Bạn sẽ thà bị rắn cắn
hay chạm phải cóc có độc ở da?
Khoan đã, có gì khác biệt
giữa nọc độc của rắn và độc tố của cóc cơ chứ?
Giả sử như bạn chẳng may
bị một con rắn đuôi chuông cắn.
Khi nó cắn bạn
con rắn sẽ tiết ra nọc độc
từ những chiếc túi dịch nhỏ phía sau mắt
tiết qua những chiếc răng nanh sắc nhọn cắm vào da thịt bạn
Nọc độc sẽ theo máu
mà lan ra khắp cơ thể.
Trong đa số các trường hợp, nọc rắn có chứa chất gây tê liệt thần kinh,
và protein có thể gây ra các triệu chứng như
khiến cơ bắp nóng như lửa đốt,
làm vỡ tế bào máu,
và khiến bạn hoàn toàn bị tê liệt.
Nhưng có thể bạn vẫn gặp may!
Bởi rắn không phải lúc nào
cũng muốn lãng phí nọc độc của chúng vì bạn.
Thực tế là 20-80% các ca rắn cắn
được gọi là ''cắn chơi''
khi rắn chỉ đang cố gắng
gửi một thông điệp tới bạn, chứ không phải là giết bạn.
Bạn có thể thấy đó, rắn phải tiêu tốn
nhiều năng lượng và nguồn lực để tạo ra nọc độc,
nên chúng chẳng muốn phí phạm nọc độc của mình.
Trái lại, nếu là độc tố
thì mọi chuyện lại khác hẳn.
Đó sẽ không còn là lời cảnh báo nữa.
Nếu bạn cầm một con cóc có độc lên
chỉ để ngắm nhìn màu da tuyệt đẹp của nó,
thì bạn sẽ bị nhiễm thứ độc chết người
qua tay của mình.
Khi độc tố thấm qua da bạn
và lan theo dòng máu,
độc tố sẽ bắt đầu tác động tới thần kinh,
rồi khiến các cơ trên cơ thể không hoạt động nổi.
Nếu độc tố đó lan tới tim,
thì tim bạn sẽ ngừng đập.
Sự khác nhau giữa nọc độc và độc tố
đơn giản nằm ở phương thức nhiễm độc.
Con người nhiễm độc tố qua hô hấp, tiêu hóa, hay tiếp xúc qua da.
Còn nọc độc thì phải qua vết thương.
Xét về mặt hóa học, nọc độc và độc tố
cả hai đều là chất độc,
vậy nên vết cắn rắn có chứa nọc độc.
Một con cóc cũng có độc tố.
Nhện nâu ẩn dật là loài mang nọc độc.
Cá mao tiên và cá nóc có độc tố.
Và một số các hợp chất khác
có thể là độc tố ở loài này và là nọc độc ở loài khác.
Tetrodotoxin, một loại chất độc gấp 10.000 lần cyanide,
trong cơ thể cá nóc
khiến chúng trở thành loài cá độc.
Loại chất này còn có trong loài bạch tuộc tua xanh chết người
nọc độc của nó được tiết ra theo vết mổ.
Một số loài thậm chí còn có thể có cả độc tố lẫn nọc độc.
Ví dụ như rắn hổ mang châu Á.
Chúng không chỉ có nọc độc ở răng nanh
mà còn hấp thụ độc tố
từ cóc nhái mà chúng ăn
rồi sản sinh ra lại độc tố đó
qua những tuyến đặc biệt trên cổ,
biến nó thành độc tố.
Các nhà khoa học không ngừng tìm ra những loài mới
sử dụng chất độc của chúng theo những cách kì lạ mà thú vị.
Mới đây, các nhà nghiên cứu đã phát hiện ra
loài giáp sát có nọc độc đầu tiên trên thế giới.
Trong 70.000 loài giáp xát,
chỉ có duy nhất loài remipede nhỏ bé này là có độc tố.
Người ta cũng tìm ra cách tạo ra độc tố
của loài speleonectes tulumensis
mà chúng tiết qua những chiếc răng nanh bé tí.
Các nhà khoa học vẫn chưa hoàn toàn chắc chắn về ảnh hưởng của các loại độc tố này
nhưng họ cho rằng nó sẽ khiến cho các dây thần kinh nhận thức của nạn nhân
bị đốt cháy nhiều lần
cho tới khi chúng bị tê liệt
Sau đó, con remipede sẽ tiến lại gần,
phá hủy lớp xương ngoài của con mồi
và hút cạn 'máu' của nó.
Tuy vậy, độc tố và nọc độc không phải lúc nào cũng có hại.
Hàng nghìn năm qua, loài người đã tìm mọi cách
để biến sức mạnh của những chất độc này thành có lợi cho con người.
Ngày nay, có những loại thuốc
được chế xuất từ các loại chất độc.
Độc tố từ loài ốc nón được dùng làm thuốc giảm đau.
Và nhiều loài cây có độc đã được sử dụng
để chữa mọi thứ bệnh từ sốt rét cho tới nhịp tim không đều.
Và nọc độc của bọ cạp có lẽ một ngày nào đó
sẽ được sử dụng để chữa bệnh tim.
Vậy bạn nên làm gì nếu bị một loài nào đó có độc cắn?
Đừng có thử bất cứ điều gì
mà bạn từng xem trên mạng hay phim ảnh!
Đừng có cố tóm và giết chết con vật
đã cắn bạn,
và đừng dùng ga-rô hay dao để xử lý vết thương.
Và quan trọng nhất là, đừng hoảng sợ!
Hãy bình tĩnh, và tìm kiếm sự giúp đỡ y tế.
Việc điều trị phần lớn phụ thuộc vào việc
loài vật mà bạn đã gặp phải là loài gì.
Nhưng nếu bạn quên mất sự khác nhau
giữa độc tố và nọc độc
mà nói với nhân viên y tế
rằng bạn bị một con rắn viper cắn,
họ có thể bỏ qua cho bạn và vẫn điều trị bình thường.