer më për shekuj të tërë .
Në vitin 1901 mjeku austriak Karl Landsteiner
zbuloi grupet e gjakut,
hapi vendimtar drejt suksesit të transfuzionit të gjakut
nga njeriu në njeri.
Ai vuri re se kur grupe të ndryshme gjaku përziheshin bashkë, ato formonin mpiksje.
Kjo ndodh kur antitrupat u bashkangjiten qelizave me antigjenë të huaj,
duke shkaktuar që qelizat të grumubullohen bashkë.
Por nëse qelizat e dhuruesit janë të të njëjtit grup gjaku si të marrësit,
qelizat e dhuruesit s'do të damkosen për shkatërrim dhe s'do të formojnë grumbuj.
Në vitin 1907,
mjekët po përzienin sasi të vogla gjaku para se të bënin transfuzionin.
Nëse nuk kishte grumbuj, grupet përputheshin.
Kjo i lejoi ata të shpëtonin me mijëra jetë,
duke hedhur themelet e transfuzionit modern të gjakut.
Deri në këtë pikë, të gjitha transfuzionet ndodhnin në kohë reale,
në mënyre direkte midis dy individëve.
Kjo, sepse gjaku fillon të mpikset pothuaj menjëherë
pasi vjen në kontakt me ajrin—
një mekanizëm mbrojtës për të shmangur humbjen e tepërt të gjakut pas dëmtimeve.
Në vitin 1914, hulumtuesit zbuluan se përbërja kimike, citrat natriumi
ndalonte gjakun të mpiksej duke larguar kalciumin e nevojshëm për mpiksjen.
Gjaku me citrat, mund të ruhej për përdorim të mëvonshëm—
hapi i parë drejt bërjes së mundur të transfuzioneve në masë.
Në vitin 1916, dy shkencëtarë amerikanë zbuluan një antikoagulant më të efektshëm
të quajtur heparin, i cili punon duke çaktivizuar enzimat që mundësojnë mpiksjen
Ne ende e përdorim heparinën edhe sot.
Në të njëjtën kohë,
studiuesit amerikanë dhe britanikë zhvilluan makineri portative
që mund të transportonin gjakun e dhuruar në fushëbetejat e Luftës së Parë Botërore.
Ndërthurur me heparinën e sapozbuluar,
mjekët e luftës mbajtën dhe ruajtën në mënyrë të sigurt litra të tërë gjaku,
duke i mbartur direkt në fushëbetejë që të bënin transfuzion te ushtarët e plagosur.
Pas luftës, kjo kuti portative primitive do të ishte frymëzimi
për bankat e gjakut moderne, një pajisje fikse e spitaleve kudo në botë.