Herkese merhaba!
Bazılarınızın bildiği gibi, Daha önceki videolarımda IOTA'yı incelemiştim.
ve her ne kadar videoda sunduğum bilgilerin
tarafsız ve dürüst olduğunu düşünsem de
topluluk tarafından beğenilmediğini görünce şaşırmıştım.
Tam da bu zamanlarda şuan NANO olarak bilinen
Raiblocks adlı bir proje ciddi oranda dikkat çekmeye başladı.
Bu proje dikkatimi çekti, Çünkü, blockchain teknolojosine karşı
riski azaltmak için potansiyel olarak kullanılabilecek olan
DAG (çapraz blok) teknolojisi ilgimi çekmişti. Bunun yanı sıra,
NANO'nun DAG teknolojisini IOTA'da farklı şekilde kullanması da hoşuma gitti.
Dolayısıyla bu videoda, başlıktan da anlayabileceğiniz gibi
NANO'yu inceleyeceğim.
Önceden adının Raiblocks olduğunu az önce kısaca belirtmiştim.
bilmeyenler için resmi olarak marka değişikliği yapıldığını
ve artık tamamen NANO olarak adlandırıldığını belirtmek istedim.
Şimdi biraz projenin tarihçesine inelim.
Colin LeMahieu NANO projesinin kurucusu
ve aynı zamanda baş geliştiricisidir.
Projenin orijinal tanıtım belgelsi (whitepaper) ve ilk beta sürümü
2014 yılının Aralık ayında yayınlandı.
Şaşırtıcı şekilde bu, NANO'nun DAG teknolojisini
kullanmaya başlayan ilk kripto paralardan biri olduğu anlamına geliyor.
Dikkate değer diğer projelerden bazıları Byteball ve IOTA'dır,
ancak bunlara daha sonra değineceğim.
Bu özelliği benim çok dikkatimi çekti, bunun en büyük sebebi
Raiblock, veya NANO'nun sanki birdenbire ortaya çıkmış olduğunu düşünmemdi.
Ve projenin 2014 yılından beri devam ettiğini öğrenince
daha da çok ilgimi çekti.
Proje, başlangıcından sonra,
ağın (network) çevrimiçi olduğu ilk zamanlarda
çok az gelişim gösterdi.
Bunun yanı sıra bazı teknik sorunlarla da karşılaşıldı.
Bir noktada, Colin kişisel sebeplerle
projenin gelişimi ile ilgili çalışmayı bıraktı.
Daha sonra 2016-2017 arasında komünitedeki insanlar
projeyi ileriye taşımak için bir araya gelmeye başladı.
Ve esasında NANO musluğu da bu şekilde ortaya çıktı.
Komünite üyelerinden biri, bu musluk fikrini ortaya attı
çünkü bunun, insanlara en az sorumluluk ile
Raiblocks dağıtmak için iyi bir yol olduğunu düşündüler.
Bu kişi aynı zamanda musluğu yönetmek için gönüllü oldu.
Bu noktada projenin gelişimi yeniden ivme kazandı
ve bu andan itibaren projeye katılan destekçi sayısı her geçen gün arttı.
Tüm bunlar bizi NANO'da gördüğümüz
büyük ivme ve büyümenin yaşandığı günümüze getirdi.
Biraz dağıtımdan bahsedelim.
Diğer birçok projenin aksine,
NANO herhanig bir ICO (ilk coin arzı) yapmadı.
İlk dağıtım, musluk adı verilen
çevrimiçi "mining" mekanizması aracılığı ile yapıldı.
Bu esasen, bir web sayfasında
çözeceğiniz bir Captcha karşılığında, ödül olarak
küçük miktardaki coin almanızdan ibaretti.
Bu tarz musluklar, Kripto para hareketinin başlangıcında oldukça popülerdi.
Bu yöntem insanlara herhangi bir sorumluluk altına girmeden
veya Müşterini Tanı (KYC) gereksinimlerine takılmadan
projelere dahil olma ve bunların bir kısmına sahip olma imkanı tanıdı.
NANO ilk çıktığında önceden "mine" edilmiş ve mevcut tüm "coin"ler başlangıç cüzdanında saklanmıştı.
ve bu başlangıç cüzdanına ait gizli anahtar
anahtarı Colin'de bulunan bir banka kasasında tutuluyordu.
Musluk aracılığı ile dağıtım devam ettikçe
Colin düzenli aralıklarla banka kasasına gidip
gizli anahtarı kasadan alıp, musluğa fon aktarmak için
ilgili cüzdana transfer yapıp,
gizli anahtarı banka kasasına geri koyuyordu.
Musluk mekanizması oldukça fazla sayıda insana ulaşmayı başardı.
Takımın tahminine göre yaklaşık 330.000 hesap musluğa erişim sağladı.
Bu hesapların çoğu Venezuela, Filipinler ve Kore gibi ülkelerde bulunuyordu.
Musluk haklı olarak oldukça popüler oldu ancak
her güzel şey gibi onunda sonu gelmişti.
İnsanların musluktan NANO toplayıp
bunları anında borsalarda satmalarıyla ilgili bir sürü problem ortaya çıktı.
Bunlar borsalarda satış için çok fazla baskı oluşturup fiyatın düşük kalmasına sebep oldu.
Ayrıca musluk defalarca "hack"lenmeye çalışıldı ve bu
NANO geliştiricilerinin, projeye vakit ayırmak yerine
vakitlerinin çoğunu musluğu işler durumda tutmaya ayırmalarına sebep oldu
Ayrıca, Cryptopia, mususluk kullanıcılarının borsa destek birimlerine
karşı kötü davranışları sebebiyle, NANO'yu işlemden kaldırmıştı.
Ancak eninde sonunda Mercatox ve BitGrail'de listelenmeyi başardılar.
Ancak ne yazık ki, musluk ile ilgili olarak
yaşadıkları tüm sorunlar yüzünden
Musluğu erken kapatmaya karar verdiler.
NANO'nun toplam orijinal sirkülasyon adedinin
sadece yaklaşık %39'u şuan piyasada bulunuyor.
Bunu takiben, başlangıç hesap ve cüzdan adresi ile
musluk adresini herkese aleni olarak açıkladılar.
Bu şekilde komünitede tam bir şeffaflık oluşturuldu.
bu adresleri sizin de görebilmeniz için aşağıda açıklamalar bölümüne koyacağım
Projenin başlangıcındaki NANO "coin"lerinin
hiçbiri saklanmamıştır ve şu an sirkülasyonda olan
NANO'nun tamamı toplamda dağıtımı yapılacak olanın tamamıdır.
Teknoloji ile ilgili olarak,
NANO, güvene ihtiyaç duymayan, düşük bekleme süreli üçüncü jenerasyon bir kripto paradır.
ve normal blockchain kullanan diğer birçok kripto paranın aksine
NANO çapraz blok ("block lattice") adı verilen bir yapı kullanmaktadır.
NANO'nun hedefi, kişiler arası hızlı, ücretsiz ve güvene ihtiyaç duymayan işlemler gerçekleştirmektir.
Tam da bu noktada IOTA'dan ayrılıyorlar zira IOTA'nın amacı daha çok makineler arası işlemler.
Takım, esas hedeflerinin, Nesnelerin Internetinden ("IoT") ziyade
mikro-işlemler olduğunu açıkladı, ancak
bunu tamamen göz ardı etmiş değiller ve, talep edilmesi halinde,
olası bir kullanım alanı olarak düşünebilirler.
IOTA videomda, DAG'in, yani Doğrudan Döngüsüz Grafiğin ("Direct Acyclic Graph"),
ne olduğunu açıklamıştım ama tekrar hızlıca özet geçeyim.
Doğrudan ibaresi, yeni işlemlerin önceden gelen işlemleri onaylamasını ifade ediyor.
Döngüsüz ifadesi yapının yuvarlak şeklinde olmadığını ifade ediyor.
ve Grafik ibaresi, çapraz blok yapısının aynı zamanda kayıt defteri ("ledger") olduğunu ifade ediyor.
Bir cüzdan başka bir tanesine bir işlem göndermek istediğinde iki ayrı blok oluşturuyor.
Bloklardan biri göndericinin "blockchain"ine gidiyor
diğeri ise alıcının "blockchain"ine gidiyor
Alıcı taraf çevrimiçi olduğunda
ve alıcının "blockchain"i ağa bağlandığında
cüzdan, gönderilen tutarları kaydedecek ve böylece işlem tamamlanacaktır.
NANO protokolü üzerinden para göndermek, iki farklı işlem oluşturacaktır.
İşlemlerden ilki göndericinin cüzdanından ilgili tutarı düşecek,
ikinci işlem ise ilgili tutarları alıcının cüzdanına ekleyecektir.
Her bir gönderim işlemi, çift ödemeyi engellemek için,
kişinin bir önceki "blok"una atıf yapmak zorundadır.
NANO, Delegated Proof of Stake, veya DPoS sistemi kullanmaktadır.
Bunun ne olduğunu bilmiyorsanız, Crypto 101 videomu izleyebilirsiniz.
Bu videoda mutabakat protokollerini açıkladığımdan biraz daha fikir sahibi olabilirsiniz.
Basitçe, bu sistemde kullanıcılar kendi adlarına oy kullanmaları için
bir temsilci devre ("node") atayabiliyorlar.
Oy kullanma sistemi ağırlık dengesine göre işler.
Buna göre, temsilci devrenin ağırlığı
bu hesapla ilişkili NANO miktarı ile doğrudan bağlantılı olacaktır.
Temsilci devrede ne kadar çok NANO bulunursa oyu o kadar güçlü olacaktır.
Temsilci devrelerin herkese açık bir listesi bulunmakta
ve bu listeyi açıklamalara koyacağım.
Bu noktada belirtmem gerekir ki, NANO yapısı
aynı zamanda, oldukça düşük bir seviyede Proof of Work sistemini de kullanmaktadır.
Bunu anti-spam aracı olarak kullanmaktadırlar.
NANO ağı herhangi bir işlem ücreti gerektirmediğinden
herhangi biri sonsuza kadar ağı "spam" saldırısına maruz bırakabilir.
Proof of Work sisteminin kullanılması ile
her bir blok çok düşük miktarda işleme ihtiyaç duyacaktır.
Bu işlem ile "blok"un oluşturulması beş saniye, onaylanması ise bir mikro-saniye sürer.
Bu sistem, kötü niyetli bir aktörün bir saldırı gerçekleştirebilmesi için
çok yüksek derecede bilgisayar gücü kullanmasını gerektirmekte
bunu yaparken her bir kullanıcıdan çok düşük seviyede bilgisayar gücü istemekte
ve bu şekilde çok daha büyük bir sorunu engellemektedir.
NANO'nun, Mac, Linux ve Windows için masaüstü cüzdanları bulunmaktadır.
Ayrıca bir web cüzdanı da mevcuttur.
Takım kendi Discord sunucularında ve kendi komünitelerinde oldukça aktifti.
Bu video kapsamında gerekli bilgiler için sorduğum sorulara verdikleri cevaplarla bana çok yardımcı oldular
Bunun yanı sıra henüz daha yeni marka değişikliği yaptılar,
Dolayısıyla tüm bunların uzun vadede takımın projeye olan bağlılığını gösterdiğini düşünüyorum.
Tüm bunlar bizi günümüze getiriyor.
An itibariyle NANO'nun piyasa değeri 133 milyon Dolar
ve CoinMarketCap'te 23. sırada bulunuyor.
Daha önceden belirttiğim Marka değişikliğini de göz ardı etmemeli.
Bu değişiklik henüz daha bugün gerçekleşti.
2018 yılındaki Yol Haritalarına bakacak olursak,
bir noktada "lite" cüzdan (daha hızlı bir cüzdan tipi) oluşturmak istiyorlar
Ağın boyutunu küçültmek için ağ üzerinde bir çeşit
zincir budaması yapmak istediklerini de söylediler.
Artılarından bahsedelim.
Takımın oldukça anlayışlı olduğunu söyleyerek başlamak istiyorum.
Herkese ulaşmak oldukça kolaydı
ve Discord sunucularında iletişim seviyesi oldukça yüksek.
Ayrıca projenin başlangıcı ve nasıl başladıkları ile ilgili
oldukça şeffaf ve açık sözlüler ve sorduğum her soruyu ve internette
bulamadığım şeyleri cevaplama konusunda oldukça istekliydiler.
Ayrıca belirtmek istiyorum ki, Takımla ilgili şuana kadar herhangi bir sorun yaşanmadı
ve kripto komünitesini düşününce bu oldukça büyük bir başarı.
Projenin başlangıç şeklini de çok sevdiğimi söylemeliyim.
Bence kullandıkları "musluk" fikri,
insanları, işin içerisinde bir risk olduğunu düşündürtmeden,
projeye dahil etmek ve "coin"leri dağıtmak için çok iyi bir yöntemdi
Benim için bir başka artısı ise gerçekleştirdikler marka değişikliği
bence eski isim olan
Raiblocks, standart bir blockchain kullanmadıkları ve
onun yerine çapraz blok kullandıkları düşünüldüğünde
biraz hatalıydı.
Bunun yanı sıra bazı rakiplerinin aksine
işlemleri yöneten veya ağı koruyan
herhangi bir merkezi otoritesi yok.
Yani bu tamamen "merkezsiz" bir kripto paradır.
Eksilerine gelecek olursak;
Aslında marka değişikliği yapmaları gerektiğini söyleyerek başlayacaktım ama bunu zaten yaptılar.
Ve her ne kadar musluk fikrini sevmiş olsam da,
bu "coin"in önceden "mine" edilmiş olduğu gerçeğini değiştirmiyor.
Bunu IOTA videomda da belirtmiştim, dolayısıyla burada da söylemem gerekiyor.
DAG teknolojisi, blockchain teknolojisi kadar test edilmiş durumda değil.
Dolayısıyla bu teknolojinin Bitcoin boyutundaki işlemlere ulaşması halinde
ağın hızı veya verimliliğinin etkilenip etkilenmeyeceğini
henüz bilmiyoruz.
Bir başka sorun ise teorik olarak, eğer bir saldırgan milyonlarca NANO alırsa
bir oy saldırısı gerçekleştirebilir.
NANO bunun bir zayıflık ve olası bir sorun olduğunu farkında
ancak bunu çok büyük bir tehlike olarak görmüyorlar
çünkü bunun için herhangi bir saldırganın inanılmaz fazla sayıda
ve yüksek meblağda NANO satın alması gerekiyor.
Sonuç olarak, eğer
blockchaine karşı riski azaltmak için DAG teknolojisi ile ilgileniyorsanız
ve IOTA'yı pek beğenmediyseniz, NANO sizin için doğru adres olabilir.
Her zamanki sorumluluk reddi bu video ve diğer tüm videolarım için de geçerli.
Lütfen benim fikirlerimi alım satım tavsiyesi olarak görmeyin
ve eğer herhangi bir yatırım yapacaksanız lütfen kendi araştırmanızı yapın.
Her zamanki gibi videomu izlemeye geldiğiniz için teşekkür ederim.
Bana katılmıyorsanız ve nedenini belirtmek isterseniz
Discord'uma katılmaktan çekinmeyin
Biz oldukça sık olarak Discord'a giriyoruz.
Ayrıca bu videoların podcast versiyonlarını da yapmaya başladım.
Doğal olarak bunlar sadece sesten oluşuyor
Bunları Patreon hesabıma yüklüyorum ve destekçiler oradan erişebilir.
Eğer ilgilenirseniz, Patreon hesabımın linkini de açıklamalara ekleyeceğim.
Ziyaret ettiğiniz ve izlediğiniz için tekrar teşekkürler
ve yakında tekrar görüşmek üzere.