Querería falarlles sobre un caso xudicial no que traballei
que tiña que ver cun home chamado Steve Titus.
Titus era o xerente dun restaurante.
Tiña 31 anos, vivía en Seattle, Washington,
estaba comprometido con Gretchen,
a punto de casar. Ela era o amor da súa vida.
Unha noite, a parella saíu
para cearen romanticamente nun restaurante.
Ían de volta á casa,
E foron detidos por un policía.
O coche de Titus tiña algún parecido
cun coche que esa mesma tarde conducía
un home que violara unha muller que facía autostop,
e Titus parecíase algo a ese violador.
Así que o policía tomou unha fotografía de Titus,
puxérona xunto con outras
e llas amosaron á vítima.
Ela sinalou a foto de Titus.
E dixo, "ese é o máis parecido".
A policía e a fiscalía iniciaron un xuízo
contra Steve Titus, que foi inculpado por violación.
Cando a vítima da violación subiu ao estrado,
dixo, "estou completamente segura de que ese é o home".
E Titus foi condenado.
El declarou a súa inocencia,
a súa familia gritoulle ao xurado,
a súa noiva esvaeceuse lepeando,
e Titus foi levado ao cárcere.
Entón, que farían vostedes neste punto?
Que farían?
Ben, Titus perdeu completamente a súa fe no sistema legal
pero tivo unha idea.
Chamou ao diario local,
conseguiu interesar a un xornalista investigador
e este logrou atopar ao verdadeiro violador.
Un home que ao final confesou a violación.
Un home que parecía ter cometido 50 violacións
nese área,
e cando esta información foi presentada ao xuíz,
o xuíz liberou a Titus.
E realmente, aí é onde o caso debería ter rematado.
Debería acabarse.
Titus debeu pensar que ese fora un ano horrible,
un ano de acusación e xuízo, pero que xa pasou.
Pero non rematou así.
Titus estaba moi amargado.
Perdeu o seu traballo. Non puido recuperalo.
Perdeu á súa noiva.
Ela non podía soportar a súa permanente ira.
Perdeu tódolos seus aforros,
polo que decidiu presentar unha demanda
contra a policía e contra todos os que pensaba
que eran responsables do seu sufrimento.
E foi nese momento cando eu comecei a traballar neste caso,
tratando de entender
como esa vítima pasou de
"Ese é o máis parecido"
a "Estou completamente segura de que ese é o home".
Ben, Titus estaba consumido co proceso civil.
Investía cada intre do día pensando nel,
e xusto uns días antes da súa cita no xulgado,
espertou unha mañá,
dobregado pola dor,
e morreu dun ataque cardíaco asociado ao estrés.
Tiña 35 anos.
Así que me pedíron que traballase no caso de Titus
porque son psicóloga científica.
Estudo a memoria. Fíxeno durante décadas.
E se atopo alguén nun avión--
isto pasoume de camiño a Escocia --
se eu coñezo a alguén nun avión,
e preguntámonos un ao outro, "que fas? que fas?"
E eu digo: "Estudo a memoria",
usualmente empezan a contarme os seus problemas para recordar nomes,
ou que teñen un parente con Alzheimer
ou algún tipo de problema coa memoria.
Entón teño que dicir que
eu non estudo como a xente esquece.
Estudo o contrario: como recordan,
cando lembran cousas que non ocorreron
ou se lembran cousas diferentes
de como sucederon na realidade.
Eu estudo falsos recordos.
Por desgraza, Steve Titus non é o único
que foi condenado baseándose nos falsos recordos dalgún.
Nun proxecto nos EE.UU.,
recompilouse información
acerca de 300 persoas inocentes,
300 acusados condenados por crimes que non cometeran.
Persoas que pasaron 10, 20, 30 anos no cárcere por eses crimes,
e despois as probas de ADN demostraron
que, en realidade, eran inocentes.
E cando se analizaron eses casos,
tres cuartas partes
ocorreran por fallos de memoria, recordos imperfectos das testemuñas.
Entón, por que?
Como os xurados que condenaron a todos eses inocentes
e os que condenaron a Titus,
moita xente cre que a memoria
funciona coma un dispositivo de gravación.
Só necesitas gravar a información,
logo búscala e reprodúcela
cando queres respostar preguntas ou identificar imaxes.
Pero décadas de traballo en psicoloxía
mostraron, simplemente, que isto non é certo.
Os nosos recordos son construtivos.
Son reconstrutivos.
A memoria funciona máis coma unha páxina da Wikipedia:
Ti podes ir e cambiala, pero tamén poden facelo outros.
Comecei a estudar este proceso construtivo da memoria
nos anos 70.
Fixen experimentos que implicaban amosar á xente
crimes e accidentes simulados
e logo preguntarlles acerca do que recordaban.
Nun estudo, amosabamos á xente un accidente simulado
e preguntabámoslles,
como de rápido ían os coches cando chocaron?
E a outros preguntabámoslles,
como de rápido ían os coches cando se estrelaron?
Se na pregunta dicíamos "estrelaron",
as testemuñas dicían que os coches ían máis rápido,
e máis aínda, se na pregunta se dicía "estrelaron"
iso facía que a xente dixese con máis probabilidade
que viran vidros rotos na escena do accidente
cando non había ningún en absoluto.
Noutro estudo, amosabamos un accidente simulado
onde un coche atravesaba unha intersección cun sinal de "stop",
e se lles preguntabamos, insinuando que había un sinal de "ceda o paso",
moitas testemuñas dicían que lembraban o sinal de "ceda o paso"
na intersección, non o sinal de "stop".
Agora ben, vostedes poden pensar que
estes son eventos gravados,
non son particularmente estresantes.
Cometeríase o mesmo tipo de error
nun evento realmente estresante?
Nun estudo que publicamos hai poucos meses,
demos unha resposta a esta pregunta,
porque o especial dese estudo
foi que puxemos as persoas nunha situación moi estresante.
Os que participaron nese estudo
eran militares dos EE.UU.
que pasaran por un horroroso exercicio de adestramento
para ensinarlles o que lles pasaría
se fosen capturados como prisioneiros de guerra.
Como parte dese exercicio de adestramento,
eses soldados eran interrogados dun xeito agresivo,
hostil e fisicamente abusivo, durante 30 minutos.
Logo debían tratar de identificar
a persoa que levara a cabo o interrogatorio.
E cando se lles subministraba información interesada
insinuando que fora unha persoa diferente,
moitos deles identificaban erroneamente o seu interrogador,
ás veces sinalando a alguén que, nin remotamente,
se parecía ao interrogador verdadeiro.
O que amosan estes estudos é
que, cando lle dás á xente información errada
acerca dalgunha experiencia pasada,
podes alterar, contaminar ou cambiar o seu recordo.
Fóra de aí, no mundo real,
a información errada está en todas partes.
Nós recibimos información errada
non só se nos preguntan dun certo xeito,
senón tamén se falamos con outras testemuñas
que, consciente ou inconscientemente,
dannos algo de información errónea.
Ou se vemos a cobertura nos medios dalgún suceso que vivimos,
todos estes casos son oportunidades
para este tipo de contaminación da memoria.
Nos anos 90, comezamos a ver
un tipo de problema de memoria aínda máis extremo.
Algúns pacientes estaban iniciando tratamento para un problema--
quizais depresión, un desorde alimenticio --
e saían da terapia
con outro problema distinto.
Recordos extremos de brutalidade horrible,
ás veces, de rituais satánicos,
ás veces, incluíndo elementos estraños ou infrecuentes.
Unha muller saíu de psicoterapia
crendo que soportara durante anos
abusos rituais, nos que era forzada a quedar embarazada
e que o bebé era arrincado do seu ventre.
Pero non tiña cicatrices
nin ningún tipo de evidencia física
que apoiase a súa historia.
E cando empecei a examinar estes casos,
eu preguntábame,
de onde veñen estes estraños recordos?
O que atopei é que, a maioría destas situacións
tiñan que ver con algunha forma de psicoterapia.
Así que preguntei,
eran algunhas desas cousas resultado da psicoterapia--
como exercicios de imaxinación?
ou interpretación de soños?
ou, nalgúns casos, hipnose?
ou, quizais, exposición a información falsa--
foron estes pacientes suxestionados
para desenvolver eses raros
e improbables recordos?
E deseñei algúns experimentos
para estuda-los procesos que se usaban
nesa psicoterapia, para examinar
o desenvolvemento destes falsos recordos tan vívidos.
Nun dos primeiros estudos que fixemos
usamos a suxestión,
un método inspirado pola psicoterapia que vimos neses casos,
usamos ese tipo de suxestión.
e implantamos un falso recordo
de que, cando eras un neno, de cinco ou seis anos,
perdícheste nun centro comercial.
Estabas asustado. Chorabas.
Finalmente fuches rescatado por un adulto
e volviches coa túa familia.
E tivemos éxito ao implantar ese recordo
nas mentes dun cuarto dos suxeitos.
E vostedes poden pensar que
iso non é especialmente estresante.
Pero, nós e outros investigadores
implantamos recordos vívidos de cousas
moito máis estrañas e máis estresantes.
Así, nun estudo feito en Tennessee,
os investigadores implantaron o falso recordo
de que cando eras un neno, case afogaches
e tiveches que ser rescatado por un socorrista.
E nun estudo feito en Canadá,
os investigadores implantaron o falso recordo
de que, cando eras un neno,
algo tan horrible como ser atacado por un animal salvaxe
pasarache a ti,
e tiveron éxito coa metade dos suxeitos.
E nun estudo feito en Italia,
os investigadores implantaron o falso recordo,
de que cando eras neno, foras testemuña dunha posesión demoníaca.
Quero engadir que podería parecer
como que estamos traumatizando aos suxeitos experimentais
no nome da ciencia,
pero os nosos estudos foron examinados coidadosamente
por comités de ética da investigación
que decidiron
que a molestia temporal que algúns
destes suxeitos poderían experimentar nestes estudos
é superada pola importancia deste problema
para entender os procesos da memoria
e o abuso da memoria que esta a ocorrer
nalgúns lugares do mundo.
Ben, para a miña sorpresa,
cando publiquei este traballo e comecei a falar
en contra desta forma particular de psicoterapia,
tiven algúns problemas serios:
hostilidades, principalmente con terapeutas da memoria reprimida,
que se sentiron atacados,
e cos pacientes aos que eles influíran.
Tiven gardas armados nalgunhas charlas
que fun invitada a dar.
Houbo campañas de recolleita de firmas para que eu fose despedida.
Pero probablemente o peor
foi que eu sospeitaba que unha muller
era inocente dos abusos
dos que lle acusaba a súa propia filla, xa adulta.
Ela acusaba a súa nai de abuso sexual
baseada nun recordo reprimido.
E esta filla permitira que a súa historia
fose filmada e presentada en sitios públicos.
Eu sospeitaba desta historia,
así que empecei a investigar,
e, eventualmente, atopei información convincente
de que a nai era inocente.
Publiquei unha exposición do caso,
e pouco tempo despois, a filla
presentou unha demanda.
Aínda que nunca mencionei o seu nome,
ela demandoume por difamación e invasión da intimidade.
E pasei preto de cinco anos
loitando con esta desagradable embrolla,
pero finalmente, todo rematou e puiden realmente
retornar ao meu traballo.
No proceso, con todo, volvinme parte
dunha tendencia perturbadora nos EE.UU.,
na que os científicos eran denunciados
simplemente por falar de temas de gran controversia pública.
Cando regresei ao meu traballo, fíxenme a pregunta:
Se implanto falsos recordos na túa mente,
haberá repercusións?
Afectará iso aos teus pensamentos despois?
Ao teu comportamento futuro?
O noso primeiro estudo implantaba un recordo falso
que de neno enfermaras por comer certos alimentos:
ovos cocidos, cogombros en vinagre, xeado de amorodo...
Atopamos que, unha vez que implantamos estes falsos recordos,
as persoas xa non querían comer estes alimentos
nun pícnic ao aire libre.
Os falsos recordos non son necesariamente malos ou desagradables.
Se implantábamos un recordo agradable, borroso,
que tiña que ver con comida saudable, coma espárragos,
podíamos facer que a xente quixese comer máis espárragos.
Así que, o que estes estudos están a mostrar
é que podes implantar falsos recordos
e lograr repercusións
que afectan ao comportamento moito tempo despois de que o recordo sexa asimilado.
Ben, xunto con esta habilidade
para implantar recordos e controla-lo comportamento,
obviamente veñen algúns asuntos éticos importantes,
como, cando deberiamos usar esta tecnoloxía na mente?
E se deberiamos incluso prohibila?
Os terapeutas non poden, eticamente, implantar falsos recordos
na mente dos seus pacientes,
aínda que iso puidera axudalos,
pero non hai nada que evite que un pai
intente isto co seu adolescente con sobrepeso ou obesidade.
E cando suxerín isto publicamente,
provoquei outra protesta.
"Aí vai esta outra vez. Está a suxerir que os pais mintan aos fillos".
Ola, Papá Noel. (Risas)
Quero dicir, outro xeito de velo é,
que preferirías ter:
un neno obeso, diabético, con menor esperanza de vida,
e tódalas cousas que iso implica,
ou un neno cuns poucos recordos falsos?
Eu sei o que escollería para un dos meus fillos.
Pero, quizais, o meu traballo fíxome distinta da maioría das persoas.
A maioría da xente valora os seus recordos,
sabe que representan a súa identidade,
quen son, de onde veñen.
Eu entendo isto. Síntome tamén así.
Pero sei, polo meu traballo,
canto de mito hai neste tema.
Se aprendín algo destas décadas
de traballo nestes problemas, é isto:
só porque alguén che diga algo
e dígacho con confianza,
só porque o di con todo luxo de detalles,
só porque se expresa con emoción cando o di,
non significa que realmente ocorrese.
Non podemos distinguir os recordos falsos dos verdadeiros con fiabilidade.
Necesitamos unha confirmación independente.
Este descubrimento fíxome máis tolerante
cos erros cotiáns de memoria
que cometen os meus amigos e a miña familia.
Este descubrimento podería ter salvado a Steve Titus,
o home cuxo futuro foi arrebatado
por un recordo falso.
Pero mentres tanto, todos deberíamos ter presente,
faríamos ben en facelo,
que a memoria, como a liberdade,
é algo fráxil.
Grazas. Grazas.
Grazas. (Aplausos)
Moitas grazas. (Aplausos)