Rofweg 365 miljoen mense se moedertaal is Engels
Meer as 2 miljard ander leer en praat Engels
as ’n tweede of derde taal.
As jy Engels praat,
kan jy verstaan word deur amper 2.5 miljard mense.
Hoekom sal jy dan enige ander vreemde taal wil aanleer?
Is dit dan nie ’n belaglike mors van tyd nie?
Nelson Mandela is sterk gekritiseer
deur swart Suid-Afrikaners omdat hy Afrikaans gepraat het.
Hy het geantwoord:
"As jy met iemand praat in ’n taal wat hy verstaan,
praat jy met sy kop.
As jy met hom praat in sy eie taal,
praat jy met sy hart."
Dit werk so:
As jy mense aan jou kant wil kry,
moet jy met hul harte praat.
Pouse weet dit.
Pous Johannes Paulus II het tien tale vlot gepraat
plus ’n dosyn ander op ’n eenvoudiger vlak.
Waar hy ook al gegaan het, het hy die mense gegroet
met ten minste ’n paar sinne in hul moedertaal.
En dit was ’n sleutelfaktor in sy gewildheid.
Mense met skoonma's van ander kulture
of aanstaande skoonma's van ander kulture, weet dit ook.
Hulle praat dalk Engels met hul meisies,
maar as hulle die meisie se ma wil beïndruk
is jong mans bereid om die snaaksste tale te leer,
insluitend Nederlands.
(Gelag)
En gewoonlik doen dit die ding.
Waarom?
Wel, ons moedertaal is nou verweef
met ons persoonlikheid, met ons identiteit.
Ons hele persoonlike geskiedenis is diep gewortel
is deurtrek van ons moedertaal.
Daar is soveel herinneringe en gevoelens gekoppel aan woorde, uitdrukkings,
selfs aan die grammatika waarmee ons grootgeword het.
So, as jy iemand se taal leer,
wys jy dat jy regtig geïnteresseerd is
in hul lewens, in hul persoonlikheid.
Watter skoonma sal nie gevlei voel nie?
As jy jou eie taal hoor, voel dit of jy behoort.
As jy reis,
en jy het vir ’n paar dae of weke ’n vreemde taal gepraat,
en jy klim op ’n vliegtuig
waar die bemanning jou in jou eie taal groet,
weet jy jy gaan huis toe.
As moedertale geure gehad het,
dink ek hulle sou soos koekies geruik het,
en soos vertroostende hoendersop,
en soos ouma se parfuum --
selfs dalk ’n bietjie soos mottegifballetjies.
Dis dalk juis die rede waarom gekonstrueerde tale,
soos Esperanto, nooit so wyd aftrek gekry het soos verwag is nie.
Hoe slim dit ook al ontwerp is,
en hoe eenvoudig en maklik om te leer dit ook al is,
het geen land al ’n kunsmatige taal as hul eie aanvaar nie.
Ook nie as ’n vreemde taal wat sistematies
op groot skaal, oor ’n lang tydperk onderrig word nie,
al is dit op die proef gestel.
Maar steeds, ten spyte van natuurlike tale se moeilikheidsgraad,
soos frustrerende uitsonderings op reëls,
die verskil tussen spelling en uitspraak,
die feit dat grammatika soms uiters ingewikkeld is --
ten spyte van dit alles,
verkies ons om tale te leer wat organies saam met mense gegroei het.
Gekonstrueerde tale praat met die kop.
Natuurlike tale ruik soos koekies.
Nelson Mandela het Afrikaans geleer "om die vyand te ken".
Hy het gesê: "Jy moet hul taal, dit wat hulle liefhet,
en hul hoop en vrese ken as jy hulle wil oorwin."
Hy het. Dit het gewerk.
Maar dis nie altyd oor vyande nie, is dit?
Dit geld vir alle soorte verhoudings tussen mense.
En ek sal die laaste mens wees om te sê dat skoonma's vyande is --
per definisie.
Omtrent sewe of agt jaar gelede
het ek deur Pole gery saam met my familie.
Dit was tyd vir die winkels om te sluit, en ons moes kos koop.
Uiteindelik het ons ’n supermark oorkant die straat gesien.
Die enigste manier om betyds te wees, was om ’n U-draai te maak.
En dis wat ek gedoen het.
Dit was waarskynlik gevaarlik.
Dit was beslis onwettig.
In die parkeerterrein -- voor ek nog die enjin kon afsluit --
hoor ek ’n klop-klop.
Ek rol die venster af, en twee paar oë verskyn.
Elke paar oë het aan ’n polisieman behoort.
Ek kan nie sê dat ek enigsins vlot is in Pools nie --
nie op my beste nie --
maar ek kon darem vroeër ’n eenvoudige gesprek voer.
Maar in daardie situasie, met ’n skuldige gewete,
onder die vier oë van twee geregsdienaars in uniform,
het elke Poolse woord wat ek ooit geken het, my verlaat.
Maar ek het nie vir een oomblik eers oorweeg
om hierdie situasie in Engels te hanteer nie.
Engels sou my waarskynlik die taalvoordeel gegee het,
maar dit kon die polisiemanne ongemaklik gemaak het.
Ek was vasbeslote om by Pools te bly.
Hoe?
Die klein Poolse hoekie in my brein is nou net uitgevee,
behalwe vir een ding.
Daar was een ding wat ek so baie herhaal het
dat ek dit in my slaap kon opsê.
Dis 'n kindergediggie
oor ’n siek padda.
(Gelag)
Dis wat ek gehad het.
Ek weet dit was bisar om dit te doen, maar ek het dit uitgeblaker:
(Pools) "’n Sekere padda het siek gevoel
toe gaan sy dokter toe en sê sy voel siek.
Die dokter het sy bril opgesit want hy was nogal oud."
Ek het na die polisiemanne gekyk.
En hulle het my aangestaar.
(Gelag)
Ek onthou een van hulle het sy kop gekrap.
En toe glimlag hulle.
Hulle het geglimlag.
En dit het my op my gemak gestel --
in elk geval so dat ’n paar meer toepaslike woorde
kon terugspring in my kop in.
Ek kon ’n paar halwe sinne uitkry, soos:
"Baie jammer, kos nodig gehad, sal dit nooit weer doen nie."
Hulle het my laat gaan.
Soos ek die winkel ingehardloop het, het hulle geroep: “Szczęśliwej podróży!"
"Geniet die reis!"
Dis nie my bedoeling om julle aan te spoor om nuwe tale te leer
om om die wêreld te reis, wette te oortree en daarmee weg te kom nie.
Maar hierdie staaltjie illustreer hoe ’n paar woordjies,
hoe eenvoudig of laf ook al --- net ’n paar woordjies --
reguit na die hart kan gaan en ’n mens kan laat smelt.
Terloops, daar was ’n ander opsie as die siek padda.
Daar was een ding wat ek net so goed geken het:
’n drinklied.
(Gelag)
Dit sou nie so goed afgegaan het nie
en ek sou dalk polisiestasie toe moes gaan
vir ’n bloedtoets.
Jy het nie nodig om baie tale te leer nie,
en jy het nie ’n diepgaande kennis daarvan nodig nie.
’n Mens kan ver kom met ’n klein bietjie.
Tien woorde wat met die hart praat, kan ’n groter impak hê
as ’n duisend woorde wat met die kop praat.
Jy kan kies om altyd Engels te gebruik as ’n middeweg.
Maar jy kan ook kies om die mens te wees wat daardie middellyn kruis
en jou nuwe kennis of opponent, wie dit ook al is,
op hul eie turf ontmoet.
Dit maak jou nie swak om die ander se taal te praat nie;
dit bewys dat jy sterk is.
Dis die mens wat die moed het en die moeite doen om oor lyne uit te reik
wat op die ou einde wen.
Moenie bang wees om foute te maak nie. Foute wys jy is menslik.
En in hierdie geval is daar ’n bonus:
As jy ’n fout maak,
gee jy ander ’n geleentheid om jou te help en tegemoet te kom.
En so versterk jy die band wat jy so pas gesmee het.
Wil jy jouself verstaanbaar maak
of wil jy verhoudings bou?
Kom ons almal gaan voort om Engels te leer en te gebruik,
sodat ons met gemengde gehore kan praat, soos hier by TEDx.
Engels is ’n kragtige werktuig vir die deel van kennis,
vir internasionale konvensies oor wêreldprobleme.
Bo alles is Engels wel die vinnigste pad na 365 miljoen harte.
Vir 365 miljoen mense ruik die Engelse taal soos koekies.
Maar hoekom daar stop?
Hoekom doen jy nie die moeite
en leer ten minste een ander vreemde taal nie?
Daar is baie geure koekies in die wêreld daarbuite.
Kom ons gaan proe ’n nuwe een.
Dankie.
(Applous)