Deyək ki, bu şəxs önümdə uzanıb.
Biz isə onun burnundan və ağzından
havanın ağciyərlərə necə
daxil olduğunu düşünürük.
Xüsusilə də, alveol kisələrinə nə qədər
oksigen gettiyi ilə maraqlanırıq.
Ağciyərlərin dərinliklərində bronxiallar adlandırdığımız hava
keçirən şaxələr mövcuddur.
Amma onların sonunda,bəhs ettiyimiz
bu alveol kisələri var.
Ən uclarında nə qədər oksigen olduğunu
tapmaq istəyirik.
Alveol kisəsi şəkildə
qəribə görünə bilər amma
o, bir az üçyarpaqlı yoncaya bənzəyir.
Deməli,sual budur ki,
x'in olduğu yerdə nə qədər oksigen var?
Bəs bunu necə anlayırıq?
İlk öncə, bu şəxsin nəfəs aldığı
havanı düşünəlim.
Atmosferdəki hava ilə nəfəs alır.
Bu, atmosfer təyziqli havadır.
Qısaca ATM deyirik.
Dəniz səviyyəsində atmosfer təyziqinin
760 millimetr civə sütunu olduğunu bilirik.
Daha yüksək hündürlüklərdə daha aşağı olacaqdır.
Dağın zirvəsindəki hava
təbii ki, daha az olacaq.
Bu təyziq ətrafda sıçrayan müxtəlif
molekullardan yaranır.
Bəziləri oksigen molekullarıdır.
Deyək ki, bu təqribən 21%-dir.
Bu, oksigendir.
Davam etmədən əvvəl FİO2-dən danışmalıyam.
Buna rast gələ bilərsiniz.
FiO2, tənəffüsün 21% və ya
0,21 hissəsini ifadə edir.
Bu, nəfəs aldığın havadakı
oksigenin fraksiyasını bildirir.
Deməli fraksiyası 21% oldu və bu,
azot səviyəsindən xeyli aşağıdır.
Azot hissəsini belə çəkdikdə, bunu daha
aydın görə bilərik.
Bənövşəyinin hamısı azotdur.
Bu, nəfəs aldığımız havanın təqribən 78%-dir.
Son olaraq çox kiçik,
yaşıl xətt ilə bir hissə çəkirəm.
Bu, əsasən arqondur.
Arqon yunanca
"tənbəl" mənasındadır.
Düşündükdə, arqonun
çox şey etməyəcəyini xatırladır.
Bədənimizdə heçnə ilə reaksiyaya girməyəcək.
Təbii ki,başqa qazlar da var.
Onlar 1%-dən azdır.
Bu, məsələn karbon dioksid ola bilər.
Bu, bu şəxsin
aldığı havadakı qazlardır.
Hal-hazırda nəfəs aldığını görürük.
İndi, onun nə qədər oksigen aldığını
tapmaq üçün bir az hesablama
aparmalıyıq.
Deməli, oksigenin parsial təzyiqi yəni, PaO2
0,21 ilə 760 millimetr civə sütununun hasilinə bərabərdir.
Hasili isə 160 millimetr civə sütunu olacaq.
İndi, oksigen ağciyərlərə enir,
traxeyadan keçərək onun bütün
kiçik bronxlarına və sonra alveol kisələrinə enir.
Hava bu istiqamətdə gedərkən,
maraqlı bir şey olur.
Buradakı bədən temperaturu 37 dərəcə selsidir.
Yəni, normal bədən temperaturudur.
Bunun etdiyi şey hava
bronxlardan və traxeyalardan keçir.
Olduğu kimi,tənəfüs ağacında
çoxlu nəm var.
Orada nəm var.
Və bu nəm,
İsinməyə başlayanda-və təbii ki,37dərəcə
olduqca isti--maye fazadan
qaz fazasına keçməyə başlayacaq.
Yəni birdənbirə kiçik molekullarınız var.
Onları kiçik su molekulları olaraq çəkəcəm.
Burada.
Keçməkdə olan girməyə və
qarışmağa başlayacaq.
Yəni nəfəs aldığı qaz
artıq qarışır.
Nəticə olaraq olan şey,suyun buxar təzyiqi
dediyimiz şeyə sahib olurlar.
Bu buxar təzyiqi temperaturu
bağlı olaraq dəyişir.
Amma 37dərəcədə buxar təzyiqi
47millimetr civə olur.
Temperatur 37dərəcədirsə
o zaman su molekullarının bir qismi
mayeni tərk edərək, qaz fazasına keçməsini gözləyirik.
Ortaya çıxdı ki,ayrılan molekul miqdarı
vəya molekul sayı
47 millimetr civə olan
təzyiq yaradacaq.
Bu olduqca standartdır.
Bu bir cədvəldən ibarətdir.
Əslində,biraz düşünsəniz,
çoxlu istilik yaradacaq--deyək ki,
suyu qaynadırsınız
Bu 100dərəcə selsi olur.
Ordakı buxar təzyiqi çox yüksək olur,
çünki qaynayır.
760 olacaq.
Yəni qaynama əslində 760dır.
Bunu yadda saxlayın.
Qaynar suyun buxar təzyiqi
bəs 760sizə nəyi xatırladır?
Atmosferik təzyiqi.
Bu maraqlıdır.
Suyu qaynadarkən buxar təzyqi
Atmosfer təzyiqinə bərabər olacaq.
Əslində su qaynayanda olan budur.
Amma diqqətimi dağıtmaq istəmirəm.
Bədənimizdə vəya ağciyərlərimizdə su qaynatmırıq.
Biz əslində bundan çox soyuduruq.
Amma biz isinirik.
37dərəcəyik.
Qaz fazasına girən kiçik su molekullarından
bəzilərinə sahibsiniz.
Ümumiyətlə olmalı olan--bütün bunlar
760olmalıdır.
Ortalama olaraq ağciyər təzyiqlərimiz
atmosfer təzyiqlə eyni olacaq.
Amma indi su 47olacaq.
Su 47alırsa,o kiçik qaz
molekullarının geri qalanı713 olmalıdır.
Bu dinlənmədir.
O dinlənmədə nə var idi?
Əvvəlki kimi olacaq.
Onu mümkün olan ən yaxşı şəkildə
çəkməyə çalışacam
burdakı mənim oksigenim olacaq.
Bu 713ün 21%dir.
Hələdə çox ama çox nitrogenimiz var.
Əvvəldə olduğu kimi eyni qırılma.
Bunun nəfəs alınan hava olduğun unutmayın.
Yəni nəfəs verməkdən danışmırıq.
Sadəcə nəfəs almaqdan danışırıq.
Buradakı bənövşəyi-bu 78%dir.
Yenə bu 713ün 78%dir.
Orda hələdə biraz argon var,
və digər qazlar--hamısını yazmayacam,
amma siz anladınız.
Su ümumi təyziqin bir qismini aldığından
digər bütün qazların
parsiyal təyziqi aşağı olacaq.
Bəs alveol kisəsinə girən havanın
parsiyal təyziqi nədir?
Əsasında 21%olanFiO2olacaq.
Bunu bura yazacam.
Sonra atmosferik təzyiqə sahibik.
Buradaki atmosfer təzyiqidir.
Bunun 760olduğunu dedik.
Kiçik bir ox çəkərək nəyin nə olduğunu anlaya bilərik.
760millimetr civə.
Suyun parsiyal təzyiqini hesablamaq üçün.
.
Çünki artıq burada bir miqdar su buxarımız var.
47ni çıxarmalıyıq.
İndiyə qədər bu riyaziyata əməl etmisinizsə,
görürsünüzki burda nə oldu?
Təqribən 150millimetr civə.
Bu nöqtəyədək oksigenin parsiyal təyziqidir.
Oxumla açıqca göstərim,
bu narıncı x'də deyil.
İndiyə qədər başladığımızdan
daha aşağı olan parsiyal bir təyziq
olduğunu anladıq.
Bunun səbəbi suyun parsiyal təzyiqi idi.
Bir sonraki videomuzda oradan başlayaq.