Ongeveer 365 miljoen mensen hebben Engels als moedertaal.
Meer dan twee miljard anderen leren en spreken Engels
als tweede of derde taal.
Als je Engels spreekt,
kan je je verstaanbaar maken aan bijna 2,5 miljard mensen.
Waarom zou je dan een andere vreemde taal moeten leren?
Is dat geen belachelijke tijdverspilling?
Nelson Mandela werd scherp bekritiseerd
door zwarte Zuid-Afrikanen omdat hij Afrikaans sprak.
Hij antwoordde:
"Als je tot een man spreekt in een taal die hij begrijpt
bereik je zijn hoofd.
Als je tot hem spreekt in zijn eigen taal,
bereik je zijn hart."
Zaak is:
als je mensen wil innemen,
moet je tot hun hart spreken.
Pausen weten dat.
Johannes Paulus II sprak een stuk of tien talen vloeiend
en nog een dozijn andere op een elementair niveau.
Waar hij ook kwam, begroette hij de mensen
met minstens enkele zinnen in hun moedertaal.
Dat was een belangrijke sleutel tot zijn populariteit.
Mensen met buitenlandse schoonmoeders
of toekomstige buitenlandse schoonmoeders weten het ook.
Ze mogen dan al Engels praten met hun vriendinnetje,
maar als ze op goede voet willen staan met de moeder van hun meisje
zijn jonge mannen bereid de gekste talen te leren,
zelfs Nederlands.
(Gelach)
Doorgaans werkt het.
Waarom?
Omdat onze moedertaal volledig verstrengeld is
met onze persoonlijkheid, met onze identiteit.
Onze persoonlijke geschiedenis is diep geworteld en
gedrenkt in onze moedertaal.
Er zijn zoveel herinneringen en gevoelens verbonden met woorden, uitdrukkingen,
zelfs met de grammatica waar we mee opgegroeid zijn.
Als je de taal van een ander leert,
toon je dat je oprecht geinteresseerd bent
in haar leven, in haar persoonlijkheid.
Welke schoonmoeder zou hierdoor niet gevleid zijn?
Als je je eigen taal hoort, voel je je verbonden.
Als je op reis bent
en je hebt dagen- of wekenlang een vreemde taal gesproken -
het ogenblik dat je in een vliegtuig stapt
waar het cabinepersoneel je begroet in je eigen taal
weet je dat je op weg bent naar huis.
Als moedertalen een aroma hadden,
denk ik dat ze naar koekjes zouden ruiken,
en naar troostende kippensoep,
en naar grootmoeders reukwater -
en misschien zelfs een beetje naar mottenballen.
Dit zou weleens de reden kunnen zijn waarom kunstmatige talen,
zoals Esperanto, nooit zo goed aangeslagen zijn als men had kunnen verwachten.
Hoe knap ze ook mogen ontworpen zijn,
en hoe eenvoudig, en makkelijk te leren -
geen enkel land heeft zich ooit een artificiële taal eigen gemaakt.
Noch als vreemde taal aangenomen die systematisch moest onderwezen worden
op brede schaal over langere tijd,
hoewel men dat uitgeprobeerd heeft.
Maar ondanks de moeilijkheden met natuurlijke talen -
de frustrerende onregelmatigheden,
de kloof tussen spelling en uitspraak,
de soms absurde complexiteit van de grammatica -
ondanks dat alles, geven wij er
de voorkeur aan talen te leren die organisch gegroeid zijn met mensen.
Kunstmatig geconstrueerde talen spreken tot het hoofd.
Natuurlijke talen ruiken naar koekjes.
Voor Nelson Mandela was Afrikaans leren een kwestie van "je vijand kennen".
Hij zei: "Je moet hun taal kennen en hun passies,
hun hoop en hun angsten als je hen wil verslaan."
En dat deed hij. Het werkte.
Maar het gaat toch niet altijd om vijanden?
Dit geldt voor alle soorten menselijke relaties.
Ik zal de laatste zijn om te beweren dat schoonmoeders vijanden zijn -
per definitie.
Zeven, acht jaar geleden
reed ik met mijn gezin door Polen.
Het was bijna sluitingstijd en we moesten nodig eten kopen.
Uiteindelijk zagen we een supermarkt aan de andere kant van de straat.
De enige manier om er op tijd te geraken was door te keren.
Dus dat deed ik dan maar.
Dat was waarschijnlijk gevaarlijk.
Het was in ieder geval onwettig.
Op de parking, voor ik ook maar de kans had de motor uit te schakelen,
hoorde ik tok-tok.
Ik zoemde het raampje naar beneden en twee paar ogen kwamen te voorschijn.
Aan elk paar ogen kleefde een politieagent.
Ik kan niet beweren dat ik ooit echt vloeiend Pools gesproken heb,
zelfs niet op mijn best,
maar ik placht wel in staat te zijn een eenvoudig gesprek gaande te houden.
Onder deze omstandigheden echter, met een slecht geweten,
oog in oog met twee mannen van de wet in uniform
ebde elk zinnig Pools woord uit mij weg.
Toch kwam het niet in mij op
om te proberen de situatie in het Engels af te handelen.
Engels zou hoogstwaarschijnlijk taalkundig in mijn voordeel geweest zijn, maar
dan hadden de agenten zich misschien niet op hun gemak gevoeld.
Ik was vastberaden het bij Pools te houden.
Maar hoe?
Het petieterig Poolse hoekje van mijn hersenen was volledig gewist.
Met uitzondering van één ding.
Er was één ding dat ik zo vaak herhaald had,
dat ik het in mijn slaap kon opzeggen.
Het was een kinderversje.
Over een zieke kikker.
(Gelach)
Dat herinnerde ik mij nog.
Ik weet dat het op zijn zachtst gezegd bizar was, maar ik flapte eruit:
(Pools) Mevrouw De Kikker voelde zich slap.
Dus ging zij naar de dokter en zei dat zij ziek was.
De dokter zette zijn bril op, want hij was al wat ouder...
Ik wierp een blik op de politiemannen.
Zij staarden mij aan.
(Gelach)
Ik meen mij te herinneren dat de ene zich in de haren krabde.
En toen glimlachten ze.
Ze glimlachten!
Dat stelde mij dan weer gerust -
of tenminste voldoende om enkele relevantere woorden
in mijn hoofd te laten tuimelen.
Ik kon enkele halfzinnen stamelen, zo van
"Spijt mij zeer - met vakantie - eten nodig - zal het nooit meer doen!"
Ze lieten mij gaan.
Terwijl ik de winkel binnen rende, riepen ze (Pools) “Szczęśliwej podróży!"
"Goede reis verder!"
Het is niet mijn bedoeling jullie er toe aan te zetten talen te leren
om de wereld af te reizen en ongestraft wetten te gaan overtreden.
Deze kleine episode illustreert hoe enkele woorden,
hoe dwaas ze ook mochten zijn, hoe luttele woorden
recht naar het hart kunnen gaan - en het doen smelten.
Trouwens, ik had een alternatief voor de zieke kikker.
Er was één ding dat ik even goed kon:
een Pools drinklied.
(Gelach)
Dat zou mij nauwelijks een glimlach opgeleverd hebben.
Eerder een ritje naar het lokale politiestation
voor een bloedonderzoek.
Je hoeft niet veel talen te leren,
en je hoeft ze niet grondig te leren.
Je komt al ver met een klein beetje.
Tien woorden tot het hart kunnen een krachtigere invloed hebben
dan duizend woorden tot het hoofd.
Je kan verkiezen altijd Engels te spreken en elkaar in het midden te ontmoeten.
Of je kan er voor kiezen om diegene te zijn die de middellijn overschrijdt
en je nieuwe kennis of je tegenstander, of wie het ook is
op eigen terrein te ontmoeten.
De taal van de ander spreken, maakt je niet zwak,
het bewijst dat je sterk bent.
Het is degene die de moed heeft en de moeite doet om over de lijn te springen
die de slag thuishaalt.
Wees niet bang om fouten te maken. Fouten maken je menselijk.
In dit geval is er zelfs een bonus aan verbonden:
als je 'ginder' een fout maakt,
geef je de andere een kans je te helpen, je tegemoet te komen.
Daardoor zal de verbinding die jij gelegd hebt nog sterker worden.
Dus wat zal het zijn? Wil je je verstaanbaar maken
of wil je contact leggen?
Laat ons allen verder Engels leren en gebruiken.
Voor interactie met gemengde publieken, zoals hier bij TEDx.
Engels is het krachtigste werktuig om kennis te delen
en voor internationale conferenties over globale problemen.
En bovenal: Engels is de snelweg naar 365 miljoen harten.
Voor 365 miljoen mensen ruikt de Engelse taal naar koekjes!
Maar waarom het daarbij houden?
Waarom niet de extra inspanning leveren
en tenminste één vreemde taal leren?
Er bestaan veel verschillende smaken van koekjes in de wereld.
Laat ons eens een nieuwe gaan proeven.
Dank u.
(Applaus)