Kiedy wkuwamy do egzaminu,
uczymy się grać na instrumencie
albo trenujemy nowy sport,
sen może być tajnym narzędziem wspomagania pamięci.
[Nauka na dobranoc]
Badania pokazują, że sen jest bardzo ważny dla pamięci
z co najmniej trzech powodów.
Po pierwsze, potrzebujemy snu przed nauką,
żeby przygotować mózg,
który niczym sucha gąbka
będzie mógł chłonąć nowe informacje.
Bez snu sieci mózgowe odpowiedzialne za pamięć
niejako się przepełniają
i nie ma miejsca na nowe informacje.
Nie możemy budować nowych śladów pamięciowych.
Ale sen jest ważny nie tylko przed nauką.
Potrzebujemy go też po uczeniu się,
żeby zapisać w pamięci nowy materiał
i go nie zapomnieć.
Sen właściwie zabezpiecza informacje w mózgu na przyszłość,
wbudowując je w sieci mózgowe.
Zaczynamy rozumieć
działanie snu na konsolidację wspomnień.
Pierwszy mechanizm wiąże się z przenoszeniem plików.
Znaczenie mają tu dwie struktury mózgowe.
Pierwsza to hipokamp
znajdujący się w prawej i w lewej półkuli.
Można powiedzieć, że hipokamp jest skrzynką odbiorczą mózgu.
Świetnie sobie radzi z odbieraniem nowych plików pamięci
i przechowywaniem ich.
Druga struktura to kora,
rozległa pofałdowana tkanka na powierzchni mózgu.
W czasie snu głębokiego odbywa się przenoszenie plików.
Hipokamp działa jak pendrive,
a kora mózgowa jak twardy dysk.
W ciągu dnia robimy wiele rzeczy
i gromadzimy dużo plików.
W nocy, podczas snu głębokiego,
ze względu na ograniczoną pojemność hipokampa
trzeba przenieść pliki z tej struktury
na twardy dysk, czyli do kory mózgowej.
To jeden z mechanizmów związanych ze snem głębokim.
Ale odkryliśmy jeszcze inny mechanizm,
który pomaga utrwalać wspomnienia w mózgu.
To odtwarzanie.
Kilka lat temu naukowcy badali,
jak uczą się szczury podczas biegania po labiryncie.
Zapisywano aktywność ich ośrodków pamięciowych.
Kiedy szczur biegał po labiryncie,
różne komórki mózgowe kodowały różne części labiryntu.
Gdyby każdej z tych komórek przypisać dźwięk,
to w miarę uczenia się labiryntu
powstawałaby melodia danego wspomnienia.
Brzmiałoby to mniej więcej tak...
(Melodia)
Można by usłyszeć melodię uczenia się.
Potem naukowcy zrobili coś bardzo sprytnego.
Wsłuchiwali się w mózgi śpiących szczurów.
Usłyszeli coś niezwykłego.
W czasie snu szczur odtwarzał tę samą melodię wspomnienia,
tyle że prawie 10 razy szybciej
niż w stanie czuwania.
Teraz usłyszelibyśmy...
(Szybka melodia)
To drugi sposób,
w jaki sen wzmacnia wspomnienia.
Odtwarza je i zapisuje w nowych sieciach mózgowych,
wzmacniając ich reprezentacje.
Jest jeszcze trzeci sposób, w jaki sen wpływa na pamięć.
To integrowanie i łączenie.
Okazuje się, że sen jest znacznie bardziej wyszukany, niż sądzono.
Nie wzmacnia po prostu pojedynczych wspomnień,
ale sprytnie łączy nowe wspomnienia.
W efekcie budzimy się rano
ze zmienioną siecią powiązań umysłowych.
Możemy wpaść na rozwiązania problemów, które wydawały się nie do pokonania.
Dlatego pewnie nikt nam nigdy nie radził,
żeby głowić się nad problemem kosztem snu.
Słyszymy za to, że trzeba przespać się z problemem.
I dokładnie to samo podpowiada nauka.