Kim olursanız olun ya da nerede yaşarsanız yaşayın,
sanıyorum şu gönderileri iletmeyi seven
en az bir tanıdığınız vardır.
Hangilerinden bahsettiğimi biliyorsunuz
şüpheli iddiaları veya alt metinli videoları olanlar.
Muhtemelen, böyle gönderiler paylaştıkları için
onları çoktan Facebook'ta sessize almışsınızdır.
Bu ortasından garip kırmızı çarpı işaretinin geçtiği
bir muz görseli.
Ve etrafındaki metin,
böyle görünen meyveleri yememeleri konusunda uyarıyor,
çünkü bunlara HIV virüsü bulaşmış
kan enjekte edildiğini iddia ediyor.
Ve en üstteki mesaj diyor ki,
"İnsanları kurtarmak için lütfen paylaşın."
Gerçek denetleyiciler bunu yıllardır çürütüyorlar
ama bu asla yok olmayacak söylentilerden biri.
Bir zombi söylentisi.
Elbette ki tamamen yanlış.
Böyle bir örneğe gülmek cazip gelebilir,
"İyi de buna kim inanır ki?"
Bunun bir zombi söylentisi olmasının sebebi,
insanların kendileri ve sevdiklerinin güvenliği hakkındaki
en derin korkularına dokunması.
Eğer siz de yanıltıcı bilgileri incelemeye benim kadar zaman harcıyorsanız
bunun, insanların en derin korkularına ve kırılganlıklarına dokunan gönderilerin
sıradan bir örneği olduğunu biliyorsunuzdur.
Instagramda her gün, tüm dünya çapında,
ebeveynleri çocuklarına aşı yaptırmamaya teşvik eden çok sayıda gönderi görüyoruz.
YouTube'da iklim değişikliğinin aldatmaca olduğunu söyleyen yeni videolar görüyoruz.
Ve tüm platformlarda, ırk, din veya cinsellik temelinde
başkalarını şeytanlaştırmak için tasarlanmış sayısız paylaşım görüyoruz.
Zamanımızın başlıca zorluklarından birine hoş geldiniz.
Bir yandan yayılan içeriğin demokrasimize, topluluklarımıza,
fiziksel ve zihinsel sağlığımıza
onarılamaz zararlara neden olmasını engellerken
diğer yandan da özünde ifade özgürlüğü olan internet alemini nasıl koruyabiliriz?
Çünkü bilgi çağında yaşıyoruz,
ancak hepimizin dayandığı temel değer, bilgi,
artık tamamen güvenilir sayılmıyor.
Ve bazen düpedüz tehlikeli görünebiliyor.
Bu, kısmen, yalanların ve gerçeklerin yan yana durduğu
fakat hiçbir alışılmış güven işaretinin bulunmadığı yerlerde gezinmemizi sağlayan
sosyal paylaşım platformlarının
kontrolsuz büyümesi yüzünden.
Ve Tanrım- bu konudaki sözcüklerimiz! korkunç bir şekilde karıştı.
İnsanlar, "sahte haberler" ifadesine hâlâ takıntılı durumda,
üstelik son derece yararsız olmasına
ve çok farklı şeyleri tanımlamak için kullanılmasına rağmen;
yalanlar, söylentiler, aldatmacalar, komplolar ve propaganda gibi.
Dünyanın dört bir yanındaki politikacılar tarafından ortaklaşa karar kılınmış,
soldan ve sağdan, özgür ve bağımsız basına saldırmak için
silah olarak kullanılan bu ifadenin kullanılmasını durdurabilmeyi
gerçekten çok isterdim.
(Alkış)
Çünkü artık profesyonel medyamıza her zamankinden daha çok ihtiyacımız var.
Üstelik, bu içeriğin çoğu haber kılığına bile girmiyor.
Memler, videolar ve sosyal paylaşımlar olarak servis ediliyor.
Ve çoğu sahte değil; yanıltıcı.
Biz neyin doğru neyin yanlış olduğunu saptama eğilimindeyiz.
Ama en büyük endişe aslında bağlamın silahlandırılması.
Çünkü en etkili yanlış bilgilendirme,
her zaman bir parça yanlışlık payının olmasıdır.
Mesela, Mart 2017'de, Londra'da
Westminster Köprüsü'ndeki bir terör olayının ardından
geniş kitlelere yayılan bir tweet'i örnek olarak ele alalım.
Bu sahte bir fotoğraf değil gerçek bi fotoğraf.
Fotoğrafta görünen kadınla daha sonra röportaj yapıldı
ve ciddi bir travma geçirdiğini açıkladı.
Sevdiği birisiyle telefonda görüşüyordu,
rahatsız etmemek için mağduru seyretmiyordu.
Ama yine de bu fotoğraf İslamofobi çatısı altında
#İslamıYasaklayın gibi birden fazla etiketle geniş kitlelere yayıldı.
Twitter'da çalışsaydınız ne yapardınız?
Bu gönderiyi kaldırır mıydınız yoksa bırakır mısınız?
Benim içinden bu gönderiyi yok etmek geçiyor.
Bu gönderinin temelindeki zihniyetten nefret ediyorum.
Fakat ifade özgürlüğü bir insan hakkı
ve bizi rahatsız hissettiren sesleri bastırmaya başlarsak
başımız belada demektir.
Bu örnek apaçık bir algı operasyonu gibi görünebilir
fakat çoğu rahatsız edici ses bu kadar net anlaşılamıyor.
Aradaki sınırın çizilmesi inanılmaz derecede zordur.
Bir kişiye iyi niyetli gelen bir karar,
bir başkası için katıksız bir sansürdür.
Fakat daha sonra, ''Texas Lone Star'' hesabının,
yayımladığı bu gönderiden sonra çökmeye başlayan
daha geniş bir Rus yanlış bilgilendirme sisteminin parçası olduğunu öğrendik.
Bu görüşünüzü değiştirir mi?
Benimkini değiştirir
çünkü şimdi bunun insanlığa nifak tohumu ekmek amacıyla planlanan
bir harekat olduğunun farkına varıyoruz.
Yapay zekanın tüm sorunlarımızı çözeceğini düşünenlerinizle
bu gibi gönderileri anlamlandırabilecek
yapay zekalardan çok uzak olduğumuz
noktasında anlaşabileceğimizi düşünüyorum.
Bunu çok karmaşık yapan üç tane iç içe geçmiş sorunu
ve bu sorunları değerlendirebileceğimiz
bazı yöntemleri açıklamak istiyorum.
İlk olarak, bilgiyle sadece rasyonel bir ilişkimiz yok
duygusal bir ilişkimiz de var.
Daha fazla gerçeğin her şeyi geçer kabul ettirdiği doğru değildir.
Çünkü gördüğümüz içeriği belirleyen algoritmalar
duygusal tepkilerimizin karşılığını vermek için tasarlandı.
Ve korktuğumuz zaman,
basitleştirilmiş anlatılar, komplocu açıklamalar
ve başkalarını şeytanlaştıran dil çok daha etkili olur.
Ayrıca bu şirketlerin çoğunun iş modelinin
insan ilgilerine dayandırılması
bu algoritmaların her zaman duygulara zıt düşeceği demektir.
İkincisi, yaptığım konuşmanın çoğu kanuna uygun.
Cinsel çocuk istismarı görüntüleri
veya şiddete teşvik eden içerikler hakkında konuşsaydım
çok daha farklı olurdu.
Açıkca yalan paylaşım yapmak tamamen kanuna uygun olabilir.
Son zamanlarda söylevleri yumuşatmak adına
küresel bir düzenleme çağrısı yapan Mark Zuckerberg de dahil olmak üzere
insanlar, bunların ne olduklarına dair açık bir tanımları bile olmadan
''sorun yaratan,'' ''zararlı'' içerikleri kaldırmak hakkında konuşuyorlar.
Ve endişem şu ki dünyanın dört bir yanında
bizim bağlamımızda çok daha ciddi sonuçları tetikleyebilecek,
düşüncesizce alınmış politika kararlarını halka açıklayan
hükûmetler görüyoruz.
Ve eğer hangi söylevi kaldıracağımıza, hangisine müsade edeceğimize
karar verebilseydik hiç bu kadar konuşmamış olacaktık.
Her saniye, dünyanın her yerinde insanlar
farklı kültürel bağlamlara sürüklenen, farklı dillerde
milyonlarca içerik yüklüyorlar.
Basit bir şekilde, söylevleri bu ölçekte yumuşatabilmek amacıyla
insanlar tarafından ya da teknoloji tarafından çalıştırılan
etkili bir düzeneğe hiçbir zaman sahip olamadık.
Üçüncüsü, bu şirketler - Google, Twitter, Facebook, WhatsApp -
daha geniş bir bilgi ekosisteminin parçası.
Tüm suçu onların üzerine atmayı seviyoruz fakat gerçek şu ki
kitlesel medya ve seçimle başa gelen yetkililer istediklerinde
söylentileri ve gizli planları derinleştirmekte eşit rol oynayabilirler.
Ve bizler de bölücü ya da yanıltıcı içerikleri başkalarına gönderdiğimizde
hiç zahmet çekmeden bu rolü oynuyoruz.
Kirliliği arttırıyoruz.
Hepimizin kolay bir çözüm aradığını biliyorum.
Fakat sadece bir tane çözüm yolu yok.
Herhangi bir çözümün internette büyük ölçekte halka duyurulması gerekiyor.
Ve evet bahsettiğimiz platformlar bu ölçekte faaliyetler yapmaya alışıklar.
Fakat sorunumuzu çözmesi için bu platformlara izin verebilir miyiz?
Vermeli miyiz? Kesinlikle deniyorlar.
Ama çoğumuz, çevrim içi doğruluğun ve adaletin gardiyanı olmak için
küresel bir ortaklık istemediğimizi kabul edecektir.
Ve bahsettiğimiz platformların da buna katılacağını düşünüyorum.
Şu anda, kendi performanslarını değerlendiriyorlar.
Bize, açıkladıkları müdahalelerin çalıştığını söylemekten hoşlanıyorlar
fakat kendi şeffaflık raporlarını kendileri yazdığı için
bizim gerçekte neler olduğunu bağımsızca sorgulamamıza imkan bırakmıyorlar.
(Alkış)
Ayrıca açık olalım ki gördüğümüz değişikliklerin çoğu,
sadece gazeteciler bir araştırmaya girişip taraflılık delili ortaya çıkardıktan
ya da kendi yönetmenliklerini çiğneyecek bir içerik bulduktan sonra gerçekleşiyor.
Ve evet, bu şirketler bu süreçte gerçekten çok önemli bir rol oynamak zorunda.
Ama bunu idare edemiyorlar.
Peki ya hükûmetler?
Birçok insan küresel bir düzenlemenin
bilgi ekosistemimizi temizleyebilmek için son umudumuz olduğuna inanıyor.
Ama benim gördüğüm
teknolojideki ani gelişmelere ayak uydurma mücadelesi veren konun koyucular.
Daha da kötüsü, karanlıkta çalışıyorlar
çünkü bu platformlarda neler yaşandığını anlayabilecekleri verilere erişimleri yok.
Ve yine de bu verilere erişmeleri için hangi hükûmetlere güvenebiliriz?
Bu soru için ulusal değil, küresel bir yanıta ihtiyacımız var.
İşte buradaki kayıp halka biziz.
Bu teknolojileri her gün kullanan insanlar.
Nitelikli bilgileri destekleyebilmek için yeni bir altyapı tasarlayabilir miyiz?
Yapabileceğimize inanıyorum
ve gerçekte ne yapabileceğimize dair bir kaç fikrim var.
İlk olarak, toplumu buna dahil etme konusunda ciddiysek
Wikipedia'dan biraz ilham alabilir miyiz?
Bize neyin mümkün olduğunu gösterdiler.
Evet, mükemmel değiller
ama doğru yapılarla, küresel bir bakış açısıyla
ve çok ama çok fazla şeffaflıkla
çoğu insanın güvenini kazanabileceğimiz bir yapı inşa edebileceğimizi gösterdiler.
Çünkü ortak akıldan ve tüm kullanıcıların deneyimlerinden yararlanabilmek için
bir yol bulmak zorundayız.
Bu durum özellikle kadınlar, beyaz olmayan kişiler
ve yetersiz temsil edilen gruplar için geçerli.
Tahmin edin neden?
Söz konusu nefret ve ayrımcılık olduğunda bu insanlar birer uzman
çünkü çok uzun zamandır bu söylevlerin hedefindeler.
Ve yıllardır bu sorunu masaya yatırmak istiyorlar
fakat kimse kulak vermiyor.
Bu durum değişmek zorunda.
Güvenli bir yer oluşturmak için bir çeşit Wikipedia inşa edebilir miyiz?
Kullanıcıların içgörü kazanabilmelerinin bir yolunu bulabilir miyiz?
Kullanıcılar uygunsuz içerikleri denetleme kararlarında içgörü sağlayabilirler.
Platformlar yeni değişiklikler yapmak istediğinde geri bildirim sağlayabilirler.
İkincisi, insanların bilgiyle olan deneyimleri kişiselleşti.
Benim Facebook haber akışım sizinkinden çok farklı.
Sizin YouTube önerileriniz benimkinden çok farklı.
Bu aslında insanların gördüğü bilgileri irdelememizi imkansız hale getiriyor.
Öyleyse anonim veriler için gizlilik ve etik kaygıların yer aldığı,
merkezileştirilmiş bir çeşit açık veri havuzu geliştirmeyi hayal edebilir miyiz?
Çünkü sosyal verilerini bilime bağışlamak isteyen ilgili vatandaşlar için
küresel bir ağ oluştursak
neler öğrenebileceğimizi bir hayal edin.
Çünkü insanların tutumları ve davranışları üzerindeki
nefret ve yanlış bilgilendirmenin uzun vadeli sonuçları hakkında
aslında çok az şey biliyoruz.
Ve bildiğimiz şey,
bunun küresel bir sorun olmasına rağmen
çoğu nefret ve yanlış bilgilendirmenin ABD'de yürütülüyor olduğu.
Bunun üzerinde de çalışmamız gerekiyor.
Üçüncüsü, noktaları birleştirmenin bir yolunu bulabilir miyiz?
Bırakın kâr amacı gütmeyen kuruluşları, girişimcileri ya da hükûmetleri
hiçbir sektör bunu çözemeyecek.
Fakat dünyanın her yerinde, basın mensuplarından, sivil toplumdan,
akademisyenlerden ve aktivist gruplardan bu zorluklar üzerine çalışan
çok zeki insanlar var.
Bazılarını işte burada görebilirsiniz.
Bazıları içerik güvenilirliği göstergeleri oluşturuyor,
diğerleri bilgilerin doğruluklarını kontrol ediyorlar ve böylece
yanlış iddialar, videolar ve resimler platformlar tarafından düşürülüyor.
Kurulmasına yardımcı olduğum, kar amacı gütmeyen First Draft
araştırmacı ve iş birlikçi programlar oluşturmak için
tüm dünya genelinde genellikle rekabetçi haber ajanslarıyla çalışıyor.
Ve bir yazılım mimarı olan Danny Hillis,
insanların ve algoritmaların,
hangi bilginin güvenilir olduğunu daha iyi yargılayabilmeleri için
gerçek bilgilerin tüm duyurularının kaynaklarıyla kaydedileceği
The Underlay adında yeni bir sistem tasarlıyor.
Ve tüm dünyadaki eğitimciler, insanlar tükettikleri bilgileri eleştirebilsin diye
farklı teknikler deniyorlar.
Tüm bu çabalar harika, ama bu insanlar tek başlarına çalışıyorlar
ve birçoğu ne yazık ki yetersiz finanse ediliyorlar.
Ayrıca bu şirketlerde çalışan
çok zeki yüzlerce insan var.
Fakat bu çaba yine de tutarsız gelebiliyor
çünkü aslında hepsi aynı soruna farklı çözümler geliştiriyorlar.
Peki bu insanları,
bu sorunları hep beraber ama kendi farklı bakış açılarından ele alabilecekleri
günlerce ya da haftalarca aynı fiziksel ortamda
bir araya getirmenin yolunu nasıl bulabiliriz?
Peki bunu yapabilir miyiz?
Ölçeklere ve problemin karmaşıklığıyla uyuşan
koordineli ve hırslı bir cevap bulabilir miyiz?
Gerçekten yapabileceğimizi düşünüyorum.
Birlikte bilgi arşivimizi yeniden inşa edelim.
Teşekkür ederim.
(Alkış)