Sadece 17. yuzyil hakkinda konusmaya baslayacagim.
Umarim hickimse konusmaya bu sekilde baslamami hakaret olarak algilamaz.
Ben -- sizinde bildiginiz gibi, PCR'i icat ettikten sonra
Benim bir nevi degisiklige ihtiyacim vardi.
Ve La Jolla kentine tasindim ve sorf yapmayi ogrendim.
Ve uzun bir sure icin orada, sahilde, yasamaya basladim.
Ve sorf yapanlar disarida
dalgalar icin beklerken,
daha once orada bulunmadiysaniz, muhtemelen bekleyenlerin ne yaptiklarini merak edersiniz.
Tahmin edersiniz, bazen siz bir dalganin gelmesi icin beklerken
10-15 dakikalik araliklar olur.
Onlar (sorf yapanlar) genellikle 17. yuzyil hakkinda konusurlar.
Bilirsiniz, onlar dunyada gercekten kotu darbeler alirlar.
Insanlar, onlarin bir nevi kultursuz kimseler olduklarini dusunurler.
Bir gun, bir kimse bana oneride bulundu, ben bu kitabi okudum.
Kitabin adi --
kitabin adi "Hava Pompasi,"
ya da "Dev Gemi ve Hava Pompasi" gibi bir seydi.
17. yuzyil hakkinda garip bir kitapti.
Ve birşeyler hakkında düşünmenin tek doğal yolunun
Benim dusunce yolumun (koklerinin)
kökleri üzerine düşünmek olduğunun farkına vardım.
Bu -- Bilirsiniz, Ben birşeyler hakkında bu yolla düşünmek için doğmuşum
ve her zaman kucuk bir bilim adami gibi oldum.
Ve bir seyi ortaya cikarmak (kesif) icin gittigimde,
Bilimsel yontemleri kullanırdım.
Bilirsiniz, bana ilk kez nasıl bilim
yapmam gerektiğini anlattıklarında hiç şaşırmadım.
Çünkü sadece zevk için ya da öylesine zaten (bilim) yapıyordum.
Fakat olmadi --
350 yıl önce icat edilmiş şeylerin
icat edilmesi gerektigini
hiç göremedim
Bilirsiniz,
Ingiltere Almanya, ve Italya yaklaşık
herbiri ayni zamanda.
Ve bu hikayeyi
gerçekten büyüleyici buluyorum
Bu sebeple hakkinda biraz konusacagim,
tam olarak bir bilim adamının yapması gerenler nelerdir.
Bilirsiniz
İlk 17. yuzyilin baslarinda
Charles'ın kafası kesildi.
ve Ingilizler Cromwell'i kurdu
ve simdilerdeki cumhuriyetçilere benzemeyen
bir grup cumhuriyetçiyi yarattı.
Onlar hukumeti degistirdiler, ve bu ise yaramadi.
Ve
Charles II, ogul,
sonunda Ingiliz tahtina geri yerlestirilmisti.
O gercek anlamda gergindi, cunku babasi,
bilirsiniz, Ingilterenin Krali oldugu icin kafasi kesilmisti
Ve bar ve benzeri yerlerde
süregelen konusmalar nedeniyle gergindi
bar ve benzeri yerlerde ki (konusmalar)
zamanla dönüşüyordu
bu aslında... inanilmasi guc belki
fakat 17. yuzyilda Ingilteredeki insanlar
bar ve benzeri yerlerde
felsefe ve benzeri konularda konuşuyorlardı.
Televizyon ekranlari yoktu,
ve izleyecek futbol maclari yoktu.
Ve onların sinirlenmeleri gerçekti,
İnsanlar birdenbire caddelere akar ve kavgalar yaparlardı
Mesela Robert Boyle
vakum pompası adında bir alet
geliştirdi mi geliştirmedi mi diye.
Simdi, Boyle Charles II nin bir arkadasiydi
Hafta sonlarinda hristiyan (dindar) bir adamdi
fakat hafta ici bilim adamiydi
(gülüşmeler)
O zamanlar bu
bir nevi, bilirsiniz, yani, bilirsiniz
eger bunu yaptiysan -- o bu kucuk aleti gelistirdiysen
bisiklet pompasi gibi bir sey ama
isleyisi tam tersi, hava basmak yerine içerideki havayı tümüyle emebilen...
cam fanusun ne oldugunu bilir misiniz? Onun gibi bir sey,
kaldırıp indirirsiniz, dışı mühürlüdür
ve icini gerebilirsiniz
yani siz iceride neler olup bittigini gorebilirsiniz.
Fakat onun yapmaya calistigi sey butun havayi disariya pompalayabilmekti,
ve aynı zamanda icinde neler olacagini gormekti.
Yani, oncelikle -- Bana kalirsa onun yaptigi ilk deney
iceriye bir kus koymak olmalı.
ve 17. yuzyildaki insanlar,
onların gerçekleri anlama yöntemleri bizimkinden farklıydı
Bilirsiniz,
bir amaç dahilince
onlarca molekülü solurusuz, vesaire.
Yani, balik su hakkinda cok fazla bilgi sahibi degildir,
ve insanlar da hava hakkinda cok fazla bigi sahibi degillerdi.
Bunları onu kesfe basladi.
Bir nokta, oraya bir kus koydu, ve butun havayi disari pompaladi,
ve kus oldu. Ve o "hmmm..." dedi
O -- yaptigi eylemi gelistirmek olarak adlandirdi --
o cihazı ilk anda vakum pompasi olarak adlandirmadilar.
Simdi siz onu vakum pompasi olarak adlandiriyorsunuz; onu vakum olarak adlandirmisti
Degil mi? Ve aniden,
Yerli din adamlariyla basi belaya girdi
Vakum yapamazsin dediler.
Ah - uh --
(gülüşmeler)
Aristo "doğa tek olana karşıdır" demiştir.
Bence burada bir çeviri eksikliği olabilir.
fakat otoritelerce bu şekilde kabul edilmiş.
Ve Boyle demiş ki; evet, kahretsin
bunu hep yapıyorum
Demek istediğim şu ki; kuşu öldüren
şeyi vakum olarak adlandırıyorum.
Din adamları dediler ki,
eğer tanrı senin vakum yapmanı isteseydi...
bilirsiniz tanrı her yerdedir.
bu onların temel kuralıdır, tanrı heryerde.
ve vakum, bilirsiniz, vakumda hiçbirşey yoktur.
ve hiçbirşey yoksa, tanrı da yoktur.
Bu sebepten, kilise Boyle'ye vakum yapamazsın dedi.
Boyle bunun zırva olduğunu
"tanrısız" demek isteyenin onlar olduğunu
siz bilirsiniz
bu benim işim değil, bunlar beni ilgilendirmez.
ben haftasonları dindarım.
ve yapmayı sevdiğim şey olan biteni anlamaya çalışmak.
bir bölmeden herşeyi çıkarınca ne olduğunu görmek gibi.
ve Boyle bunun gibi şirin deneylerini yapmaya devam etti.
Tıpkı, kendi kendine dönebilmesi için hafifçe sabitlenmiş
pervane gibi küçük tekerlek
ile yaptığı deney gibi.
Başka bir pervaneyi karşına getirdi
yaptığı şey...
şey, bana kalsa bunu bir çeşit lastik bant ile yapardım.
ve yaptığı geçmeli oyuncak setlerindeki bir fan kullanmış.
Tam olarak ne yaptığını çizimlerinden biliyorum.
Önceden hazırlanmış vakum ortamında
karşılıklı duran iki pervaneden oluşan bir sistem kurdu.
Ve ortamda hava olmadığı için
biri döndürüldüğünde ikinci pervanenin bundan etkilenmemesini beklersiniz değil mi?
Fakat birşeyler eksikti. Bilirsiniz
birilerinin bu etkiyi görmek için bu deneyi yapmış olması gariptir
ama o zamanlar işler böyle yürüyormuş.
Ve hatta bu konularda, yani...bilirsiniz kahve dükkanlarında ve içkili mekanlarda
büyük tartışmalar yaşanıyormuş.
Ve Charles
bu durumdan rahatsız olmaya başlamış.
2. Charles bu konuların, insanlar, bilirsiniz
çok şey olmadan konuşabileceği
bir yer yapalım dedi.
İnsanların bana tekrar sinir olmasını istemiyorum ve
Çünkü ne zaman din ve bilim ve benzeri şeyler
hakkında konuşmaya başlasalar
babasıyla başları derde giriyordu.
ve sonra
Charles ben parayı koyarım dedi
beyler siz binayı ayarlayın.
Böylece bu binada buluşabiliriz
ama binada din konuşulmayacak.
Boyle bu fikre onay verdi.
Tamam, dedi. Toplantılara başlayalım.
Bilim adına konuşmak isteyen kim varsa...
o zamanlar Isaac Newton yeni yeni ilginç fikirlerle
ortaya çıkıyordu.
Yeterince iyi giyinerek Royal Society üyesi olabiliyordunuz ve
bu toplulukta her çeşit insan vardı.
Bir TED konferansı değildi tabii
Tek kritier bir beyefendi gibi
görünmeyi başarmaktı. Böylece katılabilirdiniz.
Üyelik falan da istemiyordu.
Birisi gelip size birşeyler anlatacak olduğunda
ya da bir deney yapmak istediğinde
deney, o zamanlar için yeni bir kelime sayılır
bir bilimsel prensibi katılamak istese,
herkesin görebilmesi için sahneye çıkar,
böylece herkes....
burası önemli
orada, örneğin kesin yargılarla
konuşmamalısınız
ve tanrı algısı işin içinden çıkmış olur.
Gerçeğin doğal halinin bir önemi yoktu.
Kesin yargılarla asla konuşamazsınız.
Hiçbirşey konuşamazsınız.
görselleştiremeyeceğiniz hiçbir şeyi konuşamazsınız.
Eğer herkes gördüyse, işte bu makina da böyle çalışıyor diyebilirdiniz.
işte burada böyle yapıyoruz, ve bunlar oluyor.
Ve anlatıklarınız herkesçe görülür ise sorun yok.
Genelleyecek olursak,
eminim bunu yaptığınızda
bunlar oluyor diyebiliyorsak,
Kurallar koymaya başlıyoruz.
Eğer vakum oluşturduğunuzda
bir tekerin diğerini döndürmediğini bulursanız
ve aradaki bağıntı kesinse,
etkinin sorumlusu vakumdan önce orada ne varsa odur, gibi birşey.
Vakumda mum yanmaz.
belki muhtemelen kıvılcımda oluşmaz.
Oluşur mu? evet kıvılcım oluşur
fakat onlar bunu bilmiyordu.
onlarda kıvılcım yoktu, ama onlar
(gülüşmeler)
Kurallar koyabilirsin ama sadece
gösterebileceğin öğelerle ilgili.
ve gösterim görsel olmalı
eğer sahnede deney yapıp
insanların görebileceği değil de duyabileceği şeyler yaparsanız, sizi ucube sanarlar.
Demek istediğim gerçeklik görseldir.
Bu çok açık bir kural değildi.
fakat eminim bu uygulanıyordu. Eğer insanlar sizi görmez de
sadece sesinizi duyarsa, sizi muhtemelen orada olmayan
birisi sanacaktır.
Genel olarak sadece
deneyini yaptığınız ve orada olan
şeyler hakkında konuşabilirdiniz.
Yerel filozof Thomas Hobbes'un ne
dediğinin hiç önemi yoktu çünkü
bilirsiniz
temel sebeplerle ilgili konuşmazdınız.
17. yy nin ortalarında
burada olanlar
bilim ve deney adına yapılanlarla
ilgilenmeye başladım
olanlar amacını aşmaya başlamıştı
çünkü tıpkı şu an burada olduğu gibi
muhteşem şeyler konuşuluyordu.
Bilimin güvenlik kilidi
teoloji, felsefe ve
aslında tam olarak bilim olmayan
matematiktir.
Deneysel bilim hep bu olgularla çevrelenmiştir.
Matematiksel kısım ve
deneysel kısım
bilimi felsefeden ayırıyordu.
ve...yaşananlar...
hiç geriye bakmadık.
O zamandan bu yana işler yolunda.
Demek istediğim teknolojinin ilerlemesini engelleyen
neyse, ortadan kaldırılmış oldu.
Bence bu odadaki herkes...
yani bundan sadece 350 yıl önceydi.
Unutmayın bu kısa bir süredir.
300 000 yıl öncesine bakarsak
burdaki herkesin atasının
Afrika'dan çıkıp sola dönenler olduğunu görürürüz.
Afrikadan çıkıp sağa dönenler
şimdi japonca çeviriyi dinliyordur.
Fakat bunlar 350 yıla
kıyasla
çok uzun zaman önceydi.
Fakat bu son 350 yılda
işler çok değişti.
Muhtemelen buradaki herkes
özellikle yanında çantası olanlar
kiminizin çantası yok
Eğer 350 yıl önce çantanızdakilerin
varlığı bilinseydi,
krallar onlara
sahip olmak için
savaşlar açarlardı.
Yani uydular olmadan
bir GPS aletine sahip olmanın ne önemi var diye düşünebilirsiniz
ne de olsa pek de işe yaramaz.
Fakat eğer GPS sistemi
17.yy'da olsaydı
krallar ordularını toplayıp
savaşa girdiklerini görürdünüz. Eğer birinin ......
(dinleyici: oyuncak ayı, oyuncak ayı)
Evet, eğer bir oyuncak ayı için de yaparlardı.
Fakat...hepimizin sahip olduğu şeyler var.
Demek istediğim bugün bireylerin sahip oldukları
için o zaman krallar savaşa gidebilirdi.
Ve sadece 350 yıl öncesi.
Herkes değil
Sadece önemli insanlar
sizin bugün hayatlarını okuduğunuz kişiler
bugüne gerçekten etkisi olmuş kişiler.
Demek istediğim...
bu çeşit şeyler, bunların hepsi
tüm yapmak istediklerimiz
bir ayrıma gelmişti
Küçüklüğümde
bu fikir ile tanıştım
bişeyi bilmek istediğinizde
bilirsinizi yaşlı babam pek ortalıkta olmazdı ve
annem de bilimden pek anlamazdı
fakat bir konuda bilgi sahibi olmak isterdim
ve bilirsiniz...yapılması gereken şey deneydi.
Bilime karşı doğal
bir ilgi geliştirdim
deney düzenekleri kurdum. Bu konunun herkes için böyle olduğunu düşünmüştüm.
Herkesin beyni böyle çalışır sanmıştım.
İşin aslı böyle değil. Birçok kişi
Yani, ben geçen akşam yemeğinde
post-modernisim hakkında konuşurken
başımı derde soktum.
Bunu istemedim... Nerede şu hamın?
Dinleyici: Burada
(Gülüşmeler)
Bunun bir tartışma değil
hoş bir fikir alışverişi olduğunu düşünmüştüm.
Bunu kişisel algılamadım ama...
Ben sadece... Safça şöyle düşündüm,
beni 17 yy hakkında düşünmeye iten sörf olayı sonrasında
insanların gerçekliği, gördükleri, duydukları,
ya da hissettikleri ile farkettiklerini anladım
Bu insanların düşünüş tarzı
Küçüklüğmde...
Mesela, şunu dinleyin...
Fort Sill, Oklahoma'dan küçük bir kitap almıştım.
George Dyson'ın babasının nükleer patlama
tasarladığı zamanlardı,
nükleer patlamalar ve roketler hakkında düşünürdü.
Ben de kendi roketlerimi yapmayı düşünürdüm.
Küçük kurbağaların
hep uzay özlemi çektiğini
biliyordum
(gülüşmeler)
4 fit yüksekliğinde Roketimi birkaç mil
uzağa gönderebilecek
bir tahrik sistemi
bulmaya çalışıyordum.
Yani bu benim hedefimdi.
Görüş alanından çıkacak kadar uçsun, daha sonra paraşüt ile
içinde kurbağa ile geri dönsün.
Ve ben... ben...
Füze rampası olan Fort Sill'den
bir kitap aldım.
Amatör roket klübüne yolladım
ve
dedim ki
potasyum perklorit ile şekeri asla karıştırmayın.
(gülüşmeler)
Bilirsiniz,
bu tam bir liderlik örneği.
(gülüşmeler)
Bunu duyunca, bakalım dedikleri oluyor mu dersiniz
hadi biraz potasyum klorit ver şeker, perklorit ve şeker karıştırıp
bakalım yapmamamı istedikleri nedir acaba dersiniz,
neler olacak, nasıl çalışacak.
O zamanlar annemin
arka bahçede yaptıklarımı
üst kattan ütü yaparak,
gözetlediği
gibi şahit olmadık.
Annem bize göz kulak olur,
eğer orada duman tüterken görürse
pencereden çıkıp, gözünüzü çıkarmayın
diye bizi azarlardı.
Yani bu başımıza gelebilecek en kötü şeydi.
Ben de o zamanlar , gözümü çıkarmadığım
sürece yaptıklarımın
sorun olmayacağını düşünürdüm.
Tamam, dikkatli şekilde yapacağım, ama yapacağım.
Eğer birşey yasaklı ise
onu garajınızın arkasında yapardınız.
(gülüşmeler)
Eczaneye gittim
ve bir miktar potasyum perklorit almaya çalıştım
o zamanlar bir çocuğun eczaneye gidip
kimyasallar almaya çalışması mantıksız gelmezdi.
Şimdilerde bu imkansız.
ve sonra...
(gülüşmeler)
Fakat dükkanda yoktu
ben de ne çeşit potasyumlarınız ve tuzlarınız var diye sordum.
adamın potasyum nitratı vardı.
O herneyse aynı işi görebilir dedim.
Roketlerle ilgili birşey olduğuna emindim, olmazsa manualde adı geçmezdi.
sonra bazı deneyler yaptım.
Potasyum ve şekerin
küçük ölçekleriyle işe başladım
evde hazır olanlarla
farklı miktarları karıştırdım ve
ateşlenecek mi diye gözlemledim.
Karıştırınca neler olduğunu merak ediyordum.
Sonunda yandı
yavaşça yandı ve daha önce yaptığım
içinde sülfür olan roket yakıtlarına göre
hoş bir koku çıktı.
Yanmış şeker gibi koktu.
Sonra eritmeyi denedim ve erittim.
Kahverengi bir şurup oluştu.
soğuduğunda tuğla gibi sert bir madde idi.
bunu ateşlediğinde ise
yarasa gibi uçuşuyordu.
Yani bu kurumuş parça ateşlendiğinde
bahçenin içinde oraya buraya uçuşup dans ediyordu.
İşte dedim,
kurbağayı gitmek istediği yere götürecek şey.
(gülüşmeler)
Ve geliştirmeye başladım.
George'nin babası baya yardım etti. O arada kardeşim doğdu.
Fakat ben... yaklaşık....
altı ayımı aldı diyebilirim.
Sonunda taşlar yerine oturdu.
Yakıt hazır olduktan sonra bile,
roketin uçmasını sağlayacak
onlarca ayrıntı vardır.
Fakat bunları yapabilmek için
deneyler yapar ve
sonuçları bir kenara yazarsınız
yani, bilirsiniz, gözlemler yaparsınız
Ve yavaş yavaş,
olayları anlamanızı sağlayan bir teori gelişir
Ben de kuralları izledim.
Kuralların olduğunu bilmiyorum fakat
sanırım doğuştan bilim adamıydım
ya da 17.yy a gönderilmiştim, herneyse.
Fakat sonunda yaptık,
kurbağayı gökyüzüne gönderip,
canlı olarak geri getirme işini
tekrarlanabilir olarak yapan bir cihaz geliştirdik.
Ve biz...
gerçekten hiç korkmamıştık.
Aslında korkmalıydık, çünkü çok fazla duman
ve ses vardı.
ve gerçekten çok güçlüydü.
Arada bir patlamalar oldu.
ama yine de kaygılanmadık.
Bilirsiniz
gezegeni yok edecek patlama değildi.
Korkmamız gerektiği konusunda
10 farklı senaryo vardı...
Bu arada
bunu yapmamalıyız diye
düşünebilirdik
yani yetkililerden
izin almak daha iyi olabilir gibi geliyordu
fakat eğer bunu bekleseydik
kurbağa eceliyle ölebilirdi.
Bu hikayeyi bugün anlatmamın nedeni,
bana çıkmadan önce kişisel birşeyler anlat dediler...
karımla tanıştığımız ilk günü anlatacaktım
ama o da fazla kişisel olmaz mıydı?
ben de o kadar da kişisel olmayan bu hikayeyi buldum.
Fakat bu...benim bilim dediğim işlem,
bir fikir ile yola çıktığınızda
...yerine, bildiğiniz tüm otoriterlerde
kaydı var mı diye ararsınız.
ben...bazen bunu ben de yapıyorum
eğer bir makale yazacaksam,
daha önce üzerinde çalışılmış diye anlamaya çalışıyorum.
Fakat gerçekte bir fikriniz olduğunda
bir gece aklınıza
iki oligonükleotit ile DNA çoğaltabilirim diye bir fikir gelirse
ve böylece DNA nın küçük bir bölümünün onlarca kopyasını yapabilirim
evime doğru 20 dakikalık
sürüşüm esnasında sadece gitmek yerine
bunları düşünüyorum. Bunları etrafımdakilerle konuşuyorum
eğer moleküler biyolog arkadaşlarımı dinleseydim,
bu fikri çoktan terkederdim.
Bir otoriteye bu iş olur mu
olmaz mı diye sorsam
cevap muhtemelen, olmaz, olurdu.
Çünkü sonuçlar o kadar etkileyici idi ki,
eğer doğruluğu kesinleşirse, herkesin moleküler biyoloji konusunda düşünme tarzını kökten değiştirebilirdi.
Kimse bir kimyacının ortalıkta dolaşıp
diğerlerini dürtükleyip bildiklerini değiştirmesini istemez.
Otorite size her zaman...
Her zaman doğru yanıtı alamazsınız, anlatabildim mi?
Fakat eminim ki,
laba girip kendi deneyinizi yaparsanız, siz otorite olursunuz,
ve çalışıp çalışmadığını bilirsiniz.
Çünkü hemen oracıkta
deney tüpünün içinde olanlar,
ve burada jelin üzerinde bant şeklinde birikenler
bunların DNA olduğunu biliyorum, ve onları çoğaltmak istedim,
ve işte! Oldu, çalıştı.
Bilirsiniz, işte bilim böyle yapılır.
Ve kendinize, bunu nasıl daha iyi yaparım diye sorarsınız.
Ve hep daha iyi yapmanın bir yolunu bulurusunuz.
Deney yaparken, tıpkı sahenede yapmak gibi
her zaman size sağlanmış,
doğrular üzerinden hareket edersiniz.
Ve hiç hile yapamazsınız. Kastetiğim,
eğer deneyiniz gerçekten çalışıyorsa,
en dürüst halinizle yapmalısınız.
Yani, sonuçları uydurup,
diğer deneyleri bu sonuçlar üzerinden yapamazsınız.
Yani dürüst olmalısınız.
Ben temel olarak dürüstüm.
Pek iyi bir hafızam yok, o yüzden sahtekarlık başımı hep belaya sokar.
Yani doğal bir dürüst ve
doğal bir meraklı olarak
bu tarz bilim yapmaya mecburdum.
şimdi, bakalım....
5 dakikam daha var, değil mi?
Tamam, bütün bilimadamları böyle değildir.
bilirsiniz... onlardan çok var...
(gülüşmeler)
Çok var...ve Isaac Newton'dan
beridir çokça oluyor.
2. Dünya Savaşında
öncesinde
ve eminim sonrasında
devletler, bilimadamlarının deney tüplerine
fildişi kulelerini sığdıran
sahne soytarıları olmadığını farketmeye başladı.
Bildiğiniz gibi, 2. Dünya Savaşını
bilimadamları yaptı denebilir.
Herşeyi hızlandırdılar.
Karşıdakini indirmek için daha büyük silahlar yaptılar.
Görev başında yığılıp kalmasınlar diye
pilotlara verilecek ilaçlar yaptılar.
Bütün bunlar ve... sonunda herşeyi bitirecek
dev bir bomba, öyle değil mi?
Herkes bir adım geriye çekilip, evet,
bu lanet şeye yatırım yapmalıyız dedi
çünkü orada çalışan herkes
en azından orduda daha iyi bir pozisyona geçecekti,
ya da daha iyi ekonomik koşullara sahip olacaktı.
Ve bu duruma dahil oldular,
sanayi bilim işbirliği sağlanmış oldu.
Ve o noktada para için
bu işi yapan onlarca bilimadamı
ortaya çıktı, çünkü bir anda ulaşılır hale gelmişti.
Ve onlar uzaya kurbağa gönderme peşinde
olan meraklı çocuklar değillerdi.
Onlar bu işte iyi para var diyerek, bilirsiniz,
tıp okuyan insanlardı. Sonradan hep iş hayatına atıldılar.
Demek istediğim insanlar liselere gelip,
zengin olmak mı istiyorsun, o zaman bilimadamı ol diyordu. Artık öyle değil.
Zengin olmak istiyorsan, iş adamı olursun.
Fakat birçok kişi bunu para, güç ve seyahat için yapıyor.
Bu seyahatın kolay olduğu zamandaydı.
Bu insanlar düşünmeden...
Onlar...
Her zaman size doğruyu söylemiyorlar.
Bunun kontratları ile alakası yok,
size doğru söylemek,
onların avantajına olduğununda bunu yapıyorlar.
Ve insanlar... yani
Hükümetlerarası İklim Değişikliği Paneli
komitesi üyesi gibi insanlar.
Bu adamlar, gezegenin zamanla ısındığını
nasıl kanıtlayacaklarını konuştukları
büyük toplantılar yapıyorlar.
Bu birçok kişinin algılarına aykırıdır.
Yani bir süre
sıcaklığı ölçersiniz
sanırım 50-60 yıldır sıcaklıklar
düzgünce ölçülüyor
bundan daha uzun zamandır ölçülüyor ama
güvenilir kısımları kullanmakta yarar var.
ve 50 60 yıldır ölçülen kısım pek de
yukarı gitmedi.
Ortalama sıcaklıklar
belki birazcık artmıştır,
bu da hava istasyonlarının ölçtüğü
gece sıcaklıklarından ötürü.
Buna da şöyle bir açıklama getirebilir.
Hava istasyonların eskiden hep şehir dışında kuruldu.
havaalanları eskiden neredeydi, şimdi nerede,
şehir oraya taştı, ve tüm çevresi beton,
buna şehir silüeti etkisi deniyor.
Bütün aklı başında adamlar
ölçüm yaparken, bu etkiden
korunmak gerektiğini bilir.
Ve, gün boyu ısınan binalar
geceleri de bir süre
sıcak kalmaya devam eder.
Ve sıcaklıklar bir miktar yukarı çıkmış olabilir.
Böyle olmalı. Bunu ortaya ilk atan adam
yani bu fikirle ilk ortaya çıkan kişi
kendimizi kızartacağımızı düşündü,
aslında tam olarak öyle düşünmedi.
O kişi Sven Arrhenius, bir İsveçli ve dedi ki,
eğer atmosferdeki CO2 oranını
1900 olduğunu düşündüğü oranın, iki katına çıkarırsanız
ortalama sıcaklık 5.5 derece artabilir. Bunu hesaplamıştı.
O dünyayı içinde bir şey olmayan
tamamen izole edilmiş bir ortam gibi
düşünmüştü.
Sadece enerji girişi ve çıkışı var şeklinde.
Ve teorisi ile ortaya çıktı.
Ve bu dedi ki bu çok hoş,
çünkü bu İsveç için daha uzun bir tarım sezonu demek.
Bu fikri sörfçüler de sevdi,
çünkü okyanuslar bazen gerçekten
çok soğuk olabiliyordu.
Sonradan birçok insan
bunun kötü de olabileceğini düşündü.
Fakat kimse bunu gerçekten kanıtlayamadı öyle değil mi?
Yani bunu muhteşem internetinizle
NASA nın ya da ve ya metoroloji bürosunun
ortalama sıcaklık
kayıtlarına bakarak kontrol edebilrisiniz.
Kendiniz bakacaksınız ve ne göreceksiniz, biliyor musunuz?
sadece gece sıcaklıklarının, dünya yüzeyinde
birazcık arttığını göreceksiniz.
Ve bunun gündüz sıcaklıklarıyla ortalamasını aldığınızda
ortalama sıcaklığın yüzyıl içinde 0.7 derece artığını görürsünüz.
Gerçek olan,
sadece gece sıcaklıklarının artmasıydı.
Böylece... Arrhenius'un toerisi...
ve bütün global ısınmacılar
eğer bu sera etkisi ise gündüz sıcaklıkları da artmalı
diye düşünmelilerdi.
İnsanlar isimleri olan şeyleri seviyor.
Ve kafalarında canlandırıyorlar,
bilirsiniz, insanlar
gerçek kanıtlar hakkında heycanlanmazlar.
örneğin 1990larda
tropik dolaşımın güçlenmesine
kanıt olabilecek gerçeklerle heycanlanmazlar.
Bu şubat yayınlanan bir makalede
muhtemelen henüz duymadınız.
"Tropik Yayılımsal Enerji Bütçesindeki
On Yıllık Büyük Değişkenlikler"
Pardon, Bu makale NASA tarafından ve
Columbia, Viliki ve Princtendaki
bir grup bilim adamı tarafından basıldı.
Şubat'ın birinde
Science Magazine'de 2 makale yayınlandı.
İkisinin de kapanış paragrafındaki ortak fikir
editöründe katıldığı gibi
bu yazıların içeriği
kısaca
küresel ısınmanın
tamamen yanlış olduğu yönünde.
Yani bu adamlar
NASA'nın uzun zamandır söylediği gibi
diyolarki atmosferin ortalama sıcaklıkları artmıyor.
Bu işi uydular kullanarak, 20 senedir çok dikkatli
şekilde yapıyoruz ve sıcaklıklar artmıyor.
Bu yazılardaki çok daha vurucu bilgi
onların yayılım dediği...
çok ayrıntıya girmeyeceğim çünkü konu baya karışık.
Aslında karışık olmasının nedeni seçtikleri kelimeler
Birisi çıkıp şöyle anlatmalı,
güneş belli bir miktar enerji üretiyor,
ne kadarının
dünya üzerine düştüğünü biliyoruz, ve bir kısmını geri yansıtıyor.
Isındığında
daha kırmızı bir ışıma yapıyor, yani kızıl ötesi,
yani ısınan şey daha çok kızıl ötesi ışıma yapar,
Bu küresel ısınma olayı
saçmalık, cidden
Eğer...eğer gerçekten atmosferde çok fazla CO2 olsa
ve kaçmaya çalışsan ısı tutulur ve
dışarı çıkmaz. Fakat güneşten gelen ısı
çoğunlukla 350 nanometre merkezli ışıma
CO2 den geçip giriyor.
Ve ısınmaya devam ediyor ama hiç ısı kaybetmiyorsun.
Bu adamlar hepsini ölçtüler.
Yani bu konularda konuşabilirsin,
uzun raporlar yazıp, hükümetden ödenek alabilirsin,
fakat bunlar.. ölçüldü,
son 10 yıl içerisinde...
bu sebeple 10 yıllık diyolar...
enerji, onların deyimiyle
"dengesizlik"
beklenenin çok üstünde.
Dengesizliğin miktarı
yani gelen ve giden ısı arasındaki fark
CO2 nin iki katına çıktığında oluşmalıydı,
bu CO2 seviyesine yakın bile değiliz.
Bunu 2025 de yapsaydık,
yani CO2 miktarı gerçekten 1900 lerin iki katı olsaydı,
bu eneji bütçesini büyütebilir denirdi,
yani, başka deyişle,
santimetre kare başına 1 watt fazla
gelen, giden enerji farkı olurdu.
Ve gezegen bu durumda ısınmalı.
Bu çalışmada... iki farklı takım tarafından
yapılan iki çalışmada...
1998 den 1999 a
metrekarede 5.5 watt
artış hesapladılar,
ama gezegen ısınmadı.
Yani teori çöktü, bitti.
Makaleler geri çağrılıp,
isimleri küresel ısınma fiyaskosu şeklinde değiştirilmeli.
Bu konuda endişeliler ve
makalelerinde çok korunaklı neticelere yer veriyorlar
çünkü korkmuş kişilerden aldıkları
çokça para ile
büyük laboratuvarlardan konuşuyorlar.
Şöyle deseler, biliyor musunuz
artık küresel ısınma diye bir problem yok.
biliyorsunuz, parayı onlar veriyor.
Böyle bir önermeyle gelseniz ve
kürüesel ısınma aslında hiç olmadı deseniz...
Eğer..eğer bunu....eğer bunu gerçekten demiş olsalar,
ben çıkıyorum.
(gülüşmeler)
Ben de ayağa kalkacağım.
(gülüşmeler)
(alkışlar)
Bunu söylemeliler.
Çok dikkatli olmaları gerek.
Bana kalırsa rahat olabilirsiniz,
çünkü Science editörü, bir aptal değil.
ve oldukça profesyoneller.
Gerçekten profesyoneller olanlar,
son satırda aynı sonuca ulaşıyorlar
Ön gördüğümüz küresel dolaşım modeli
ve buna bağlı dünyanın ısınması
tamamen yanlış,
büyük bir oranda yanlış.
Az bir farkla değil.
Kimsenin bilmediği bir mekanizmayı gördüler
fakat bunın ısınmaya yol açtığı
gibi yanlış bir yorum getirdiler,
çünkü ısı içeri giriyor ama ısınmaya neden olmuyor.
Gezegen baya muhteşem birşey,
büyük ve korkunç, ve büyük ve muhteşem
ve bizim hiç bilmediğimiz onlarca şey yapıyor.
Yani bunları biraraya getirmemdeki sebep,
İşte, bilim yapma şekli budur,
bazen bilim başka sebeplerden ve sadece meraktan yapılır.
Küresel ısınma gibi birçok konu var
bilirsiniz, ozon deliği ve
birçok toplumsal bilim konusu
eğer onlarla ilgileniyorsanız,
"Tropik Yayılımsal Enerji Bütçesindeki On Yıllık Büyük Değişkenlikler"
gibi makaleler okumalısınız
ve onların ne demek istediğini anlamalısınız
eğer sadece birilerini dinlerseniz,
sizi hipnotize edip, bundan çokça para kazanırlar,
ve yanlış bilgilendirilmiş olursunuz. Ve aslında endişelenmemeniz gereken şeyler hakkında endişelenirsiniz.
Dikkatli olmanız gereken 10 şey var, birincisi..
(gülüşmeler)
Asteroitler birinci sırada, bu konuda hemfkiriz.
Yani, asteroitler konusunda dikkatli olmalısınız. Tamam, beni ağırladığınız için teşekkürler.
(alkışlar)