...
Feminist Frequency: Gesprekken met Popcultuur (in samenwerking met bitchmedia)
Tropes vs Vrouwen
Een trope is een vaak voorkomend patroon in een verhaal of een herkenbaar kenmerk van een personage dat informatie overbrengt aan het publiek.
Een trope wordt een cliché na overdadig gebruik.
Jammer genoeg bestendigen sommige van deze tropes vaak beledigende stereotypen.
Aflevering #2: Vrouwen in de Koelkast
Wie herinnert zich Green Lantern #54 uit 1994 waarin Kyle Rayner ontdekt dat zijn vriendin Alex DeWitt brutaal werd vermoord en in een koelkast gepropt?
Ok, zelf heb ik eigenlijk nooit Green Lantern gelezen, maar Gail Simone gelukkig wel, want zij begon een patroon op te merken.
Simone was het beu te zien hoe "superheldinnen ofwel ontkracht, verkracht of verwond werden en in de koelkast gestoken".
In 1999 begon ze aan een alarmerend lange lijst van meer dan 90 strips waarin vrouwelijke superhelden hun krachten verloren, brutaal aangerand werden of op gruwelijke wijze voortijdig stierven,
meestal als een verwikkeling voor de mannelijke held om wraak te zoeken of zijn heldhaftige reis in de hand te werken.
Ze noemde dit zich herhalende patroon Vrouwen in de Koelkast, voor duidelijke redenen.
De lijst is voortdurend aangegroeid sinds zijn opstelling.
Ik ga jullie gewoon een aantal voorbeelden geven.
Spiderman's eerste liefde Gwen Stacy werd in 1973 van een gebouw gegooid door de Green Goblin.
Ondanks Spidermans aankomst en heldhaftige redding voordat ze de grond raakt, sterft ze door ofwel whiplash of de schok.
Het is niet verwonderlijk dat deze schijnbaar willekeurige dood van een belangrijk personage de fans woedend maakte.
De schrijvers kozen ervoor om een belangrijk vrouwelijk personage te doden met als enig doel Peter Parker een complexere en interessantere verhaallijn te geven.
Bij Batman werd Stephanie Brown, die onder andere The Spoiler, een vrouwelijke Robin en ook Batgirl was, gruwelijk gemarteld tot de dood met een boor door Batman's vijand The Black Mask.
De zeer gesexualiseerde beelden van Browns marteling werden doorheen verschillende albums gebruikt.
Sommige fans waren zo verbolgen over deze invriezing van Batgirl dat ze hiernaar verwijzen met "martelporno".
Een andere sterke superheldin die een voortijdige en banale dood stierf was Big Barda.
Zij was de leider van de Female Furies, alsook een lid van de Birds of Prey en de Justice League.
Ze was getrouwd met Mister Miracle, en verassend genoeg fysiek sterker dan haar super-man.
Maar ondanks al deze krachten werd Big Barda in haar keuken getoond zonder sporen van een echt gevecht.
En natuurlijk was haar dood gunstig voor een verhaallijn voor haar man.
Hij worstelde met het plan om al dan niet de Anti-Life Equation te gebruiken waarmee hij alle wezens met bewustzijn zou kunnen overheersen.
Big Barda is slechts een van de vele vrouwelijke personages wiens willekeurige en betekenisloze dood werd gebruikt om een complexere verhaallijn voor een mannelijk personage te creëren.
Comics zijn soms moeilijk te volgen omdat personages gedood en opnieuw tot leven gewekt worden,
of omdat er verschillende canons zijn in verschillende strips voor hetzelfde personage, waardoor dit niet voor iedereen opgaat maar het gebeurt nog altijd vaak.
Vrouwen in de Koelkast is een manier om hieruit wijs te worden, door uit deze complexe wereld algemenen patronen te trekken over de manier waarop vrouwen worden behandeld in strips.
Toen Simone haar lijst in 1999 uitbracht was er onmiddellijk verzet van sommige stripfans die vonden dat het oneerlijk was vrouwelijke personages uit te kiezen.
Dit soort kritiek komt boven telkens we tropes over vrouwen benadrukken.
In dit geval bekritiseerden fans Vrouwen in de Koelkast door te zeggen dat mannelijke helden ook gedood en gemarteld worden, dus waar maken we ons druk over?
De mensen die de Vrouwen in de Koelkast website beheren antwoordden hierop door een andere trope te creëren genaamd Man Ont-dooit (wat hou ik van fans!).
Stripfan John Bartol legt uit:
"Als mannelijke helden zijn veranderd of lijken te sterven, komen ze gewoonlijk sterker terug, ofwel op het vlak van kracht ofwel op het vlak van persoonlijke ontwikkeling/relevantie voor de lezer".
Vele mannelijke personages passen netjes in de Man Ont-dooid trope. Bijvoorbeeld Superman, Hal Jordan als Green Lantern, Barry Allen als de Flash, Spiderman, Captain America, The Hulk, Nick Fury enz. enz.
Een typisch voorbeeld voorbeeld van hoe dit verschil zelfs van toepassing is wanneer personages ontkracht zijn, is toen Barbara Gordon als Batgirl in de rug geschoten werd door de Joker om haar vader, Commissioner Gorden, te doen doordraaien.
Ze werd permanent verlamd en moest een volledig nieuwe identiteit voor zichzelf in het leven roepen.
Maar toen Batmans rug gebroken werd over de knie van superschurk Bane, herstelde die volledig.
Simone reageerde op deze kritiek door te zeggen:
"Ten eerste, er zijn altijd al meer mannelijke personages geweest, dus een handjevol doden maakt nauwelijks verschil.
Ten tweede stierven ze op een andere manier - ze waren geneigd heldhaftig te sterven, al vechtend.
Terwijl in veel gevallen de superVROUWEN gewoon op de keukentafel gevonden waren".
De schrijvers van deze strips behandelen gelijksoortige situaties helemaal anders afhankelijk van het geslacht van het personage. En de vrouwen lijken er slechter vanaf te komen.
Hoewel de Vrouwen in de Koelkast trope zijn oorsprong kent in comic books kan het toegepast worden op andere media uit de popcultuur, zoals videospelletjes, televisieprogramma's en films.
Libby en Shannon uit Lost werden bijvoorbeeld specifiek gedood om te verhaallijn van twee mannelijke personages vooruit te duwen.
En wat met al afschildering van deze vrouwen uit Heroes die hun krachten verloren of niet konden beheersen.
In videospelletjes als God of War 1, Splinter Cell en Fable 2 draait het verhaal rond een man die de dood van vrouwelijke familieleden wreekt.
En er zijn nog veel meer voorbeelden te vinden.
Schrijvers gebruikten de Vrouwen in de Koelkast trope om het leven van een vrouwelijk personage letterlijk in te ruilen ten bate van een verhaallijn van een mannellijke held.
Ze geven aan dat vrouwen, zelf machtige superheldinnen, in de grond wegwerpartikelen zijn.
Het is belangrijk erbij stil te staan dat deze strips niet een vaccuum bestaan. Ze worden gemaakt door schrijvers en tekenaars die in dezelfde sexistische sociale systemen leven als wij allemaal, en dat heeft zijn weerslag op de personages en de verhalen.
Het is bedroevend te zien hoe oneerbiedig en banaal geweld tegen vrouwen in strips behandeld wordt, zelfs bij de meest machtige superheldinnen, vooral nu geweld tegen vrouwen in de echte wereld op epidemisch niveau ligt.
We moeten onthouden dat Vrouwen in de Koelkast werd gecreëerd om de verschillende manieren waarop wij vrouwen en onze fictionele representatrices worden ontkracht en opgeofferd te herkennen, begrijpen en er tegenstand tegen te bieden.
Ik zeg niet dat vrouwen nooit mogen sterven in strips, maar het hoe en waarom is belangrijk.
Dus: stripschrijvers, schrijvers van televisie en film, en videospelmakers...
stop te steunen op stereotiepe tropes, stop met het gebruiken van geweld tegen vrouwen als een manier om de verhaallijn van je mannelijke held vooruit te helpen,
en begin ons te schrijven als volledige en complete mensen... Oké? Oké!