Er waren veel revoluties
in de afgelopen eeuw,
maar wellicht geen daarvan zo belangrijk
als de revolutie in levensverwachting.
We leven tegenwoordig gemiddeld
34 jaar langer dan onze overgrootouders.
Stel je voor...
Dat is een compleet tweede volwassen leven
dat aan ons leven is toegevoegd.
Desondanks ziet onze cultuur
grotendeels nog niet onder ogen wat dit betekent.
We leven nog steeds in het oude paradigma
van het leven als een boog.
Dat is de metafoor, de oude metafoor.
Je wordt geboren, je piekt midden in je leven
en daalt af in gebrekkigheid.
(Gelach)
Ouderdom als ziekteverschijnsel.
Maar tegenwoordig werpen vele mensen --
filosofen, kunstenaars, artsen, wetenschappers --
een nieuwe blik op wat ik noem: de derde akte,
de laatste drie decennia van het leven.
Ze realiseren zich dat dit in feite een ontwikkelingsfase is
met haar eigen betekenis --
zo verschillend van middelbare leeftijd
als adolescentie is van de kindertijd.
En ze vragen -- we zouden allemaal moeten vragen:
hoe benutten we deze tijd?
Hoe beleven we die tijd succesvol?
Wat is de gepaste nieuwe metafoor
voor ouderdom?
Ik heb het afgelopen jaar onderzoek gedaan en geschreven over dit onderwerp.
Ik ontdekte
dat een gepastere metafoor voor het leven
een trap is --
de opwaartse beweging van de menselijke geest,
die ons wijsheid brengt, heelheid
en authenticiteit.
Leeftijd, niet als ziektebeeld;
leeftijd als potentieel.
En raad eens...
Dit potentieel is er niet slechts voor de enkeling.
Het blijkt dat de meeste mensen boven de 50
zich beter voelen, minder gestrest zijn
minder vijandig, minder bezorgd.
We zien meer de overeenkomsten
en minder de verschillen.
Enkele onderzoeken laten zelfs zien
dat we gelukkiger zijn.
Dit is niet wat ik verwachtte, geloof me.
Ik kom uit een familie van depressievelingen.
(Gelach)
Als late veertiger,
waren 's ochtends bij het ontwaken
mijn eerste zes gedachten allemaal negatief.
Ik werd bang.
Ik dacht, mijn hemel...
Ik word een nukkige oude dame.
Maar nu ik middenin mijn eigen derde akte zit,
realiseer ik me dat ik nooit gelukkiger ben geweest.
Ik heb zo'n krachtig gevoel van welbevinden.
Ik ontdekte:
wanneer je je in de ouderdom bevindt,
in plaats van het van buitenaf te zien,
ebt angst weg.
Je beseft dat je nog steeds jezelf bent --
misschien zelfs méér jezelf.
Picasso zei ooit: "Het duurt erg lang om jong te worden."
(Gelach)
Ik wil ouder worden niet romantiseren.
Er is uiteraard geen garantie
dat het een tijd van vervulling en groei wordt.
Sommige dingen hebben met geluk te maken.
Sommige dingen zijn uiteraard genetisch.
Een derde is genetisch.
Er is niet zoveel dat we daaraan kunnen doen.
Maar dat betekent dat tweederde
van hoe goed we het hebben in de derde akte,
door onszelf beïnvloed kan worden.
We gaan bediscussiëren wat we kunnen doen
om deze toegevoegde jaren echt succesvol te maken
en te gebruiken om je stempel te drukken.
Nu even iets over die trap,
die wellicht een vreemde metafoor lijkt voor senioren,
aangezien vele moeite hebben met trappenlopen.
(Gelach)
Mezelf inbegrepen.
Zoals je misschien weet,
is de hele wereld onderhevig aan een universele wet:
entropie, de tweede wet van de thermodynamica.
Entropie betekent dat alles in de wereld, alles,
zich in een staat van afbraak bevindt,
de boog.
Er is slechts één uitzondering op deze universele wet,
en dat is de menselijke geest.
Die kan zich opwaarts blijven bewegen --
de trap --
en ons naar volledigheid brengen,
authenticiteit en wijsheid.
Hier is een voorbeeld van wat ik bedoel.
Deze opwaartse beweging
kan zelfs plaatsvinden bij extreme fysieke beperkingen.
Zo'n drie jaar geleden
las ik een artikel in de New York Times.
Het ging over een man, Neil Selinger --
57 jaar oud, gepensioneerd advocaat --
die toetrad tot de schrijversgroep op Sarah Lawrence College
waar hij zijn schrijvers-stem vond.
Twee jaar later werd hij gediagnosticeerd
met ALS, [in Amerika:] "de ziekte van Lou Gehrig".
Een vreselijke ziekte. Dodelijk.
Ze verwoest het lichaam, maar de geest blijft intact.
In dit artikel schreef dhr. Selinger het volgende
om te beschrijven wat er met hem gebeurde.
Ik citeer:
"Terwijl mijn spieren verzwakten,
werd mijn proza sterker.
Terwijl ik langzaam mijn spraakvermogen verloor,
won ik mijn stem.
Terwijl ik wegkwijnde, groeide ik.
Terwijl ik zoveel verloor,
begon ik eindelijk mezelf te vinden."
Neil Selinger is voor mij
de belichaming van het beklimmen van de trap
in deze derde akte.
We zijn allemaal geboren met spirit,
maar soms wordt die vertrapt
onder de uitdagingen van het leven,
geweld, misbruik, verwaarlozing.
Misschien leden onze ouders aan depressie.
Misschien waren ze enkel in staat
slechts onze prestaties lief te hebben.
Misschien lijden we nog steeds
aan een psychische pijn, een wond.
Misschien voelt het alsof veel van onze relaties niet echt beëindigd zijn.
Dan kunnen we ons onvolledig voelen.
Misschien is de taak van de derde akte
om de vervolmaking van onszelf tot een goed einde te brengen.
Voor mij begon het toen ik mijn derde akte aanving,
mijn 60ste verjaardag.
Hoe moest ik deze tijd beleven?
Wat moest ik volbrengen in deze laatste akte?
Ik realiseerde me dat om te weten waar ik heen ging,
ik ook moest weten waar ik vandaan kwam.
Dus ging ik terug
en bestudeerde mijn eerste twee aktes
om te zien wie ik destijds was,
wie ik echt was --
niet wat mijn ouders of andere mensen me vertelden,
of hoe ik behandeld werd.
Maar wie was ik? Wie waren mijn ouders --
niet als ouders, maar als mensen?
Wie waren mijn grootouders?
Hoe behandelden zij mijn ouders?
Dat soort dingen.
Ik ontdekte een paar jaar later
dat dit proces waar ik uit kwam,
bij psychologen bekend staat als
"je levensloop bekijken".
Ze zeggen dat het nieuwe waarde
en helderheid en betekenis
kan geven aan iemands leven.
Je kunt, net als ik, merken
dat veel dingen die je als jouw fouten zag,
veel dingen die je over jezelf dacht,
niets met je te maken hadden.
Het was jouw fout niet; niks mis met je.
En je kunt teruggaan
en ze vergeven
en jezelf vergeven.
Je kunt jezelf bevrijden
van je verleden.
Je kan werken aan het veranderen
van jouw relatie met je verleden.
Terwijl ik dit schreef,
stootte ik op het boek "De zin van het bestaan"
door Viktor Frankl.
Viktor Frankl was een Duitse psychiater
die vijf jaar had doorgebracht in een concentratiekamp.
Hij schreef dat, terwijl hij in het kamp was,
hij wist welke mensen na eventuele vrijlating
er bovenop zouden komen,
en welke niet.
Ook schreef hij:
"Alles wat je hebt in het leven, kan je worden afgenomen
behalve één ding:
je vrijheid om te kiezen
hoe je zal reageren
op de situatie.
Dit is wat de kwaliteit bepaalt
van het leven dat we geleid hebben --
niet of we rijk of arm waren,
beroemd of onbekend,
gezond of lijdend.
Wat de kwaliteit van leven bepaalt,
is hoe we ons verhouden tot deze realiteiten,
welke waarde we hen toekennen,
aan welke houding we vanwege hen vasthouden,
welke mentale gesteldheid we ze laten oproepen."
Misschien is de centrale 'zin' van de derde akte:
teruggaan en proberen, wanneer nodig,
om onze relatie met het verleden
te veranderen.
Cognitief onderzoek blijkt uit te wijzen
dat als we in staat zijn dit te doen,
het zich neurologisch manifesteert --
in de hersenen worden neurale paden gecreëerd.
Wanneer je gedurende lange tijd
negatief gereageerd hebt op gebeurtenissen en mensen
uit het verleden, ontstaan neurale paden
door chemische en elektrische signalen die door de hersenen gaan.
Na verloop van tijd slijten deze neurale paden zo diep uit
dat ze de norm worden --
zelfs als dat slecht voor ons is
doordat het ons stress en zorgen brengt.
Als we echter
terug kunnen gaan en onze relatie veranderen,
onze relatie herzien
met mensen en gebeurtenissen uit het verleden,
kunnen neurale paden veranderen.
En als we die positievere
gevoelens over het verleden kunnen volhouden,
wordt dat de nieuwe norm.
Alsof je een thermostaat opnieuw instelt.
Het is niet het hebben van ervaringen
wat ons wijsheid geeft,
het is het reflecteren op die ervaringen
wat ons wijsheid geeft --
wat ons helpt heel te worden,
wijsheid en authenticiteit brengt.
Het helpt ons worden wat we hadden kunnen zijn.
Vrouwen beginnen compleet, niet?
Ik bedoel, als meisjes beginnen we met pit -- "Ja... wie zegt dat?"
We hebben kracht.
We zijn de onderwerpen van ons eigen leven.
Maar vaak beginnen velen van ons, zo niet de meesten,
in de puberteit zich zorgen te maken over populariteit.
We worden onderwerpen binnen de levens van anderen.
Maar nu, in onze derde aktes,
kan het mogelijk zijn
om terug te keren naar ons startpunt
en dat voor het eerst leren kennen.
Als we dat kunnen,
zal dat niet slechts voor onszelf zijn.
Oudere vrouwen
zijn de grootste bevolkingsgroep ter wereld.
Als we terug kunnen gaan om onszelf te herdefiniëren
en heel te worden,
zal dat een culturele verschuiving veroorzaken in de wereld,
en het biedt een voorbeeld aan jongere generaties,
zodat die hun eigen levensfase kunnen herinterpreteren.
Dank jullie zeer.
(Applaus)