Biyografi yazmak tuhaf bir iştir.
Başkasının hayatının
bilinmeyenine bir yolculuktur.
Sizi ummayacağınız yerlere
götürebilen bir keşif, bir yolculuk
ve özellikle, eğer benim gibi
agnostik bir Museviyseniz
ve hayatını keşfettiğiniz kişi Muhammed'se
nerede olduğunuza hala inanamayabilirsiniz.
Mesela 5 yıl önce,
kendimi her sabah puslu Seattle'da uyanırken buldum
ve cevaplamanın imkansız olduğunu bildiğim soru:
Gerçekte ne olmuştu?
Bir çöl gecesi,
dünyanın bir ucunda ve tarihin neredeyse başında ne oldu?
610 yılının gecesinde
Muhammed'e Mekke'nin yakınlarındaki dağda
Kur'an için ilk vahiy geldiğinde
ne oldu?
Bu, İslam'ın en gizemli anıdır,
ve tabii ki,
deneysel analize meydan okur.
Fakat soru peşimi bırakmıyordu.
Benim kadar laik olan biri için
sadece bunu sormanın bile
tamamen küstahlık olarak görülebileceğinin farkındaydım.
(Gülüşmeler)
Ve suçumu kabul ettim,
çünkü bütün bu keşif, fiziksel ya da entellektüel
kaçınılmaz surette bir tür sınırları aşmanın
günahıydı.
Fakat, bazı sınırlar diğerlerinden nettir.
Böylece insan kutsallıkla karşı karşıya kaldı,
Müslümanlar Muhammed'in yaptığına inandılar,
ve bir akılcı için, bu bir gerçek değildi
ama umutlandıran bir kurguydu,
ve hepimiz gibi, ben de kendimi akılcı olarak görüyorum.
Haliyle, o gece olanlara dair
ilk söylentilere baktığımda
beni asıl etkileyen şey, o gece olanlardan ziyade,
olmayan şeylerdi.
Muhammed dağa havada yürür gibi
süzülerek gelmemişti.
Aşağıya "Şükürler olsun!" ve "Allah Birdir!"
diye bağırarak koşmamıştı.
Işığı ve neşeyi yaymamıştı.
Meleklerden oluşan bir koro yoktu,
gökyüzünün müziği, sevinç, coşku yoktu,
etrafını çeviren altın bir hale yoktu,
Allah'ın elçisi olarak
kesin ve önceden takdir edilen bir rolü yoktu.
Bunların hiçbirini yapmaması
tüm hikayeyi dindar bir masala dönüştürenlere
karşı şikayet etmeyi kolaylaştırabilir.
Ancak durum bunun tam tersi.
Kendi kelimelerine göre,
ilk başta kendisi bile olanların gerçek olamayacağına
inanmış.
En fazla, halüsinasyondur diye düşünmüş;
gözlerinin ya da kulaklarının bir oyunu, belki,
ya da kendi beyninin ona karşı çalışması.
En kötü ihtimalle, varlığı
cin tarafından ele geçirilmiştir;
onu kandırmaya çalışan,
hatta yaşamını elinden almaya çalışan bir ruh.
Aslında, o bir cin tarafından ele geçirilen
Mecnun olduğuna emindi,
ancak kendisinin hala canlı olduğunu anladığında
ilk dürtüsü işini kendi başına bitirmesiydi,
en yüksek uçurumdan atlayıp
tüm bu deneyimine son vererek
yaşadığı dehşetten kaçmak.
Böylece o gece dağdan kaçan o adam
neşeyle değil
saf, ilkel bir korkuyla ürperdi.
İkna ile değil, şüpheyle sarsılmıştı.
Ve panik içinde yolunu kaybetmesi,
tanıdık olan her şeyle bağını koparttı,
Bu insan algısının ötesindeki 'şeyin'
korkutucu farkındalığına
sadece müthiş bir huşu (korku ve saygıyla karışık duygudurum) hali denebilirdi.
Bunu algılamak zor olabilir,
biz şu an yeni bir uygulamayı ya da viral videoyu
tanımlamak için 'korkunç güzel' kelimesini kullanıyoruz
Belki de şiddetli bir deprem dışında,
gerçek bir huşudan korunuyoruz.
Kapıları kapatıp, saklanıyoruz,
kontrolün elimizde olduğuna inanıyoruz,
ya da, en azından, kontrolün elimizde olduğunu umuyoruz.
Kontrolün her zaman bizde olmadığı ve
her şeyin açıklanamayacağı gerçeğini
inkar etmek için elimizden geleni yapıyoruz.
Ancak ister akılcı olun ister mistik,
ister Muhammed'in o gece duyduğu kelimelerin
Muhammed'in içinden ya da başka biri tarafından geldiğine inanın;
belli ki, o bunları deneyimledi.
Ve öyle ki, bu güç onun varlığını ve
dünyasını parçalayabilirdi,
ve bu mütevazi adamı
sosyal ve ekonomik adaletin radikal savunucusuna dönüştürebilirdi.
Korku makul olan tek tepkiydi,
tek insan tepkisi.
Bazıları için çok insani,
mesela muhafazakar Müslüman ilahiyatçılar,
hala Muhammed'in kendisini öldürme istediğinden
bahsedilmemesini isterler, bu bilginin en eski
İslami biyografilerde bile bulunmasına rağmen.
Onlar, Muhammed'in, umutsuzluğa kapılmayı bırakın,
asla, tek bir an için bile şüphe duymadığında ısrar ediyorlar.
Mükemmeliyete olan bu rağbet, onların insanın
eksikliklerine tahammül etmesini engelliyor.
Fakat, tam olarak, şüphelenmedeki kusur nerede?
İlk söylentileri okudukça, fark ettim ki Muhammed'in
şüphesi onu benim için tamamen canlı kıldı,
onu bütünüyle görmemi sağladı,
gerçekliğin bütünüyle bağdaştırmamı sağladı.
Ve bunun hakkında düşündükçe,
Muhammed'in şüphelenmesi daha mantıklı geldi,
çünkü şüphe; inanç için esastır.
Eğer bu fikir ilk başta şaşırtıcı geliyorsa,
şüpheyi, Graham Greene'nin bir zamanlar
söylediği şekilde düşünün: Şüphe, kalp meselesidir.
Tüm bu şüpheyi ortadan kaldırın, geriye kalan şey inanç değildir,
kesin, kalpsiz bir teslimiyettir.
Gerçeğe sahip olduğunuzdan eminseniz,
büyük G'yle ima edilen, kaçınılmaz Gerçeğe,
bu kesinlik hızlıca dogmatizme ve doğruculuğa
dönüşür,
ve bununla hislerini açığa vurmaktan çekinmeyen,
inanılmaz derecede haklı olmanın verdiği gururunu taşıyan cehaleti
kısacası, bağnazlığı kastediyorum.
Bu tarihin ironilerinden biri olmalı,
Müslüman bağnazların favori sövgüleri
bir zamanlar Haçlılar olarak bilinen
Hristiyan bağnazların kullandıklarıyla aynıdır:
latincedeki inançsız sözcüğünden çevrilmiş "İmansız" sözcüğü.
Bu durumda daha da ironic olansa, onlar mutlakiyetleri yüzünden
inancın karşısındalardır.
Aslında, onlar imansızlardır.
Tüm dinlerdeki bağnazlar gibi,
onların soruları yok, sadece cevapları var.
Düşünceleri için mükemmel panzehiri bulmuşlar
ve gerçek inanca talep olan zor zamanların sığınağını.
Onlar tüm gece bir melekle güreşen Yakup gibi
mücadele etmek zorunda değiller,
ya da 40 gün 40 gece vahşi doğada kalan İsa gibi,
ya da Muhammed gibi: sadece dağdaki o gece değil
peygamber olduğu süre boyunca
Kur'an ona sürekli umutsuzluğa kapılmamasını teşvik ederken
ve her şeyi bildiklerini beyan edenleri ayıplarken.
Onlar bilinebilecek her şeyi biliyorlardı
ve sadece onlar haklılardı.
Biz, çok fazlayız ancak hala sessiz bir çoğunluğuz,
bu aşırı uçtaki azınlığın alanından feragat ettik.
Biz Musevilik'in mesihci Batı Şeria yerleşimcileri tarafından
sahip çıkılmasına izin vermiştik,
Hristiyanlık'ın homofobik ikiyüzlüler
ve kadın düşmanı yobazlar tarafından,
İslamiyet'inse intihar bombacıları tarafından.
Ve biz şu gerçeği görmeyi reddettik:
onlar ister kendilerinin Hristiyan, Yahudi ya da Müslüman
olduklarını iddia etsinler,
militan aşırı uçlar bunların hiçbiri değil.
Onlar kendi başlarına bir tarikat, başkalarının kanlarını
sulandıran kan kardeşleri.
Ve bu inanç değil.
Bu fanatiklik ve biz bu ikisini karıştırmaktan vazgeçmeliyiz.
Gerçek inancın kolay cevapları olmadığını fark etmeliyiz.
Aksine zor ve inatçı soruları var.
Devam eden bir çaba,
sürekli neyi bildiğimizi düşündüğümüzü sorgulayan bir süreç,
Sorunlarla düşüncelerle güreştiren bir süreç.
Ve bu süreç şüpheyle birlikte gidiyor,
onunla hiç bitmeyen bir sohbet
ve bazen ona karşı bilinçli bir meydan okuma içeriyor.
Ve bu bilinçli meydan okuma, benim bir agnostik olarak,
inancımın olmasının sebebi.
İnançlıyım, mesela Orta Doğu'daki barış olası;
karşıt görüşü destekleyen
bir sürü kanıta rağmen.
Ben bu konuda ikna olmuyorum.
Buna inandığımı zar zor söyleyebilirim.
Sadece bu konuya inanabilirim,
kendimi bu fikre adayabilirim,
Boyun eğip sessizliğe doğru inzivaya çekilmenin
aklımı çelmesi yüzünden
kesinlikle bunu yapacağım.
Çünkü umutsuzluk kendini gerçekleşten bir olgudur.
Eğer bir şeyi imkansız olarak görüyorsak,
onu imkansız hale getirircesine davranırız.
Ve ben, bu şekilde yaşamayı reddediyorum.
Aslında bir çoğumuz bunu reddediyor,
ister ateist olalım ister deist
ister arada bir yerde olalım, ya da daha ilerisinde,
bizi bu hale getiren şey, şüphelerimize rağmen
hatta şüphelerimiz yüzünden
inkarın umutsuzluğunu reddediyoruz.
Geleceğe ve birbirimize inanmakta
ısrar ediyoruz.
İsterseniz buna saflık deyin.
İsterseniz gerçek olamayacak kadar idealistlik deyin.
Ama şu kesin:
Bu insancıl.
Muhammed inancı olmadan, dar görüşlülerin cehaletini
reddetmeden kendi dünyasında bu kadar
radikal değişimler yapabilir miydi?
Bence hayır.
Bir yazar olarak geçen yıl 5 yılda,
onu arkadaş edindim ve
gördüm ki bugün Orta Doğu'da ve diğer yerlerde
onun adına konuşan ve hareket eden aşırı uç bağnazlar tarafından
suistimal edilip durulmuş.
O nüfusun yarısının cinsiyeti yüzünden
baskı altına alınması karşısında dehşete düşerdi.
O tarikatçılığın şiddetli bölücülüğü tarafından paramparça olurdu.
O terörizmi olduğu gibi bağırarak söylerdi
sadece suçluyu değil aynı zamanda inandığı ve çabaladağı şeylere karşı,
edebe aykırı kötü örnekleri de.
O, Kur'an'ın söylediğini söylerdi: Kim bir kişiyi öldürürse
o bütün insanları öldürmüş gibidir.
Kim bir kişinin hayatını kurtarırsa bütün insanları yaşatmış gibi olur.
Ve o kendini tamamen barışın
zorlu ve dikenli yoluna adardı.
Teşekkür ederim.
(Alkışlar)
Teşekkürler. (Alkışlar)