Kadim zamanlarda yaşamış ejderhalar müthiş yaratıklar.
İlginçler,
güzeller
ve onlar hakkında çok az şey biliyoruz.
Dinozorlar hakkındaki ilk kitabıma bakarken
aklımdan bu düşünceler geçiyordu.
Tabii o zamanlar yaklaşık 5 yaşındaydım.
Ve o zamandan bir fosilbilimci
olmaya karar vermiştim.
Fosilbilim, dünyanın her köşesine gitme isteğim ile
hayvanlara olan sevgimi bir araya getirebilmemi sağladı.
Ve şimdi, birkaç yıl sonra, bu gezegendeki
ücra yerlerden birine, Sahra Çölü'ne seyahat ettim.
Sahra'da çalıştım, çünkü Spinosaurus adlı
ilginç, dev bir yırtıcı dinozorun kalıntılarını
ortaya çıkarmak niyetindeydim.
Spinosaurus'un birkaç iskeleti
Mısır çöllerinde bulundu
ve bir Alman fosilbilimci tarafından yaklaşık 100 yıl önce tanımlanmıştı.
Ne yazık ki, Spinosaurus'un tüm kalıntıları 2. Dünya Savaşında yok oldu.
Bu nedenle, bize kalan yalnızca birkaç çizim ve birkaç not.
Bu çizimlerden anlıyoruz ki bu yaratık,
yaklaşık 100 milyon yıl evvel yaşamış.
Çok büyüktü,
arkasında, kusursuz süzülme sağlayan yüksek bir omurgası,
uzun ve ince, timsahınki gibi,
konik dişli bir ağzı vardı
Ki bu dişler, kaygan avları yakalamak için kullanılmış olabilir.
100 yıldır, Spinosaurus hakkında
bildiklerimiz hemen hemen bu kadardı.
Alan araştırmam beni Fas ve Cezayir sınır bölgesinde yer alan
Kem Kem isimli bir yere götürdü
Çalışması zor bir yer.
Kum fırtınaları, sinekler ve akreplerle baş etmek zorundasınız
ve orada işe yarar kalıntılar bulmak da zor.
Ama çok çalışmamıza değdi.
Birçok şaşırtıcı nümune keşfettik.
Daha önce Sahra'nın bu bölümünde rastlanmamış
en büyük dinozor kemiğini keşfettik.
Dev yırtıcı dinozorların,
orta boy yırtıcı dinozorların kalıntılarıyla birlikte
7 - 8 farklı çeşit timsaha benzer avcı kalıntısı bulduk.
Bu kalıntılar nehir sistemi içinde tortulaşmıştı.
Ayrıca nehir sistemi kocaman, araba boyutlarında bir
testere balığına ev sahipliği yapıyordu.
O zamanlar nehrin üzeri pterosaurlarla,
uçan sürüngenlerle doluydu.
Oldukça tehlikeli bir yerdi.
Zaman makineniz olsa gitmek isteyeceğiniz bir yer değildi yani.
Böylece Spinosaurus'larla yaşamış
bu şaşırtıcı hayvan fosillerine ulaştık
ama Spinosaurus'lar bulunması zor olduklarını kanıtladı.
Sadece ufak tefek parçalar buluyorduk
ama ben iskeletin bir kısmını bulacağımızı umuyordum.
Fakat yakın zamanda,
yerel fosil avcılarının bulduğu
birkaç Spinosaurus kemiğine sahip bir kazı alanının izini bulabildik.
Oraya gittik ve daha fazla kemik topladık.
Böylece, tam 100 yıl sonra, bu tuhaf canlının iskeletinin
bir kısmını elde etmiş olduk.
Ve iskeleti tekrardan birleştirebildik.
Artık Spinosaurus'un timsaha benzer
bir kafası olduğunu biliyoruz.
Diğer yırtıcı dinozorlardan
ve T. rex'ten çok daha farklı.
Ama asıl ilginç şeyi iskeletin geri kalanından edindik.
Büyük omurgalarımız vardı,
keskin hareketler yapmayı sağlayan omurgalar.
Bacak ve kafa kemiklerimiz vardı,
küreğimsi ayaklarımız vardı, geniş ayaklarımız --
sıra dışı, diğer dinozorların sahip olmadığı türden ayaklar.
Bu ayakların yumuşak tortularda yürüyebilmek için ya da
suda yüzebilmek için kullanılmış olabileceğini düşünüyoruz.
Ayrıca kemiklerin mikroyapısına da baktık.
Burada Spinosaurus kemiklerinin iç yapısının çok sıkı
ve aralıksız olduğu ortaya çıktı.
Biz bu yapıyı, suyla çok fazla temas eden hayvanlarda görüyoruz ki bu
suda yüzüş kontrolü için çok önemli bir şey.
Tüm kemiklerini bilgisayarlı tomografiden geçirdik ve Spinosaurus'un dijital iskeletini oluşturduk.
Dijital iskelete baktığımızda anladık ki
evet, bu, diğerlerine kesinlikle benzemeyen bir dinozordu.
T. rex'ten daha büyük.
Kafa kısmından bir balıkçıl olduğu belli.
Aslında iskeletin tamamından su sever olduğu anlaşılıyor.
Sıkı kemikler, küreğimsi ayaklar ve küçük boyutlu arka organlar...
Bunları biz yine zamanının büyük çoğunluğunu
suda geçiren hayvanlarda görürüz.
Dolayısıyla, Spinosaurus'u canlandırdığımızda
yani, dinozorumuzu kasla ve deriyle kapladığımızda,
suda yaşayan hayvanlarla beslenen,
devlerin yaşadığı antik nehrin hükümdarı,
T. rex'ten daha büyük
bir nehir canavarıyla ilgilendiğimizi anladık.
Bunu inanılmaz bir keşif yapan şey işte bu.
O, başka benzeri olmayan bir dinozor.
Bazıları bana " Vay, bu, hayatta bir kez olabilecek bir keşif.
Dünyada keşfedilecek pek bir şey kalmadı." diye söyledi.
Açıkçası, bence hakikatten öte bir şey olamaz.
Bana kalırsa Sahra hâlâ hazinelerle dolu ve
insanlar bana araştırılacak bir yer kalmadığını söylediğinde,
ünlü dinozor avcısı Roy Chapman Andrews'den bir alıntı yapmak isterim.
Dedi ki: "Şimdiye kadar ıssız yerlerde daima bir serüven vardı ve
dünya hâlâ ıssız yerlerle dolu."
Bu, Roy Chapman Andrews'un bu satırları
yıllar evvel yazdığı dönemde geçerliydi.
Ve bugün de hâlâ geçerli.
Teşekkürler.
(Alkışlar)