Vào ngày 4/8, một vụ nổ lớn đã xảy ra tại một cảng ở Beirut, Lebanon.
(tiếng nổ)
Vụ nổ được quay bằng điện thoại đủ mọi góc cạnh.
Các video gần như lập tức được lan truyền trên mạng xã hội và các nền tảng nhắn tin.
Một vài video là thật, một số khác là dàn dựng.
Một vài video cho thấy hình ảnh một tên lửa đã đâm xuống trước vụ nổ.
(tiếng nổ)
Những video này đã bị chỉnh sửa.
Khi phóng viên điều tra Emmanuelle Saliba
nhận được một video này từ một nguồn tin ở Beirut,
cô biết rằng cô phải bắt tay vào việc.
Là một phóng viên điều tra,
vai trò của tôi là cố gắng và tìm hiểu nguyên nhân của vụ nổ này là gì.
Vậy nên tôi đã liên lạc với một người là chủ của một doanh nghiệp ở cảng Beirut.
Gia đình của anh đã làm việc ở đó trong 40 năm.
Trong cuộc trao đổi, anh nói: "Để tôi gửi cho bạn một video."
"Tôi nghĩ rằng tên lửa đã gây ra vụ nổ này."
Tôi đã khá hoài nghi
bởi vì tôi đã xem các video mà khá dễ để vạch trần.
Những gì chúng ta đang thấy là video đầu tiên được đăng lên nhưng bị dàn dựng.
Điều thú vị trong chuyện này là
đây là một video gốc ghi lại sự việc,
ta đang nhìn thấy cảnh tượng thật,
nhung cái người đó làm là thêm vào một tên lửa.
Tôi sẽ cho anh xem video gốc
(Tiếng còi xe)
(Tiếng nổ)
Trên mạng có một cái hay đó là
ngay khi một video bị chỉnh sửa được đăng lên
rất nhiều nhà báo có nghiệp vụ bắt tay hành động
và các video nhanh chóng bị vạch trần.
Một đồng nghiệp của tôi ở BBC chuyên về tin giả đã phơi bày chuyện này.
Và tất cả chúng tôi, bạn biết đấy, mặc dù làm việc cho các hãng khác nhau,
đều giúp đỡ nhau trong các công việc của của mình.
Và tôi đã nghĩ về nó khi nói chuyện với nguồn tin của mình,
tôi nghĩ, "Bạn biết đấy, chúng tôi đã từng vạch trần một video rồi.
Tôi khá hoài nghi về video này."
"Gửi nó cho tôi đi."
Anh ấy gửi cho tôi qua WhatsApp và nói mình có được nó từ bạn và gia đình.
Tưởng rằng doanh nghiệp của anh ấy bị phá huỷ, họ muốn có câu trả lời
Họ muốn biết điều gì đã tạo nên vụ nổ.
Tôi xem video và đó là một video hồng ngoại.
Tôi sẽ cho bạn xem một bản của nó mà vẫn ở trên Twitter.
Tôi sẽ bật nó để bạn có thể thấy.
Bạn có thể thấy rằng hai video này đã cùng bị chỉnh sửa
để nhìn giống một lần quay liên tục.
Nhưng chỉ cần nhìn qua, ai cũng biết rằng
nó được quay từ hai góc khác nhau.
Ngoài ra còn có lớp ảnh nhiệt này trông khá lạ,
giả sử camera bị rơi xuống đất
và bạn có thể thấy nó được quay bởi một người.
Nhưng người nào lại có một camera hồng ngoại chứ?
Đây là một dụng cụ chuyên nghiệp.
Đúng vậy. Video được quay khá rung.
Không một video an ninh nào lại được đăng lên nhanh như vậy
dưới sự tác động của vụ nổ.
Vậy nên tôi bắt đầu ghép những thông tin này với nhau.
Tôi nhận ra góc quay đầu tiên này
và tôi biết nó được quay bởi một người quản lý mạng xã hội
một người làm việc cho CNN.
Và đây là video gốc.
Bạn thấy đó, nó không có bộ lọc đó.
Và khi bạn bật nó,
bạn có thể thấy rằng không có tên lửa nào đâm xuống.
Vậy nó đã được thêm vào.
Tôi trao đổi với anh ấy
anh nói, "Đúng, video của tôi đã bị cắt ghép.
Tôi liên tục nhận được những email về tên lửa trong video của tôi "
điều mà bạn thấy là không có thật.
Twitter sau đó đã nhanh chóng đã tổ chức một sự kiện về việc
những người kiểm tra thông tin đã kết luận
video vụ nổ Beirut đã bị chỉnh sửa và tên lửa trong đó là giả.
Họ đề cao dòng tin của tôi và thông tin của tôi về việc đó,
và họ cũng đề cao các phóng viên khác
mà cũng là một việc tương tự về việc vạch trần tin giả.
Vậy việc quan trọng với chúng tôi là nhanh chóng bác bỏ chúng
và nhanh chóng phơi bày chúng
và thực sự cho mọi người thấy cách chúng tôi làm việc đó.
Để nói rằng đó không phải sự thật rất dễ,
nhưng chúng tôi cần mọi người hiểu tại sao nó không phải thật.
Nên tôi đã nhắn tin cho anh ấy và giải thích rằng,
"Đây là cách tôi biết nó không phải là thật."
Anh ấy bảo, "Rất vui khi được biết điều này.
Tôi sẽ báo với bạn bè và gia đình của mình."
Tôi nghĩ nó rất hữu dụng nếu cá nhân bạn lập một danh sách
về các nhà báo khác nhau,
bạn có thể theo dõi họ trong các tin nóng.
Tạo cho bản thân một hệ thống nhỏ các chuyên gia uy tín mà bạn tin tưởng
và bằng cách đó bạn có thể thấy rằng những gì bạn sắp chia sẻ
thực chất lại là một thứ bạn không nên làm vậy.
Đúng thế.
Vụ nổ ngày 4/8 ở Beirut có sức tàn phá rất lớn.
Có những người đã thiệt mạng. Hàng ngàn người bị thương.
Với thiệt hại hàng tỉ đô.
Chúng ta đều muốn biết bằng cách nào vụ nổ xảy ra.
Chúng ta lập tức nhận được lời giải thích.
Nhưng những nguồn tin đáng tin cậy cần nhiều thời gian hơn.
Vậy chúng ta làm gì khi thông tin lan truyền nhanh hơn sự thật?
Hãy tạo một danh sách như Emmanuelle đã gợi ý.
Tìm những nhà báo bạn tin tưởng và theo dõi họ.
Vậy khi có những tin tức nóng hổi
và nếu 2020 đã dạy chúng ta điều gì, chắc chắn điều đó sẽ xảy ra
bạn sẽ biết trước cần tìm đến ai.
Vào những lần tới, hãy tỉnh táo. Đừng lan truyền tin giả.
Tôi là Hari Sreenivasan và đây là Take on Fake.
Cảm ơn vì đã theo dõi.
Để biết thêm về các nghiên cứu sâu như vậy
hãy theo dõi khách mời Emmanuelle Saliba trên Twitter.
Bạn có thể tìm thấy đường link trong phần mô tả.
Hãy cho chúng tôi biết bạn nghĩ gì trong phần comment và đừng quên
theo dõi kênh để biết khi nào các tập mới TakeOnFake lên sóng.