من ده‌رووناسێكی سیاسی و كۆمه‌ڵایه‌تیم.
له‌ چۆنیه‌تی تێگه‌یشتنی خه‌ڵك بۆ جیهان
و ئه‌مه‌ مانای چییه‌ بۆ كۆمه‌ڵگه‌ و بۆ دیموكراسی ده‌كۆڵمه‌وه‌ ...
كه‌، هه‌روه‌ك دەردەکزێت، زۆر زۆره‌.
هه‌ندێك كه‌س جیهان وه‌ك شوێنێكی سه‌لامه‌ت و باش ده‌بینن،
ئه‌مه‌ش ڕێگه‌یان ده‌دات بۆ ئه‌وه‌ی باش بن له‌گه‌ڵ گومان
و كات ته‌رخان بكه‌ن بۆ دۆزینه‌وه‌ و یاریی.
ئه‌وانی تر به‌ته‌واوی ئاگاداری مەترسییەکانن له‌ ژینگه‌كه‌یان،
بۆیه‌ یاسا و توانای پێشبینی كردن ده‌خه‌نه‌ پێش
كرانه‌وه‌ و تاقیكردنه‌وه‌.
له‌ توێژینه‌وه‌ ئه‌كادیمییه‌كه‌مدا،
لێكۆڵینه‌وه‌ ده‌كه‌م له‌سه‌ر چۆن ئه‌م دوو ڕێبازه‌ شێوەی بیركردنه‌وه‌ و هه‌ستكردنمان
له‌باره‌ی هه‌موو شتێك له‌ هونه‌ر بۆ سیاسه‌ت پێكدێنن.
لێكۆڵینه‌وه‌ش ده‌كه‌م له‌سه‌ر چۆن هه‌ڵبژارده‌ سیاسییه‌كان و
ڕاگه‌یاندنه‌ حیزبییه‌كان ئه‌م جیاوازییانه‌ به‌ تایبه‌تی به‌كاردێنن
بۆ بۆ دروستبوونی ڕقلێبوونه‌وه‌ و ترس
و چۆن ئابووریزانی سیسته‌می ڕاگه‌یاندنمان هه‌مان ئه‌و دابه‌شبوونانه‌ ده‌قۆزێته‌وه‌.
به‌ڵام دوای لێكۆڵینه‌وه‌ی ئه‌مه‌،
نه‌متوانی له‌و هه‌سته‌ ڕزگارم بێت كه‌ دابه‌شبوون به‌سه‌رماندا سه‌پێنراوه‌
به‌ڵام ئه‌وه‌ ده‌گه‌ڕێته‌وه‌ سه‌ر خۆمان هه‌ردوو كۆمه‌ڵه‌ تایبه‌تمه‌ندێتیی ببینین
وه‌كو شتێكی گرنگ و ته‌نانه‌ت به‌نرخیش.
دوو پیاو به‌ نموونه‌ وه‌رده‌گرین كه‌ زۆر كاریگه‌رییان له‌سه‌ر ژیانی من هه‌بووه‌
یه‌كه‌میان، هاوسه‌ری كۆچكردووم، مایك.
هونه‌رمه‌ندێك بوو كه‌ جیهانی وه‌كو شوێنێكی باش و پارێزراو ده‌بینی.
پێشوازی له‌ ته‌مومژ و یاری ده‌ركرد له‌ ژیانی.
له‌ ڕاستیدا، له‌ ڕێی كۆمیدیای خۆوتن یه‌كترمان بینی
كه‌ خۆوته‌كانی فێرده‌كرد گوێبگرن و كراوه‌ بن و
ئارام بن گوێ به‌وه‌ نه‌ده‌ن دواتر چی ڕووده‌دات.
دوای ئه‌وه‌ی هاه‌وسه‌رگیریمان كرد و كوڕێكمان بوو،
مایك نه‌خۆشی گرێی مێشكی تیا ده‌ست نیشانكرا.
ماوه‌ی چه‌ند مانگێك له‌ چاره‌سه‌ر له‌ نه‌خۆشخانه‌و و نه‌شته‌رگه‌ری،
هه‌مان كرداره‌كانی مایكم ئه‌نجامده‌دا،
هه‌وڵمده‌دا ڕاهێنان یکات بە كراوه‌یی،
هه‌وڵمده‌دا باش بم بێ بیركردنه‌وه‌ له‌وه‌ی دواتر چی ڕووده‌دات.
ئه‌مه‌ به‌رگه‌گرتنی مایك بوو بۆ ناڕوونی
كه‌ ڕێگه‌ی بە من دا به‌رگه‌ی ئه‌و چه‌ند مانگه نادڵنیاییه بگرم، كه‌
یارمه‌تیدام چه‌ند ڕێگه‌ی نوێ بدۆزمه‌وه‌ بۆ بنیاتنانه‌وه‌ی ژیانم دوای مردنی.
ساڵو نیوێك دوای مه‌رگی مایك،
چاوم به‌ هاوسه‌ری ئێستام پی جه‌ی كه‌وت.
پی جه‌ی داواکاری گشتی تاوانه‌
كه‌ جیهان وا ده‌بینێت ڕه‌نگه‌ باش بێت
به‌ مه‌رجێك هه‌ڕه‌شه‌كان به‌ شێوه‌یه‌كی دروست ڕێكخرابن.
ئه‌و كه‌سێكه‌ یاسا و توانای پێشبینیكردن ده‌گرێته‌ خۆی
له‌ كرده‌وه‌كانی ڕۆژانه‌یدا،
له‌و خواردنانەی ده‌یانخوات،
له‌ هه‌ڵبژاردنی كه‌نتۆری جله‌كان.
و پی جه‌ی زیره‌كییه‌كی به‌دی هه‌یه‌،
به‌ڵام له‌ڕووی ڕه‌وشته‌وه‌ زۆر جددییه‌
هه‌ستێكی به‌هێزی به‌ ئه‌رك و ئامانج هه‌یه‌.
داب و نه‌ریت، دڵسۆزی و خێزان له‌لای زۆر به‌نرخن،
له‌به‌ر ئه‌مه‌یه‌ له‌ ته‌مه‌نی ٢٨ ساڵی
هیچ دوودڵ نه‌بوو له‌ هاوسه‌رگیری له‌گه‌ڵ بێوه‌ژنێك بكات،
منداڵه‌ كوڕه‌كه‌ی به‌خێو بكات
و وه‌كو كوڕی خۆی گه‌وره‌ی بكات.
پێویستی پی جه‌ی بوو بۆ دڵنیایی و داخراویی
كه‌ سەقامگیریی هێنایه‌ ژیانمان.
من كه‌ باسی ئه‌و دوو چیڕۆكه‌ی مایك و پی جه‌ی ده‌كه‌م
له‌به‌ر ئه‌وه‌ نییه‌ كه‌ كه‌سیین،
به‌ڵكو له‌به‌رئه‌وه‌ی دوو شت ڕوون ده‌كه‌نه‌وه‌ له‌ تویژینه‌وه‌كه‌م دۆزیومه‌وه‌.
یه‌كه‌میان، خاسیەتی ده‌روونییمان چۆنێتی كارلێكمان له‌گه‌ڵ جیهان پێكدێنێت،
و دووه‌میان،
ئه‌و دوو ڕێبازه‌ واده‌كه‌ن ژیانمان شیاو بێت.
به‌ڵام به‌داخه‌وه‌، هانده‌ره‌ سیاسی و ئابوورییه‌كانی ژینگه‌ی ڕاگه‌یاندنمان
هه‌وڵی قۆزتنه‌وه‌ی ئه‌و جیاوازییانه‌ ده‌ده‌ن
تاكو تووڕه‌مان بكه‌ن.
تاكو سه‌رنجمان ڕابكێشن،
تاكو بزرنگێنه‌وه‌
و تاكو له‌ دژی یه‌كتری به‌كارمان بێنن.
له‌مه‌شدا سه‌ركه‌وتوون.
له‌ڕوویه‌كه‌وه‌ سه‌ركه‌وتوون چونكه‌ هه‌مان ئه‌م كۆمه‌ڵه‌ جیاكارییانه‌
به‌ باوه‌ڕه‌ سیاسی و ڕۆشنبیرییه‌ بنچینه‌ییه‌كان به‌ستراونه‌ته‌وه‌.
چه‌ندین ساڵ، ده‌روونناسه‌ سیاسییه‌كان توێژینه‌وه‌یان كردووه‌ له‌سه‌ر ئه‌وه‌ی
چۆن جیاكه‌ره‌وه‌ ده‌روونییه‌كانمان باوه‌ڕه‌ سیاسییه‌كانمان پێك دێنن.
چه‌ند تاقیكردنه‌وه‌یه‌كمان ئه‌نجامداوه‌ بۆ تێگه‌یشتن له‌وه‌ی
ده‌روونناسی و سیاسه‌تمان چۆن وه‌ڵامی هانده‌ره‌ ناسیاسییه‌كانمان پێكدێنن.
و ئه‌م توێژینه‌وه‌یه‌ ده‌ریخستووه‌
كه‌ ئه‌و كه‌سانه‌ی كه‌متر بایه‌خ به‌ هه‌ڕه‌شه‌كان ده‌ده‌ن،
ئه‌وانه‌ی به‌رگه‌ی ناڕوونی ده‌گرن،
ئه‌و كه‌سانه‌ زیاتر مه‌یلی لیبڕالییه‌تیان هه‌یه‌ له‌ لایه‌نی ڕۆشنبیری و كۆمه‌ڵایه‌تی
له‌و پرسانه‌ی وه‌كو كۆچكردن یاخود تاوان یانیش زایه‌ندیه‌تی.
و له‌به‌ر ئه‌وه‌ی به‌رگه‌ی ته‌مومژ ده‌گرن،
بایه‌خیش به‌ باشبوون ده‌ده‌ن له‌گه‌ڵ جیاكه‌ره‌وه‌ ورده‌كان
و چێژ له‌ بیركردنه‌وه‌ ده‌بینن له‌به‌ر خاتری بیركردنه‌وه‌،
كه‌ یارمه‌تی ڕوونكردنه‌وه‌ی هۆكاری
بوونی هه‌ڵبژارده‌ی جوانی ده‌دات له‌ ڕاست و چه‌پ،
له‌گه‌ڵ لیبڕالییه‌كان وه‌ك له‌وه‌ی له‌گه‌ڵ پارێزكاران
بۆ به‌رزنرخاندنی شته‌كان وه‌كو هونه‌ری واتاگه‌ری
یاخود ته‌نانه‌ت ئه‌و چیڕۆكانه‌ی كۆتاییه‌كی ڕوونیان نییه‌.
له‌ كاره‌ ئه‌زموونییه‌كه‌م،
بۆم ده‌ركه‌وتووه‌ كه‌ ئه‌م جیاوازییانه‌ یارمه‌تی ڕوونكردنه‌وه‌ی
هۆكاری به‌رزنرخاندن و تێگه‌یشتنی ته‌نزی سیاسی گاڵته‌ئامێز
له‌لایه‌ن لێبڕالییه‌كان زیاترن له‌ پارێزكاران.
له‌لایه‌كی تره‌وه‌،
ئه‌و كه‌سانه‌ی چاودێری هه‌ڕه‌شه‌كان ده‌كه‌ن،
كه‌ دڵنیایی و داخستن هه‌ڵده‌بژێرن،
ئه‌وانه‌ مه‌یلیانه‌ ببنه‌ پارێزكاری سیاسی، ڕۆشنبیریی، و كۆمه‌ڵایه‌تیمان.
چونكه‌ ئاماده‌ن،
به‌ كارامه‌یی و بەخێراییش بڕیاربده‌ن،
به‌ ژیریی و سۆز ئاڕاسته‌كرا.
بۆمان ده‌ركه‌وتووه‌ كه‌ ئه‌م تایبه‌تمه‌ندییانه‌ یارمه‌تی ڕوونكردنه‌وه‌ی
هۆكاری چێژبینینی پارێزكاران به‌ پرۆگرامی گفتوگۆی بیروباوه‌ڕی سیاسی ده‌ده‌ن كه‌
به‌ ڕوونی و به‌ ژیری هه‌ڕه‌شه‌ و دوژمنه‌كان دیاری ده‌كات.
ئه‌وه‌ی كه‌ گرنگه‌ ئه‌وه‌یه‌ كه‌
ئه‌م ئاره‌زووانه‌ ڕه‌ها نین--
جێگیر نین.
هه‌ندێك لیبڕاڵ هه‌ن كه‌ چاودێری هه‌ڕه‌شه‌كان ده‌كه‌ن
هه‌روه‌ك چۆن پارێزكاریش هه‌ن كه‌ به‌رگه‌ی ناڕوونی ده‌گرن.
له‌ڕاستیدا، بیروباوه‌ڕه‌ سیاسییه‌كانی پی جه‌ی
جیاوازییه‌كی وا بنه‌ڕه‌تی نییه‌ له‌وه‌ی كه‌ مایك هه‌یبوو.
به‌سته‌ری نێوان ده‌روونناسی و سیاسه‌ت پشت به‌ بارودۆخ ده‌به‌ستێت:
له‌گه‌ڵ كێین و چی له‌ ده‌ورمان ڕووده‌دات.
كێشه‌كه‌ ئه‌وه‌یه‌ كه‌ ئێستا،
بارودۆخه‌ زاڵه‌كه‌مان،
دۆخی سیاسی و میدیاییمان،
زۆر پێویستی به‌و جیاوازیانه‌ هه‌یه‌ تا ڕه‌ها بێت،
تا به‌هێز ببێت
و به‌چه‌ك بكرێت.
له‌به‌ر چه‌ند هۆكارێكی په‌یوه‌ست به‌ ده‌سه‌ڵات و قازانج،
كه‌سانێك له‌ سیاسه‌ت و ڕاگه‌یاندن ده‌یانه‌وێت باوه‌ڕ به‌وه‌ بكه‌ین كه‌
ئه‌و كه‌سانه‌ی مامه‌ڵه‌ له‌گه‌ڵ جیهان ده‌كه‌ن جیاواز له‌ ئێمه‌--
كه‌سانی وه‌كو مایك یان پی جه‌ی --
بۆخۆیان مه‌ترسیدارن.
و سه‌كۆی ناوه‌نده‌ كۆمه‌لایه‌تییه‌كان لۆگاریتمی و كردنه‌ ئامانجی ورد به‌كاردێنێ
بۆ گه‌یاندنی په‌یامی ناكۆكی خه‌ره‌وه‌
له‌ جوانیی په‌یامی هه‌ڵبژارده‌مان.
ئه‌و په‌یامانه‌ی كه‌ په‌یوه‌ندی به‌ سیاسه‌ت، ڕۆشنبیری و نه‌ژاد هه‌یه‌.
و ڕۆژانه‌ كاریگه‌رییه‌ وێرانكه‌ره‌كانی ئه‌م په‌یامانه‌ ده‌بینین.
له‌لایه‌كی تره‌وه‌ ئه‌مریكییه‌کان تووڕه‌ و ترساون.
لاكه‌ی تر به‌ وێرانكردنی ئه‌مریكا تاوانبار دەکەن.
به‌ڵام بۆ ساتێك بوه‌ستن و بیربكه‌نه‌وه‌.
چی ڕوویده‌دا گه‌ر ئه‌و جیاوازییانه‌ هه‌رگیز به‌چه‌ك نه‌كرابان؟
مه‌یلی لیبڕالییه‌ته‌ ڕووه‌و كرانه‌وه‌ و خۆڕاگریی
كه‌ ڕێگه‌ی مامه‌ڵه‌كردنمان له‌گه‌ڵ نادڵنیایی ده‌دات
كه‌ ڕێگه‌ خۆشكه‌ره‌ بۆ دۆزینه‌وه‌ی ڕێگه‌ی نوێ ڕووه‌و نوێكاری، داهێنان --
دۆزینه‌وه‌ی زانستی.
بیر له‌ شتگه‌لی وه‌كو گه‌شتی ئاسمانی یاخود چاره‌سه‌ری نه‌خۆشیی بكه‌نەوه‌
یان هونه‌رێك كه‌ دووباره‌و دووباره‌ خه‌یاڵی جیهانێكی باشتر ده‌كات.
و ئه‌و مه‌یله‌ پارێزگارییه‌ ڕووه‌و وشیاریی و دڵنیایی
و نه‌ریت.
ئه‌مانه‌ ئه‌و شتانه‌ن كه‌ هانمان ده‌ده‌ن
بۆ ئه‌نجامدانی ئه‌و شتانه‌ی كه‌ پێویسته‌ بكرێن
بۆ پاراستن و جێگیریی خۆمان.
بیر له‌و سەلامەتییە بكه‌نه‌وه‌ له‌لایه‌ن هێزه‌ چه‌كداره‌كانمانه‌وه‌ پێشكه‌شمان
ده‌كرێت یان ئاسایشی سیسته‌می بانكیمان.
یاخود بیر له‌و جێگیرییه‌ بكه‌نه‌وه‌ كه‌ دامه‌زراوه‌ دیموكراتییه‌كان
ده‌سته‌به‌ری ده‌كه‌ن وه‌كو ئه‌ركی ده‌سته‌ی سوێندخۆران،
یان نه‌ریته‌ كلتووریه‌كان وه‌ك یاری ئاگرین له‌ چواری ته‌موز( ڕۆژی سه‌ربه‌خۆیی).
ئه‌ی ئه‌گه‌ر هه‌ڕه‌شه‌ی ڕاسته‌قینه‌ بۆ كۆمه‌ڵگە و دیموكراسی
له‌لایه‌ن لایه‌نه‌كه‌ی تر نه‌خرێته‌ڕوو؟
ئه‌ی ئه‌گه‌ر مه‌ترسی ڕاسته‌قینه‌ له‌لایه‌ن هه‌ڵبژارده‌ سیاسی و میدیاییه‌كان بێت
كه‌ هه‌وڵ ده‌ده‌ن بڕوامان پێ بهێنن
كه‌ به‌بێ لایه‌نه‌كه‌ی تر زۆر باشتر ده‌بین
و ئه‌م جیاكارییانه‌ش به‌كاردێنن بۆ به‌رژه‌وه‌ندی كه‌سیی،
ئابووری، و سیاسیی خۆیان؟
مایك و پی جه‌ی ته‌واو جیاواز مامه‌ڵه‌یان له‌گه‌ڵ جیهان ده‌كرد، به‌ڵام
ئه‌م ڕه‌فتاره‌ جیاكراوانه‌ به‌رده‌وام ده‌بن له‌ ده‌وڵه‌مه‌ندكردنی ژیانم.
له‌بری بارودۆخی سیاسی و میدیاییمان
كه‌ دیاریده‌كات لایه‌نه‌كه‌ی تر دوژمنه‌كه‌یه‌
و هێمنمان ده‌كاته‌وه‌ به‌وه‌ی بڕوا بكه‌ین كه‌ ئه‌مه‌ شته‌ ڕاسته‌كه‌یه‌،
ئه‌ی ئه‌گه‌ر خۆمان هه‌ڵیبژێرین كه‌ بارودۆخه‌كه‌ بنیات بنێین؟
كه‌سه‌ ڕاسته‌قینه‌كان له‌گه‌ڵ كه‌سانی ڕاسته‌قینه‌ی وه‌ك خۆیان یه‌كده‌گرن،
به‌ به‌رز نرخاندنی ئه‌م دوو ڕێبازه‌ وه‌ك ئه‌وه‌ی كه‌ هه‌ن:
ئه‌و خه‌ڵاته‌ پێویستانه‌ی یارمه‌تی پێكه‌وه‌ مانه‌وه‌ و سه‌ركه‌وتنمان ده‌ده‌ن.
سوپاس.