Kadın olmak ne anlama gelir?
Hepimiz XX kromozomlara sahibiz, değil mi?
Aslında bu doğru değil.
Bazı kadınlar mozaik gibiler.
Çeşitli kromozom türlerine sahipler: X, XY ya da XXX gibi.
Eğer bunu sadece kromozomlarımız belirlemiyorsa
o zaman kadın olmak neyle ilgili?
Feminen olmak?
Evlenmek?
Çocuk sahibi olmak?
Bu kurallar için fantastik istisnaları
uzakta aramanıza gerek yok.
Ama bizi kadın yapan ortak bir özelliğimiz var.
Belki bu şey beyinlerimizdedir.
Geçen yüzyıldan kalma, erkeklerin matematikte kadınlardan
daha iyi olma nedeninin daha büyük beyinlere sahip olmaları olduğunu
iddia eden teoriler duymuş olabilirsiniz.
Bu teoriler çürütüldü.
Sıradan bir erkeğin beyni, sıradan bir filin beyninden
yaklaşık üç kat daha küçük
ancak bu sıradan bir erkeğin,
bir filden üç kat daha aptal olduğunu göstermez.
Yoksa gösterir mi?
(Kahkahalar)
Yeni bir kadın nörolog grubu var,
kadın ve erkek beyinleri arasında önemli farklılıklar buluyorlar:
nöron bağlantılarında,
beynin yapısında, beyin aktivitesinde.
Beynin kırkyama bir mozaik gibi olduğunu buluyorlar --
bir karışım.
Kadınlar çoğunlukla dişi ve birkaç erkek yamasına sahipler.
Tüm bu yeni veriyi hesaba katınca, kadın olmak ne anlama geliyor?
Bu neredeyse tüm hayatım boyunca düşündüğüm bir şey.
İnsanlar trans bir kadın olduğumu öğrendiklerinde
hep sorarlar,
"Kadın olduğunu nasıl biliyorsun?"
Bir bilim insanı olarak cinsiyetin biyolojik kökenini araştırıyorum.
Beni ben yapanın ne olduğunu anlamak istiyorum.
Bilimin ön cephesindeki yeni buluşlar,
cinsiyeti belirleyen biyo işaretleri su yüzüne çıkarıyor.
Genetik, nöroloji, fizyoloji ve psikoloji dallarındaki meslektaşlarım ile beraber,
cinsiyetin tam olarak nasıl işlediğini çözmeye çalışıyoruz.
Bu geniş farklılıklara sahip alanların bir ortak noktası var:
Epigenetik.
Epigenetikte nasıl DNA aktivitesinin, köklü ve kalıcı olarak
değişebileceğini inceliyoruz,
DNA dizisi aynı kalsa bile.
DNA, hücrelerimizin içini sarmalayan, uzun ve ipliksi molekül.
DNA o kadar fazla ki
dolaşarak düğüm benzeri yapılar haline geliyor.
Onlara düğüm diyeceğiz.
Bu düğümlerin oluşumunu dış etkenler değiştiriyor.
Bunu şöyle düşünebilirsiniz:
Hücrelerimizin içerisinde çeşitli mekanizmalar var;
inşaat yapan, devreleri birleştiren,
hayatın olması için gerekenleri yapan.
Bu, DNA'yı okuyan ve RNA yapan bir tanesi.
Bu, bir grup nörotransmiteri taşıyor,
beyin hücresinin bir ucundan
öteki ucuna.
Bu tip bir iş için kaza ödemesi almıyorlar mı?
(Kahkahalar)
Bu, bütün bir molekül fabrikası--
bazılarına göre hayatın sırrı.
Adı ribozom.
2001'den beri onu inceliyorum.
Hücrelerimiz hakkındaki muhteşem şeylerden biri
içerilerindeki unsurların biyoçözünür olması.
Çözülüyorlar
ve her gün yeniden oluşturuluyorlar,
aynı oyuncakların sökülüp
her gün yeniden inşaa edildiği bir gezici karnaval gibi.
Hücrelerimiz ve gezici karnaval arasındaki büyük bir fark,
karnavalda,
oyuncakları her gün yeniden kuran yetenekli zanaatkarların olması.
Hücrelerimizde zanaatkar benzeri bir şey yok.
Yerine, günün planlarında,
ne olursa olsun, onu inşaa eden
aptal inşaat makineleri var.
O planlar DNA.
Hücrelerimizin içindeki tüm ıvır zıvırın yönergesi
Eğer, örneğin beyin hücrelerimizin içindeki her şey
neredeyse her gün çözülüyorsa
beyin nasıl her şeyi o günden sonra hatırlayabiliyor?
İşte burada DNA devreye giriyor.
DNA, çözülmeyen şeylerden biri.
Ancak, DNA'nın bir şeyi hatırlaması için,
bir şekilde değişmesi lazım.
Değişimin dizilişte olamayacağını biliyoruz;
eğer dizi durmadan değişseydi,
her gün yeni bir kulak ya da göz çıkarabilirdik.
(Kahkahalar)
Bu yüzden, şekil değiştiriyor,
burada da DNA düğümleri devreye giriyor.
Onları DNA'nın hafızası sayabilirsiniz.
Büyük bir olay yaşandığında
travmatik bir çocukluk olayı gibi,
beynimize stres hormonları akın eder.
Stres hormonları, DNA'nın dizilişini etkilemez
ancak şeklini etkiler.
DNA'nın stresi azaltan moleküler makineleri için
yönergeleri taşıyan kısmını etkiliyor.
DNA'nın o parçası bir düğüm hâline geliyor
ve aptal inşaat makineleri, stresi azaltan mekanizmaların
planlarını okuyamıyorlar.
Bir ağız dolusu kelime ancak mikro ölçekte olan bu.
Büyük ölçekteyse neredeyse stresle başa çıkamaz hâle geliyorsunuz
ki bu da kötü bir şey.
DNA bu şekilde geçmişte yaşananları hatırlayabiliyor.
Bu, bana cinsiyet dönüşümüme ilk başladığım zaman
olduğunu düşündüğüm şey.
İçeride bir kadın olduğumu biliyordum,
dışımda da kadın kıyafetleri vardı
ama herkes beni, elbise giyen bir adam olarak görüyordu.
Ne kadar denersem deneyeyim,
kimsenin beni bir kadın olarak görmeyeceğini düşünüyordum.
Bilimde, itibarınız her şey demek
ve insanlar koridorlarda kıs kıs gülüyorlardı,
bana bakıyorlardı,
iğrenerek --
yakınımda olmaktan korkarak.
Dönüşümümden sonraki ilk büyük konuşmamı hatırlıyorum.
İtalya'daydı.
Daha önce saygın konuşmalar vermiştim
ama bu sefer, dehşete düşmüştüm.
Seyircilere göz gezdirdim
ve fısıltılar başladı--
uzun uzun bakışlar,
sırıtışlar, kıkırtılar.
O sekiz yıl önceki deneyim bende hâlâ sosyal anksiyete uyandırıyor.
Umudumu kaybettim.
Ama rahat olun, terapi gördüm, bu yüzden iyiyim--
Artık iyiyim.
(Kahkahalar)
(Tezahürat)
(Alkış)
Ama artık yettiğini hissettim:
Ben bir bilim insanıyım,
astrofizik dalında doktoram var,
en üst düzey yayınlarda yer aldım;
dalga-parçacık etkileşimi, yer fiziği,
nükleik asit biyokimya alanlarında.
Meselenin tam olarak derinine inmek üzere eğitildim.
(Kahkahalar)
İnternete girdim--
(Alkış)
İnternete girdim ve ilginç araştırma makaleleri buldum.
Bu DNA düğümlerinin her zaman kötü olmadığını öğrendim.
Aslında bu düğüm atma ve çözme--
karmaşık bir bilgisayar dili gibi.
Vücutlarımızı müthiş bir hassasiyetle programlıyor.
Hamile kaldığımızda
döllenmiş yumurtalarımız yeni doğmuş bebek haline geliyorlar.
Bu süreç binlerce DNA kararını gerekli kılıyor.
Bir embriyo hücresi bir kan hücresine mi dönüşmeli?
Yoksa bir kalp veya beyin hücresine mi?
Bu seçimler hamilelik sırasında farklı zamanlarda oluyor.
Bazıları ilk trimesterde, bazıları ikinci trimesterde
ve bazıları ise üçüncüde.
DNA'nın karar alma mekanizmasını cidden anlayabilmek için
düğüm oluşma sürecini atomik detayda incelememiz lazım.
En kuvvetli mikroskoplar bile bunu gösteremiyor.
Peki ya bunları bilgisayarda simüle etmeye çalışırsak?
Bu iş için bir milyon bilgiyasara ihtiyaç duyardık.
Los Alamos Laboratuvarları'nda tam olarak da buna sahibiz--
kocaman bir depoda, birbirlerine bağlı bir milyon bilgisayar.
Burada DNA'nın, spesifik düğüm şekilleri verilmiş bir geni
oluşturmasını göruyoruz.
İlk kez,
takımım DNA'nın bütün bir genini simüle etti--
şu ana kadarki en büyük biyomoleküler simülasyon.
İlk kez, çözülemeyen problemi, hormonların bu düğümlerin oluşumunu
nasıl tetiklediğini anlamaya başlıyoruz.
Calico kedilerinde DNA düğümü oluşumu çok güzel gözlemlenebiliyor.
Turuncu ve siyah arasındaki karar,
rahimde erken veriliyor,
yani bu turuncu siyah yamalı desen,
o kedi annesinin rahminde,
daha küçücük bir kedi embriyosuyken
olanların birebir dışa yansıması.
Yamalı desen aslında beyinlerimizde ve kanserde de ortaya çıkmakta.
Zekâ geriliği ve meme kanseriyle doğrudan bağlantılı.
Bu DNA karar alımı vücudun diğer bölümlerinde de oluyor.
Prekürsör genitallerin dişi ya da erkeğe hamileliğin ilk trimesterinde dönüştüğü
ortaya çıkıyor.
Prekürsör beyinler ise,
dişi ya da erkeğe hamileliğin ikinci trimesterinde döüşüyor.
Şu an işleyen modele göre,
annemin rahmindeki eşsiz bir karışım,
prekürsör genitallerin belli bir şekile
ama prekursör beynin başka bir şekle dönüşmesini sağlamış.
Epigenetik araştırmaların çoğu,
büyük ölçüde stres, anksiyete ve depresyona odaklandı --
biraz moral bozucu,
biraz kötü şeyler.
(Kahkahalar)
Ama şimdilerde--
en son şeylerde--
insanlar rahatlamayı gözlemliyor.
Onun DNA'ya pozitif bir etkisi olabilir mi?
An itibariyle fare modellerinden anahtar verilere sahip değiliz.
Fareler dinleniyorlar
ama Dalai Lama gibi meditasyon yapabilirler mi?
Aydınlamaya ulaşabilirler mi?
Jedi ustası Yoda gibi zihinleriyle taşları hareket ettirebilirler mi?
(Yoda sesiyle): Bir Jedi faresi gücün akışını hissetmeli.
(Kahkahalar)
(Alkış)
İtalya'daki konuşmamdan beri gördüğüm destek,
DNA'mı çözmeye çalıştı mı merak ediyorum.
Harika bir arkadaş grubu ve ebeveynlere sahip olmak
ve sevgi dolu bir ilişki içinde olmak,
bana diğerlerine yardım etmek için güç ve umut verdi.
İşteyken bir gökkuşağı bileziği takıyorum.
Bazen kınamaya yol açsa da aynı zamanda farkındalık yaratıyor.
O kadar fazla trans insan--
özellikle beyaz olmayan kadınlar--
kendi canlarını almaktan bir küçük düşürücü yorum uzakta ki.
Yüzde kırkımız intihara teşebbüs ediyor.
Eğer dinliyorsanız ve başka seçeneğiniz kalmamış gibi hissediyorsanız,
bir arkadaşınızı aramayı deneyin,
internete girin veya bir destek grubuna katılın.
Eğer trans olmasa da izolasyon ya da cinsel tacizin acısını
bilen bir kadınsanız,
iletişime geçin.
Yani kadın olmak ne anlama geliyor?
Son araştırmalar gösteriyor ki
dişi ve erkek beyinleri rahimde farklı gelişiyorlar,
muhtemelen biz dişilere doğuştan kadın olma hissini vererek.
Öte yandan,
belki de paylaştığımız ortaklık hissi bizi kadın yapıyordur.
O kadar farklı şekil ve boyutta geliyoruz ki
kadın olmanın ne anlama geldiği doğru soru olmayabilir.
Bir calico kedisine calico kedisi olmanın ne olduğunu sormak gibi.
Belki de kadın olmak kendimizi asıl olduğumuz hâliyle
kabul etmek
ve birbirimizde de aynısını kabul etmektir.
Sizi görüyorum.
Ve siz de beni gördünüz.
(Alkış ve tezahürat)