Dünya üzerinde yayılan büyük iki olay var:
Bunlardan birisi küresel ısınma
diğeri ise kadınların ve kız çocuklarının yükselişi.
Aralarındaki bağlantı genellikle göz ardı ediliyor
fakat cinsiyet eşitliği dünyaya meydan okumamızda anahtar niteliğinde.
Şöyle açıklayayım.
Son birkaç yıldır
''Drawdown Projesi'' adında bir projede çalışıyorum.
Ekibimiz atmosferdeki ısı kapanlarını
ve iklimi değiştiren salınımları azaltmak için insanlığın bilgeliğini
elekten geçirdi.
"Şanslıysak belki bir gün" diye bir şey yok.
En iyi 80 yöntem ve teknolojiye
çoktandır sahibiz.
Güneş ve rüzgar enerjisini de içeren temiz, yenilenebilir enerji
yepyeni ve teknoloji bakımından yenilenmiş yeşil binalar;
Brazilya'dan Çin'e hızlı ve verimli ulaşım;
koruma ve yenilenme yoluyla gelişip büyüyen ekosistemler;
israfın azaltılması ve değerininin geri kazanılması;
toprağı ıslah edecek güzel yöntemlerle ürün yetiştirilmesi;
et içeren yeme alışkanlıklarının azaltılıp daha fazla bitkiye yer verilmesi
ve kadınlar ve kızlar için eşitlik.
Cinsiyet ve iklim birbirinden ayrılmaz iki bütün.
Emisyonun azaltılması yükselmeyle bağlantılı.
Öncelikle biraz bağlam.
Daha önce insanlığın hiç karşılaşmadığı kadar
ciddi derecede aciliyete sahip bir durum içerisindeyiz.
Şimdiye kadar, müdahalemiz yeterliliğin yakınından dahi geçmedi.
Fakat siz bunu zaten biliyorsunuz.
Bunu kendi içinizde,
iliklerinizde hissedebiliyorsunuz.
Her birimiz yaklaşık 7,7 milyar insan
ve 1,8 milyon bilinen canlı türünün birbirine kenetlendiği
bir sistemin parçalarıyız.
Aramızdaki bağlantıyı hissedebiliriz.
Kırılmaları ve onarılmasını sağlayacak
kapıların kapanışını hissedebiliriz.
Dünya daha iyi bir varoluşun bir an önce
ortaya çıkması gerektiğini bizlere söylüyor.
Tecrübelerime göre gözünün açılması için
her gün kırılmış bir kalbi onarmalısın.
Çalıştığım iş sesin gücünü gerektirse de
bu hakkında nadiren konuştuğum bir tasa.
Kendime kalbin kolayca kırılabileceğini, bir anda açılabileceğini hatırlatırım.
Aniden açılmış bir kalp uyanık, canlı ve aksiyonu ister durumdadır.
Tıpkı mahvolmuş yeryüzünü dönüştürüp
yeniden yetiştiren doğa gibi yenileyici.
Hayat sürekli olarak daha fazlasına,
iyileşmeye, bütünlüğe
doğru ilerliyor.
Bu temel bir ekolojik gerçek.
Ve bizler, hepimiz,
yaşam enerjisiyiz.
Görünüşe göre kadınlar, kızlar ve küresel ısınma arasındaki
temel bağlantı hayat değil ölümün kendisi.
Var olan zayıf noktalar göz önünde bulundurulduğunda
iklimin en çok kadınları vurduğu bilinci artıyor.
Doğal afetler sırasında evini terk etme,
şiddetli yaralanma hatta ölüm riski var.
Sürekli kuraklıkda aileler kıtlıkla uğraşacağından dolayı
erken evliliklere zemin hazırlayabilir.
Kadınlar geçimlerini sağlamaya çalıştıkları için
taşkınlar kadınları fuhuşa zorlayabilir.
Liste bu şekilde uzar gider.
Bu dinamikler New Orleans'dan Nairobi'ye kadar fakirlik koşullarında
en ağır hâldedirler.
Neredeyse her zaman hikâye burada son bulur.
Fakat bugün değil.
Diğer gerçek yakarışlar görülmeli.
Eğer cinsiyet eşitliğinde başarıya ulaşırsak
aynı zamanda küresel ısınmaya dikkat çekmeyi de başarırız.
Bu bağlantı üç ana alanı aydınlığa kavuşturuyor;
kadınların ve kızların haklarını koruyabileceğimiz,
toparlanmayi destekleyebileceğimiz
ve aynı zamanda emisyonu azaltabileceğimiz bir yer.
Kadınlar dünyanın birincil çiftçileridir.
Genellikle 20 dönümden az alanlarda işleyen düşük gelirli ülkelerde
kadınlar besinin yüzde 60 ile 80'ini üretiyor.
Bu da ''küçük çiftlik sahibi'' anlamına geliyor.
Erkeklere kıyasla kadın çiftçiler toprak hakkı,
kredi, sermaye, eğitim, araç gereçler
ve teknoloji gibi kaynaklara ulaşmada
daha fazla zorluk çekiyorlar.
Kadınlar en az erkekler kadar etkili tarım yapabiliyorlar
fakat aşikar olan eşitsizlikler kadınların erkeklere kıyasla
aynı süreçte aynı boyutta toprak üzerinde daha az üretim yapmasına neden oluyor.
Boşlukları kapatın
ve getirisi yüzde 20'ye 30'a yükselen tarım getirilerini eşitleyin.
Bu aynı zamanda aynı yerden alınan ürünün %30'a kadar fazla elde edilmesi demek.
Açlık, sağlık, ev geliri konusunda yapılan çıkarımlar
oldukça açık.
İklime karşı tehtidlere göz atalım.
Bizlerin ürün yetiştirmek için tarım alanına ihtiyacı var.
Ne yazık ki ormanlar bu alanı sağlamak için yok ediliyor
ve bu da orman tahribine dayalı salınımlara neden oluyor.
Eğer hali hazırda bulunan tarım alanları yeterli besini üretirse
ormanların tahribi azalır.
Yani burada bir tür dalga etkisi var.
Kadın çiftçileri destekleyin,
daha fazla tarım alanı elde edin,
orman tahribinden kaçının
ve ormanların canlandıran gücünü devam ettirin.
Drawdown projesi tarımda eşitliğin sağlanmasının günümüzden 2050'ye kadar
iki milyar ton salınımın önlenmesini sağlayacağını ön görüyor.
Evsel geri dönüşüm dünya genelinde bununla aynı düzeyde etki yaratabilir.
Bu eşitsizliğe dikkat çekmek ayrıca iklim değişikliği ile birlikte
kadınların tarımda yaşadıkları zorluklarla
başa çıkmalarına da yardımcı olabilir.
Tarımda hayat enerjisi var.
Son sayımda,
130 milyon kızın temel hakları olan okula gitme hakkının engellendiği görülüyor.
Ortaokul sınıflarında boşluklar en yüksek seviyelerde.
Çok fazla kız çocuğu yaşam için gerekli olan hayati dayanaklarını kaçırıyor.
Eğitim kadınlar ve çocukları için daha sağlıklı bir hayat,
daha güçlü bir ekonomik güvenlik,
evde ve toplum içinde daha iyi bir faaliyet ve iklimi değişen
bir dünyayı yönlendirmede daha yüksek bir kapasite demek.
Eğitim; seçenekler, uyum yeteneği, güç demek.
Aynı zamanda daha az miktarda salınım demek.
Birçok farklı sebepten dolayı
uzun seneler eğitim aldığımız zaman
daha az çocuğa sahip olmayı
ve daha geç evlenmeyi tercih ediyoruz.
Ve bu yüzden ailelerimiz daha da küçülüyor.
Dünya genelinde ve zaman içerisinde bireysel seviyede neler oluyor?
Birer birer,
kaç insanın okuma hakkına sahip olduğu bu dünyada kaç insan bulunduğuna
ve yaşam sistemine etki ediyor.
Bu kızların neden eğitim alması gerektiğinin açıklaması değil.
Sadece mantıklı bir sonuç.
Eğitim paranın bir yüzü.
Diğer yüzü ise aile planlaması:
yüksek kalitede, gönüllü doğum kontrolüne ulaşım.
Kazaradan ziyade isteyerek çocuk sahibi olmak
bağımsızlık ve itibar meselesi.
Fakat ABD'de,
gebeliklerin %45'i istek dışı.
Düşük gelirli ülkelerde 240 milyon kadın gebe kalmak isteyip istemediğine
ve ne zaman gebe kalmak istediğine karar vermek istiyor
fakat kontrasepsiyon kullanmıyor.
Kadınların ihtiyaçlarını dinlemek,
bu ihtiyaçlara dikkat çekmek,
eşitliği ve refahı sağlamak:
Bunlar aile planlamasında eğilinmesi gereken temel esaslar.
Etkili olmasına rağmen nüfus artışının frenlenmesi
bir tür yan etki.
Besin, ulaşım, elektrik, konut, ürünler ve diğer her şeye olan ihtiyacı
ve buna bağlı olarak da salınımı
büyük ölçüde azaltabilir.
Eğitimin ve aile planlamasının önündeki engelleri kaldırın bu sayede hiçbir şey
yapılmadığı takdirde dünyaya gelecek bir milyar insanın
dünyaya gelmesinin önüne geçebiliriz.
Drawdown projesine göre
bir milyar daha az insan yaklaşık 120 milyar ton daha az
salınıma neden olabilir.
Bu düzeyde bir etkide
cinsiyet eşitliği yaşam için iklim düzenini yenilemekte temel çözüm.
Bu düzeyde bir etkide
cinsiyet eşitliği rüzgar türbinleri, güneş panelleri
ve ormanlarda aynı düzeyde öneme sahip.
Öğrenmede ve seçim yapmakta
hayat enerjisi vardır.
İzninizle daha açık olayım:
Bu kadınların ve kızların her şeyi düzeltmesi gerektiği anlamına gelmiyor.
(Kahkahalar)
Fakat muhtemelen biz yapacağız.
(Kahkahalar)
(Alkış)
Tarımda, eğitimde ve aile planlamasında kadınlar için eşitlik:
Bunlar Drowdown projesi içerisindeki çözümler.
Hep birlikte ihtimal tasarımlarını içeriyorlar.
Bu konuda daha da açık olmama izin verin:
Toplum üretimden ve tüketimden soyutlanamaz.
Bazı aile segmentleri üssel bir zarara neden olurken
diğerleri aşırı düzeyde adaletsizliğe maruz kalıyor.
En zengini --
en sorumlu olan biziz.
En çok yapılacak şeye sahip olan biziz.
Cinsiyetle iklimin bağlantısı negatif etkilerin ve güçlü çözümlerin
ötelerine uzanıyor.
Kadınlar dünyanın değişimi için hayati önem arz ediyorlar fakat
biz sıklıkla dillere destan bu masadan onları men ediyor veya kaçırıyoruz.
Bizler sıklıkla susturuluyor veya göz ardı ediliyoruz.
Planlar ortaya serildiğinde
veya yatırımlar yapıldığında sıklıkla boş veriliyoruz.
Bir analize göre:
İnsani yardım fonlarından yalnızca %0,2'si
kadınlara ve çevreye gidiyor,
dünya çapında yalnızca 110 milyon dolar olan bu para
tek bir adam tarafından bir Basquiat tablosuna harcanan paraya eşdeğer.
Bu dinamikler sadece adaletsiz değil, aynı zamanda bizi başarısızlığa götürüyor.
Toplumu hızlı ve kökten yeniden tasarlayabilmemiz için
her çözüme ve çözücüye,
her fikre,
her bir kalbe,
her bir ele ihtiyacımız var.
Biz harekete geçmek için ufak bir çağrı için can atıyoruz
ama bu yarış bir bilgi formundan veya bir listeden
daha fazlasını istiyor.
Gücü kendi faklılığında bulan ekosistem gibi
hareket etmemiz gerekiyor.
Özel güçlerimizin neler olduğunu biliyorsunuz.
Sizler bir eğitimci, çiftçi, sağlıkçı, tasarımcı, özgürlük savaşçısısınız.
Çözüm odaklı yürüyebilmek için
nasıl omuz omuza vermelisiniz?
Hepinizin oynadığı bir rol hakkında istirhamda bulunuyorum:
elçi rolü.
Bu harika bir uyanış zamanı.
Gezegenimizin durumu etrafındaki sessizliği yıkmamız gerekiyor;
iklim bilimi hakkında hazırdaki tartışmaların ilerisine gitmeli;
çözümleri paylaşmalı;
açık bir kaple doğruları konuşmalı; iklim değişikliğinin üzerine gitmek için
bunu öğretmeliyiz, bizler cinsiyet eşitliğini bir gerçek haline getirmeliyiz.
İmkânsız gibi görünen bir yarışın eşiğinde
kadınlar ve kızlar müthiş bir çözüm ihtimali.
Çok şey ifade eden böyle bir zamanda
hayatta olmak muhteşem bir şey.
Bu dünya,
evimiz
cesaretli olmamamızı istiyor,
hepimizin bir bütün olduğunu hatırlatıyor--
kadınlar, erkekler,
her cinsiyet kimliğinden insan,
bütün varlıklar.
Bizler yaşam enerjisiyiz
tek bir dünya,
tek bir şans.
Bu şansı değerlendirelim.
Teşekkür ederim.
(Alkışlar)