Deyək ki, mənim zəif turşum var.
Bunu HA adlandıraq.
A əslində bura qoya biləcəyim bütün
elementləri təmsil edir.
Bu, flüor yada ammonyak molekulu ola bilər.
Əgər H əlavə etsən, bu, ammonium olacaq.
Bu danışacağım xüsusi bir element deyil.
Sadəcə turşunu yazmağın ümumi qaydasıdır.
Deyək ki, o tarazlıqdadır,
və siz bunu bir neçə dəfə görmüsünüz, proton.
Bunların hamısı sulu məhluldadır.
Bu proton dəyişdirici əsasın və molekulun
arasında hərəkət edir.
Mənfi.
Biz, həmçinin əsas tarazlığı da yazmış ola bilərdik,
dəyişdirici əsas dissosiasiya edə bilər və ya
sudan hidrogen ayıraraq OH yarada bilər.
Və biz bunu dəfələrlə etmişik.
Amma bu videonun əsas məqsədi bu deyil.
Gəlin tarazlığa hansısa yol ilə təsir etsək,
nə ola biləcəyini düşünək.
Təsəvvür edə biləcəyiniz kimi Le-Şatelye
prinsipinə görə, tarazlığa təsir etsək,
tarazlıq bu təsiri aradan
qaldıracaq şəkildə hərəkət edir.
Deyək ki, bu sistemə tətbiq etdiyimiz təzyiqdir.
FGəlin bunu fərqli rəngdə edim.
Güclü əsas əlavə edəcəm.
Bu çox tünddür.
NaOH əlavə edəcəm.
Bilirik ki, bunun suda məhlulu güclü əsasıdır,
natrium olan hissəsi ayrılır,
lakin ən əsası isə bütün OH-lar hidrogeni
uzaqlaşdırmaq istəyən məhluldadır.
Məhlula OH əlavə etdikdə hər mol üçün
nə baş verəcək, hətta sadəcə mol yox,
məhlula əlavə etdiyiniz hər molekul,
bunlar hidrogen molekullarını götürəcəklər.
Düzdür?
Məsələn, əgər məhlulda 1 mol hidrogen
molekulları varsa və məhlula 1 mol
natrium hidroksid əlavə etdikdə bunlar
bir-birilə reaksiya girəcək.
OH-lar H-lar ilə reaksiya girəcək və
su əmələ gətirəcəklər
və onların hər ikisi məhlulda yoxa çıxacaq.
Əslində onlar yox olmadılar, hamısı suya çevrildi.
Belə ki, bütün bu hidrogenlər gedəcək.
Yada ən azından ilk olaraq oradakı hidrogen gedəcək.
Hidrogenlərin 1 molu yox olacaq.
Bəs bu reaksiyada nə baş verməli idi?
Bilirik ki, bu, tarazlıq reaksiyasıdır.
Tarazlıq reaksiyası olduğu və ya zəif əsas
olduğu üçün hidrogenlər azaldıqca
HA-nın çox hissəsi bu iki məhsula çevriləcək və
şəkildə itirilən hidrogənləri tamamlayacaq
Burda hesablamada edə bilərsiz.
Yəni, hidrogən azaldıqca,
tarazlıq daha da sürətlənəcək.
Amma bura aşağı düşəcək.
Bura isə qalxacaq.
Və bura isə çox azalmır.
Ora natrium hidroksid qoyduqda
bütün hidrogənləri götürəcək.
Amma burda belə bir şey var bunuda
hidrogen qaynağı olaraq düşünə bilərsiz.
Bunlar yox olanda zəif əsas
daha çox ayrılacaq.
Tarazlıq bu istiqamətdə hərəkət edəcək.
Bunların hamısını götürəcək.
Amma tarazlıq bu istiqamətdə hərəkət
edərsə,hidrogenin çoxu dəyişəcəkdir.
Nə düşünürsüz, əgər natrium hidroksidi
suya atsam nə olacaq.
Yəni, NaOH məhlulu hazırlasam,
bu suda tamamən natrium kationlarina və
hidroksid anionlarına ayrılacaq.
Yəni, əlavə etdiyim natrium hidroksidin
bir anda OH miqdarını artırırıq
və beləcə pH artırmış oluruq
düzdü?
Xatırla.
OH miqdarını artırdıqda,
pOH azalacaq, düzdü?
Çünki, bu mənfi loqaritmadır.
Yəni, əgər OH artsa,pOH azalacaq
və pH artacaq.
OH bunu daha çox sadə edir.
Və yüksək pH-da çox sadədir.
Əgər bundan bir mol varsa, pH 14 olacaq.
Əgər güclü əsas yox, güclü turşu varsa,
pH 0 olacaq.
Ümid edirəm ki, bunu artıq anlayırsız
əgər qarışdırırsızsa, logaritmalarla
çalışsaz, sonunda biləcəksiz.
Əsas mövzuya dönək, əgər bunu suda etsəz,
super yüksək pH olacaq, çünki
OH qatılığını çox artırırıq.
Amma əgər, natrium hidroksidi suya deyil
digər məhlula, zəif turşu və dəyişdirici
əsas olan məhlula əlavə etsək
Nə olacaq?
Əlbəttə,reaksiya girib bütün hidrogenləri
götürəcək.
Bilirsiz ki, burda əlavə hidrogen qaynağı
var bu çoxlu hidrogen təmin edir
İtirilən hidrogenin yerini dolduracaq.
Ona görə stress çoxda pis deyil.
Və natrium hidroksidi suya atanda
pH artıracaqsız.
Burada pH daha az artacaq.
Gələcəkdəki videolarda, pH-ın nə qədər az
artdığını hesablayacağıq.
Amma düşünə bilərsiniz ki, bu sanki
pH üçün yumşaldıcıdır.
Baxmayaraq ki, güclü əsası məhlula atsaqda
pH-ı gözlədiyimiz kimi
artıra bilmədik.
Başqa yol edə bilərsiz
Əgər eyni reaksiyanı sadə reaksiya kimi
yazsam, sadəcə bərabər reaksiya yazırıq.
Bu A minus yəni, dəyişdirici əsas
dəyişdirici əsas ətrafdakı sulu məhluldan
su götürür
və tarazlıqdadır.
Etdiyimiz hər şey
məhlulda baş verir.
Götürülən sudan geriyə
OH qalacaq.
Bunlar sadəcə bənzər reaksiyalardır.
Bunu turşu reaksiyası kimi yazıram.
Bunu isə sadə reaksiya kimi.
Lakin onlar bənzərdirlər.
Əgər güclü turşunu məhlula əlavə etsək,
nə baş verəcək?
Əgər xlorid turşusunu məhlula atsam.
Xloridi sadəcə suya atsam, bu
tamamən hidrogen və xlor anionlarına
dissosiasiya edəcək.
Və dərhal məhlulu çox turş edəcək.
pH çox aşağı olacaq.
Əgər qatılıq 1 molar idisə
pH 0 olacaq.
Bəs xorid turşusunu bu məhlula atsaq
nə olacaq?
Burada zəif əsas və onun
zəif dəyişdirici turşusu var idi.
Xloridən dissosiasiya olunmuş
hidrogen protonları burdakı OH-lar ilə
reaksiya girəcək.
Və bir-birilərini xaricə atacaqlar.
Onlar birləşib suya çevriləcəklər və
məhlulun bir hissəsi olacaqlar.
OH-lar başlanğıcda gedirlər,
amma burada zəif əsas ehtiyatı var.
Le Şatler prinsipi deyir ki.
Gərginləşdirici, OH-ın qatılığını azaldır
reaksiya isə stresi çıxartmaq
istiqamətində gedir.
Yəni, reaksiya bu istiqamətdə gedir.
Zəif əsas daha çox zəif turşuya çevrilir
və çoxlu OH əməllə gətirir.
Xloridi məhlula atdığınız zaman pH
gözlədiyiniz kimi düşməz.
pH aşağı olacaq, amma sonra bu
sudan hidrogen götürəcək və daha çox
OH istehsal edəcək.
Bunu belə düşünə bilərsiz, bu sanki güclü
turşunun yada əsasın göstərəcəyi təsirin
qarşısını almağa bənzəyir.
Ona görə bu tıxac adlanır.
Çünki, bu turşuluğu qoruyur.
Məhlula güclü əsas atdığınızda,
pH dərhal artacaq.
Yəni, turşuluq azalar.
Lakin güclü əsası tıxac məhsuluna əlavə
etsəz, Le Chatellier prinsipinə görə,
pH çox da dəyişməyəcək.
Eyni.
Əgər turşunu eyni tıxac əlavə etsəz,
pH gözlədiyiniz kimi çox təsir etməyəcək,
əgər suya turşu atsaz tarazlıq reaksiyasın
görə,bu həmişə OH miqdarını yeniləyəcək
əgər əsas əlavə edirsinizsə,
hidrogenləri yeniləyəcək.
Ona görə tıxac adlanır.
Bu maneə yaradır.
Məhlulun pH-ına sabitlik verir.
Tıxacın izahı tarazlıqdakı zəif turşu ilə
onun zəif dəyişdirici əsasının məhsuludur.
Bu tıxacdır, ona görə tıxac adlanır ki
pH-ı bir şəkildə qoruyur.
Bir cür xarici təsirləri əmir
yada turşuluğu qoruyur.
Gəlin indi tıxacın hesablamalarına baxaq
hansı ki zəif turşunun hesablamasıdır.
Əgər yenidən bərabərliyi yazsaq,
yəni, HA tarazliqdadır.
Hər şey sulu məhluldadır.
Hidrogen və onun dəyişdirici əsası var.
Burada tarazlıq sabiti var.
Bunu daha əvvəl çox videoda görmüşük.
Tarazlıq sabitini tapmaq üçün hidrogen
protonlarının qatılığını dəyişdirici
əsasın qatılığına vurmaq lazımdır.
Qatılığın molyarlıq olduğunu bilirsiz.
Bu vurmanı zəif turşunun qatılığına
bölmək lazımdır.
Hidrogen qatılığını həll edək.
Formul qurmaq istəyirəm
və buna Hendersen-Haselbach deyirik.
Çox kitabda əzbərləməniz üçün təlimat var
məncə bu lazım deyil.
Məncə formulu özünüzdə bu sadə
ehtimal ilə qura bilərsiz.
Hidrogen üçün bunu həll edək, pH və
başqa şeylər arasındakı əlaqəni bu formul
ilə həll edə bilərik.
Hidrogen üçün əvvəlcə bunun hər iki
tərəfini bunun tərsinə vuraq.
Beləcə hidrogen qatılığını alarıq.
Ka vur hər iki tərəfi bunun
tərsinə vururam.
zəif turşu qatılığı böl
güclü əsas qatılığı oda bərabərdir
hidrogen qatılığına.
Məntiqlidir.
Hər iki tərəfin mənfi loqunu götürək.
Mənfi loq turşu tarazlıq sabiti vur HA
qatılığı böl zəif əsas qatılığı oda
bərabərdir mənfi hidrogen qatılığı
loqaritmasına.
Bu pH-dır, düzdü?
Hidrogen qatılığının neqativ loqaritması
pH deməkdir.
P və H müxtəlif rənglərdə yazacam.
P mənfi loqaritmanı bildirir.
Mənfi loqaritma.
Bu qədər.
Əsas 10-dur.
Görək daha çox sadələşdirə biləcəyikmi.
Loqaritmik xüsusiyyətlər.
İki şeyin vurmasının loqaritmasının
bu ikisinin toplanmasının loqaritmasına
bərabər olduğunu bilirik.
Sadələşdirə bilərik ki, mənfi loqaritma Ka
mənfi loqaritma zəif turşu qatılığı böl
A mənfi.
Bərabərdir pH.
Zəif turşunun pKa-sı tarazlıq sabitinin
mənfi loqaritmasıdır.
Bu sadəcə pKa-dır.
Mənfi loqaritma HA böl A
Edəcəyimiz şey bunu müsbət etmək və bunu
mənfi 1 qüvvətinə
yüksəltməkdir, düzdü?
Buda loqaritmanın başqa xüsusiyyətdir,əgər
qarışıq oldusa loqaritma videolarına baxın
Mənfi 1 qüvvəti bunun tərsini bildirir.
Deyə bilərik ki, müsbət loqaritma
mənfi A böl HA
bərabərdir pH.
Buda Henderson-Haselbach
bərabərliyi adlanır.
Bunu əzbərləmənizə ehtiyac yoxdu.
Əgər bunu əzbərləsəz,
bir neçə saata müsbətin
burada olduğunu unutacaqsız.
A mənfini yada HA-nın
sürət yada məxrəcə qoyduğunuzu
unutacaqsız, və bu pisdir.
Ən yaxşısı formulu başdan
yazmaqdır.
Mənə güvənin.
Bu mənim sadəcə bir-iki dəqiqəmi aldı,
amma siz bunu kağızda sürətlə edəcəksiz
bu formulu qurmaq çox vaxtınızı
aparmayacaq.
Bu əzbərləməkdən daha yaxşıdır,
30 yaşınızda belə unutmayacaqsız.
Bəs niyə bu qədər faydalıdır?
Bu pH və pKa qiymətlərini əlaqələndirir,
pKa-da tarazlıq sabiti deyilmiydi?
Turşu və dəyişdirici əsasın loqaritmasının
nisbətləri var.
Nə qədər çox dəyişdirici əsas, və nə qədər
az turşu varsa pH o qədər artacaq.
Düzdü?
Əgər bu artsa və bu azalsa,
pH artacaq.
Buda məntiqlidir,
çünki məhlulda əsas çoxdur.