Hãy nhìn vào nước trong ly này.
Sảng khoái, đã khát và vô cùng quan trọng đối với sự sống còn của bạn.
Nhưng trước khi bạn uống một ngụm,
làm sao bạn biết được nước trong ly không có vi sinh vật gây bệnh
hay là chất gây ô nhiễm?
Một trong mười người trên thế giới không thể biết chắc chắn
rằng nước của họ có sạch và an toàn để uống hay không.
Tại sao lại như vậy?
Hệ thống lọc khuẩn không tốt,
yếu kém trong khâu bảo vệ nguồn nước uống,
và vệ sinh không đúng cách
thường tạo ra nước thải và nước nhiễm bẩn bởi phân.
Đó là môi trường lý tưởng cho sự sinh trưởng của vi khuẩn,
vi rút
và kí sinh trùng.
Và hậu quả của những mầm bệnh này là rất sửng sốt.
Tiêu chảy vì nước uống không an toàn là một trong các nguyên nhân gây tử vong hàng đầu
trên khắp thế giới ở những trẻ dưới 5 tuổi.
Và dựa trên bản báo cáo của LHQ năm 2010,
bệnh gây bởi vi sinh vật lây qua nước uống giết nhiều người mỗi năm hơn chiến tranh.
Tuy nhiên, các quy trình xử lý đúng đắn có thể giải viết các mối đe dọa này.
Chúng thường có ba phần:
lắng,
lọc,
và khử trùng.
Một khi nước đã được lấy mẫu ở cơ sở xử lý,
nó sẵn sàng để tẩy sạch.
Bước đầu tiên, lắng, chỉ tốn thời gian.
Nước được để yên đó, cho phép các hạt nặng chìm xuống đáy.
Tuy nhiên, thường thì các hạt quá nhỏ
để loại bỏ bởi một mình quá trình lắng
và vì thế cần phải được lọc.
Trọng lực kéo nước xuống qua những lớp cát
để các hạt còn sót lại bị giữ ở những lỗ rỗng của lớp cát,
chuẩn bị nước cho bước xử lý cuối cùng,
một liều thuốc khử trùng.
Các hóa chất, chủ yếu ở dạng clo và ozon,
được trộn lẫn vào để giết đi các mầm bệnh
và để khử trùng các ống nước và các hệ thống lưu trữ.
Chất clo rất hiệu quả trong việc tiêu diệt các sinh vật sống trong nước,
nhưng công dụng của nó vẫn bị tiết chế bởi chính phủ
vì nó có thể tạo ra sản phẩm phụ hóa học mang nguy hiểm tiềm tàng.
Và nếu sự mất cân bằng của clo xảy ra trong quá trình khử trùng,
nó có thể kích hoạt các phản ứng hóa học khác.
Ví dụ như các mức của sản phẩm phụ clo,
như hợp chất tri-halo-metan, có thể tăng vọt, dẫn đến sự ăn mòn ống nước
và sự thải ra chất sắt, đồng và chì vào nước uống.
Sự ô nhiễm nước từ những nguồn này và nguồn khác
bao gồm sự rửa trôi,
tràn chất hóa học,
và sự chảy ròng,
đã dẫn đến các ảnh hưởng sức khỏe lâu dài,
như ung thư,
các bệnh về tim mạch và thần kinh,
và sẩy thai.
Không may thay, phân tích chính xác rủi ro
của nước bị ô nhiễm bởi hóa chất thì khó.
Trong khi rõ ràng là các chất khử trùng giúp ta an toàn hơn
bằng cách loại bỏ các mầm mống gây bệnh,
các chuyên gia chưa xác định được phạm vi tối đa
mà hỗn hợp hóa chất trong nước uống của chúng ta
thực sự tác động đến sức khỏe con người như thế nào.
Vậy thì làm thế nào bạn biết nguồn nước mà bạn tiếp cận được,
dù là từ vòi nước hay từ đâu đi chăng nữa,
là có thể uống được?
Trước hết, nước quá đục,
có dấu vết của các hợp chất hữu cơ,
hay những kim loại có mật độ cao như asen, crom, hay chì,
có nghĩa là nước không thích hợp để uống.
Nhiều chất gây ô nhiễm, như chì hay asen,
sẽ không thể thấy rõ nếu không kiểm nghiệm,
nhưng vài manh mối, như mức độ đục,
ngả màu nâu hay vàng,
mùi hôi,
hay mùi clo quá nồng
có thể chỉ rằng cần phải kiểm tra sâu hơn.
Bộ kiểm tra nước có thể tiến thêm bước nữa
và xác nhận sự hiện diện của nhiều chất gây ô nhiễm và chất hóa học khác nhau.
Với nhiều loại chất gây ô nhiễm,
có cách xử lý nước ở nơi nó được sử dụng thay vì ở gần tại nguồn nước đó.
Kĩ thuật xử lí ngay tại lúc dùng thực ra đã có từ hàng ngàn năm nay.
Người Ai Cập Cổ Đại đun sôi để loại bỏ các chất ô nhiễm hữu cơ với sức nóng mặt trời.
Và ở Hy Lạp Cổ Đại, ông Hippocrates đã thiết kế một cái túi
để loại bỏ những cặn bả có mùi vị tệ khỏi nước.
Ngày nay, các quá trình xử lý ngay lúc dùng thường bao gồm cả sự ion hóa
để hạ thấp hàm lượng chất khoáng.
Chúng cũng dùng sự lọc hấp thụ,
nơi mà một vật liệu có nhiều lỗ gọi là than hoạt tính
lọc nước để loại bỏ các chất gây ô nhiễm và các sản phẩm phụ hóa học.
Dù nó không phải lúc nào cũng là giải pháp lâu dài hiệu quả,
hệ thống xử lý tại lúc dùng này có thể mang đi, dễ cài đặt và có thể thích nghi.
Và ở nhiều vùng không có các hệ thống quy mô lớn,
hay ở nơi mà nước bị ô nhiễm nhiều hơn khi được vận chuyển,
những hệ thống xử lý tại lúc dùng này mang ý nghĩa sống còn.
Nước sạch vẫn còn là một loại hàng hóa quý giá và hiếm có.
Có gần 800 triệu người không thể tiếp cận được nó.
Tin vui là sự sự phát triển liên tục trong việc xử lý nước,
ở cả 2 quy mô lớn và nhỏ,
có thể làm giảm bớt những hoàn cảnh không an toàn.
Cài đặt các hệ thống phù hợp ở những nơi cần chúng
và giám sát kĩ những cái đã được cài đặt
sẽ thỏa mản một trong các nhu cầu căn bản nhất của nhân loại.