Tôi không thể nào quên họ
Đó là Aslan, Alik, Andrei,
Fernanda, Fred, Galina, Gunnhild,
Hans, Ingeborg, Matti, Natalya,
Nancy, Sheryl, Usman, Zarema,
và còn nhiều nữa
Phần lớn, sự tồn tại và lòng nhân đạo của họ
đã bị cắt giảm khi thống kê
ghi nhận một cách lạnh lùng như "một sự cố an ninh"
Với tôi, họ là những đồng nghiệp
thuộc về cộng đồng những nhân viên cứu trợ nhân đạo
họ đã cố gắng mang đến từng chút thoải mái
đến nạn nhân của chiến tranh ở Chechnya vào những năm 90
Họ là những y tá, những nhà tiếp vận, những chuyên gia về trú ẩn
những trợ lý, thông dịch viên
Và trong chiến dịch này, họ đã bị sát hại
gia đình họ chia cách
và câu chuyện về họ phần lớn đã bị lãng quên
Chẳng ai bị xử phạt vì những tội ác đó
Tôi không thể quên họ
Họ sống trong lòng tôi theo một cách nào đó
mỗi ngày, những ký ức về họ mang đến cho tôi nhiều ý nghĩa
Nhưng họ cũng ám ảnh tôi về những góc tối
Vì những nhân viên cứu trợ nhân đạo
họ quyết định sát cánh cùng nạn nhân
để giúp đỡ, tạo sự thoải mái, bảo vệ
nhưng khi họ cần sự bảo vệ cho chính bản thân họ
thì không có
Khi mà bạn nhìn những tiêu đề trên báo những ngày qua
về chiến tranh ở I-rắc hay Syria
những nhân viên cứu trợ bị bắt cóc, con tin bị giết hại
nhưng họ đã là ai?
Tại sao họ đã ở đó?
Cái gì đã thúc đẩy họ?
Chúng ta đã trở nên vô tâm với những tội ác đó như thế nào?
Đó là lý do tại sao tôi có mặt hôm nay
Chúng ta cần tìm ra cách tốt hơn để tưởng nhớ họ
Cần giải thích những giá trị cốt lõi mà họ đã cống hiến cả mạng sống
Chúng ta cần công lý
Năm 1996, tôi được gửi đi
bởi Ủy viên cấp cao Liên Hợp Quốc cho người tị nạn đến Bắc Caucasus
Tôi đã biết một vài rủi ro
Năm người cộng sự đã bị giết hại
ba người bị thương nghiêm trọng
bảy người bị bắt làm con tin
Vì vậy chúng tôi đã rất thận trọng
Chúng tôi đã sử dụng những xe bọc thép, xe làm mồi nhử
thay đổi lịch trình, nơi ở
tất cả các biện pháp an toàn
Nhưng vào đêm đông lạnh của tháng Một năm 1998, tới lượt của tôi
Khi tôi đi vào căn hộ ở Vladikavkaz với người bảo vệ
chúng tôi bị người đàn ông có vũ khí bao vây
Họ bắt người bảo vệ, đặt anh ta trên sàn
họ đánh anh ta trước mặt tôi
trói anh ta, rồi kéo lê anh ta đi
Tôi đã bị còng tay, bịt mắt, và buộc phải quỳ
khi bộ phận giảm thanh của súng ép sát vào cổ tôi
Khi chuyện đó xảy ra với bạn
thì sẽ không còn thời gian để suy nghĩ, để cầu nguyện
Não tôi tiếp tục vô ý thức
tua nhanh lại cuộc sống mà tôi vừa trải qua
Tôi tốn nhiều phút đồng hồ để nhận ra
rằng những người đàn ông mang mặt nạ kia ở đây không phải để giết tôi
nhưng người nào, ở đâu, đã sắp xếp vụ bắt cóc tôi
Sau đó một quá trình mất nhân tính đã bắt đầu ngày hôm đó
Tôi không khác gì một hàng hóa
Tôi không thường nhắc về điều này
nhưng tôi muốn chia sẻ một chút với bạn về 317 ngày bị bắt giữ
Tôi bị giữ ở căn hầm dưới lòng đất
đầy bóng tối
khoảng 23 tiếng và 45 phút mỗi ngày
và sau đó những người bảo vệ đến, thường là hai người
Họ mang đến một mẩu bánh mì lớn
một chén súp, và một cây nến
Cây nến đó sẽ cháy khoảng 15 phút
15 phút ánh sáng quý giá
và sau đó họ sẽ mang nó đi, và tôi lại trở về với bóng tối
Tôi bị xích vô cái giường ngủ bằng một sợi cáp bằng kim loại
Tôi chỉ đi được bốn bước nhỏ
Tôi luôn mơ ước tới bước thứ 5
Và không có TV, không radio, không báo, không ai để nói chuyện
Tôi không có khăn tắm, không xà phòng, không giấy vệ sinh
chỉ có hai cái xô bằng kim loại mở, một là nước, một là chất thải
Bạn có thể hình dung thực thi án mô phỏng là thú tiêu khiển của những người bảo vệ
khi họ bạo dâm hoặc là khi họ chỉ chán và say xỉn
Chúng tôi đang phá vỡ những chiếc đinh một cách từ từ
Sự cô lập và bóng tối thì rất khó để miêu tả
Không có thứ gì thì làm sao bạn miêu tả?
Không từ nào có thể tả được sự cô đơn của tôi
trong ranh giới rất mỏng giữa tỉnh táo và điên loạn
Trong bóng tối, thỉnh thoảng tôi đã tưởng tượng mình đang chơi cờ đam
Tôi sẽ bắt đầu với quân đen
rồi chơi với quân trắng
trở lại quân đen cố để lừa bên kia
Tôi không chơi cờ đam nữa
Tôi bị dày vò bởi những suy nghĩ về gia đình và cộng sự, người bảo vệ, Edik.
Tôi không biết điều gì đã xảy ra với anh ta
Khi cố gắng để không nghĩ ngợi nữa
tôi cố gắng lấp đầy thời gian
bằng cách tập thể dục
Tôi đã cố cầu nguyện, thử tất cả các loại trò chơi ghi nhớ
Nhưng bóng tối cũng tạo ra những viễn cảnh và suy nghĩ bất thường
Một phần trong ý thức của bạn muốn bạn kháng cự, la hét, khóc
và phần khác thì ra lệnh cho bạn câm miệng
và chỉ trải qua
Thường xuyên xảy ra mâu thuẫn nội tâm; và không có phân xử
Có một lần người bảo vệ đến, một cách rất tích cực, nói với tôi
"Hôm nay mày sẽ phải quỳ và cầu xin thức ăn."
Tâm trạng của tôi không tốt nên tôi đã sỉ nhục anh ta.
Tôi sỉ nhục mẹ, tổ tiên của anh ta
Kết quả khả quan hơn là: anh ta ném thức ăn vào chất thải của tôi
Ngày hôm sau, anh ta trở lại với yêu cầu tương tự
Anh ta nhận được câu trả lời giống hệt
và kết quả cũng không thay đổi
Bốn ngày sau đó, cơ thể đầy vết thương
Tôi không biết cái đói gây tổn thương quá nhiều khi bạn có quá ít
Vì vậy khi những người bảo vệ đi xuống
Tôi đã quỳ xuống
Tôi đã cầu xin thức ăn
Phục tùng là cách duy nhất tôi phải làm để có một cây nến khác
Sau khi bị bắt cóc,
tôi bị đưa từ Bắc Ossetia đến Chechnya
ba ngày trong thùng sau của những chiếc xe hơi khác nhau,
và khi đến nơi, tôi bị tra hỏi
trong 11 ngày bởi người tên là Ruslan
Công việc hằng ngày luôn giống nhau:
nhiều ánh sáng hơn một chút, 45 phút
Anh ta đi xuống căn hầm,
yêu cầu những người bảo vệ trói tôi vào cái ghế
và anh ta mở nhạc thật lớn
Và sau đó anh ta la hét những câu hỏi
Anh ta sẽ la hét. Đánh đập tôi.
Tôi sẽ kể cho bạn về chi tiết.
Có rất nhiều câu hỏi mà tôi không hiểu,
và cũng có những câu hỏi mà tôi không muốn hiểu.
Cuộc thẩm vấn kéo dài suốt một cuốn băng nhạc:
15 bài hát, 45 phút.
Tôi luôn mong đến bài hát cuối cùng.
Một ngày đêm nọ dưới hầm, tôi không biết gì,
Tôi nghe tiếng trẻ con khóc trên đầu,
cậu bé, khoảng chừng 2 hay 3 tuổi.
Những tiếng bước chân, hỗn loạn, tiếng người ta chạy.
Vì vậy khi Ruslan quay trở lại vào ngày hôm sau,
trước khi anh ta hỏi câu đầu tiên,
tôi hỏi, "Con trai anh thế nào? Nó tốt hơn chưa?"
Ruslan ngạc nhiên.
Anh ta bực bội vì cho là những người bảo vệ đã nói gì đó
về đời sống cá nhân của anh ta.
Tôi nói về NGOs là nơi cung cấp thuốc đến trạm y tế
nơi có thể giúp con trai anh ta khỏe hơn.
Và chúng tôi đã nói về việc giáo dục, về gia đình.
Anh ta kể về những đứa con của mình.
Tôi kể về đứa con gái của tôi.
Sau đó anh ta nói về súng, xe hơi, phụ nữ,
và tôi cũng nói về những đề tài đó.
Chúng tôi trò chuyện đến tận bài hát cuối cùng của cuốn băng nhạc
Ruslan đã là người hung dữ nhất mà tôi từng gặp.
Anh ta không đánh tôi lần nào nữa.
Cũng không hỏi tôi bất cứ câu nào.
Tôi không còn bị coi là hàng hóa nữa.
2 ngày sau đó, tôi được chuyển đến nơi khác.
Ở đó, người bảo vệ đến gần tôi -- một cách khá kỳ lạ --
và anh ta nói với giọng êm nhẹ,
"Tôi muốn cám ơn anh
vì sự hỗ trợ mà tổ chức bạn đã mang đến gia đình tôi
khi chúng tôi bị dời ra kế bên Dagestan."
Tôi có thể nói được gì nữa?
Thật là khó chịu. Như đang nuốt thanh gươm trong bụng.
Tôi dành nhiều tuần liền suy ngẫm để cố gắng dàn xếp
những lý do tốt mà chúng tôi có để hỗ trợ gia đình anh ta
và anh ta đã trở thành người lính may mắn
Anh ta còn trẻ, anh ta mắc cỡ.
Tôi đã không bao giờ thấy mặt anh ta
Có lẽ anh ta muốn nói điều gì đó tốt đẹp.
Nhưng trong 15 giây đó,
Anh ta làm tôi nghi ngờ những gì chúng tôi đã làm
tất cả những sự hy sinh.
Khiến tôi nghĩ họ nhìn thấy chúng tôi như thế nào.
Cho đến sau đó, tôi giả định họ biết tại sao tôi ở đây
và chúng tôi đang làm gì.
Một người không thể giả định được điều đó
Giải thích tại sao chúng tôi làm như vậy thật không dễ,
thậm chí với cả những người thân thiết
Chúng tôi không hoàn hảo, hay cấp cao
không phải đội cứu hỏa của thế giới,
không phải siêu nhân
không ngăn cản chiến tranh,
chúng tôi biết nhân đạo không thay thế giải pháp
Nhưng chúng tôi làm vì một trong những vấn đề của cuộc sống.
Đôi lúc đó chỉ là sự khác biệt mà bạn làm --
một cá nhân, gia đình, nhóm nhỏ những cá thể --
và đó là vấn đề.
Khi bạn có sóng thần, động đất hay bão,
bạn thấy đội cứu hộ đến từ tất cả mọi nơi trên thế giới,
tìm kiếm những người sống sót hàng tuần liền.
Tại sao? Không ai chất vấn điều này.
Mọi vấn đề cuộc sống,
hay mỗi cuộc sống có vấn đề.
Điều này giống với chúng tôi khi chúng tôi giúp người tị nạn
họ di dời trong nước bởi xung đột, hay người phi quốc tịch,
tôi biết rất nhiều người,
khi họ đối đầu với đau khổ tột độ,
họ cảm thấy cạn kiệt sức lực và dừng lại ở đó.
Thật đáng tiếc, bởi vì có rất nhiều cách để người ta giúp đỡ.
Chúng tôi không dừng lại với cảm giác đó.
Chúng tôi làm mọi thứ có thể để hỗ trợ,
bảo vệ, tạo sự thoải mái.
Chúng tôi phải như vậy.
Chúng tôi không thế làm gì khác.
Chúng tôi nghĩ vậy, chỉ là con người
Đó là tôi trong cái ngày được phóng thích.
Vài tháng sau đó, tôi gặp tân thủ tướng Pháp.
Điều thứ hai mà ông ấy đã nói với tôi:
"Ông rất vô trách nhiệm vì đã đi Bắc Caucasus
Ông không biết đã gây ra cho chúng tôi bao nhiêu rắc rối."
Đó là một cuộc gặp gỡ nhỏ.
(tiếng cười)
Tôi nghĩ rằng giúp người gặp nạn là trách nhiệm.
Trong chiến tranh, thật sự không ai muốn dừng lại,
và chúng tôi có rất nhiều những ngày như vậy,
hỗ trợ người cần giúp đỡ và phần nào bảo vệ họ
không chỉ là hành động của lòng nhân đạo,
đó là sự khác biệt của con người.
Tại sao ông ta không hiểu điều này?
Chúng tôi có trách nhiệm phải cố gắng.
Bạn đã nghe khái niệm: Trách nhiệm bảo vệ
Kết quả có thể phụ thuộc vào nhiều thông số.
Chúng tôi có thể thất bại, nhưng còn tệ hơn cả --
là thậm chí không cố gắng khi chúng ta có thể.
Vì vậy, nếu bạn chọn đi con đường này, nếu bạn đăng ký loại công việc này,
cuộc sống của bạn sẽ đầy niềm vui và nỗi buồn,
bởi vì có rất nhiều người chúng tôi không thể giúp đỡ,
rất nhiều người chúng tôi không thể bảo vệ, hay giải cứu.
Tôi gọi đó là con ma của mình,
bởi đã chứng kiến nỗi khổ của họ từ lúc kết thúc,
bạn chia sẻ một chút nỗi đau ấy.
Rất nhiều người trẻ theo chủ nghĩa nhân đạo
trải qua những trải nghiệm đầu tiên đầy cay đắng.
Họ bị đẩy vào những tình huống đau khổ,
nhưng họ bất lực để thay đổi bất cứ điều gì.
Họ phải học cách chấp nhận điều đó
và dần dần lấy lại năng lượng.
Điều đó thật khó.
Nhiều người không làm được,
nhưng với những ai làm được, thì không có việc nào khác giống như thế này.
Bạn có thể nhận ra khác biệt mà bạn tạo ra mỗi ngày.
Những nhân viên cứu trợ nhân đạo hiểu rủi ro mà họ gặp phải
trong vùng đang xung đột hay những khu vực sau xung đột,
cuộc sống, nghề nghiệp của chúng tôi dần bị đe dọa,
và tinh thần của cuộc sống đang dần mai một.
Bạn có biết từ thiên niên kỷ,
số lượng vụ tấn công nhân viên cứu trợ đã tăng gấp ba?
2013 đã phá kỷ lục:
155 đồng nghiệp bị giết,
171 vụ bị thương nghiêm trọng,
134 bị bắt cóc.
Rất nhiều cuộc đời tan nát.
Mãi cho đến khi bắt đầu cuộc nội chiến ở Somalia cuối những năm 80
nhân viên cứu trợ nhân đạo đôi khi cũng là nạn nhân
của những cái mà được gọi là thiệt hại phụ,
nhưng nhìn chung chúng tôi không là mục tiêu của các cuộc tấn công
Điều này đã thay đổi.
Nhìn vào bức tranh.
Baghdad, tháng tám năm 2003:
24 đồng nghiệp bị giết.
Đã qua những ngày mà cờ xanh của Liên Hợp Quốc hay Hội chữ thập đỏ
sẽ tự động bảo vệ chúng tôi.
Các nhóm tội phạm và vài nhóm chính trị
đã thụ tinh chéo với nhau hơn 20 năm nay,
và họ đã tạo ra những dạng tạp chủng
là những người mà chúng tôi không thể giao tiếp được.
Các nguyên tắc nhân đạo được kiểm tra, chất vấn, và thường bị bỏ qua,
nhưng có lẽ quan trọng hơn, chúng tôi đã bỏ tìm kiếm công lý
Hình như không có hậu quả gì
đối với cuộc tấn công chống lại nhân viên cứu trợ nhân đạo.
Sau khi được phóng thích, tôi được khuyên là đừng tìm kiếm công bằng.
Nó sẽ không mang đến cho bạn điều gì tốt, tôi đã được nói như vậy.
Thêm vào đó, bạn sắp đặt cuộc sống của những đồng nghiệp khác vào nguy hiểm.
Tôi mất nhiều năm để nhìn bản án
của 3 người có liên quan đển vụ bắt cóc tôi,
nhưng đây đã là ngoại lệ.
Không có sự công bằng cho bất cứ nhân viên cứu trợ nào
bị giết hay bị bắt cóc ở Chechnya từ năm 95 đến 99,
và điều này cũng tương tự trên toàn thế giới.
Điều này là không thể chấp nhận.
Không thể tha thứ.
Tấn công nhân viên cứu trợ nhân đạo là tội ác chiến tranh theo luật quốc tế.
Những tội ác này phải bị trừng phạt.
Chúng ta phải kết thúc cái vòng miễn tội này.
Phải thừa nhận là những vụ tấn công chống lại nhân viên cứu trợ
là tấn công chống lại chính loài người.
Điều đó khiến tôi tức giận.
Tôi biết là tôi rất may mắn so với những người tị nạn mà tôi giúp đỡ.
Tôi không biết sẽ ra sao khi nhìn thấy toàn thị trấn của mình bị phá hủy
Sẽ ra sao khi nhìn những người thân quen bị bắn ngay trước mắt mình.
Sẽ ra sao khi đất nước tôi bị xâm chiếm.
Tôi cũng biết là mình rất may mắn so với những con tin khác.
4 ngày trước khi tôi được phóng thích, 4 con tin đã bị chặt đầu
cách chỗ tôi bị nhốt vài dặm.
Tại sao là họ?
Tại sao tôi ở đây ngày hôm nay?
Không dễ để trả lời.
Tôi đã được nhận nhiều sự giúp đỡ từ những người thân,
từ đồng nghiệp, bạn bè, từ những người mà tôi không quen biết.
Họ đã giúp tôi qua nhiều năm để tôi thoát khỏi bóng tối.
Không ai được đối xử với sự chú ý tương tự.
Có bao nhiêu đồng nghiệp của tôi sau đau thương,
trở về được cuộc sống của riêng họ?
Tôi có thể đếm được 9 người mà tôi biết
Có bao nhiều đồng nghiệp của tôi trải qua cuộc ly hôn khó khăn
sau trải nghiệm đau thương
bởi vì họ không thể giải thích thêm được bất cứ điều gì với bạn đời của họ?
Tôi không thể đếm được.
Có cái giá cho loại cuộc sống này.
Ở Nga, các đài tưởng niệm đều có dòng chữ trên đỉnh.
Đó là, (trong tiếng Nga)
"Không ai bị lãng quên, không điều gì bị lãng quên."
Tôi không quên những đồng nghiệp đã mất.
Tôi không thể quên bất cứ điều gì.
Tôi kêu gọi mọi người ghi nhớ sự cống hiến của họ
và yêu cầu các nhân viên cứu trợ trên thế giới
được bảo vệ tốt hơn.
Chúng ta không nên để ánh sáng hy vọng mà họ mang đến bị dập tắt.
Sau đó, nhiều người hỏi, "Nhưng sao anh vẫn tiếp tục?
Tại sao anh làm công việc này?
Tại sao anh phải trở lại với nó?"
Tôi trả lời rất đơn giản:
Nếu tôi từ bỏ,
điều đó có nghĩa là bọn bắt cóc tôi đã thắng.
Họ đã có thể lấy đi tâm hồn
và lòng nhân đạo của tôi
Cám ơn.
(vỗ tay)