Ben bir tarihçiyim
ve gelecek hakkında konuşmak istiyorum.
Biliyorum bu biraz garip, çünkü tarihçiler genellikle geçmiş hakkında konuşurlar,
değil mi?
Örneğin: 19.yüzyıl ve İngiltere İmparatorluğu hakkında konuşurlar.
Fakat bence tam zamanı, hepimizin ilgilendiği
bu önemli soru:
21. yüzyılda daha çok barış olacak mı?
Çünkü bu tam olarak bizim yaşadığımız, çocuklarımızın yaşadığı yüzyıl
ve bu yüzden bu soruyla ilgileniyoruz.
Biliyoruz ki şu anda ,aynı zamanda hem savaş hem de barıştayız,
fakat farklı ülkelerde.
Biz burada toplanırken, Suriye'de devam eden bir savaşımız var.
Yaklaşık 400.000 insan öldürüldü
ve sadece burada toplanabilmemizin, çok zevk aldığım
bu enteresan konuşmalarımızın farkındayız,
çünkü Budapeşte'de barıştayız.
Soldaki bu fotoğraf bir arada farklı inançlar ve farklı
uluslar arasında barış içinde var olabileceğimizi gösteriyor,
hatta cinsiyetler arasında.
Sağdaki fotoğraf bazen kendimizi savaşın içinde bulduğumuzu gösteriyor.
Bu fotoğraf Irak savaşı sırasında çekildi.
Bir milyon müslüman bu savaşta öldürüldü.
Bana göre bu savaş kaynaklar içindi; petrol savaşı.
Böylece bazı araştırmacılar teknolojinin bizi kurtarması gerektiğini önerdiler.
Yeşil büyüme, güneş panelleri.
Benzin ve petrol için savaştığımız bu savaşlardan bizi çıkarmalıdırlar.
Bilirsiniz, bu umudum var.
Gerçekten umuyorum 21. yüzyılda beraber yapabileceğiimiz şey
%100 yenilenebilirdir.
Aslında, İsviçre'de yaşıyorum.
Evime bu güneş panellerinden koydum.
Aslında bunlar değil, evim bu değil, bu kadar büyük evim yok.
Fakat evime koyduğum güneş panelleri,
elektrik üretiyorlar.
İşe yarıyor, güvenin bana.
Araba bile aldım.
Bir Amerikan arabası, marka söylememe izin verilmiyor.
Fakat çok hızlı ve gerçekten hoşuma gidiyor.
Böylece güneşten gelen enerjiyi arabamla gezmek için kullanıyorum
ve arabayla 40.000 km yaptım ve size söyleyeceğim; işe yarıyor.
Fakat, aynı zamanda,
bu değişime inanmamanızı tavsiye ediyorum.
Petrolden, kömürden, benzinden ve nükleer enerjiden
yenilenebilir enerjiye geçiş hızlı ve kolay olacak.
Hızlı olacağını düşünmüyorum ve kolay olacağını düşünmüyorum.
Neden? Bizi esir tutan eski zorunluluklarımız.
Bu fotoğraf Almanya'daki kömür endüstrisinden.
Şunu söylememek istemiyorum,
Almanya'daki kömür endüstrisi şeytandır
ya da Çin'deki kömür endüstrisi şeytandır.
Bu ülkeler ile ilgili değil tamam mı?
Fakat bunlar iş modelleri ve insanlar para kazanıyorlar.
Böylece ,"tamam o zaman bu işi bırakalım"demeyecekler,
çünkü %100 yenilebilir enerji muhteşem bir fikir, tamam mı?
Bunu yapmayacaklardır.
Aslında, fosil yakıtlarına olan bağımlılığımıza baktığımızda,
her gün 90 milyon varil petrole ihtiyacımız olduğunun farkındayız.
Bağlantı kuramadığımız büyük bir miktar.
Bunun anlamı 45 tane bunlar gibi gemiye ihtiyacımız olduğudur.
Bu bir süpertanker, tamam mı?
İhtiyacımız olan şey her gün bu 45 tane gemidir.
Aksi taktirde bildiğimiz dünya, çalışmıyor.
1945'te İkinci Dünya Savaşı'nın sonunda,
sadece 6 milyon varil kullanmıştık.
Şimdi 90 milyon varil.
Her bir varil 159 litre, inanın bana, bu çok fazla petrol
ve sonra son 70 yıl boyunca gerçekten ne tecrübe ettik.
Bunu biliyorsunuz, hepimizin paylaştığımız dönem,
sizlerden bazıları 70 değil, diğerleri 70,
fakat sadece genel anlamda.
Hayatımız artan petrole bağımlı olduğumuz bir hayat.
Ve bu yüzden petrolü almak için çok büyük riskler alıyoruz.
Bazı durumlarda petrolü sıvı olmayan hâliyle alıyoruz.
Kanada'ya gidiyoruz, ormanları kesiyoruz
ve böyle görünüyor.
Gerçekten öyle, bence biz daha çok uyuşturucu bağımlısı gibi davranıyoruz.
Uyuşturucu bağımlılarını bilir misiniz?
Sizin yörenizde değil, fakat genellikle gazetelerden filan.
(Kahkahalar)
Bir uyuşturucu bağımlısı, tamam mı ?
Uyuşturucusunu almak için ne gerekiyorsa yapar.
Kendisine ve çevresine verdiği zarar
umurunda değildir.
Böylece gerçekten bu dönüşümün zor olacağını düşünüyorum.
Bence 21.yüzyıldaki temel mesele enerjidir.
Eğer 21. yüzyılda savaş ve barış hakkında düşünürsek
%100 yenilenebilir enerjiye
yönelmek zorundayız.
Bu zor, biliyorum.
Daha zor bile olan diğer şey;
ordudur.
Her ülkedeki ordu, dünyada 200 tane ülke var.
Her bir ülkede,
barış gücü olduğuna inanılmıştır ordunun.
İsviçre'deki bunun gibi, Macaristan'daki bunun gibi, iddia ederim.
Fakat son 100 yıllık tarihi bilgiler
bunun doğru olmadığını kanıtlıyor.
Ayrıntısına girmeyeceğim.
Genel anlamda, bence askerî harcamaları da azaltmalıyız
ve kendimize sormalıyız,
en güçlü en büyük ordu nedir?
Bu Amerikan ordusudur.
Bu yüzden biz tarihçiler "Amerikan İmparatorluğu" terimini kullanırız.
Bazı insanlar bu terimi saldırgan bulurlar.
Sizi temin ederim, saldırgan değil.
2000 yıl önce Roma İmparatorluğu'muz vardı,
100 yıl önce İngiltere İmparatorluğumuz vardı.
Şimdi Amerikan İmparatorluğu'muz var.
Amerika dünyanın en güçlü ülkesi
ve bu yüzden ana meseleyi ve ana rolü oynuyor,
iş 21. yüzyıldaki savaşa ve barışa geldiğinde.
Dünya genelinde 700'den fazla askerî üssü var.
Hiçbir ülke bu kadar çok askerî üsse sahip değil.
Savunma harcamalarına bakarsanız,
ABD savunma harcamaları neredeyse 600 milyar.
Bu her gün 2 milyar dolar demektir.
TED'in bütçesinden fazla, tamam mı?
Bir günde 2 milyar dolar.
Çinde'deki savunma harcamalarına baktığınızda 200 milyar civarlarında,
sonra Rusya ve Suudi Arabistan ve dünyanın geri kalanı.
Böylelikle fikrim bütün ülkelerin askerî savunma harcamalarını azaltmalıyız.
Bu zordur.
Ne yaparsak yapalım veya yapmayalım bu daha çok basına bağlı.
Çünkü basın kafamıza bir sürü hikâyeler sokmaktadır.
Bu hikâyeler bazen barışı yaymak için yardımcı olur,
diğer zamanlar da basın savaş propagandası sunar.
Bu yüzden basın bir çözüm değildir fakat sorunların çoğudur.
Irak savaşından önce kitle imha silahları hikâyesini duymuştuk.
Bence bu örnek basının bizi nasıl kandırdığının örneğidir.
21. yüzyılda basın ile nasıl başa çıkacağımızı öğrenmemiz çok önemli.
Tarihçiler olarak, Irak'ta savaşan ABD
askerlerinin ne düşündüğünü araştırırız.
Bu askerlerle yapılan röportajlar var.
İnanın bana, "Petrolü almak için burada Irak'tayız" demiyorlar.
Bu bir kaynak savaşı, fetih savaşı.
Söyledikleri şey bu değil.
Irak'taki ABD askerleri "Saddam Hüseyin'in 11 Eylül 2001'de
rol aldığı terör saldırısına misilleme yapmak için buradayız.
Kasklarının üzerinde Pentagon'daki ikiz kulelerin resimlerini çizmişlerdir.
Tarihçi olarak size şimdi söyleyebileceğim problem
2011 Eylül'de Saddam Hüseyin'in bir rolü olmadığıdır.
Hiçbir şey tamam mı ?
Bu askerler çok kötü biçimde aldatıldılar.
Savaş propagandasından muzdaripler.
Eylül 2011'e döndüğümüzde o zaman ne yaptık.
15 yıldan beri bu saldırılar tüm dünyayı şok etmektedir.
Birçoğunuz o gün evde hangi odada olduğunuzu bile hatırlıyorsunuz,
ofiste olup olmadığınızı,
evde çocuklarla oynayıp oynamadığınızı.
Bilirsiniz, nerede olduysanız olun,
büyük ihtimalle çok nadir hatırlarsınız. Tamam mı?
Şu anda öğrenmeye çalıştığımız ne ise araştırıyoruz,
zihnimizdeki resmin ne olduğu
basının kurduğu bu olay ile ilgili.
Fotoğraf, New York'un fotoğrafı, şehir merkezi Manhattan -
bir uçak kuzey kuleye saldırdı.
diğer uçak güney kuleye saldırdı
ve sonra kuleler çöktü.
Bu hepimiz için temel olarak Eylül 2001'dir.
Uçak, uçak, kule, kule.
Şimdi problem ise bunun arka kısmındaki, üçüncü kuleniz var.
7 Numaralı Dünya Ticaret merkezi olarak adlandırılan bu kule de çöktü.
Bizim 3 kulemiz vardı, fakat sadece 2 uçak.
Bu 3. kule ve Eylül 2001'de çöktü.
Terörizm hakkında bilginizi çok hızlıca test etmeme izin verin.
Bu odada, o gün üç kulenin çöktüğünün tamamen farkında olan kaç kişi var?
Belki el kaldırırsınız.
Bu çoğunluk değil.
Başka bir şekilde sorayım.
Üç kulenin çökmediğini bilen kimler?
Bu, %80.
Şimdi aklınızda olsun, var olan en zeki insanlar arasındasınız,
biliyorsunuz çünkü TED'e gelmek bunu gösteriyor.
(Kahkahalar)
Sizi sadece dürtmek istiyorum, bunu bilmiyorsanız,
o zaman bu demek ki terörizim hakkında yeterince bilgilendirilmediğinizdir.
O zamanlar İsviçre'deki Zürih Üniversitesi'nde tarih dersi verirken,
öğrencilerim 9/11 hakkında komisyon raporunu okumak zorundaydılar.
Bu 600 sayfalık kalın bir doküman.
Öğrencilerimden üçüncü kulenin neden çöktüğünü bulmalarını istedim, tamam?
Uçak tarafından vurulmadı, neden çöktü?
Bulduğumuz şuydu ki; bu raporda üçüncü kuleden bahsedilmiyordu.
Biliyorsunuz, üç kulenin çökmesinden bahsedilmemesi, bu oldukça büyük bir hata.
Şunu diyemezsiniz "tamam, 3 veya 4 kule, bu kadar titiz olmayalım."
(Kahkahalar)
Bu önemli, bu fark eder.
9/11'den tüm öğrendiklerim, Amerikalı arkadaşlarımdan öğrendiklerimdir.
Bir grup olduğunu söyleyen ABD'de araştırmacılarım var.
"9/11 gerçeği için Mimarlar ve Mühendisler" olarak adlandırılıyorlar.
Bu grup bu bina ile ilgili bir sorun olduğunu söylüyor
ve grubun söylediği şey
bu bina kontrollü yıkım ile yıkıldı.
2008'de ABD hükûmeti yeni bir rapor yayınladı.
Teknoloji ve Standartlar Ulusal Enstitüsü bu raporu yayınladı-
binanın 79. kolonun ofis yangınları aracılığıyla mahvolduğunu
ve binanın serbest düşüşüne bunun neden olduğunu söyledi.
Tekrar düşünün.
Bu binanın 81 kolonu var ve mimarların söylediği,
simetrik olarak çöksün diye,
tüm 81 kolon aynı dakikada yok olmalı.
Bunun için kontrollü yıkıma ihtiyacınız vardır.
NIST'in söylediği: Hayır, yangın bir kolonu yıktı ve bina yıkıldı.
Şimdi bu bilmeceyi sizin için çözemem.
Yangın veya kontrollü yıkımdan biri olsun ve kendiniz için düşünmelisiniz.
Biz tarihçiler olarak bize böyle sorular sormayın diyen
çok güçlü politikacıları gözlemliyoruz.
Başkan Bush "bunu Usame bin Ladin yaptı" dedi.
Usame bin Ladin Suudi Arabistanlı'dır.
Bush ve Suudi kraliyet ailesi ile olan ilişkiye yakından bakıyoruz.
Geçenlerde ilginç bir fotoğraf aldım.
Crawford'da, Teksas'ta Bush ve Abdullah'ın el ele olduğuydu.
Bilirsiniz, Suudi Arabistan hakkında konuşmak ilginç olabilirdi.
9/11 hakkında veya Bush ile.
Fakat açıkçası yapamayız.
Ben sadece küçük bir İsveçli tarihçiyim, bu insanlara ulaşamam.
79. kolon hakkında onlarla konuşamam.
Bush ne demişti " Eylül 11 saldırıları ilgili olarak acayip komplo
teorilerine asla müsamaha etmeyelim."
Bunu hemen saldırılardan sonra söyledi.
"Komplo teorileri" ve bu cümle
9/11 tartışmalarına girişi 15 yıldır engelledi.
Ve size sadece diyeceğim bunun tamamen saçmalık olduğu.
Bu bize bunun yangın mı yoksa kontrollü yıkım mı olduğunu söylemiyor.
Bu bilimsel bir kavram değildir.
Sizi "komplo teorilerinin" ötesine teşvik ediyorum
ve sizi gördüğümüz tüm kuvvet simsarlarını ve hikâyelerini
sorgulamaya teşvik ediyorum.
Çünkü şimdi Putin'imiz ve onun Suriye'deki savaşı var.
Putin'in gerçek veya yanlış bir hikâye sunup sunmadığı kendinize sorun,
IŞİD'a bakın, onların hikâyesi; kendini havaya uçurursan,
cennetteki bakirelere sahip olacaksın, tamam mı?
Buna inanıyor musunuz?
Kendinize sorun.
Bence, savaş ve barış içinde,
her zaman bakmamız gereken son olarak önemli sorun:
Basının bizde hikâyeleri nasıl yansıttığıdır.
Bu durumda, Amerika'daki ABC haberleri 9/11'den sonra söyledikleri;
"FBI araştırmacıları, Satam al Suqami'nın pasaportunu buldular."
Saddam değil, Satam al Suqami'dir.
Amerikan Hava Yolları Uçuş 11'deki teröristlerden birisiydi.
Dünya Ticaret Merkezi'ne vuran ilk uçaktı.
Pasaportu nerede buldular?
Burada.
Pasaport burada bulundu.
Müslüman dünyası ile terörizimi bağladılar.
Hintli pasaportu olsaydı, bu Hintliler için çok kötü olacaktı.
Size söyleyeceğim; kafamızda ne varsa bu gerçekten çok önemli.
Çünkü kafamızda ne varsa o bizim düşüncelerimiz.
Düşüncelerimiz, eylemlerimizi şekillendirir,
hislerimizden etkilenirler.
Böylelikle son olarak, bence kafanızdaki hikâye
21. yüzyılda daha çok barışımız mı yoksa savaşımız mı olacağına karar verecek.
Çok teşekkür ederim.
(Alkışlar)